# data[].attributes.body
Mentimeter, Google Drive, Festisite.com, QR cod generator, wordart

# data[].attributes.body
Canva, Genially

# data[].attributes.body
tiny.pl or bitly

# data[].attributes.body
Baamboozle, Wordwall, LearningApps, storyjumper

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=9F7DcT_xPRM

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=LR7EMi8Fg9Y

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=nohxTFjVTHU

# data[].attributes.attachment_link.title
Trening Jacobsona - progresywna relaksacja mięśni - metoda Buteyko

# data[].attributes.body
https://osswiata.ceo.org.pl/2021/03/19/2538/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Omówię kilka szkód, które wyrządza system szkolny młodym ludziom. Na pewno znajdziecie ich więcej, ale nawet tych kilka brzmi ponuro. Są to: obawa przed popełnieniem błędu; zaniechania zadawania pytań przez uczniów; brak odpowiedzi na pytanie: „Po co mi to?"; zmniejszenia poczucia własnej wartości; uczenie się dla stopni; niechęć do rozwiązywania problemów, skutki rywalizacji, brak chęci wyboru i etykietowanie.

W naszej inicjatywie: Pokaże to na przykładzie zastanawiamy się, co może zrobić indywidualny nauczyciel (objęty systemem), aby zmniejszyć „pole rażenia".

Najpierw omawiamy szkody, a potem zastanawiamy się nad sposobami ich ograniczenia.

Swoimi pomysłami podzielili się:

Beata Fiszer, Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 3 w Gdyni, Gdyński Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli

Jolanta Gęca, Szkole Podstawowej nr 40 im. Lubelskiego Lipca 1980 w Lublinie

Barbara Jaworowicz, Szkoła Podstawowa w Skulsku

Urszula Lach, ZSP w Międzyrzeczu Górnym

Jolanta Łosowska, Szkoła Podstawowa 2 w Chojnie

Joanna Sułek, Szkoła Podstawowa nr 3 im. Jana Pawła II w Mińsku Mazowieckim

Danuta Sterna, Centrum Edukacji Obywatelskiej

Michał Szczepanik, Szkoła Podstawowa w Poczesnej i Starczy

Ewa Szpot, Zespół Szkół Technicznych w Ostrowie Wielkopolskim

Karina Wójcik, Zespół Szkół Publicznych w Szewnie

Małe dziecko próbując robić różne rzeczy, popełnia błędy, ale nadal próbuje. W szkole zaczyna bać się popełnienia błędów. Nawet jeśli nauczyciel go nie karze „złym stopniem", to jednak oczekuje od ucznia właściwej odpowiedzi i jeśli jej nie otrzyma, to (w najlepszym przypadku) będzie zawiedziony. A przecież wiemy, że błąd towarzyszy uczeniu się, wręcz bez popełniania błędów nie ma uczenia się. Szkoła, to jednak szkoła i zakaz popełniania błędów trzyma się mocno.

Małe dziecko przed pójściem do szkoły zadaje pytania na każdy temat, chce się dowiedzieć: dlaczego i dlaczego? Gdy staje się starsze przestaje zadawać pytania.

Nauka bez zadawania pytań jest mało efektywna. A w szkole pytania zadaje nauczyciel, a nie uczeń.

To jedyne pytanie, które czasami ośmielają się zadać uczniowie. Ale właśnie na to pytanie rzadko otrzymują odpowiedź. Szkoła ma program nauczania, który wymyślili eksperci edukacyjni i uznano, że nie ma potrzeby wyjaśniania uczniom - po co się czegoś uczą.

Ciekawym choć trudnym doświadczeniem dla nauczyciela jest spojrzenie w przyszłość i zastanowienie się, ile z tego czego uczy swoich uczniów zostanie w ich głowach, ile im się przyda w dorosłym życiu. Taki filtr powinien zachęcić nauczyciela do wyjaśnienia uczniom - po co się czegoś uczą.

W miarę dorastania zmniejsza się u uczniów poczucie własnej wartości. Jeśli dziecko jest małe, to jego potknięcia przyjmowane są przez dorosłych ze zrozumieniem i nawet czasami z rozczuleniem. W szkole oczekuje się, że uczeń będzie się rozwijać w równym tempie z innymi dziećmi , jeśli tak nie jest, to otrzymuje komunikat: „Nie czyta biegle", „Źle dodaje", „Nie pamięta, co było wczoraj" itd. Nie spełnia pokładanych w nim nadziei. Spada samoocena uczniowska.

Dzieci rozwijają się w różnym tempie i nieuwzględnianie tego, wpływa na ich brak wiary w siebie. Owocuje to zniechęceniem, brakiem motywacji do uczenia się i niewiarą w osiągniecie sukcesu.

Uczenie się dla stopni i pod egzaminy

Program nauczania wymyślony przez dorosłych przeważnie nie jest dla ucznia bardzo ciekawy. Ale w szkole nie pytamy ucznia, co go ciekawi. Częstym sposobem przymuszenia uczniów do uczenia się treści zawartych w programie, jest straszenie ich niskimi stopniami i perspektywą egzaminu. Liczymy, że wystarczy do tego, aby się uczyły, a to jest nauka dla stopnia, która nie jest efektywna. Rodzice pytają: „Co dostałeś", nauczyciele ostrzegają, że przy niskich ocenach uczeń „Nie zda do następnej klasy"; „Nie zda egzaminu i nie dostanie się do dobrej szkoły". Stopień zaczyna rządzić i zabija wewnętrzną motywację do nauki.

Nauczyciele postawieni są w trudnej sytuacji, bo dobre stopnie ich uczniów są dowodem na ich dobrą pracę i są wytycznymi do oceny pracy.

Nauczanie głównie tego, co może być na egzaminie i tłumaczenie uczniom, że właśnie to jest najważniejsze, nie służy uczniowi. Zatraca się sens uczenia się i nauczania.

Nauczanie problemowe i podążanie za pasją

Szkoła zniechęca uczniów do rozwiązywania problemów. Uczniowie przestają chcieć podejmować wyzwania, chcą jedynie znać odpowiedzi na pytania egzaminacyjne. Jeśli podejmują wyzwania, to często poza szkołą.

Pewien czas temu mieliśmy w szkole nauczyciela matematyki, który pragnął nauczać poprzez rozwiązywanie problemów. Łączyło się to z wykorzystywaniem tylko tych zagadnień matematycznych, które są potrzebne do uporania się z danym problemem. Zapytałam moich uczniów (z klasy wybitnej w matematyce), czy też chcieliby być tak nauczani. Okazało się, że odpowiedzieli - NIE. Obawiali się, że w ten sposób nie poznają wszystkiego, co jest wymagana na egzaminie i będą mieli z nim kłopoty. Woleli być nauczani tradycyjnie z wyczerpaniem każdego tematu pod względem wymagań egzaminacyjnych.

Szkoła staje się miejscem, gdzie uczeń nie ma możliwości w pełni realizować swoich pasji, a co gorsza nie jest zachęcany do podejmowania wyzwań.

Uznawana jest często za czynnik mobilizujący. Jednak czyni ona spustoszenie, szczególnie wśród uczniów o słabych wynikach. Jest też szkodliwa dla tak zwanych „zdolnych" uczniów. Jeśli zajmą wysokie miejsce w konkurencji, to muszą je utrzymać i ten wysiłek może niszczyć ich psychikę. Znamy wiele przypadków uczniów, którzy załamują się, gdy ich notowania spadają.

Miałam kiedyś bardzo trudne doświadczenie, gdy klasa w której zaczęłam wprowadzać ocenianie kształtujące i ograniczyłam ocenianie stopniami poprosiła o zmianę nauczyciela. Zapytani uczniowie odparli, że chcą wiedzieć, czy są lepsi od innych uczniów w klasie, a do tego potrzebne im są stopnie i ranking.

Wybór uznawany jest powszechnie za czynnik motywujący ucznia do nauki. Zastanowiło mnie ostatnio pewne doświadczenie edukacyjne. Zaproponowałam pewien sposób planowania lekcji, który wykorzystywał wybór dokonywany przez uczniów. Metoda została zastosowana w klasie ósmej i okazało się, że zapytani o opinię uczniowie odpowiedzieli, że wolą propozycję bez wyboru. Twierdzili, że szkoda im czasu poświęconego na wybór.

Domyślam się, że taka była opinia uczniów, gdyż zaraz czekał ich egzamin i on się najbardziej dla nich liczył. Uczniowie mieli zaufanie do nauczycielki, że to ona wybierze dla nich najodpowiedniejsze zadanie i jego wykonanie zapewni im dobry wynik na egzaminie.

Spójrzmy na małe dziecko, jest pełne ciekawości i zapału poznawania nowego i chętnie wybiera z przedstawionych mu propozycji. Takie naturalne zachowania zanikają wraz z pobytem w szkole.

Trudno w szkole zmienić opinię, która przylgnie do ucznia. Jeśli uczeń uznany jest za „słabego", to ta etykieta mocno się trzyma. Przeważnie nauczyciele nie biorą pod uwagę sytuacji domowej ucznia i wymagają od wszystkich tego samego, a warunki, które mają uczniowie mogą bardzo się różnić. Jeden uczeń może mieć wspomagających rodziców, dostęp do pomocy naukowych, a drugi może sam być włączony w pomaganie młodszemu rodzeństwu lub pracę w gospodarstwie. Wymóg tak zwanej sprawiedliwości jest w szkole powszechny. Nie jest on jednak oparty o sprawiedliwych przesłankach.
Rozwiązania
Ad 1. Błąd
Danuta Sterna
W sprawie błędów najważniejszy jest stosunek nauczyciela do ich popełniania, uznanie, że błąd jest potrzebny w uczeniu się i przekazanie tego podejścia uczniom.

Aby uczniowie w to uwierzyli, trzeba nie karać ich za błędy popełnione w czasie procesu uczenia się. Dobrze, gdy nauczyciel sam umie przyznać się do popełnionego błędu. Ponieważ jest to trudne, to warto chociaż pokazywać, że nie wszystko jest oczywiste nawet dla nauczyciela, że on sam myśli i szuka rozwiązania. Temu służy skupianie się na procesie, a nie tylko na efekcie.

Praca z błędem uczniowskim powinna polegać na dociekaniu przez samego ucznia, dlaczego błąd został popełniony i dyskutowanie z nim nad drogami jego poprawienia.

Hasłem dla pracy z błędem może być: Błąd jest szansą na osiąganie sukcesu.
Karina Wójcik
Zamiast mówić uczniowi od razu, że popełnił błąd - po wykonaniu ćwiczenia nic nie mówię i polecam, aby porównał swoje rozwiązanie ze wzorem poprzednio wykonanym lub proszę inną osobę o odpowiedź i porównanie tych odpowiedzi między uczniami, czyli o ocenę koleżeńską. Używam zwrotów: zastanów się nad..., czy jesteś pewien, co do..., co by było gdybyś... Przed moją klasą w szkole wisi plansza, na której stałym elementem jest „Motto na dzisiaj". Wiele tygodni wisiało tam hasło „Błąd to nie porażka, to kolejny etap do osiągnięcia sukcesu."

Gdy kiedyś w pewnej klasie zachęcałam do pracy metodą prób i błędów, usłyszałam od uczennicy: „za błędy dostaje się jedynki". Czyli trzeba stworzyć przestrzeń, w której za błąd nie postawimy negatywnego stopnia. Warto też zadbać o to, aby uczniowie nie wygłaszali pod swoim adresem negatywnych komentarzy, bo to potrafi czasem bardziej zablokować niż jedynka od nauczyciela.

Informujmy uczniów, kiedy jest faza uczenia się, czyli popełniamy błędy, pracujemy z informacją zwrotną, a kiedy faza sprawdzania wiedzy.

Jeśli uczniowie byli wcześniej przyzwyczajeni do pracy w trybie: nauczyciel dyktuje notatkę, potem jest z tego kartkówka (patrz punkt Uczenie się dla stopni i pod egzaminy), to nawet mogą nie wiedzieć, że można inaczej. Pamiętam pewną sytuację z czasu, gdy jeszcze uczyłam matematyki. Uczniowie przyszli z zadaniem maturalnym i poprosili o rozwiązanie. Spróbowałam jednej metody, potem drugiej, w końcu doszłam do wyniku. Pamiętam ogromne zaskoczenie uczniów, że nie podałam tego rozwiązania od razu, tylko musiałam do niego dojść.

Pokażmy uczniom, jak dochodzić do rozwiązania. Jak testować własne pomysły. Gdzie szukać inspiracji.

Bądźmy otwarci na pytania uczniów. Szukajmy przy nich rozwiązań. Pokazujmy, jak to robimy.

Na etapie uczenia się pozwólmy uczniom dochodzić do wyniku różnymi metodami. Potem możemy je zebrać, porównać i zastanowić się, która jest najbardziej optymalna.

Praca zdalna sprzyja pracy z błędem, bo jest wiele narzędzi, które umożliwiają powtarzanie zadania, aż do poprawnego rozwiązania. Wykorzystujmy to.
Urszula Lach
Jednym z błędów jakie popełniamy my nauczyciele to pośpiech. Wyznaczamy sobie cel, treści programu do zrealizowania. Ciągle patrzymy czy zdążymy, czy nie zrobiliśmy za mało. W tym czasie gubi się nasz uczeń który ma jakiś pomysł, jakieś pytanie do lekcji. Owszem zwrócimy na to uwagę chwilę się zatrzymamy może nawet porozmawiamy, ale później mkniemy dalej zbyt mało uważności poświęcając temu co się zadziało. Ile także spraw wychowawczych staramy się załatwić jak najszybciej, bo czasu mało, bo na horyzoncie nasz cel. Ile takich spraw załatwionych pobieżnie zostawia w dziecku poczucie, że nikt jego sprawami się nie interesuje, że nie jest wart naszej uwagi, a to czasami rodzi złość, żal na wszystko i wszystkich. Dziecko także w pokonywaniu problemów powiela nasz schemat i także działa szybko bez refleksji i zastanowienia się, bez uważności na to co się dzieje wokół. Radą jest - zwolnić i planować mniej celów na lekcję. Zrobić mniej, a głębiej. Warto obserwować uczniów, czy nadążają, czy są zaangażowani.

