# data[].attributes.headline
ԴԱՍԸՆԹԱՑԱՎԱՐԻ ՀՄՏՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ

# data[].attributes.subject
ԴԱՍԸՆԹԱՑԱՎԱՐԻ ՀՄՏՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ

# data[].attributes.body
Հոգեբանական առաջին օգնության դասընթաց

Երեխաների հետ աշխատող մասնագետների համար ձեռնարկ

# data[].attributes.body
Մանկավարժի հուզական ճկունությունը
Մանկավարժի մասնագիտական գործունեության հաջողությունն ուղղակիորեն կապված է նրա հուզական կայունության հետ: Հուզական կայունության բարձրացմանը նպաստում է հուզական մշակույթի բարձր մակարդակը: Այն իրենից առաջին հերթին ներկայացնում է հուզական ճկունություն, որն ուրիշի հուզական ապրումներն ու զգացմունքները հասկանալու, սեփականը համապատասխան ձևով արտահայտելու կարողությունն է: Այսպիսով, խոսքը էքսպրեսիայի (արտահայտչականության) և էմպաթիայի (ապրումակցման) մասին է:

Հուզականորեն պասիվ (երբեմն դա կարող է լինել մասնագիտական սպառման հետևանք) մանկավարժի խոսքը, դիմախաղը և շարժուձևը հուզական չէ: Հաճախ ակամայից դա երեխաներին դրդում է անցանկալի վարքագծի:

Էքսպրեսիվությունը` արտահայտչականությունը, իրական զգացմունքներն ու հույզերը կենդանացնելու կարողությունն է: Այն նպաստում է մարդու յուրօրինակությանը, ինքնատիպությանը, միջավայրի կողմից իրական ընկալմանը, ստեղծագործականությանը, նախաձեռնողականությանը, հեշտությամբ հուզական շփում ստեղծելու կարողությանը, իրավիճակում փոփոխությունների հեշտ ընկալմանն ու համապատասխան մանկավարժական մարտավարություն մշակելուն: Սա չափազանց կարևոր հատկություն է երեխաների հետ շփման և համագործակցության ընթացքում, քանի որ մանկավարժական գործընթացը հանդիսանում է իրական շփման և հաղորդակցման գործընթաց: Որքան հուզականորեն հագեցած է այս շփումը, այնքան շատ բան են ստանում դրանից երկու կողմերն էլ:

Էմպաթիան` ապրումակցումը, հուզական ճկունության մյուս բաղադրիչն է: Այն իր մեջ ներառում է ուրիշի հուզական վիճակը հասկանալու և արտացոլելու կարողությունը, ակտիվ և օգնող վարքը: Մանկավարժը, ով էմպաթիայի կարողություն ունի, երբեք իրեն մանկավարժական անտակտություն թույլ չի տա: Երեխայի հանդեպ էմպաթիկ վերաբերմունքը, դրա էքսպրեսիվ դրսևորումները բարձրացնում են երեխայի ինքնագնահատականը, նվազեցնում են նրանց վարքի կոնֆլիկտայնությունը: Մանկավարժի հուզական ճկունությունը նվազեցնում է մանկավարժական փոխգործունեության ընթացքում առկա սթրեսները:

Ապացուցված է, որ բռնության և կոպտության դրսևորումները, որոնք հաճախ նաև դրսևորվում են մանկավարժական աշխատանքում, ուղղակիորեն կապված են տվյալ անձի էմպաթիայի կարողության ցածր մակարդակի հետ: Մանկավարժական տակտի խախտումներն ակնհայտ բացասական ազդեցություն են ունենում երեխաների անձի ձևավորման և զարգացման վրա:

Ի վերջո այս երկու հատկություններն օգնում են մանկավարժի անձի հոգեբանական հիգիենայի պահպանմանը: Որքան ավելի ճկուն և հուզական է մանկավարժը, այնքան ավելի գնահատված է նա աշակերտների կողմից, հետևաբար այնքան ավելի հագեցած է նրա օրը դրական հույզերով և լիցքերով:

# data[].attributes.headline
Ի՞նչ փուլերով է ընթանում սթրեսը

# data[].attributes.subject
Ի՞նչ փուլերով է ընթանում սթրեսը

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Մարդու կյանքում սթրեսային իրավիճակները կարող են միանգամայն տարբեր լինել` սթրես աշխատավայրում, հարազատի կորուստ, ֆինանսական դժվարություններ, առողջական խնդիրներ և այլն: Այդ տարբեր իրավիճակներին մեր օրգանիզմը և հոգեկան ներաշխարհն արձագանքում են մի շարք օրինաչափ ձևերով: Յուրաքանչյուր սթրեսային արձագանք ընթանում է երեք փուլով: Որոշ դեպքերում սթրեսային արձագանքը չի հասնում երրորդ փուլին, եթե մարդը կարողանում է հաղթահարել սթրեսը նախքան այդ փուլին հասնելը:

I. Նյարդային լարվածության փուլ: Ստեղծվում է վերոնշյալ իրավիճակների հետևանքով: Սովորաբար նման իրավիճակներում մարդու առաջին արձագանքը լինում է հուզական ընկճվածությունը, սեփական անձով անբավարարվածության զգացումը, անելանելիության զգացումը, տագնապը, անհանգստությունը, քնի խանգարումները, դեպրեսիան և այլն: Այսինքն այն բոլոր վարքային և հուզական դրսևորումները, որոնք մենք ունենում ենք, երբ հայտնվում ենք մեզ համար անցանկալի, չսպասված, տհաճ կամ անհարմար իրավիճակում:

II. Դիմադրության փուլ: Մարդն այս կամ այն կերպ փորձում է ինքն իրեն պաշտպանել բացասական ազդեցություններից, փոխել իրավիճակը, լուծել կոնֆլիկտը, գումար հայթայթել խնդրի լուծման համար և այլն: Այս շրջանում մարդը կարող է ոչ համապատասխան հուզական արձագանքներ տալ, կարող է լինել դյուրագրգիռ, զայրանալ ամեն մանրուքից, մի բանից շատ զայրանալ, մյուսի հանդեպ առհասարակ անտարբեր մնալ, կարող է որոշ ժամանակ ապակողմնորոշված լինել, մասնագիտական ոլորտում ավելի անուշադիր դառնալ կամ կոնկրետ գործերն անել լավ, մյուսները` շատ թերի կատարել:

III. Սպառման փուլ: Այս փուլին բնորոշ է հոգեկան պաշարների սպառումը, հուզական տոնուսի նվազումը: Այս փուլին մարդիկ հասնում են այն դեպքերում, երբ նախորդ փուլում դրսևորած դիմադրությունն անարդյունավետ է եղել: Այս շրջանում մարդիկ կարող են մեկուսանալ, հոգնածություն զգալ, առհասարակ խուսափել շփումներից, ֆիզիկական ու հոգեմարմնական խանգարումներ ունենալ:

# data[].attributes.attachment_link.title
Ի՞նչ փուլերով է ընթանում սթրեսը

# data[].attributes.attachment_link.description
Մարդու կյանքում սթրեսային իրավիճակները կարող են միանգամայն տարբեր լինել` սթրես աշխատավայրում, հարազատի կորուստ, ֆինանսական դժվարություններ, առողջական խնդիրներ և այլն: Այդ տարբեր իրավիճակներին մեր օրգանիզմը և հոգեկան ներաշխարհն արձագանքում են մի շարք օրինաչափ ձևերով: Յուրաքանչյուր սթրեսային արձագանք ընթանում է երեք փուլով: Որոշ դեպքերում սթրեսային արձագանքը չի հասնում երրորդ փուլին, եթե մարդը կարողանում է հաղթահարել սթրեսը նախքան այդ փուլին հասնելը: I.

# data[].attributes.headline
ՀԱՂԹԱՀԱՐՄԱՆ ՈՒՂԻՆԵՐԸ

# data[].attributes.subject
ՀԱՂԹԱՀԱՐՄԱՆ ՈՒՂԻՆԵՐԸ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Մի՛ ամաչեք արտահայտել սեփական կարծիքը

Հոգու խորքում տանջվելը, ինքն իրեն կրծելը վնասակար է առողջության համար: Եթե չեք կարողանում Ձեր մտքերն արտահայտել բարձրաձայն, ապա վարեք օրագիր-նոթատետր:

Ամերիկացի գիտնականները և բժիշկները հաստատում են, որ գրավոր ինքնավերլուծությունը շատ արդյունավետ, ոչ թանկ և շատ պարզ միջոց է սթրեսի դեմ պայքարելու համար:

Հոգեբանները խորհուրդ են տալիս պատից կախել թիրախ և փոքրիկ նետերով աշխատել խոցել նպատակակետը` միաժամանակ արտանետելով Ձեր ներսում կուտակված զայրույթը:

Նյարդային լարվածությունն անպայման կթուլանա: Մերսումը ևս լավագույն միջոցներից մեկն է բացասական զգացումներից ձերբազատվելու համար:

Ձեր մտքում թող իշխեն դրական զգացմունքները

Աշխատեք չմտահոգվել կորցրածի կամ անիմաստ անցակրած ժամանակի համար: Հիշեք հայտնի օրենքը՝ եթե ինչ-որ տեղից ինչ-որ բան պակասել է, հաստատ մի ուրիշ տեղ նույնքան բան ավելացել է:

Պարզվել է, որ մեր սնունդը նույպես կարող է "կառավարել" մեր տրամադրությունը: Մեկ գավաթ սուրճը, տաք շոկոլադը կամ պարզապես Ձեր ամենասիրած ուտեստը կօգնեն Ձեզ մոռանալ տհաճությունները:

Գիտակցե՛ք Ձեր հնարավորությունների սահմանը

Աշխատեք ճիշտ գնահատել Ձեր հնարավորությունները: Ուրախացեք Ձեր կատարած գործով, գիտակցեք, որ մարդն անսխալական չէ, ընդունեք Ձեր անհաջողությունները և մի՛ վազեք անիրականալի երազանքների հետևից:

Մի՛ ապացուցեք Ձեր ճշմարտացիությունը

Մի՛ փորձեք շրջապատին համոզել Ձեր ճշմարտացի լինելը: Լեոնարդո դա Վինչին մարդկանց բաժանում էր երեք կատեգորիայի՝ առաջինները տեսնում են այն, ինչ որ դուք, և նրանց հետ հեշտ է լեզու գտնել:

Եկրորդներն ունակ են տեսնել քո ցույց տված պատկերի իրական գույները, և նրանց հետ կարելի է բանակցել:

Երրոդները նայում են ուշադրությամբ և ոչինչ չեն տեսնում: Նրանց որևէ բան ապացուցելը նույնն է, ինչ կույրին սովորեցնեք սպեկտրալ անալիզ:

"Լվացե՛ք" Ձեր սթրեսը ծորակի ջրով

Ոչ մի միջոց այդքան շուտ չի կարող "լվանալ" սթրեսը, որքան ջուրը: Տաք լոգանք ընդունեք կամ կանգնեք ցնցուղի տակ, և տաք ջրի հաճելի շիթերը կլվանան օրվա ընթացքում կուտակված լարվածությունը:

Մարդու օրգանիզմում ամեն ինչ փոխկապակցված է. բավական է շուրթերի անկյունները մի քիչ վեր բարձանան, հենց այդ պահին ուղեղին է հասնում ռեֆլեկտորային ազդակը` կյանքը հիասքանչ է: Դրանից հետո սթրեսն այլևս անելիք չունի:

# data[].attributes.attachment_link.title
Սթրեսը հաղթահարելու տարբերակներ

# data[].attributes.attachment_link.description
Մի՛ ամաչեք արտահայտել սեփական կարծիքը Հոգու խորքում տանջվելը, ինքն իրեն կրծելը վնասակար է առողջության համար: Եթե չեք կարողանում Ձեր մտքերն արտահայտել բարձրաձայն, ապա վարեք օրագիր-նոթատետր: Ամերիկացի գիտնականները և բժիշկները հաստատում են, որ գրավոր ինքնավերլուծությունը շատ արդյունավետ, ոչ թանկ և շատ պարզ միջոց է սթրեսի դեմ պայքարելու համար: Հոգեբանները խորհուրդ են

# data[].attributes.headline
ՊԱՇՏՊԱՆԱԿԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄՆԵՐ

# data[].attributes.subject
ՊԱՇՏՊԱՆԱԿԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄՆԵՐ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Երկուսով - հոգեբանական մասնագիտացված կենտրոն