................................................................................................................

Ad 2 Pytania uczniów

Michał Szczepanik

Osoby pytana i pytająca powinny mieć przeświadczenie, że nie ma złych pytań, każde pytanie z czegoś wynika. Bardzo łatwo jest zabić ciekawość stwierdzeniami „po co ci to wiedzieć" „to głupie pytanie". Nierzadko dorosłym trudno jest przyznać się do tego, że nie potrafią odpowiedzieć na pytanie, rodzi to zakłopotanie, ewentualnie tworzenie odpowiedzi, która z prawdą się mija. Przypominam sobie wycieczkę, w jej czasie przewodnik opowiadał o systemie edukacji, tyle że ten system stworzył na podstawie swoich wyobrażeń. Wszyscy poza mną w to uwierzyli i nie zadawali pytań.

Młody człowiek chce zadawać pytania i być wysłuchanym. Ideałem było by, gdyby uczeń do każdej partii nowego materiału tworzył pytania, najlepiej, aby zaczynały się od - „dlaczego....". U mnie po lekcji uczeń zapisuje sobie pytanie z „przerobionego" materiału w zeszycie. Może tez zadawać pytania w czasie lekcji, doceniam pytania uczniów, zazwyczaj sam nie odpowiadam, pytam klasę - kto chciałby odpowiedzieć. Na zajęciach pracuję metodą pytań i doświadczeń. Zapowiadam o czym będzie lekcja i proszę uczniów o formułowanie pytań. Wybieram jedno z nich i nad nim pracujemy całą lekcję.

Ad.2 Pytania uczniów
Barbara Jaworowicz
W szkole pytania zadaje nauczyciel, a nie uczeń. W jaki sposób przeorganizować pracę na lekcji, aby zaangażować ucznia w proces zadawania pytań? Jednym ze sposobów, który stosuję, jest pytanie na dobry początek. Uczniowie zadają pytania, czego chcą się dowiedzieć podczas lekcji na dany temat. Zadawanie pytań jest również jedną ze strategii czytania, ułatwiającą analizę i zrozumienie tekstu związanego z treściami omawianymi podczas zajęć. Proszę uczniów o sformułowanie pytań do przeczytanego fragmentu tekstu. To również świetny sposób na podsumowanie lekcji. Uczniowie formułują 3 pytania związane z tematem, który zrealizowali. O takim sposobie podsumowania informuję uczniów przed lekcją, to ich angażuje w proces uczenia się, śledzą tok rozumowania, dociekają i zadają pytania.
Joanna Sułek
Pytania są bardzo cenne zarówno dla ucznia, jak i dla nauczyciela, dlatego tak ważne jest, aby uczniowie widzieli gotowość nauczyciela na ich przyjmowanie. Bardzo często dziękuję moim uczniom za postawienie pytania i staram się jak najlepiej wykorzystać te, które do mnie kierują. Mawiam, że pytanie uczniowskie, to najlepsza rzecz, która może się przytrafić nauczycielowi. Dzięki pytaniom widzę, że dziecko jest zainteresowane i aktywne, że stara się pokonać dystans między tym co już wie, a tym, co jest jego celem na lekcji. Takie podejście do pytań, poszukiwanie odpowiedzi wspólnie z uczniami, wyjaśnianie lub nawet rozważne spieranie się o rację, pozwala mi budować pozytywne relacje z uczniami i wspierać ich w procesie uczenia się. Gdy słyszę „proszę pani, ale ja tego nie rozumiem" zachęcam do formułowania pytań. Z czasem zachęcam coraz rzadziej, a pytań pojawia się coraz więcej i często pokazują coraz większą dociekliwość uczniów. Podsumowując, nie tylko daję uczniom przestrzeń do zadawania pytań, ale mówię wprost, że ich oczekuję. Oczywiście wszystkie pytania traktuję poważnie, odpowiadam na nie i doceniam odwagę uczniów.
Karina Wójcik
To prawda, w szkole pytania zadaje nauczyciel i zgadzam się, że należy się nad tym pochylić. Osobiście chyba za mało na to zwracałam uwagę, chociaż po wyjaśnieniu zadania, zawsze jest moment na pytania uczniów. Często są to pytania np. o czas na zadanie, rzadko się zdarza, że uczeń zagłębia się w samo zadanie. Może wynika to ze specyfiki mojego przedmiotu? Nie praktykowałam tego jeszcze, ale może poświęcić należałoby kilkanaście minut na początek na lekcji powtórzeniowej na element „Pytania uczniów". Mimo, że na początku pewnie byłaby cisza, to po kilku takich praktykach może uczniowie weszliby w ten rytm. Często spotykam się ze stwierdzeniem „może to głupie pytanie..." i wtedy zawsze mówię, że nie ma głupich pytań, bo każde pytanie świadczy o tym, że chcemy się dowiedzieć, chcemy być mądrzejsi.

................................................................................................................
Karina Wójcik
Jako indywidualny nauczyciel mogę wiele poprzez niewiele, oznacza to: być bardzo krytycznym wobec tematów i zagadnień oferowanych przez podręcznik (patrzeć przez pryzmat podstawy programowej, ale w przypadku języka obcego również przez pryzmat użyteczności tychże treści) oraz samemu zadawać sobie pytanie przed lekcją, czy ja też bym chciała się tego nauczyć i czy wszystko co zaplanowałam na lekcji jest konieczne do osiągnięcia jej celu. Niezawodnym narzędziem są tutaj cele lekcji i kryteria sukcesu. Jeśli nie potrafię odpowiedzieć sobie na pytanie - „Co uda mi się zastosować w przyszłości i życiu?", to porzucam dane zagadnienie.

Taką wspaniałą lekcję im przygotowaliśmy a oni ją kontestują. Jednocześnie bunt nastolatka, to często wyraz bezradności.

Zadając tytułowe pytanie, uczeń niekoniecznie oczekuje wyjaśnień, co do praktycznych zastosowań wiedzy z lekcji w przyszłym życiu. Uczeń mówi: „Po co mi to?" a tak naprawdę „Nic z tej lekcji nie rozumiem", „Nie potrafię zadać sensownego pytania", „Nie mam pojęcia, jak zrobić notatkę" , „Reszta klasy to potrafi, a ja nie" , a nawet: „Nie widzę dobrze tego, co jest napisane na tablicy". Często tak postępuje uczeń bardzo inteligentny, który z jakiś powodów nie radzi sobie z naszym przedmiotem, ale stara się zachować twarz przed klasą.

Dobrze, że zadaje to pytanie. Nawiązuje z nami kontakt, daje sygnał. Wykorzystajmy to, aby wybadać przyczynę. Dotarcie do niej, pomoże tak przeorganizować lekcje, aby ułatwić mu odnalezienie się na nich.

................................................................................................................

Ad. 4 Poczucie własnej wartości
Jolanta Łosowska
„W miarę dorastania zmniejsza się odczuwane przez uczniów poczucie własnej wartości." Dlaczego tak się dzieje? System?

Możemy to zmienić - 4 propozycje!1. Rozmawiajmy z dziećmi o emocjach, każdego dnia. Zauważmy i zaakceptujmy ich emocje.

Jak się czujesz?

Z jakim nastawieniem rozpoczynasz dzień?

Z czym przychodzisz dziś na zajęcia?

Z jaką supermocą rozpoczynasz zajęcia? Itp.

Proponuję wykorzystanie kart metaforycznych, kart dixit - pomogą uczniom, ukierunkują a jednocześnie zmuszą do myślenia. Dostępne w wersji on-line, np. https://f-v.pl/karty/

Dla młodszych karty dixit
https://sensonauka.pl/edukacja-wczesnoszkolna/karty-metaforyczne-w-pracy-dydaktycznej-nauczyciela/

Karty mogą również stworzyć sami uczniowie rysując przedmioty codziennego użytku, zalaminować i starczą na długo.

Pozwólmy dzieciom decydować - dać przestrzeń do działania i doświadczania poprzez:

Wybór zadań, ćwiczeń, narzędzi ...

Wspólnie wyznaczajmy cele, kryteria

Zaspokajajmy potrzebę bezpieczeństwa, tak ważna zwłaszcza podczas nauki zdalnej:

praca w parach, zespołach, prace projektowe,

bądźmy wyrozumiali jeśli nie chcą włączać kamer - dobrze to z nimi przedyskutować,

Słuchajmy dzieci:

Bazujmy na ich wiedzy i umiejętnościach (chociażby komputerowych -czasem wiedzą więcej od nas. Uczmy się od nich. Nie bójmy się tego, że czegoś nie wiemy.

W-C-N: Co już na ten temat wiem? Czego chcę się nauczyć? A po zakończeniu lekcji: Czego się nauczyłem?

Refleksji - niech wybrzmi.

Karina Wójcik
Poczucie własnej wartości to bardzo złożony temat. Jako wychowawca możemy angażować ucznia w działania, w których czuje się dobrze, to nic innego - jak bazowanie na mocnych stronach. Jeden uczeń czuje się dobrze w pracy w grupie inny solo, jeden lubi występy na scenie, inny woli zrobić dekorację. W ocenianiu kształtującym jednym ze sposobów jest podkreślanie mocnych stron prac ucznia, dawanie wskazówek do dalszej pracy, zamiast wytykanie błędów. Znam osobiście ucznia, który pracuje tak: wskaż mu jeden błąd, a go nie poprawi, wskaż mu trzy błędy i na koniec daj jedną pochwałę i uśmiech, a wtedy poprawi kolejne siedem błędów sam. Jest to bardzo trudna praca i wymaga wiele cierpliwości, wiem to z doświadczenia. Obserwujemy w tym czasie pandemii wielki spadek motywacji wśród uczniów, który zaczyna stawać się problemem społecznym wśród uczniów.

................................................................................................................

Ad 5. Uczenie się dla stopni i pod egzaminy
Beata Fiszer
Od nauczycieli przedmiotów egzaminacyjnych w klasie ósmej często oczekuje się, że będą robili na lekcjach jak najwięcej testów. Wynika to z tego, że osoby z zewnątrz uważają testy za jedyny sposób przygotowania dzieci do egzaminu. Nie wszyscy rozumieją, że gdy uczymy argumentowania, porządkowania informacji, omawiamy lekturę obowiązkową - też przygotowujemy do egzaminu. Znalezienie testu i robienie go z uczniami wymaga od nauczyciela mniej wysiłku i nie powoduje pretensji rodziców. A że zadania zamknięte niewiele uczą (poza obyciem testowym) i lepiej nadają się np. na zakończenie lektury - to niewiele osób rozumie. Można starać się wytłumaczyć rodzicom, w jaki sposób przygotowujemy uczniów do przyszłego życia, a jednocześnie do egzaminów. Można też co jakiś czas pokazać uczniom ubiegłoroczny arkusz egzaminacyjny - przypominać im, jak dużo jest w nim zadań sprawdzających umiejętność argumentowania i znajomość lektur. Można zachęcić, aby policzyli, ile punktów było do uzyskania za zadania zamknięte, a ile za otwarte. Niech odpowiedzą sobie na pytania: które są łatwiejsze, a które trudniejsze? Którym warto poświęcić więcej czasu? Ile razy po skończeniu szkoły będą wybierać odpowiedź a, b, c, lub d, a ile razy trzeba będzie umieć kogoś przekonać?

................................................................................................................

Ad. 6 Nauczanie problemowe i podążanie za pasją
Karina Wójcik
W sprawie podążania za pasją, działania jednego nauczyciela nie wniosą bardzo dużo. Oczywiście taki nauczyciel może zaprosić ucznia na koło przedmiotowe, konkursy, olimpiady, ale jeśli pozostali nauczyciele nie będą wspierać ucznia w jego pasji, to natłok obowiązków w końcu zagłuszy prawdziwe zainteresowania. Jeśli dany uczeń zainteresowany jest matematyką, to jaki sens jest „wpychać" na siłę wiadomości z języka obcego jeśli on tego nie czuje? Niech on będzie laureatem olimpiady matematycznej chlubą szkoły! Dobrym przykładem są tu licealne klasy profilowane. Jeśli uczeń wybrał już profil humanistyczny, to go już wybrał, nie trzeba mu udowadniać, że fizyki nie umie, bo on to już wie. Spójrzmy na pasję ucznia, jako na przygotowanie go do życia, bo uczeń w ten sposób już się specjalizuje do swojej życiowej i zawodowej ścieżki. Zachęcamy, oczywiście, ale nic na siłę. Lubimy przecież różne rzeczy i to jest piękne.
Joanna Sułek
Podstawa programowa i egzamin powodują, że odczuwam presję zrealizowania tego, co obowiązkowe i nie mogę powiedzieć, że przymykam na to oko. Mimo to, staram się zauważać, w jakim kierunku idzie myślenie uczniów i ich zainteresowanie. Jeśli uczeń kieruje do mnie pytanie, które wykracza poza cel danej lekcji, nie mówię „teraz nie mam czasu" lecz staram się poświęcić choć kilka minut na rozwinięcie tematu. Zwykle okazuje się, że słuchają również inni uczniowie. Często dołączają swoje pytania i dyskusja na lekcji się rozwija.

Ważne są również pomysły dzieci, zarówno te bardziej, jak i te mniej nieszablonowe pomysły, ich własne rozwiązania. Mogą one dotyczyć do „zwykłych" zadań problemowych lub działań projektowych. Staram się stawiać przed uczniami takie wyzwania i ogromnie doceniam wszystkie podejmowane próby. Nawet, gdy pomysł nie jest do końca trafiony, zawsze doceniam próbę samodzielnego myślenia nad rozwiązaniem problemu. Zachęcam do odszukania błędu, do korekty lub poszukania nowej drogi.

Widzę, że po pewnym czasie moi uczniowie chętniej podejmują kolejne próby i nie zrażają się tak szybko. To z pewnością przyda się nie tylko na lekcjach, ale również w dorosłym życiu.

................................................................................................................

Ad. 7 Rywalizacja
Joanna Sułek
Rywalizacja w szkołach jest wszechobecna. Pomijając „paski" na świadectwie, które mają wszystkie szkoły w tym kraju, mamy w większości szkół walkę o miejsce dla ucznia/absolwenta „NAJLEPSZEGO w...". Ci z numerem 1, 2 czy t3 mogą być naj, naj! Kilka razy zmieniałam pracę i jako „ta nowa" przyjmowałam zwyczaje szkoły. Przygotowywałam i przeprowadzałam np. konkursy na najlepszego matematyka. Uwierało mnie to bardzo, ale konkursy musiały być i już! Z czasem zaczęłam wymyślać konkursy o innym charakterze. Takie, w których dziś wygrywa uczeń A, a jutro ma szansę wygrać uczeń B, choć na tytuł najlepszego matematyka nie miałby szans. Tworzyłam też konkursy grupowe. Co z tego wynikło? Przede wszystkim zdrowa rywalizacja, bez przegranych. Są tylko szczęściarze i ci, którzy mieli mniej szczęścia. Bawimy się w matematyczne kalambury, tworzymy lapbooki i rebusy, szyfrujemy, budujemy bryły... i wspieramy się. W naszych zadaniach ważna jest wiedza i umiejętności, ale również kreatywność, refleks, umiejętność współpracy i wytrwałość.

Oczywiście to nie znaczy, że uczniów matematycznie uzdolnionych nie doceniam. Oczywiście, że doceniam. Tyle tylko, że mądra matematyczna głowa, która „przegra" z trójkowym kolegą, może nauczy się, że każdy ma swoje mocne strony i każdy ma takie obszary, nad którymi warto popracować. Kolega „trójkowy" zostanie wzmocniony i może już wkrótce nie będzie „trójkowy"... Staram się tych uczniów zachęcić do uczenia się od siebie nawzajem. Jeśli mi się to udaje, to korzyści mają obaj, a ja mam powód do zadowolenia.

................................................................................................................

Ad 8. Wybór

Jola Gęca wychowanie fizyczne

Połączyłam możliwość dokonywania wyboru z challengem (wyzwanie w sporcie). Moi uczniowie, szczególnie teraz, pracując zdalnie często otrzymują „wyzwania" oraz możliwości do wyboru, aby wyzwanie podjąć. Ważne było, aby „dobrze zacząć", czyli najpierw pracować nad zbudowaniem u uczniów przeświadczenia, że istotne jest przede wszystkim podjęcie wyzwania. Uczniowie rozumieją, że jeśli uda im się wykonać zadanie, mają powód do dumy, zadowolenia, rośnie ich samoocena i motywacja do podjęcia kolejnego challengu. Jeśli próba nie powiedzie się za pierwszym razem - mają prawo podejmować kolejną i kolejną próbę. Mają także możliwość zmiany formy wykonania zadania. W wyzwaniu z wyborem istotne jest, aby uczeń rozumiał, że każde podjęcie challengu niesie ze sobą naukę: daję radę, albo muszę popracować i dam radę. Nie jest to komunikat: jestem słaby. Jeśli zadaję zadanie sportowe (fizycznie do wykonania) - uczeń ma możliwość rozpocząć go od najłatwiejszej wersji, kolejno może przechodzić na wyższy poziom, albo zacząć od dowolnego miejsca np. 3 poziom, 4... Uczeń może odstąpić na jakiś czas od realizacji zadania (gdy potrzebuje np. tygodnia, dwóch na wzmocnienie mięśni nóg). Do zadania może wrócić, gdy uzna, że jest gotowy do jego realizacji.

Jeśli w ramach challengu jest przesłanie wykonania zadania nauczycielowi, to uczeń ma znowu do wyboru: np. formę prezentacji multimedialnej, mapy myśli, pracy w formie wypowiedzi pisemnej lub plakatu. Wszystkie są „jednakowo dobrym wyborem". Kryteria sukcesu stanowią podstawę informacji zwrotnej jaką uczeń otrzymuje po wykonaniu zadania. Umiejętność dokonywania wyboru na lekcji wychowania fizycznego przenosi się na inne przedmioty. „Hartuje ucznia", uczy rozumienia prostej prawdy: nie wszyscy mamy takie same możliwości, ale wszyscy mamy prawo dokonywać wyboru i podejmować próby sprostania wyzwaniom najlepiej jak potrafimy.

................................................................................................................

Ad 9. Etykietowanie
Michał Szczepanik
Etykietowanie wiąże się z ocenianiem osoby, tego jaka jest, jak się uczy, wypowiada, zachowuje, z jakiego środowiska pochodzi. Bardzo łatwo ocenić, że ktoś się nie uczy, bo znów nie ma odrobionej pracy domowej. Warto zapytać indywidualnie ucznia, co się stało, że nie nauczył się, że nie ma pracy domowej, że nie chce pracować w grupie. Dotarcie do tych informacji pozwala zdiagnozować przyczynę i podjąć środki zaradcze. Mój były uczeń nie chciał pracować w grupie, ta sytuacja powtarzała się często, podczas rozmowy z nim dowiedziałem się, że problemem dla niego jest bliski kontakt z innymi osobami. Ta wiedza pozwoliła mi w miarę możliwości na przemodelowanie klasy, w taki sposób, że mógł czuć się bezpieczny i pracować z innymi.

Czasem jakieś zachowanie zmienia się wraz z czasem, nadanie etykiety zaburza chęć dokonania zmian. Weźmy przykład ucznia, który nie lubi rozwiązywać zadań. Zachęcam go do stawiania sobie wyzwań, w pierwszym miesiącu na każdej lekcji proszę, aby wybrał jedno zadanie i wykonał je, w kolejnym miesiącu uczeń wykonuje dwa zadania itd. Można zapytać, dlaczego od razu nie zachęcam do wykonania wszystkich zadań? Stopniowanie bazuje na mojej i ucznia wierze, że uczeń podoła zadaniu. Takie postępowanie nie budzi w uczniu oporu, zawsze jedno zadanie wygląda lepiej niż pięć, a zauważenie częściowego sukcesu powoduje podnoszenie poprzeczki.
Karina Wójcik
Myślę, że w szkole etykietowanie chyba na długo pozostanie. Z przykrością obserwuję, że zaczyna się ono już od najmłodszych klas i tak utrwalone zostaje zarówno w uczniu, jak i w opiniach nauczycieli. Osobiście, przejmując klasę 4 pod swoje skrzydła nie chciałam wiedzieć nic od ich poprzedniej wychowawczyni (wyłączając kwestie konieczne dla bezpieczeństwa uczniów). Sama chciałam wyrobić sobie opinię na ich temat. Po jakimś czasie z poprzednią wychowawczynią zweryfikowałam to, co zauważyłam i okazało się, że czasem się zgadzałyśmy, a czasem nie. Uczniowie pod opieką różnych nauczycieli zachowują się inaczej i tu chyba nie odkrywam Ameryki, dlaczego tego nie wykorzystać na naszą i ich korzyść? Znam też ucznia, który wobec mnie jest opryskliwy i niegrzeczny, a inni nauczyciele nie mogą się go nachwalić. Próbujmy różnych sytuacji z uczniami, a może warto poszukać sojusznika w samym uczniu? Może mamy wspólne pasje, takie same rasy psów lub oboje lubimy sernik. Warto prowadzić ćwiczenia wychowawcze, które pokazują, co nas łączy, przyklejając „etykietę" przez zabawę. Makowce na lewo; serniki na prawo, makowiec z serem na środku.

# data[].attributes.attachment_link.description
Omówię kilka szkód, które wyrządza system szkolny młodym ludziom. Na pewno znajdziecie ich więcej, ale nawet tych kilka brzmi ponuro. Są to: obawa przed popełnieniem błędu; zaniechania zadawania pytań przez uczniów; brak odpowiedzi na pytanie: „Po co mi to?"; zmniejszenia poczucia własnej wartości; uczenie się

# data[].attributes.headline
"Menu" or "Lunch at Restaurant" methodology

# data[].attributes.subject
"Menu" or "Lunch at Restaurant" methodology

# data[].attributes.body
https://osswiata.ceo.org.pl/2021/03/06/metodologia-menu-lub-lunch-w-restauracji-pokaze-to-na-przykladzie/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W chmurze zamieściłam link do tego wpisu i jest tam tekst ze zdjęciami:

https://docs.google.com/document/d/1mzCqOySz0DJ6iDaBL_AAZ3AKm66A7rS8/edit

Poniżej nie wyświetlają się niektóre obrazki.

........................................................................................................................................................................................................................

Sposób na planowanie lekcji w postaci menu obiadowego. Pomysł pochodzi od Leny Radziewicz kierowniczki Centrum Akademii Kształcenia Podyplomowego dla Nauczycieli z Białorusi. Bazuje na powiązaniu wiedzy już nabytej z nową oraz na umożliwieniu uczniom dokonania wyboru. Pozwala też rozwiązać trudny problem zróżnicowania wiedzy i umiejętności uczniów w klasie. Rekomenduję spróbowanie „obiadu" i przedyskutowanie z uczniami, czy ten sposób pomaga im się uczyć, czy może nie pomaga.

Artykuł ma kilka części:

1. Opis metody - strona 1

2. Przykłady nauczycieli praktyków planowania lekcji z obiadem - strona 1 - 12

Refleksje nauczycieli - po obiedzie - strona 12 - 13
Opis metody
Nauczyciel planując lekcję opracowuje zadania do czterech etapów lekcji: przekąska, zupa, danie główne i deser. Tak, jak w karcie dań, w każdym etapie możliwe jest zaplanowanie wyboru.

1. Przekąska - zadanie dla wszystkich nawiązujące do poprzedniej lekcji i takie, aby każdy uczeń był w stanie je wykonać.

2. Zupa - danie pierwsze - do wyboru jedno zadanie z zaproponowanych. Zadania wprowadzające w temat.

Danie główne - uczeń wybiera obowiązkowo dwa (lub jedno) zadania, które dotyczą danego tematu.

Deser - to zadanie dla tych, którzy szybko poradzili sobie z poprzednimi daniami. To zadanie jest opcjonalne.

Co dzieje się po każdym etapie?

1. Po wykonaniu przekąski nauczyciel podaje wynik, a uczniowie oceniają sami, czy dobrze wykonali zadanie.

2. Po konsumpcji zupy nauczyciel prosi uczniów o podaniu wyniku każdego z zadań i pyta uczniów, czy mają te same wyniki lub uczniowie łączą się w grupy i wzajemnie sprawdzają wynik.

Po daniu głównym

Jeśli praca postępuje równo, to nauczyciel pyta : Kto zrobił zadanie 1 i prosi o przedstawienie wyniku. Tak postępuje z każdym zadaniem.

Jeśli uczniowie wykonują zadanie w różnym tempie, to uczniowie, którzy wykonali zadanie wcześniej mogą otrzymać deser przed omówieniem dania głównego.

Warto zostawić czas na podsumowanie lekcji. Uczniowie zapisują swoją refleksję lub robią notatkę z lekcji.

Deser każdy chętny uczeń zapisuje na osobnej kartce i oddaje nauczycielowi do sprawdzenia na następna lekcję.

W dalszej części przedstawiam przykłady „obiadów" z różnych przedmiotów:

Matematyka - Danuta Sterna, strona2

Język polski - Beata Fiszer, strona 3

Biologia - Michał Szczepanik, strona 4

Fizyka - Barbara Jaworowicz, strona 5

Język niemiecki - Karina Wójcik, strona 6

Język niemiecki - Agnieszka Zagdańska, strona 7-8

Język polski - Agnieszka Wenda, strona 9-11

Rewalidacja - Żaneta Wójcik strona11-12

Przykład obiadu z matematyki - lekcja o dodawaniu ułamków zwykłych o różnych mianownikach. Danuta Sterna z Centrum Edukacji Obywatelskie

Przykład obiadu z języka polskiego: Beata Fiszer, Szkoła Podstawowa nr 47 w Gdyni, Gdyński Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli

Przykład obiadu z biologii - lekcja o ekosystemie. Michał Szczepanik ze szkoły podstawowej w Poczesnej

Przykład obiadu z biologii - lekcja o ekosystemie. Michał Szczepanik ze szkoły podstawowej w Poczesnej

Przykład obiadu z fizyki klasa 7, Barbara Jaworowicz ze Szkoły Podstawowej w Skulsku,
Temat: Ruch zmienny.
Język niemiecki - klasa 4, Karina Wójcik z Zespołu Szkół Publicznych w Szewnie

Przykład z języka niemieckiego, Agnieszka Zagdańska, Szkoła Podstawowa nr 3 im. Marynarzy Polskich w Kołobrzegu

Przykład menu z języka niemieckiego - lekcja utrwalająca użycie czasu przeszłego Perfekt w zdaniu.

Przykład obiadu z języka polskiego - fonetyka - lekcja w klasie VII (lub VIII) szkoły podstawowej. Agnieszka Wenda ze Szkoły Podstawowej nr 82 w Warszawie

Rewalidacja - Żaneta Wójcik , nauczyciel plastyki, rewalidant, nauczyciel wspomagający, Szkoła Podstawowa nr 36 w Tychach

Przykład obiadu na zajęcia rewalidacji , kl. III , uczeń z orzeczeniem, Zespół Aspergera
Temat zajęć : Emocje - jak je odczytywać? Jak sobie z nimi radzić ?
Refleksje po obiedzie Karina Wójcik
Forma tabeli przypadła mi od razu do gustu, ponieważ lubię uporządkowane lekcje. Tym bardziej, że teraz przesyłam notatki uczniom 4 klasy (i jeszcze dodatkowo jeden z nich ma teraz rękę w gipsie, więc taki format notatki z pewnością mu jeszcze bardziej pomoże i urozmaici OK zeszyt). Od razu też pomyślałam, że taka forma może przypaść do gustu nauczycielom zaczynającym pracę ocenianiem kształtującym i również porządkować lekcję na początku drogi z OK.