# data[].attributes.attachment_link.title
Երկուսով - հոգեբանական մասնագիտացված կենտրոն on Facebook Watch

# data[].attributes.headline
Ինչպե՞ս խրախուսել երեխային

# data[].attributes.subject
Ինչպե՞ս խրախուսել երեխային

# data[].attributes.body
Ինչպե՞ս խրախուսել երեխային

Մենք բոլորս ուզում ենք, որ մեզ նկատեն և խրախուսեն: Իսկ ինչ եք կարծում, ի՞նչ է ուզում երեխան, երբ ցույց է տալիս հենց նոր իր նկարած նկարը և հարցնում՝ «գեղեցի՞կ է»։ Հնարավոր է՝ նա իրեն անպաշտպան է զգում, կամ ցածր ինքնագնահատական ունի, կամ ցանկանում է շփվել, կամ փնտրում է իր արարքների հաստատում։ Միգուցե պետք է ուղղակի ասել` «ապրես, շատ գեղեցիկ է»։ Շատ հաճախ հենց այսպես էլ ասում են: Բայց երբեմն պետք է այլ կերպ վարվել։

Ինչպե՞ս վարվել

Ենթադրենք երեխան ցույց է տալիս մի նկարը, որը նոր է նկարել: Դուք՝ ամենայն հետաքրքրվածությամբ և անկեղծությամբ և գոհ ձայնով ասում եք՝ «Այստեղ մեծ տուն ես նկարել, այստեղ խողովակից ծուխ է բարձրանուն, իսկ ներքևում տեսնում եմ ինչ-որ կապույտ բան, այստեղ ևս դատարկ տեղեր կան…»։ Երբեմն պետք է գնահատող բառեր ասելուց բացի ուղղակի ուշադրություն դարձնել առանձին դետալների վրա, ու պատմել երեխային, թե ինքը ինչ է արել։ Այդ ժամանակ երեխան, որպես կանոն, մոռանում իր տված հարցը և սկսում է մտածել, թե ինչ է արել: Կարելի է նաև խրախուսել ու դրդել, որ երեխան ինքը պատմի, թե ինչ է արել։ Հետաքրքրիր է հետևել, թե ինչպես է երեխան ընկալում մեծահասակների բառերը, մտնում խոսակցության մեջ և սկսում մեկնաբանել նկարը` «Այստեղ կա երեք պատուհան․ մեկը մայրիկի, երկրորդը հայրիկի, իսկ սա իմ և Տուզիկի համար: Իսկ այստեղ ես գետ եմ նկարել: Այստեղ կլինի մեքենան, որը ես դեռ չեմ նկարել բայց հիմա կնկարեմ…»։ Մտածեք այս խոսքերի մասին, զգացեք, թե ինչպես է փոխվում է երեխայի վիճակը: Եթե ամենասկզբում երեխան միայն կախվածություն ուներ մեծահասակի խոսքից, ապա զրույցի ընթացքում նա ոչ միայն ստացավ իր ցանկացած գովասանքը, այլև զգաց ոչ ֆորմալ հետաքրքրվածություն, հաստատեց իր հաջողությունները, մտավ շփման մեջ, տեսավ նաև իր գործողությունների զարգացումը: Հիմա երեխան ազատ է և ինքն է գնահատում իր աշխատանքը: Երբեմն կարելի է օգտագործել հետևյալ արտահայտությունները. «Շատ կարևոր չէ, թե ես ինչ եմ մտածում, կարևոր չէ, թե իմ կարծիքով սա գեղեցիկ է, թե ոչ, այլ կարևոր է այն, թե ինչ ես դու մտածում քո նկարի մասին»:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Հոդվածաշար ներկա եւ ապագա,
սկսնակ եւ փորձառու ծնողների համար

Մանկությանս տարիներին իմ ամենասիրած գրքերից մեկը հայտնի մանկագիր Աստրիդ Լինդգրենի "Լյոնեբերգցի Էմիլի արկածներ"-ն էր: Դժվար է գտնել մեկին, որ կարդացել ու համակրանքով չի լցվել դեպի այդ չարաճճի տղան: Ամեն անգամ ինչ-որ արկածի կամ պատմության մեջ ընկնելիս ծնողները նրան պատժում էին նկուղում փակելով: Իսկ Էմիլը միշտ զարմանում էր, թե ախր ինչո՞ւ, ինչի համար են իրեն պատժում, չէ՞ որ ինքը մտածում է ուրիշներին օգնելու եւ լավ գործեր կատարելու մասին: Հիշում եմ, որ փոքր ժամանակ ես էլ էի համաձայն Էմիլի հետ եւ մտածում էի, որ իրեն անարդար են պատժում: Պարզվում է, որ ես ճիշտ էի, թեեւ դժվար թե այն ժամանակ կարողանայի հիմնավորել իմ կարծիքը: Եվ այսպես, երբ եւ ինչպես պատժել երեխաներին:

Պատժել կարելի է միմիայն այն դեպքում, երբ երեխան խախտել է նախօրոք հստակեցված պայմանը կամ կանոնը

Երեխան պատահաբար կոտրեց բաժակը կամ մայրիկի սիրելի ծաղկամանը, ճաշը ուտելուց կեղտոտեց իր չորս բոլորը, բակում խաղալուց ընկավ ցեխի մեջ ու սպիտակ շալվարի վրա բծեր հայտնվեցին, անզգույշ շարժումով հրեց-գցեց ընկերոջը եւ այլ նման դեպքերը նորմալ են: Պատժել երեխային պատահական արարքների կամ միջադեպերի համար ոչ մի դեպքում չի կարելի, եթե անգամ նման միջադեպեր հաճախակի են պատահում:

Երեխային կարելի է պատժել միայն ու միայն նախօրոք պայմանավորված կանոնների խախտման համար: Օրինակ՝ երեխային հանձնարարություն եք տվել եւ նա չի կատարել՝ ստանում է իր պատիժը: Եթե նախօրոք չեք պայմանավորվել, ուրեմն երեխային պատժել չեք կարող: Եթե նույնիսկ պատժեք էլ, ապա դա ոչ մի դրական հետեւանք չի ունենա: Ճիշտ Լյոնեբերգցի Էմիլի դեպքի նման: Այո, Էմիլը չարաճճի էր, անընդհատ ընկնում էր պատմությունների մեջ եւ ծնողների համար գլխացավանքներ էր ստեղծում, բայց դա նրա հնարամտության արտահայտությունն էր: Պատժել երեխային այն բանի համար, որ նա հնարամիտ է, հավասարազոր է նրա ապագա հաջողության վրա քար գցելուն: Ճիշտ է, Էմիլը գեղարվեստական կերպար է, բայց շատ գունեղ արտահայտում է իրականությունը եւ ցույց տալիս, թե ինչպես նման արարքների համար երեխային պատժելը օգուտ չի բերում (նկուղում նստելուց, նրա չարաճճիությունը բոլորվին չէր պակասում): Սա ճիշտ է նաեւ իրական կյանքում, առանց զգուշացման արված պատիժը երեխայի համար անհասկանալի է եւ սովորեցնում է նրան, որ աշխարհն անարդար է: Այդ պատճառով ընտրեք ձեզ համար կարեւոր մի քանի կանոն (ոչ այնքան շատ եւ կապված հիմնականում երեխայի անվտանգության հետ), դրանք հստակ բացատրեք երեխային եւ պատժեք միայն դրանք խախտելու համար:

Աշխատեք երեխաներին հնարավորինս քիչ պատժել

Պատիժը դաստիարակության մեջ ծայրահեղ միջոց է եւ ամեն կերպ պետք է խուսափել դրանից: Ինչքան քիչ առնչվեք այնպիսի դեպքերի հետ, երբ հարկ կա պատժել երեխային, այնքան ձեր եւ երեխայի օգուտն է: Եթե առհասարակ խուսափեք նման իրավիճակներից, էլ ավելի լավ: Սակայն որոշ դեպքերում պատիժն անխուսափելի է, այդ պատճառով առաջնորդվեք "ինչքան հնարավոր է քիչ" եւ "փոքր չափաբաժնով" սկզբունքներով:

Դժվար է ասել, թե որտեղ է այն սահմանը, երբ պատիժը դառնում է ոչ թե երեխային կարգուկանոն սովորեցնելու միջոց, այլ մեծահասակի ինքնահաստատման ձեւ, բայց եթե նկատել եք, որ "կպատժվես", "պատիժ" արտահայտությունները հաճախակի եք օգտագործում, ուրեմն սխալը փնտրեք ձեր մեջ: Ամեն օր, թեկուզեւ տարբեր բաների համար երեխային պատժելը արդեն իսկ շատ է: Այն պիտի լինի ծայրահեղ միջոց եւ եթե երեխային պատժելու առիթները հաճախակի են, ուրեմն պիտի լրացուցիչ ջանք թափեք, որպեսզի կանխեք կարգը խախտելը: Իհարկե, սա ավելի շատ եռանդ ու ժամանակ է պահանջում, քան արդեն իսկ արված բանի համար պատժելը: Ավելի լավ է այդ ջանքը, եռանդն ու ժամանակը ծախսեք այն ժամանակ, երբ երեխան դեռ փոքր է, քան սպասեք մեծանա, քանի որ այդ դեպքում պահանջվող ռեսուրսները կկրկնապատկվեն, իսկ որոշ դեպքերում էլ արդեն ուշ կլինի:

Երեխաներին պատժելիս նրանց վերաբերվեք սիրով եւ կարեկցանքով

Ոչ մի դեպքում չի կարելի պատժել, երբ բարկացած եք կամ նյարդայնացած: Շունչ քաշեք, հանգստացեք, հետո միայն անցեք գործողությունների: Երեխայի հետ խոսեք սիրով, կարող եք նրան գրկել, փաղաքշել: Ամեն կերպ ցույց տվեք, որ նրան պատժելը ձեզ համար տհաճ է, բայց դուք ստիպված եք, քանի որ երեխան խախտել է կանոնը ու պիտի կրի դրա հետեւանքները: Երեխաներն այսպիսով սովորում են հարգել կանոնները եւ հետագայում մեծանում են որպես օրինապաշտ քաղաքացիներ:

Խուսափեք երեխաներին պատժել էկրանից զրկելով

Տարածված պատժամիջոց է երեխային հեռուստացույցից, պլանշետից կամ համակարգչային խաղեր խաղալուց զրկելը: Սա հաճախ կիրառվում է հատկապես տնային աշխատանքները չանելու, կիսատ թողելու կամ ցածր գնահատական ստանալու պարագայում: Այս մոտեցումը ծուղակ է, եւ եթե նայենք երկարաժամկետ, ապա այն հանգեցնում է մի շարք անցանկալի հետեւանքների:

Մենք այժմ ապրում ենք այնպիսի հասարակությունում, որտեղ էկրանից կախվածությունը հաճախակի հանդիպող երեւույթ է: Այն արդեն իսկ աճող սերնդի մեծամասնության համար նախընտրելի զբաղմունք է, եւ կարիք չկա այդ մղումը պատժի միջոցով ավելի խորացնել: Դրանով երեխայի մոտ ստեղծվում է խեղաթյուրված պատկերացում, որ օրինակ՝ դասերը հարկադրված անցանկալի են, իսկ էկրանը՝ պարգեւատրում: Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ մարդկանց հուզական արձագանքը ինչ-որ բանի կորստի դեպքում ավելի ուժեղ է, քան եթե նրանց ինչ-որ բանով պարգեւատրում են: Նույնն էլ երեխաների մոտ է, այսպես վարվելով մենք ուժեղացնում ենք նրանց ձգտումը դեպի էկրանը (եւ հակակրանքը դեպի դասեր):

Այդ պատճառով ցանկալի տարբերակ է առհասարակ էկրանից զրկելով չպատժել եւ այս երեւույթը ոչնչի հետ չկապել: Իսկ թե ինչպես խուսափել էկրանի կախվածությունից, կարող եք կարդալ այստեղ:

Ֆիզիկական պատժամիջոցը բռնություն է երեխայի նկատմամբ

Ոչ մի դեպքում, անկախ երեխայի կատարած արարքից, անկախ հանցանքի չափից, չի կարելի պատժել ֆիզիկական ուժ կիրառելով: Ֆիզիկական ուժի կիրառումը բռնություն է երեխայի նկատմամբ, այլ ոչ թե պատժելու ձեւ: Իսկ ցանկացած բռնություն երեխայի հոգեբանության վրա բացասական հետեւանք է թողնում: Երեխայի վրա ձեռք բարձրացնելը միայն ու միայն մեծահասակի ունեցած ագրեսիայի արտահայտությունն է, ներքին լարվածությունը լիցքաթափելու միջոց եւ բացարձակապես ոչ մի դաստիարակչական իմաստ կամ նպատակ չի պարունակում:

Այնպես որ, եթե դուք թեկուզ եւ հազվադեպ ծեծում եք երեխային, պիտի սթափվեք եւ աշխատեք ձեզ վրա, որպեսզի շտկեք ձեր վարքը: Սրանով դուք կնպաստեք, որ ձեր երեխաները մեծանան հոգեբանական առողջ մթնոլորտում եւ կկանխեք հոգեբանական խնդիրների առաջացումը:

Կիրառեք բազմաբնույթ պատժամիջոցներ

Եթե ստիպված եք պատժել երեխային, ապա հիշեք, որ պատժի լավագույն միջոցը փոփոխվող պատիժն է: Պատժել եք երեխային երեկոյան հեքիաթ չկարդալով կամ նրա ընկերներին տուն չհրավիրելով, հաջորդ անգամ գտեք մեկ այլ միջոց: Աշխատեք իրար հետեւից հաճախակի նույն պատժամիջոցը չկիրառել, որպեսզի երեխաների մոտ չձեւավորվի ավելորդ պայմանական ռեֆլեքս: Պատժամիջոցները նախօրոք սահմանելիս, ուշադրություն դարձրեք,որ դրանք լինեն բազմազան՝ այնպես չլինի, որ երեխան անկախ այն բանից, թե ինչ կանոն է խախտել, միշտ նույն պատիժը կրի: Հակառակ դեպքում դուք երեխայի մոտ կձեւավորեք տվյալ պատժամիջոցի նկատմամբ բարձր դիմադրողականություն եւ այն այլեւս չի ունենա իր ցանկալի ուժը (վերադառնալով Էմիլի օրինակին, նկատենք, որ նրա համար նկուղում "բանտարկվել"-ը ինչ-որ տեղ դարձել էր ցանկալի, քանի որ իր համար այնտեղ հաճելի զբաղմունք էր գտել՝ փայտից մարդուկներ պատրաստելը):

Եղեք հետեւողական եւ հավասարապես արձագանքեք ձեր բոլոր երեխաների վարքին

Որեւէ արարքի կամ կանոնի խախտման համար նախատեսված պատիժը հավասարապես տարածվում է բոլոր երեխաների վրա, անկախ նրանց տարիքից ու սեռից: Եթե մի երեխան պատժվում է մյուսին խփելու կամ անհարգալից խոսքի համար, ապա մյուսն էլ նույն բանը անելիս, պիտի պատժվի՝ անկախ նրանից, ինքը մեծն է, թե փոքրը:

Շատ կարեւոր է նաեւ հետեւողական լինելը: Եթե մեկ անգամ երեխային պատժել եք մի արարքի համար, ապա մյուս անգամ այդ նույն արարքի վրա աչք փակել չի կարելի:

Օրինակ ծառայեք ձեր երեխաներին

Հիշեք ամենակարեւորը՝ մենք որպես ծնող մեր երեխաների համար սահմանում ենք կարգ եւ այն խախտելու համար պատժում ենք նրանց, իսկ որպես մեծահասակ մասն ենք մի մեծ ընտանիքի՝ պետության եւ հասարակության: Ինչպես որ երեխաներից ենք պահանջում ենթարկվել կանոններին, այնպես էլ մենք նրանց համար պիտի օրինակ լինենք՝ ուշադրություն դարձնելով մեր շրջապատի եւ հասարակական կարգի պահպանմանը: Հետեւեք օրենքներին՝ փողոցն անցեք անցուղիներում, մեքենայում կապեք ամրագոտիները, մի ծխեք արգելված վայրերում, եւ դա կնպաստի, որ դուք ունենաք կարգապահ ու օրինակելի երեխաներ:

Վանենի Վարդանյանը MSc, MA հոգեբանության մագիստրոս է, հոգեբան է աշխատում Դիլիջանի Կենտրոնական դպրոցում:

Սյունակում արտահայտված մտքերը պատկանում են հեղինակին եւ կարող են չհամընկնել Մեդիամաքսի տեսակետներին:

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
վանենի վարդանյան

# data[].attributes.attachment_link.title
Երբ եւ ինչպես պատժել երեխաներին

# data[].attributes.attachment_link.description
Հոդվածաշար ներկա եւ ապագա, սկսնակ եւ փորձառու ծնողների համար Մանկությանս տարիներին իմ ամենասիրած գրքերից մեկը հայտնի մանկագիր Աստրիդ Լինդգրենի "Լյոնեբերգցի Էմիլի արկածներ"-ն էր: Դժվար է գտնել մեկին, որ կարդացել ու համակրանքով չի լցվել դեպի այդ չարաճճի տղան: Ամեն անգամ ինչ-որ արկածի կամ պատմության մեջ ընկնելիս ծնողները նրան պատժում էին նկուղում