Tą samą lekcję będę prowadziła w kolejnej klasie 4 i już wiem co zmienić. Losowanie przykładów uzupełnię możliwością zapisania własnych przykładów (bo może ktoś potrafi konkretne liczebniki zapisać, niech ma sukces). Ponadto dołączę nazwy dań po niemiecku, a przykładowe zdjęcia zastąpię prawdziwymi obrazami potraw i ich oryginalnymi nazwami.

Taką metodę można w bardzo fajny sposób także zwizualizować i np. zdejmować z tablicy zamieszczone wcześniej zdjęcia potraw, uczniowie będą od razu widzieć na jakim etapie lekcji jesteśmy i ile jeszcze przed nami.
Beata Fiszer
Obiad zadaniowy to moim zdaniem świetne remedium na różne tempo pracy uczniów, pozwala efektywnie wykorzystać czas. Po lekcji zapytałam ósmoklasistów, czy wolą pracować wszyscy nad tym samym zadaniem, czy dostawać zadania do wyboru. Ku mojemu zdziwieniu okazało się, że kilka osób wolałoby dostać tylko jedno, wspólne polecenie. Stwierdziły, że dokonanie wyboru bywa trudne i zabiera czas.

Chyba po raz kolejny okazuje się, że niezbędne jest stosowanie różnych metod. A do dokonywania wyborów na pewno jeszcze wrócę.
Agnieszka Zagdańska
Stosowanie zadań do wyboru jest dobrym pomysłem. Uczniowie w jednym zespole klasowym posiadają często bardzo różne umiejętności. Zaproponowanie jednakowego zadania dla wszystkich niesie ze sobą ryzyko. Uczniowie zdolniejsi mogą nudzić się podczas wykonywania zadania, niczego się przy tej okazji nie ucząc. Zadanie odpowiednie do ich możliwości okazuje się często za trudne dla uczniów o niższym stopniu opanowania języka. Zbyt trudne zadanie wywołuje niejednokrotnie zniechęcenie czy frustrację.

Zadania o różnym stopniu trudności zapewniły podczas lekcji komfort pracy dla wszystkich uczniów. Uczniowie, wybierając zadanie, sami decydowali, czego potrzebują, przy którym wariancie nauczą się najwięcej.
Żaneta Wójcik

Wykorzystałam ,,obiad" na zajęciach rewalidacji. Taka metoda pracy może być również, świetnym sposobem na pracę z dziećmi z dysfunkcjami . Sama forma zajęć, jest już dla dziecka czymś nowym i ciekawym. Daje uczniowi możliwość wyboru i wprowadza element zabawy. Nawet trudny temat, wydaje się łatwiejszy . Przekąska sprawia, że uczeń staje się bardziej otwarty i aktywny. Stanowi doskonałe wprowadzenie. Danie pierwsze, jeszcze bardziej otwiera nam drogę do osiągnięcia celu zajęć, ponieważ podczas dania głównego uczeń chętnie odpowiadał na pytania i opowiadał o swoich emocjach. Deser, w tym przypadku może być zwieńczeniem naszej pracy. Uczeń udziela krótkich odpowiedzi, może jednak je rozwinąć. Po każdym daniu rozmawiałam z uczniem, podsumowując to co zrobiliśmy oraz zastanawialiśmy się nad tym dlaczego jesteśmy smutni lub źli. Poszukiwaliśmy rozwiązań, jak radzić sobie z naszymi emocjami. Te zajęcia pozwoliły mi w ciekawy sposób zmobilizować dziecko do współpracy i nawiązać więź dzięki której stało się w dużo większym stopniu otwarte na rozmowę i refleksje. Myślę, że warto obiadować, ponieważ daje to dużo frajdy i możliwości.
Agnieszka Wenda
Osobiście nie lubię narzucanych schematów i dzięki ocenianiu kształtującemu zawsze mam dużo przestrzeni i możliwości, aby lekcje były podporządkowane tylko jednemu elementowi, tzn. zrealizowaniu celu. To i dużo, i mało - bo taka prosta przesłanka w postaci realizacji celu często bywa niezwykle trudna w realizacji. Okazuje się w praktyce, że świetnie zaplanowana lekcja (szczególnie w nauczaniu zdalnym) nie wychodzi tak dobrze, jak się początkowo zakłada. I wtedy moją sprawdzoną metodą jest tzw. praca „na procesie" - modyfikowanie zadań, wymyślanie innych wariantów. Menu obiadowe okazało się dla mnie ciekawą alternatywą do tego modelu. Jest tu przewidziane zaplanowanie kilku etapów jednego zadania. Najpierw delikatne wprowadzenie (właściwie taki „przedsmak" do głównej aktywności) w postaci przekąski. Zupa w moim przypadku okazała się porcją wiedzy i prostego sprawdzenia tej teorii na przykładach. Dopiero po tych działaniach doszliśmy do prawdziwej kwintesencji zadania. Danie główne było najważniejszą aktywnością podczas lekcji. Zaplanowałam je jako odwołanie do rzeczywistości, codziennych doświadczeń i właściwego zastosowania tej wiedzy w prawdziwych sytuacjach. Odwołanie do rzeczywistości to dla mnie najważniejszy element każdego zadania i dzięki wariantowości (wyborze menu) okazało się, że właściwie każdy uczeń odnalazł się w tym zadaniu. Wszystkie trzy warianty zostały wybrane przez uczniów. Deser - analogiczny do polecanej przez nas w CEO „skrzyneczki mistrzów" - to możliwość pracy dla tych, którzy zrealizowali swoje zadania w szybkim czasie. Uczniowie zaangażowali się w różne działania - a wszyscy doszli do tych samych efektów, realizujących te same cele lekcji. Świetne!

Ogólnie menu obiadowe sprawdziło się jako forma pracy wykorzystująca różne preferencje i możliwości uczniów. Jest w nim kilka alternatyw, które powodują, że właściwie każdy się będzie mógł w tym odnaleźć. Myślę, że warto spróbować. Ja nie żałuję.

# data[].attributes.attachment_link.title
Metodologia „Menu" lub „Lunch w restauracji" - pokażę to na przykładzie.

# data[].attributes.body
Back to school and relationships

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(Na rzędzia OK, które mogą przysłużyć się naprawianiu relacji i uwalnianiu emocji uczniów po odosobnieniu)

Wpis Kariny Wójcik uzupełniony przykładami nauczycielek w ramach inicjatywy - Pokaże to na przykładzie: Joanny Sulek, Żanety Wójcik, Barbary Jaworowicz, Agnieszki Zagdańskiej i Izy Jaskółki-Turek.

Nadchodzi czas powrotu uczniów do szkół. Nie miejmy jednak złudzeń, że w sali spotkamy ten sam zespół klasowy, z którym rozstaliśmy się na kilkanaście tygodni temu. Już we wrześniu nauczyciele starali się „nadrobić" czas relacji zatracony na wiosnę, ale szybki powrót do nauki zdalnej nie pozostawił wątpliwości, że nie wszystko udało się osiągnąć, a być może, że staniemy teraz przed jeszcze większymi problemami jeśli chodzi o relacje i samopoczucie uczniów.

Korzystając na lekcjach on-line z podziału na grupy, zauważyłam, że uczniowie bardzo tego potrzebują nie ze względu na możliwość pracy w grupach, ale na możliwość rozmowy i widzenia się w grupach. Po upływie czasu na zadania rzadko zdarzało się, że mieli gotowe wspólne rozwiązania, za to wracali z uśmiechem, jakby mieli tajemnicę. A gdy pochwaliłam ich uśmiechnięte buzie, jeden z uczniów powiedział: „Bo my proszę pani się nie widujemy w grupach bez nauczyciela i fajnie było". Postanowiłam, że będę robić to częściej, bo to naprawia ich relacje.

30 minutowa lekcja wymagała także od nauczyciela bardzo dokładnego wybierania treści, nie zaśmiecania lekcji niepotrzebnymi zagadnieniami - liczyły się konkrety. Wykorzystajmy te „gratisowe" 15 minut na lekcji stacjonarnej na naprawianie, tworzenie, przywracanie relacji między uczniami. To z pewnością zaowocuje i osobiście liczę na to, że unikniemy w ten sposób wielu problemów rówieśniczych, które mogą się z czasem pojawić.

WSKAZÓWKA:

Dla przebiegu lekcji ważne jest, abyśmy określili ramy czasowe poniższych ćwiczeń. W ten sposób będziemy mogli zadbać zarówno o uczniów jak i o materiał do przekazania.

1) Niedokończone zdania służą nam zazwyczaj do podsumowania lekcji. A gdyby tak zastosować je w inny sposób? Są świetnym pomysłem na początek zajęć jako ZADANIE NA DOBRY POCZĄTEK, aby wyczuć nastrój klasowy lub/i na zakończenie, aby przekonać się czy nasza lekcja przysłużyła się przywracaniu dobrych relacji, poprawieniu nastroju.
Przykłady niedokończonych zdań służące uruchomieniu emocji:
- Przed wejściem do klasy ...

- Po wejściu do klasy ...

- Na dzisiejszej lekcji spodobało mi słowo „ ...", ponieważ ...

- Dzisiaj uspokoiło mnie ...

- Czuję się zdenerwowany/a, bo

- Uśmiechnęłam/Uśmiechnąłem się, gdy ...

- ...

2) List to narzędzie wymagające nieco więcej czasu, ale umożliwiające dotarcie do emocji ukrytych głębiej. Nie każdy uczeń dobrze będzie czuł się w takiej formie, dlatego nie trzeba naciskać na długie wypowiedzi, czasem kilka zdań, a nawet jedno wystarczy, aby wyrazić więcej. Warto tę formę wykorzystać na lekcji wychowawczej lub na języku polskim.
Przykłady tematów listu , któe mogą zainspirować ucznia do wypowiedzi:
- Czuję się ...

- Nauka zdalna dała mi ... , ale zabrała ...

- Izolacja i brak przyjaciół spowodowały, że ...

- Radziłem/łam sobie dobrze/źle, gdy ...

- ...

3) Wykorzystując Ocenę Koleżeńską na początku powrotu uczniów do szkoły warto wprowadzić pary dowolne. Uczniowie dobiorą się wtedy według swoich sympatii, co pozwoli im na swobodne wyrażanie myśli bez skrępowania, a przecież o to nam chodzi.
Przykłady zastosowania OK w przywracaniu relacji:
- 2 gwiazdy 1 życzenie - rozmowa w parach ograniczona czasem, np.2 minuty, ma dotyczyć wykonanego zadania, natomiast następne 2 minuty mogą dotyczyć dowolnego lub określonego przez nauczyciela luźnego tematu, np. co myślisz o dzisiejszej pogodzie.

- zapisanie przez uczniów 3 tylko pozytywnych komentarzy na temat pracy koleżanki/kolegi

4) Termometr to jedna z metod ewaluacji wewnętrznej służąca do „mierzenia temperatury" w grupie. Termometr można narysować na tablicy czy na planszy i poprosić uczniów o przyklejenie karteczek samoprzylepnych lub „cenek" tam, gdzie najlepiej mieszczą się ich emocje. Dla dzieci młodszych możemy zaproponować skalę w postaci rysunków. [1]

Metodą Termometru najlepiej można zbadać nastrój klasy. Ma ona jednak pewną wadę - każdy uczeń widzi co zaznaczają inni, dlatego warto wcześniej porozmawiać z uczniami czemu ma służyć takie ćwiczenie. Samo znaczenie nie kończy ćwiczenia. Powstały wynik należy potem omówić z uczniami. Można to zrobić na dwa sposoby:

1. a) U zaznaczają i od razu następuje dyskusja nad powstałym rezultatem

2. b) U zaznaczają na początku lekcji, a pod koniec zajęć mają możliwość zmiany swojej decyzji i wtedy następuje dyskusja. U powinni uzasadnić swój wybór zarówno przy zmianie jak i przy pozostaniu przy początkowej decyzji.

Przykłady skali na termometrze:
- bardzo dobrze radzę sobie z po powrocie do szkoły - bardzo źle radzę sobie po powrocie do szkoły

- chcę, aby rodzice pomagali mi w trudnym czasie - chcę, aby nauczyciele pomagali mi w trudnym czasie.
Joanna Sułek nauczycielka matematyki w SP nr 3 im. Jana Pawła II w Mińsku Mazowieckim
W czasie pracy zdalnej organizuję aktywności, które wymagają interakcji. Przykładowo, pomimo wszelkich przeszkód odbyły się mikołajki klasowe. Dzieci „biegały" po wirtualnych pokojach i wypytywały, jaki prezent chciałaby dostać osoba, którą mieli obdarować. W trakcie tego dochodzenia mogli pytać wszystkich z wyjątkiem osoby „obdarowywanej" Następnie wykonywali rysunek z przedmiotem, który chcieliby wręczyć koleżance bądź koledze. Na koniec zabawy udostępniłam ekran i wszyscy mogliśmy podziwiać wykonane prace i pomysłowość ich autorów. Zadbałam o przestrzeń na swobodne wypowiedzi uczniów.

Tak jak Karina, staram się często organizować pracę w grupach na moim przedmiocie. Szczególnie przy realizacji miniprojektów, uczniowie kontaktują się ze sobą również po lekcjach. Wykorzystuję do tego aplikację, w której uczniowie nie tylko mogą przedstawić efekty swojej pracy, ale też mogą się ze sobą komunikować poprzez wewnętrzny chat.

Ponadto ważne jest dla mnie, aby każdą lekcję rozpocząć powitaniem, zapytać dzieci, jak mija im dzień. Poświęcam chwilę na wypowiedzi uczniów związane z ich sprawami.

W toku lekcji zdalnej, tak jak w czasie lekcji w szkolnych salach, dbam o przestrzeń na pytania uczniów i na wspólną dyskusję. Jako wychowawczyni czuwam nad relacjami, pomagam rozwiązywać problemy, które w warunkach zdalnych również się pojawiają, a trudniej je uczniom samodzielnie rozwiązać.
Żaneta Wójcik Nauczyciel plastyki oraz prowadząca rewalidację w Szkole Podstawowej nr 36 w Tychach.
Mam nadzieję, że moje działania ułatwią nam wszystkim powrót do szkoły.

Jako wychowawca klasy, zawsze staram się dbać o pozytywne relacje. Jest to bardzo trudne zadanie, ponieważ w okresie dorastania dla ucznia nawet drobny problem, urasta do ogromnej rangi. Często pojawiają się problemy z odrzuceniem, samotnością i brakiem zrozumienia. Na zajęciach zdalnych, zdecydowanie widać potrzebę kontaktu z rówieśnikami ale również, zauważyłam zdecydowane poluźnienie więzi rówieśniczych.

Uczniowie na poziomie klasy VII niechętnie opowiadają o swoich uczuciach, dlatego też uważam, że warto przypomnieć im, że są dziećmi i wykorzystać zabawę jako formę naprawienia relacji i uwolnienia emocji uczniów. Na godzinie wychowawczej możemy zorganizować budowanie największego bałwana w grupach, bitwę na śnieżki z gazet lub kalambury. To dobry początek, aby wprowadzić zadania, w których uczniowie opowiedzą nam o swoich uczuciach, marzeniach lub problemach.

Dobrym pomysłem jest gra ,, Złota rybka". Każdy z uczestników przedstawia na karteczce trzy życzenia, o jakie poprosiłby złotą rybkę. Rówieśnicy w klasie wspólnie zastanawiają się, co dana osoba mogłaby zrobić, aby życzenia się spełniły.
Złota rybka może spełniać życzenia dotyczące problemów z wielu aspektów życia ucznia. Rówieśnicy pod nadzorem nauczyciela mogą pomóc znaleźć rozwiązanie. Tym samym, zmienią swój sposób postrzegania rówieśników i zacieśnią się ich więzi emocjonalne.
Barbara Jaworowicz - nauczycielka fizyki w Szkole Podstawowej w Skulsku
Powrót uczniów do szkoły, po tak długiej przerwie, może wyzwolić poczucie niepewności
i zachwianie pewności siebie. Nauczyciel powinien do tego nie dopuścić. Jednym ze sposobów będzie przeprowadzenie ćwiczenia: ,,Opowiedz mi o swoim sukcesie" ,w którym uczniowie mogą pochwalić się, w jakich dziedzinach życia ostatnio odnieśli sukces z zaznaczeniem, że może być to nawet bardzo drobna rzecz. Duże i trwałe sukcesy są zbudowane z wielu małych i drobnych osiągnięć. W ten sposób możemy nie tylko zbudować pozytywne relacje wśród rówieśników ale również zmotywować ich do zmian i działania.

Moje trzy propozycje:

1. Zadam uczniom dwa pytania:

2. Czego ode mnie potrzebujesz, aby bezpiecznie wrócić do nauki w szkole?

- rozmowy na trudne dla Ciebie tematy,

- powtórzenia partii materiału, którego nie zrozumiałeś podczas pracy zdalnej,

- współpracy z kolegami podczas nauki w klasie.

Co możesz Ty zaoferować swoim kolegom:

- współpracę podczas realizacji zagadnień omawianych na lekcji,

- pomoc z danego zakresu materiału (np. jestem dobry z przeliczania jednostek temperatury ...)

- inne.

Na moich lekcjach zdalnych z fizyki uczniom najbardziej brakuje eksperymentowania. Obiecałam swoim uczniom pierwsza lekcję w szkle z eksperymentem Planuję:

- pokazy nauczyciela,

- pokazy uczniowskie,

- wspólne eksperymentowanie w grupach (jeżeli pozwolą nam na to przepisy sanitarne)

Poproszę uczniów o zaprezentowanie kolegom z klasy fragmentu własnego OK zeszytu, którym chcą się pochwalić, który najbardziej według nich wspomagał ich uczenie się lub był dla nich najfajniejszy, warty pokazania.
Agnieszka Zagdańska, Szkoła Podstawowa nr 3 w Kołobrzegu
Uczniowie zaznaczą w swoich OK zeszytach te elementy, które chcą zaprezentować, zrobimy zdjęcia, a z nich prezentacja multimedialna. Poszczególne slajdy prezentacji będą omawiali autorzy materiałów.

Uczniowie stoją w parach naprzeciwko siebie, tworząc wspólnie dwa kręgi. Na sygnał nauczyciela przez minutę opowiadają na zadany temat (po 30 sekund każdy). Po upływie czasu wewnętrzny krąg przesuwa się o jedno miejsce w prawo. Uczniowie w ten sposób otrzymują kolejnego partnera do rozmowy. Zamiana zachodzi kilkakrotnie, aż do wyczerpania pytań.

Przykładowe pytania:

- Czego się nauczyłem podczas zdalnego nauczania ?

- Jakie jest Twoje najzabawniejsze wspomnienie z tego okresu?

- Czego brakowało Ci najbardziej podczas zdalnego nauczania?

- Któremu nauczycielowi chciałbyś/ chciałabyś podziękować i za co ?

- Kto był dla Ciebie największym wsparciem podczas izolacji i dlaczego?

niezwiązane ze zdalnym nauczaniem:

- Jakie jest Twoje najzabawniejsze wspomnienie ze szkoły?

- Co byś zrobił/ zrobiła, gdybyś wygrał/ wygrała milion złotych?

- Co jest Twoją najmocniejszą stroną i jak chcesz ją wykorzystać?

- Co moglibyśmy w tym roku zorganizować jako zespół, aby sprawić sobie przyjemność, poczuć się lepiej, spędzić wspólnie czas?

Pomysły dotyczące wspólnych wycieczek i wydarzeń można spisać po zabawie na plakat. Dzięki temu można zorientować się, czego uczniowie potrzebują, za czym najbardziej tęsknią. Można odrzucić pomysły, których nie da się zrealizować na przykład ze względów finansowych. Pozostałe zapisy można poddać głosowaniu i wybrać te najatrakcyjniejsze dla całej grupy.
Powiedz koledze/ koleżance siedzącej po Twojej lewej stronie za co ją cenisz. Wymień jedną mocną stronę kolegi/ koleżanki siedzącej po Twojej lewej stronie.
Uczniowie siadają w kręgu. Każdy uczeń ma za zadanie powiedzieć osobie siedzącej po jego lewej stronie coś miłego. Prowadzący podaje dokładne polecenie typu:

Uczniowie wypowiadają się na forum, zgodnie z ruchem wskazówek zegara.

Mocne strony uczniów/ klasy mogą zostać zapisane na plakacie. Te cechy warto wzmacniać i je wykorzystywać w codziennej pracy z uczniami. Plakat można wzbogacić o drugą część: Nasze wyzwania. Tutaj już każdy uczeń indywidualnie może zapisać swoje pomysły, cele do zrealizowania oraz wymienić osoby, które mogłyby mu w tym pomóc.

Każdy uczeń/każda uczennica odrysowuje na papierze swoją dłoń. Wycina ją. Następnie na każdym palcu zapisuje swoje mocne strony lub takie umiejętności, z których zespół będzie mógł korzystać w przyszłości. Uczniowie umieszczają swoje „pomocne dłonie" na wspólnym plakacie. W ten sposób dają sygnał, w jakich sytuacjach będzie można liczyć na ich pomoc i wsparcie.
Iza Jaskółka-Turek- pedagożka i terapeutka pedagogiczna. Pracuje z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych w Szkole Podstawowej nr 2 w Będzinie
Uczniowie stają w zwartej grupie. Jeden z nich znajduje się kilka metrów od wszystkich i mówi: Na moją lewą stronę zapraszam tych, którzy lubią sport tak jak ja. Wszyscy miłośnicy sportu wybiegają z grupy i stają obok. Osoba, która była najszybsza zostaje i łapie za rękę pytającego. Pozostali uczniowie wracają do grupy. Uczeń, który był najszybszy zadaje własne pytanie. Sytuacja się powtarza. Pod koniec gry osoby stojące na brzegach mają tylko po jednej wolnej ręce. Ich zadaniem jest znalezienie wspólnej cechy, aby móc połączyć krąg.

Zajęcia w szkole często rozpoczynam od poproszenia uczennic i uczniów o określenie swojego nastroju poprzez wskazanie buźki, która oddaje ich nastrój. Podczas zajęć zdalnych zmodyfikowałam to, prosząc dzieci o określenie jak się dziś czyją w skali np. Gumowej kaczki, kota, owcy.
https://samequizy.pl/jak-sie-dzis-czujesz-w-skali-gumowej-kaczki/
W tym celu wyświetlam im przygotowane wcześniej zdjęcia-przykład
https://paczaizm.pl/w-skali-gumowej-kaczki-jak-sie-dzis-czujesz-od-1-do-9/

Odpowiedź uczniowie zapisują na chacie. Dzięki tej prostej technice mogę szybko zorientować się w samopoczuciu uczennic i uczniów. A dzieciaki, jak same mówią, czuję się lżej kiedy mogą podzielić się ze mną swoim samopoczuciem.

Każde zajęcia stacjonarne i zdalne rozpoczynam od zapytania dzieci „Co nowego, co dobrego". Pozwala to uczennicom i uczniom na opowiedzenie o swoich dobrych chwilach, które mieli w minionym tygodniu. Dzieciaki bardzo lubią tą rundkę. Kiedyś zdarzyło mi się o niej zapomnieć i natychmiast mi o tym przypomniały.
Kiedy już wszyscy opowiedzą o dobrych chwilach, pozwalam dzieciom mówić także o tym, co było dla nich trudne.

Ja także opowiadam dzieciom o moich dobrych i smutnych chwilach. Pozwala nam to, na budowanie fajnych relacji w obrębie grupy.
Dodatkowo dzieci uczą się także dzielenia się z innymi osobami dobrymi i złymi momentami.
Dostają od siebie wzajemnie sporo wsparcia.

Porozmawiajmy o tym, jak nam było kiedy byliśmy osobno

Kiedy już wrócicie do szkoły porozmawiaj z uczennicami i uczniami o tym, jak czuli się podczas izolacji. Warto zadbać o czas i miejsce takiej rozmowy. Rozmowa mogłaby się odbyć podczas pierwszej godziny do dyspozycji wychowawcy po powrocie do szkoły.
Dobrze byłoby ustawić ławki w kręgu, aby zadbać o dobry klimat.
Jeśli pracujecie z klasą I-III proponuję usiąść z dziećmi na dywanie.

Jeśli jednak nie wrócicie do szkoły-zastanówcie się nad przeprowadzeniem takiej rozmowy podczas wirtualnej lekcji np. na ZOOMie.

Podczas rozmowy mogą pomóc następujące pytania, które można zadać uczennicom i uczniom:

1. Czego najbardziej brakowało Ci podczas przymusowej izolacji/pracy zdalnej?

2. A co było fajnego?

3. Jak wyglądał Twój typowy dzień podczas izolacji?

4. W jaki sposób kontaktowałaś/łeś się z koleżankami i kolegami z klasy?

5. Co Cię najbardziej zaskoczyło?

6. Czego nowego dowiedziałaś/łeś się o sobie i o swoich kolegach?

7. Czego dowiedziałaś/łeś się o swoim wychowawcy?

8. Na co najbardziej się cieszyłaś/łeś myśląc o powrocie do szkoły?

9. Czego się najbardziej obawiałaś/łeś?

Te pytania, to tylko podpowiedzi.
Pracując z młodszymi dziećmi warto zadbać o dostosowanie do nich pytań.
A może ciekawe byłoby zapytać uczennice i uczniów o to, jakie pytania chcieliby zadać w tej sprawie sobie nawzajem?

Warto zadbać o to, by:
-każdy z uczniów mógł się wypowiedzieć,

-uważnie wysłuchać tego, co mówią uczennice i uczniowie,
-pozwolić, aby mówili także o trudnych uczuciach i sprawach-dzięki temu wspólnie będzie można tym sprawom zaradzić,

-otwarcie powiedzieć także o sobie.

Podczas rozmowy w uczennicami i uczniami ważne jest, aby czuli, że to o czym mówią i co przeżywali jest rzeczywiście ważne dla nauczyciela.
Warto też dać czas na rzeczy ważne...

Fragment materiału opracowanego przez Izę Jaskółkę-Turek i Tomka Kołodziejczyka na potrzeby warsztatu „Jak reintegrować klasę po okresie izolacji"

[1] SEO „Era ewaluacji w edukacji"

# data[].attributes.attachment_link.title
Powrót do szkoły i do relacji - Pokażę to na przykładzie

# data[].attributes.attachment_link.description
(Narzędzia OK, które mogą przysłużyć się naprawianiu relacji i uwalnianiu emocji uczniów po odosobnieniu) Wpis Kariny Wójcik uzupełniony przykładami nauczycielek w ramach inicjatywy - Pokaże to na przykładzie: Joanny Sulek, Żanety Wójcik, Barbary Jaworowicz, Agnieszki Zagdańskiej i Izy Jaskółki-Turek. Nadchodzi czas powrotu uczniów do szkół. Nie miejmy

# data[].attributes.headline
Assessment in remote learning, as part of the action

# data[].attributes.subject
Assessment in remote learning, as part of the action

# data[].attributes.body
https://osswiata.ceo.org.pl/2020/11/29/ocenianie-w-zdalnym-nauczaniu-w-ramach-akcji-pokaze-o-na-przykladzie/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dlaczego w szkole oceniamy?

Uczeń potrzebuje informacji o swojej pracy, ona jest niezbędna, aby mógł się uczyć. Dzięki ocenie uczeń wie, jak przebiega jego proces uczenia się i może mieć na niego wpływ. Ocena potrzebna jest też nauczycielowi, aby wiedział, jak postępuje nauczanie, jak ma pomóc uczniom i jak dostosować swoje nauczanie do ich potrzeb.

Jest jeszcze trzeci powód - wymogi formalne.

Mamy dwa problemy do rozwiązania w nauczaniu zdalnym:

1. Jak oceniać na bieżąco?

2. Jak oceniać na koniec (z koniecznością wystawienia stopni)?

W zdalnym nauczaniu tradycyjny sposób oceniania przy pomocy stopni traci

sens. Po pierwsze stopień nie daje potrzebnej informacji uczniowi. Nie wiadomo, co uczeń zrobił dobrze, a co źle i jak ma pracę poprawić. Nie daje też informacji nauczycielowi, aby mógł dostosować/zmodyfikować swoje nauczanie. Tak jest w każdym rodzaju nauczania, też w klasie szkolnej. Jednak w czasie rzeczywistym nauczyciel może udzielić uczniowi wskazówek na bieżąco, co nie jest możliwe w kontakcie zdalnym. Dodatkowo w nauczaniu zdalnym nie możemy mieć pewności, kto wykonuje sprawdzian. Jeśli uczniowie wiedzą, że sprawdzian będzie oceniany stopniem, to mają wielką pokusę, aby szukać pomocy u innych osób lub w Internecie. Wielu nauczycieli szuka rozwiązań technicznych, które pomogą w kontrolowaniu, czy uczniowie piszą klasówkę samodzielnie. Jednak takich sposobów nie ma. Zawsze znajdzie się sprytne ich obejście. Taka zabawa w „policjanta i złodzieja" nie jest dla uczenia się uczniów korzystna, bo oni wtedy nie koncentrują się nie nauce, ale na szukaniu sposobów, aby dobrze wypaść bez względu na swoja wiedzę. Dlatego wielu nauczycieli przechodzi na przekazywanie uczniom informacji zwrotnej do ich pracy, bez wystawiania za nią stopnia. Informacja zwrotna jest tą informacją, której potrzebuje uczeń i polega na określeniu: co uczeń zrobił dobrze oraz co i jak ma poprawić.

Jak przejść od informacji zwrotnej udzielanej na bieżąco, do wystawienia

koniecznego stopnia na koniec roku?

Nie można użyć informacji zwrotnych do wystawienia stopnia końcowego, czyli nie mogą być zamienione na stopnie. Jeśli tak zrobimy, to wcześniejsze informacje zwrotne stracą sens i wartość.

Skąd wziąć stopień, gdy nie mamy stopni bieżących?

Istnieje kilka rozwiązań, żadne z nich nie jest doskonałe. Niestety wymóg wystawienia stopnia końcowego zaburza istotnie proces nauczania. Przedstawię trzy sposoby, znane mi z praktyki nauczycielskiej:

1. Prosimy uczniów, aby zbierali dowody swojego uczenia się. Mogą to być dobrze napisane sprawdziany, poprawy klasówek, wykonane projekty, zapisy w OK zeszycie itp. Na koniec roku zapraszamy do siebie ucznia, aby sam zaproponował stopień, na który uważa, że zasłużył i jednocześnie, aby przedstawił dowody. Jeśli zaproponowany stopień zgadza się z oceną, którą wystawiłby nauczyciel, to ten stopień jest wpisywany do cenzurki. Jeśli są rozbieżności (w każdą stronę), to uczeń przedstawia dowody i są one wspólnie z nauczycielem analizowane. W tym sposobie ważne jest ustalenie wraz z uczniami kryteriów sukcesu, aby mogli na ich podstawie zaproponować ocenę końcową.

2. Ten sposób różni się od poprzedniego tym, że to nauczyciel proponuje stopień, a uczeń zgadza się z opinią nauczyciela lub przedstawia dowody na to, że jego propozycja jest właściwa.

3. SOK - Sprawnościowy OK. Nauczyciel określa sprawności (jak w harcerstwie), które uczniowie mogą zdobywać w czasie semestru lub roku szkolnego. Uczniowie zdobywają sprawność w wybranym przez siebie czasie, przy założeniu, że mogą do sprawności podchodzić wiele razy. Sprawności mogą służyć uczniom, jako dowody, że się nauczyli, mogą być też użyte w sposobie A i B. Nauczyciel może również określić, ile trzeba zdobyć sprawności, aby otrzymać dany stopień. Sprawności mogą mieć różną wagę w zależności od trudności.

Za każdym razem jest to kompromis, pomiędzy uczeniem się dla wiedzy, a nauczaniem dla stopni.

Przykłady oceniania uczniów przesłane przez nauczycieli praktyków: Beatę Fiszer, Monikę Sorokę, Marzannę Wiśniewskiej, Elżbietę Łuczkiewicz, Żanetę Wójcik, Joannę Sułek, Jolantę Gęcę, Barbarę Jaworowicz, Karinę Wójcik, Ewę Szpot, Urszulę Lach, Agnieszkę Zagdańską i Michała Szczepanika.

Beata Fiszer - nauczycielka języka polskiego w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 3 w Gdyni, Gdyński Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli
Sposób na szybką informację zwrotną
Wykorzystuję narzędzia do testowania (w moim przypadku Formularze Google) nie do stawiania stopni, ale w procesie uczenia się uczniów, np. na końcu lekcji wideo - jako podsumowanie zajęć. Po wykonaniu testu każdy uczeń widzi, jaki wynik uzyskał. Testy internetowe mają możliwość wpisania komentarza zarówno do poprawnej, jak i do błędnej odpowiedzi - tam można umieścić wskazówki dla ucznia, pytania pomocnicze, pochwałę, gdy uczeń zapamiętał wyjątek od reguły. W ustawieniach testu można wybrać możliwość kilkakrotnego podejścia - uczeń ma szansę poprawić swój wynik. Analizując wyniki testów, nie skupiam się na rezultatach konkretnych osób - oglądam głównie dane dotyczące poszczególnych zadań, aby wiedzieć, które umiejętności zostały przez uczniów opanowane dobrze, a które słabo. Korzyści: uczniowie uprzedzeni, że za test nie będzie ocen, mają mniejszą motywację do oszukiwania nauczyciela. Ja dowiaduję się, nad czym trzeba z nimi popracować, zanim przejdziemy dalej. Testy złożone z kilku pytań robi się szybko, zadania zamknięte same się sprawdzają.

Monika Soroka, nauczycielka języka polskiego w Szkole Podstawowej nr 78 w Poznaniu

Na koniec półrocza lub roku szkolnego moi uczniowie dokonują samooceny w oparciu o zdobyte oceny i prace zgromadzone w teczce. Następnie podaję swoją ocenę, gdy się nie zgadza z propozycją uczniów, pytam się, czy chcą poznać uzasadnienie. Czasem dyskutujemy, innym razem uczniowie mówią, że w sumie zgadzają się z oceną, którą wystawiłam.

Podczas zdalnej edukacji nie wpisuję wielu ocen Jeśli oceniam sumująco, uczniowie wiedzą, że mogą pracę poprawić. Wtedy pokusa oszustwa jest mniejsza. Moi uczniowie piszą głównie „kartkówki lub minutówki prawdy". Po rozwiązaniu przez nich zadań podaję poprawne rozwiązania i wtedy uczniowie sprawdzają poprawność wykonania zadania, na lekcji online omawiamy wyniki. Do prac pisemnych podaję informację zwrotną. Prace oceniane sumująco uczniowie piszą podczas lekcji online, na których mogą się ze mną kontaktować w razie wątpliwości. Widząc ich prace pisane na dysku delikatnie podpowiadam na bieżąco, jeśli uczniowie o to proszą.

Marzanna Wiśniewska, nauczycielka języka polskiego w Szkole Podstawowej nr 3 w Sępólnie Krajeńskim

Na początku roku szkolnego analizuję podstawę programową i planuję, które jej treści zrealizuję w danej klasie. Rysuję mapę myśli z wymaganiami na dany rok i każdy otrzymuje taki "rozkład jazdy". Przykład takiej mapy
https://drive.google.com/file/d/1PBRxw_bhKJ9IUU_RZTLIBPSLlLaZUPC8/view?usp=sharing
Mapa pomaga mnie i uczniom w trakcie roku monitorować realizację pp i osiągnięć uczniów. Na bazie tych wymagań przygotowuję arkusz samooceny ucznia (w Formularzach Google). Zamieszczam tu link do kopii takiego formularza https://forms.gle/xWR8T6bX9Jgu1gmVA

Uczniowie oceniają poziom opanowania umiejętności i wiadomości w systemie 0-jeszcze nie umiem, 1- opanowałem/-am to częściowo, 2- bardzo dobrze umiem.

Formularz wysyłam do Excela i... obliczam procentowo poziom opanowania wszystkich umiejętności. Te procenty- w zgodzie z systemem oceniania obowiązującym w mojej szkole- przekładam na stopień. O dziwo, zazwyczaj uczniowie pośrednio, czyli wypełniając ankietę, wystawiają sobie adekwatny do moich obserwacji stopień. W sytuacjach przeszacowania i niedoszacowania własnych umiejętności (z mojej nauczycielskiej perspektywy) rozmawiam z uczniami, by ustalić stopień. Proponuję np. napisanie rozprawki, w której uczeń przedstawi mocne argumenty przekonujące mnie, aby wstawić wyższy stopień niż proponowany. Jeśli uczeń zaniża swoje wyniki, ja podaję konkretne przykłady, w których wykazał się opanowaniem danej umiejętności. Ten system sprawdza mi się od kilku lat. Co ważne, od dawna nie miałam problemu z niezadowolonymi rodzicami. Dodam, że pracuję przez cały rok bez stopni. Uczniowie dostają wyłącznie informację zwrotną, robią samooceny i oceny koleżeńskie. Testy i sprawdziany robimy wyłącznie po to, by sprawdzić, czy możemy iść dalej, czy potrzebujemy jeszcze czasu na opanowanie danej umiejętności. Pewnie ta excelowa matematyka brzmi złowrogo, ale to tylko pozory. To próba zobiektywizowania swoich obserwacji i otwarcie furtki do dialogu z uczniem.

Elżbieta Łuczkiewicz, nauczycielka języka angielskiego w Zespole Oświatowym w Liniewie

Moje ocenianie uczniów w szkole, na koniec semestru lub roku szkolnego przypominało zwykle punkt B. Zostawiam sobie zawsze dość czasu aby wystawić oceny na lekcji, za każdym razem będąc w kontakcie z uczniem. Ma on/ona wtedy okazję coś zaoponować, przypomnieć mi, że być może zapomniałam, że coś jeszcze zrobił/ła itp. Często w ten sposób udawało się ocenę podnieść, zwłaszcza jeśli była to ocena „na granicy". Przy nauczaniu zdalnym było podobnie, chociaż czasem kontakt mailowy nie pozwalał na szybką wymianę myśli i informacji. Tutaj znowu miał znaczenie pozostawiony na ostateczne wystawienie oceny czas. Osoby bardziej nieśmiałe, jeden miałam taki przypadek, wolały interweniować przez wychowawcę. Nie jest to najprostsza droga, ale ostatecznie skuteczna. Pomału udało się opanować emocje i pretensje i w końcu przejść do konkretów, czyli do tego co ewentualnie można zrobić. Wniosek z tego doświadczenia jest jeden, potrzeba czasu na wypracowanie atmosfery zaufania aby dojść do rozmów, które opierają się na realnych przesłankach i prowadzą do satysfakcjonujących rozwiązań, zarówno dla nauczyciela jak i ucznia.

W tym roku szkolnym jest trochę inaczej, bo mamy platformę na której możemy rozmawiać twarzą w twarz z uczniami, a zapewne, w razie potrzeby również z rodzicami. Ocenianie jest oczywiście trudne, w dalszym ciągu nie ma możliwości stworzenia warunków do samodzielnego pisania sprawdzianów, mimo to je przeprowadzam i jestem przekonana że czasem nie pozostaje nic innego jak zaufać, choć wiem, że nie zawsze te prace są wykonywane bez pomocy z zewnątrz. Zauważyłam jednak, że nie jest łatwo uczniom znaleźć szybko właściwe odpowiedzi w Internecie, nie zawsze też uczniowie mają pod ręką osoby które mogłyby im pomóc we właściwy sposób.

W młodszych klasach 4 i 5 stosuję SOK, czyli zaliczanie małych partii materiału na tytuły mistrzowskie. Ta metoda bardzo dobrze się sprawdza, uczniowie piszą i zaliczają pewne partie materiału czasem przy mnie na lekcji, czasem w formie pisemnych prac domowych, które oczywiście mogą kilkakrotnie poprawiać jeśli zachodzi taka potrzeba. Ostatnio zmodyfikowałam trochę plan pracy w klasie 4, żeby bardziej pasował do pracy zdalnej. Widzę że polecenia muszą być bardzo proste i przejrzyste, ponieważ inaczej dzieci się gubią. Pracując metodą SOKu doskonale sobie radzą dzieci z opiniami, a nawet orzeczeniami i zdobywają tytuły mistrzowskie na równi z innymi dziećmi.

Żaneta Wójcik, nauczycielka plastyki, rewalidacja, nauczycielka współorganizująca proces kształcenia SP 36 Tychy

W swojej pracy bieżącej stosuję ocenianie kształtujące. Jest to sposób sprawdzania postępów ucznia i uzyskanego przez niego zrozumienia danego zagadnienia w takiej formie, aby wskazać mu co potrafi i czego ma się dalej uczyć. Sprawdza się to również w kształceniu na odległość.

Zawsze określam cel zajęć. Dzięki temu uczeń będzie wiedział czego nauczy się po skończonych zajęciach. Wystarczy przedstawić to w krótkim zdaniu na początku lekcji. Kolejny punkt zajęć to tzw. NACOBEZU - czyli kryteria sukcesu. Dzięki temu, uczeń wie, co będziemy robić i za co będzie oceniany. Bardzo mi to pomaga. Świetnie sprawdza się, również w sprawdzianach, ponieważ dziecko nie musi uczyć się zbędnych i niepotrzebnych treści.

Zawsze stosuję też informację zwrotną, w której określam dwie rzeczy, które uczeń zrobił dobrze i jedną, którą należy poprawić lub nad nią popracować.

Do oceny staram się włączyć również uczniów w postaci oceny koleżeńskiej. Wymaga to od nich zaangażowania, odpowiedniego doboru słownictwa oraz integruje grupę rówieśniczą. Dzięki temu uczymy się od siebie nawzajem i włączamy w proces nauczania. Samoocena natomiast jest bardzo dobrą formą nauki obiektywizmu oraz daje możliwość nauczycielowi monitorowania postępów ucznia oraz pozwala na ewentualne modyfikacje dalszego nauczania.

Wbrew ogólnemu podejściu, dziecko na forum klasy, potrafi ocenić siebie w sposób uczciwy i rzetelny. Ocena cząstkowa tak więc, jest sumą wielu czynników. Nie jest subiektywną oceną nauczyciela. Bardzo ważne jest aby uczeń miał tego świadomość.

W plastyce, nauczyciel powinien przede wszystkim, oceniać zaangażowanie ucznia w działania twórcze. Nie oceniamy talentu, ponieważ nie każdy go posiada. Doceniamy innowacyjność, aktywność twórczą, wykorzystanie materiałów oraz estetykę pracy.

Czasem zdarzają się sytuacje, że mam uczniów, którzy z jakiejś przyczyny nie mają ocen. Moje rozwiązanie to prezentacja działań twórczych, ponieważ każdy uczeń w mich klasach posiada ,, teczkę swoich prac". Zastosowałam cudzysłów, ponieważ nie stosuję żadnego określonego tematu. Nie narzucam ilości prac i tematyki, ponieważ form aktywności twórczej jest cały ogrom. Jeden uczeń maluje, inny zajmuje się modelarstwem a jeszcze inny, projektuje grafiki. Każdą formę aktywności należy docenić.

Dzieci bardzo lubią prezentować wytwory swojej twórczości. Jeśli tylko im to umożliwimy i odpowiednio do tego zachęcimy, pokażą cały wachlarz tego co robią. Może okazać się, że to co pokazują, nie ma nic wspólnego ze sztuką. Myślę jednak, że w ten sposób możemy odkryć pasje i zainteresowania naszych wychowanków
i odpowiednio je ukierunkować. Ocena za działania twórcze powinna być zawsze pozytywna.

Joanna Sułek, nauczycielka matematyki w Szkole Podstawowej nr 3 im. Jana Pawła II w Mińsku Mazowieckim

W trakcie pracy z uczniami na bieżąco podaję im informację zwrotną i zachęcam do samooceny. Uczę dzieci wykorzystywać błąd do doskonalenia swoich umiejętności. Od wielu lat zamiast typowego powtórzenia wiadomości na koniec działu przeprowadzam sprawdzian próbny, który oddaję sprawdzony i opatrzony informacją zwrotną. Uczniowie przez całą lekcje pracują ze swoją informacją zwrotną (praca z błędem). Mogą korzystać z pomocy innych uczniów, najważniejsze by nauczyć się jak najwięcej. Dopiero po poprawieniu swoich prac, gdy uczniowie wykorzystali czas dany im na naukę, umawiamy się na sprawdzian oceniany stopniem szkolnym. Dzięki takiej organizacji pracy dzieci czują się bezpieczne, zgłaszają problemy napotykane w procesie uczenia się. Pozwala to nieco załagodzić stres związany z ocenianiem.

W pracy zdalnej mam zamiar tę formę kontynuować, choć z pewnością jest bardziej pracochłonna dla nauczyciela. Dzisiaj zamieściłam na Classroomie linki do sprawdzianu próbnego. Dzieci odesłały (lub zrobią to wkrótce) rozwiązane zadania, już podczas lekcji pytali „czy będzie do tego informacja zwrotna?". Są do tego przyzwyczajone. Dodatkowo omówimy wspólnie zadania na lekcji. Dopiero po wszelkich wyjaśnieniach uczniowie napiszą właściwy sprawdzian. Mam nadzieję, że dobrze. Na tym etapie pracy z ocenianiem kształtującym uczniowie wiedzą, że pracują na swój sukces, którego miarą nie jest stopień a rzeczywiste umiejętności.

Sprawdziany oceniane stopniem oraz wykonane zadania z Khan Academy i projekty stanowią podstawę do wystawienia oceny końcowej.

Jolanta Gęca, nauczycielka wychowania fizycznego w Szkole Podstawowej nr 40 im. Lubelskiego Lipca 1980 w Lublinie

Na zdalnych lekcjach wychowania fizycznego uczniowie prowadzą OK - zeszyty. Wpisują cel, kryteria sukcesu, zadanie do wykonania: rozgrzewka, część główna, stretching lub ćwiczenia rozciągające. Lekcję kończą refleksją. W zeszycie dokumentują swoja pracę na zdalnej lekcji wychowania fizycznego: np. ilość powtórzeń ćwiczenia w określonym czasie, czas określonej ilości powtórzeń, kolejne etapy ćwiczenia (utrudnienia), ilość serii (powtórzeń) zadania, własne pomysły na rozgrzewkę ogólnorozwojową itd.

Zeszyt jest „zbiorem dowodów" do wspólnej analizy w przypadku rozbieżności na temat proponowanej przez nauczyciela oceny a oczekiwaniami ucznia.

Barbara Jaworowicz, nauczycielka fizyki w Szkole Podstawowej w Skulsku

Planuję dla uczniów różnego rodzaju aktywności dotyczące treści lekcji, takich, które wymagają od ucznia głębokiego przetworzenia informacji, aktywności, zaangażowania, są możliwe do wykonania w domu przy użyciu dostępnych przedmiotów codziennego użytku. Przykładowe zadania: mapa myśli do omawianego na lekcji zagadnienia, wykonanie doświadczenia, plakatu ilustrującego zjawisko fizyczne, wykonanie z dostępnych materiałów przyrządu, który uczeń wykorzysta do przeprowadzenia doświadczenia podczas lekcji zdalnej (podstawa programowa z fizyki zawiera wymagania doświadczalne, uczeń powinien samodzielnie wykonać doświadczenia, które są wymienione w podstawie programowej). Do każdej aktywności formułuję kryteria sukcesu. Przykład: Kryteria sukcesu do doświadczenia „Wyznaczanie okresu drgań wahadła i sprawdzenie, że nie zależy on od amplitudy drgań.
1. Opisujesz doświadczenie.
2. Wykonujesz pomiar czasu trwania 10 wahnięć.
3. Obliczasz okres.
4. Obliczasz częstotliwość.
5. Formułujesz wnioski z doświadczenia.
6. Dołączasz zdjęcia, lub filmik dokumentujący wykonanie doświadczenia.

Monitoruję pracę uczniów, udzielam informacji zwrotnej, na koniec przedstawiam propozycję oceny. Uczeń ma prawo przedstawić argumenty przemawiające za zmianą zaproponowanej przeze mnie oceny.

Karina Wójcik, nauczycielka języka niemieckiego w Zespole Szkół Publicznych w Szewnie

Możemy przejść na ocenianie punktowe/ procentowe, a następnie pod koniec semestru wystawić ocenę z punktów, które uczeń uzbiera.

Aby móc wystawić ocenę semestralną podczas nauczania zdalnego należy przygotować się już na etapie wystawiania ocen bieżących. Dobrym sposobem jest zakontraktowanie się z uczniami, już przed nauczaniem zdalnym, na zmianę zasad oceniania. Nauczyciele doświadczeni dylematem wystawiania ocen w ubiegłym roku szkolnym zapisali w zasadach oceniania swojego przedmiotu kilka punktów na wypadek powrotu do nauczania zdalnego. Myślę, że nie jest jeszcze na to za późno. Zawierali tam np. ocenianie jedynie oceną kształtującą, procentową, punktową, branie pod uwagę aktywności podczas lekcji zdalnych, podejmowanie prac dla chętnych, wywiązywanie się z zadanych prac indywidualnych itp. Z całości wyłoni się obraz „e-ucznia", a wtedy możemy podeprzeć się ocenami wystawionymi podczas nauki stacjonarnej oraz przedyskutować ocenę z danym uczniem.

A co jeśli przedyskutowana ocena „nie spodoba" się uczniowi? Ustalamy z uczniem poprawę z danych umiejętności już w szkole, jeśli wrócimy do nauczania stacjonarnego lub umawiamy się na konsultacje indywidualne i odpytujemy na lekcji zdalnej. W gruncie rzeczy chodzi przecież o to, żeby uczeń opanował materiał, a nie o to, aby go przyłapać że nie umie lub ściąga. Skoro jest gotowy do powtórki to dlaczego nie? Będzie musiał włożyć w to przecież ponowny wysiłek.

Ewa Szpot - nauczycielka informatyki i przedmiotów zawodowych w Zespole Szkół Technicznych w Ostrowie Wielkopolskim

U mnie w szkole jest statutowy obowiązek oceniania cząstkowego przy pomocy stopni. Stosuję połączenie A i C, ale kilka razy w roku, nie tylko na koniec. „Dowody uczenia" są zbierane poprzez system prac (wcześniej zadań) na platformie Teams. Jest to bardzo wygodna forma ponieważ wszystkie prace uczniowskie są uporządkowane wg zespołów klasowych, dat odesłania i tematyki. Uczeń może poprawiać daną pracę wiele razy. Można wyświetlić historię tej pracy, czyli kolejne jej wersje sporządzane na podstawie informacji zwrotnej od nauczyciela.

Testy na ocenę często uczniowie opracowują sobie sami. Pracują w małych grupach, z których każda przygotowuje kilka pytań. Potem łączę to w całość i umieszczam na jakiejś platformie. Najczęściej jest to Quizizz, ponieważ umożliwia uczniom kilkukrotne podchodzenie do testu i tym samym poprawianie swojego wyniku.

Urszula Lach - nauczycielka wczesnoszkolna w ZSP w Międzyrzeczu

W edukacji wczesnoszkolnej sprawa z ocenianiem jest o wiele łatwiejsze, bo nie ma ocen stopniem tylko ocena opisowa. Jak to jednak realizować w nauczaniu zdalnym? ​Jednym z pomysłów jest umawianie się na krótką lekcje indywidualnie z uczniem. Wówczas można sprawdzić technikę czytania, pisanie, poprosić o wykonanie jakiegoś krótkiego zadania sprawdzić i na bieżąco omówić z uczniem. Przekazać informacje zwrotną, wskazówki. Tutaj jest także czas na indywidualną rozmowę gdzie uczeń może poprosić o wskazówki lub pomoc.

Agnieszka Zagdańska, nauczycielka języka niemieckiego w Szkole Podstawowej nr 3 im. Marynarzy Polskich w Kołobrzegu

Istnieją również takie sytuacje szkolne, gdy nauczyciel nie może pozwolić sobie na całkowitą rezygnację z oceniania bieżącego wyrażonego stopniem na rzecz informacji zwrotnej w trakcie roku. Wynika to z wewnątrzszkolnych regulaminów czy zarządzeń dotyczących oceniania.

Powinien wtedy zadać sobie pytanie, czym dla niego są stopnie, które wystawia uczniom, jakie informacje ze sobą niosą? Czy ocenianie ogranicza się do podsumowania wiedzy czy także dotyczy rozwijanych i zdobytych umiejętności?

Nauczanie zdalne to dobry moment na zastanowienie się nad modyfikacją aktywności, które będą podlegały ocenie. Sprawdzą się tutaj na przykład zadania do wyboru, gdzie uczeń sam będzie mógł decydować o formie, ilości czy jakości zadań. Satysfakcja z wykonywanej dobrowolnie pracy czy poczucie sukcesu sprawią, że pokusa „oszukania nauczyciela" z pewnością będzie mniejsza.

Można również uwzględnić propozycje samych uczniów dotyczące ocenianych sumująco prac, opracować wspólnie z nimi kryteria oceny. Takie angażowanie uczy naszych podopiecznych brania odpowiedzialności za własne uczenie się, wpływa na budowanie partnerstwa, które będzie można i należy rozwijać i pielęgnować po ponownym powrocie do szkół.

Zdalne nauczanie i ocenianie jest dobrą okazją do kształtowania u uczniów postawy uczciwości oraz okazania im zaufania przez samych nauczycieli. Nie musimy przecież od razu zakładać, że uczeń na pewno nas oszuka podczas pisania sprawdzianu lub zleci to starszemu rodzeństwu czy rodzicowi. Nauka zdalna jest dobrym czasem do rozwijania motywacji wewnętrznej, własnych kompetencji i czerpania satysfakcji z uczenia się. Ważna jest tutaj rozmowa, ustalenie zasad, życzliwość i zrozumienie.

Michał Szczepanik - nauczyciel biologii i edb w szkole podstawowej w Poczesnej i Starczy

W nauce zdalnej na wiosnę tego roku sprawdziło się dawanie uczniom możliwości wyboru. Uczeń sam mógł decydować, którą pracę wyśle mi na ocenę. Przygotowałem wykaz tematów, określając jakie aktywności będę oceniał i w jaki sposób. Niektóre z nich były na ocenę, a niektóre na informację zwrotną. Uczeń wybierał, które prace do mnie wyśle.

Takich aktywności które kończyły się oceną sumującą było mało. Jedną z nich było np. przygotowanie przez ucznia wg określonych kryteriów testu próbnego, czyli autorskiej klasówki dla siebie samego. Taki test, jako że dotyczył dużej partii materiału, pozwalał uczniowi powtórzyć materiał i kończył się otrzymaniem przez niego zawsze dobrego stopnia.

Wszystkie wykonane przez ucznia prace były dokumentowane, w ten sposób tworzyłem portfolio uczniowskie na podstawie którego wystawiłem ocenę sumującą na koniec roku, oceną wyjściową była trójka, maksymalna szóstka. Jeśli ktoś nie wysłał żadnej pracy nie otrzymywał oceny swojego portfolia.

Niektóre prace podlegały samoocenie, uczeń sam sprawdzał ze wzorem pracy, czy wykonał zadanie poprawnie. Stosowałem też ocenę koleżeńską.

W czasie nauki zdalnej zrezygnowałem z przeprowadzania klasówek, zamiast tego wprowadziłem na zakończenie działu kartkówkę bez ocen.

Wystawiając ocenę na koniec roku szkolnego opierałem się na ocenach jakie uzyskał uczeń chodząc do szkoły przed pandemią oraz tych które otrzymał w czasie nauki zdalnej. Uwzględniałem też jego aktywność, co było uwzględnione w prowadzonym portfolio uczniowskim.

Uczeń miał możliwość spotkania konsultacyjnego ze mną i porozmawiania o tym, jakie widzi rozbieżności między oceną zaproponowaną a tą, którą się spodziewał. Na trzy szkoły w jakich uczę pojawił się tylko jeden problem z oceną, na szczęście uczeń przyznał mi rację że ocena niższa mu się należała.

Wybór, co do zadań, jakie może wykonać uczeń stosuję też w tym roku szkolnym. Na każdej lekcji informuję, że mam do uczniów zaufanie. Wiem, że nakazywanie wykonania zadania na następny dzień, kiedy uczeń ma zadanych wiele zadań z innych przedmiotów, nie jest dobrym pomysłem. Na wykonanie zadań czekam tydzień, wiem, że zadanie wysłane tego samego dnia, którego było zadane, jest tak samo wartościowe, jak zadanie wysłane 6 dni później.

Nie idę na „ilość" ocen, bardziej na ich jakość, daję możliwość poprawy ocen uzyskanych zdalnie wiedząc że nie każdy dobrze sobie radzi z różnymi narzędziami internetowymi. Często dostaję od uczniów notatki, które sami wykonują, z prośbą o sprawdzenie, taka notatka nie jest oceniania, przekazuję uczniowi tylko informację zwrotną. Uczę, że można mieć satysfakcję z nauki, która nie wiąże się z otrzymaniem stopnia szkolnego.

Polecamy również: https://www.edunews.pl/badania-i-debaty/dyskusje/5238-koszmar-zdalnego-testowania

Na podstawie tego tekstu przeprowadziliśmy webinarium 25.11.2020. Nagrania można szukać na stronie: https://blog.ceo.org.pl/odporna-szkola-najblizsze-wydarzenia/

# data[].attributes.attachment_link.title
Ocenianie w zdalnym nauczaniu, w ramach akcji - Pokaże o na przykładzie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dlaczego w szkole oceniamy? Uczeń potrzebuje informacji o swojej pracy, ona jest niezbędna, aby mógł się uczyć. Dzięki ocenie uczeń wie, jak przebiega jego proces uczenia się i może mieć na niego wpływ. Ocena potrzebna jest też nauczycielowi, aby wiedział, jak postępuje nauczanie, jak ma pomóc

# data[].attributes.body
https://osswiata.ceo.org.pl/2020/11/03/8-umiejetnosci-potrzebnych-uczniom-w-nauce-na-odleglosc/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nikt z nas nie jest przygotowany do uczenia się online, a szczególnie młodsze dzieci. Musimy się tego uczyć. W artykule omówię osiem umiejętności, których posiadanie ułatwia uczenie się i samosterowność ucznia. Piszę umiejętności, choć to są raczej postawy, ale przekładające się na umiejętności. Do każdej z tych umiejętności dopiszę przykłady sposobów na ich kształcenie. Przykłady nie są skomplikowane, w gruncie rzeczy trzeba tylko cały czas pamiętać, że posiadanie tych umiejętności nie przychodzi samo z siebie i że nauczyciel może być pomocny w ich osiąganiu.

Na końcu znajdziecie dopisane przez nauczycieli przykłady z praktyki nauczycielskiej, jak można dbać o kształcenie tych umiejętności. Dziękuję nauczycielom, którzy zechcieli podzielić się swoją praktyką w ramach inicjatywy: Pokażę to na przykładzie: Marzannie Wiśniewskiej, Żanecie Wójcik, Beacie Minta, Beacie Fiszer, Karinie Wójcik, Barbarze Jaworowicz, Ewie Szpot, Urszuli Lach, Elżbiecie Łuczkiewicz i Michałowi Szczepanikowi.

Trudno wymagać od dziecka, szczególnie młodszego, aby potrafiło samo regulować swoje uczenie się i zachowanie.

W klasie szkolnej uczniowie uczą się samosterowności, obserwując nauczyciela i rówieśników. W przypadku nauczania na odległość większość uczniów jest w domu samotna, nikt ich nie kontroluje i nie daje użytecznych wskazówek. Muszą sami kontrolować swoje skupianie się na nauce, upływający czas i panowanie nad rozpraszaczami uwagi.

Jeśli sami pracowaliście online, to wiecie, jak jest to trudne nawet dla dorosłego człowieka. Bardzo szybko słabnie uwaga i pociąga nas robienie czegoś innego, choćby korzystanie z zawsze dostępnych mediów społecznościowych. Mimo tego doświadczenia liczymy na to, że dzieci będą bardziej zdyscyplinowane, niż my sami.
Jak możemy pomóc:
Pomocna może być rozmowa z nauczycielem, rodzicem, starszym rodzeństwem i z nauczycielem. Taka rozmowa powinna dotyczyć trudności w skupieniu i planowania procesu uczenia się. Warto zaczynać od małych zadań i celów, aby uczeń mógł odczuć sukces po ich osiągnięciu.

Pomocne może być wspólne podsumowanie dnia lub pewnego okresu i tego, co udało się osiągnąć.

Istotne jest określanie przez nauczycieli szczegółowych wytycznych dotyczących oczekiwań w stosunku do wykonywanych przez uczniów zadań, podawanie terminów oraz określenie zasad uczestnictwa w zdalnej lekcji (np. włączanie kamer, odpowiadanie na chacie, odpowiadanie na pytania, komentowanie itp.).

W szkole, podczas 45-minutowej lekcji, uczniowie są prowadzeni przez nauczyciela. To on wyznacza czas na wykonanie zadania. W zdalnym nauczaniu sam uczeń musi ten czas dla siebie określić. W domu czas traci swoje wymiary, uczeń wykonuje jednocześnie kilka czynności lub porzuca wykonywanie zadania dla innej czynności. Czasami dziecko siedzi nad lekcjami cały dzień i nie jest to produktywne.
Jak możemy pomóc:
Potrzebne jest planowanie nauki, dorosły może w tym dziecku pomóc. Można planować razem z dzieckiem w cyfrowym lub papierowym kalendarzu, uwzględniając czas potrzebny na wykonanie każdego zadania. Polecam wpis na Osi świata o tym, jak pomoc uczniowi w organizacji uczenia się; https://osswiata.pl/sterna/2020/09/16/jak-pomoc-uczniowi-w-organizacji-przez-niego-procesu-uczenia-sie/#more-2254.

Trudne jest dla młodego człowieka zaplanowanie - ile czasu potrzebuje na wykonanie jakiegoś zadania. Niezbędna jest też świadomość upływu czasu, w czym może pomóc zegarek i budzik.

Warto ćwiczyć z dzieckiem upływ czasu, np. przeznaczać na coś określony czas (np. 5 minut) i kontrolować, czy czas minął.

Jest wiele rozpraszaczy czyhającego na młodego człowieka podczas pobytu w domu: dźwięk SMSa, muzyka, telefon, media społecznościowe, gry, ważna widomość itp. Wydaje się, że zajęcie się czymś innym zajmuje tylko chwilę, ale konsekwencje są niestety większe. Czasami trzeba od początku zająć się zadaniem.

Najczęstszym rozpraszaczem są wiadomości i kontakty z innymi. W pewnym sensie to bardzo dobrze, że młodzi ludzie,żyjąc samotnie w domach, kontaktują się ze sobą. Aby móc pracować nad trudnym zadaniem, powinno się wyłączyć rozpraszacze.

Młodzi ludzie często uważają, że mogą robić kilka rzeczy jednocześnie, ale często jest to ze szkodą dla wszystkich z tych czynności. Skupienie się na jednej rzeczy jest ważną i trudną umiejętnością.
Jak możemy pomóc:
Nauczyciel może pomóc uczniom, organizując angażujące i wymagające aktywnego udziału zajęcia. To samo dotyczy zadań przeznaczonych do samodzielnego wykonania w domu. Jeśli są one dla ucznia interesujące, to wzrasta szansa, że je wykona bez odrywania się do innych zajęć.

Można pomóc uczniowi, polecając mu zmierzenie czasu poświęconego na wykonanie zadania.

Pomocne może być wykonanie przez uczniów dwóch eksperymentów:

1. Wykonanie po kolei kilku zadań.

2. Wykonanie tych samych zadań jednocześnie.

Ten eksperyment może uświadomić uczniom potrzebę koncentracji na jednym zadaniu.

Pandemia, zamknięcie w domu spowodowało, że niektórzy uczniowie zamknęli się w sobie. Nie potrafią pokonać izolacji. Do tego może dołączyć się trudna sytuacja w domu, a to tylko krok od stanu depresyjnego.

Kontakty z rówieśnikami są niezbędne w uczeniu się. Ważni naukowcy przekonują (np. Lew Wygotski, Nuthal Graham), że w uczeniu się uczniów są ważne, a nawet niezbędne kontakty rówieśnicze. Słuchanie lub obserwowanie tych, którzy już potrafią, wymiana doświadczeń, dyskusja, wspólne odkrywanie błędów!

Nauka jest procesem społecznym i samotne uczenie się jest często nieskuteczne.
Jak możemy pomóc:
Jedna z kluczowych spraw to prowadzenie zajęć synchronicznych, gdzie uczniowie słyszą i widzą się wzajemnie. Inna ważna sprawa to kontakt dorosłego z uczniem, telefony, maile itp. Można również planować tak nauczanie, aby uczniowie pracowali w parach i w grupach nawet w nauczaniu asynchronicznym.

Uczniowie nie mają kontroli nad materiałami, z których korzystają. Widać to po porządku w pokoju lub po zawartości plecaka. Często znajdują się w nim zapomniane rzeczy, które tkwią tam od lat. Ten problem rozszerza się też na miejsce do nauki, porządek w materiałach itp. i również w nauce zdalnej.
Jak możemy pomóc:
Ważne jest, aby uczeń miał miejsce do nauki, swój kąt naukowy. Nie musi to być cały pokój, ale miejsce, gdzie trzyma książki i materiałyi gdzie może skupić się w ciszy.

W rozmowie indywidualnejz uczniem można pomóc mu takie miejsce wyznaczyć. Można też porozmawiać z rodzicami, aby o takie miejsce zadbali.

Można pomóc uczniom w przechowywaniu materiałów naukowych w komputerze, w katalogach łatwych do znalezienia lub w chmurze na Dysku Google.

Pomocny może być promowany w ruchu Szkół Uczących Się i często prezentowany na blogu Osi świata - OK zeszyt, w którym uczeń sam zamieszcza wszystko, co jest mu do nauki potrzebne.

Motywacja do nauki, to jeden z najtrudniejszych problemów w nauczaniu, a z motywacją w czasie pandemii może być jeszcze trudniej. Szkoła, choć nie jest doskonała, często motywuje do nauki poprzez interakcje z rówieśnikami. Tego brakuje w nauczaniu zdalnym. Brak motywacji ucznia do nauki w zdalnym nauczaniu może wynikać z poprzednich punktów.
Jak możemy pomóc:
Nauczyciele mogą pomóc, poprzez łączenie tego, czego uczniowie się uczą z realnym życiem, a szczególnie z tym, co dzieje się na świecie i w domu. Kluczowe jest pokazywanie uczniom sensu tego, czego się uczą.

Inna sprawa, to umożliwienie uczniom wspólnego działania, one są zawsze motywujące. Motywacji zawsze służy wybór, np. zadawanie uczniom zadań do wyboru.

Przeświadczenie, że mogę się nauczyć, że dużo zależy ode mnie samego, jest konieczne do uczenia się. Dużo na ten temat (popierając to własnymi badaniami) napisała Carol Dweck). Poczucie własnej wartości może być zaburzone w czasie pandemii. Bezradność, brak poczucia znaczenia dają o sobie znać. Również brak sukcesu może wpływać negatywnie.
Jak możemy pomóc:
Można doceniać uczniów za wysiłek i za włożoną pracę. Świętować z nimi ich małe sukcesy.

Aby uczniowie odnosili sukcesy w uczeniu się zdalnym, często potrzebują więcej czasu, więc trzeba im go zapewnić.

Poczucie bycia ważnym buduje zasięganie przez nauczyciela opinii uczniów w różnych sprawach. Można ich pytać o to, jak chcą być nauczani, co im pomaga, a co przeszkadza.

W klasie szkolnej uczeń może poprosić o pomoc nauczyciela lub innych uczniów. W zdalnym nauczaniu jest sam, często nie umie o pomoc poprosić. Jeśli trwa to długo, to zaległości uniemożliwiają naukę. Proszenie o pomoc nie jest oczywistą umiejętnością.
Jak możemy pomóc:
Kluczowy jest stosunek nauczyciela do popełnianych przez ucznia błędów. Jeśli traktuje je jako próbę, a nie naganne zjawisko, to uczeń ma więcej odwagi zarówno do podejmowania ryzyka, jak i do proszenia o pomoc. Uczeń nie powinien być karany za popełnianie błędów w czasie, gdy się uczy. Wyjściem z sytuacji może być nieocenianie stopniami w czasie procesu uczenia się.

Druga sprawa to zorganizowanie pomocy w czasie nauki online, np. poprzez umożliwienie korzystania z konsultacji.

Pomoc może być też udzielana przez innych uczniów, można polecać uczniom wykonywanie zadań w parach lub małych grupach. Można też zorganizować pomoc udzielaną przez starszych uczniów młodszym.

Inspiracja artykułem Jody Passanisi https://www.middleweb.com/43557/
Przykłady nauczycielek i nauczyciela
Marzanny Wiśniewskiej, Żanety Wójcik, Beaty Minty, Beaty Fiszer, Kariny Wójcik, Barbary Jaworowicz, Ewy Szpot, Urszula Lach, Elżbiety Łuczkiewicz i Michała Szczepanika.

Elżbieta Łuczkiewicz nauczycielka języka angielskiego w Zespole Oświatowym w Liniewie,

Wiosną nasza szkoła bazowała na wiadomościach e-mail, co obok oczywistych wad i trudności miało jednak pewne zalety. Wszystkie wiadomości były możliwe do odtworzenia z datą i godziną i była też pewna elastyczność jeśli chodzi o godziny pracy zarówno dla nauczyciela jak i ucznia. Starałam się nie przesadzać z ilością materiału, dawałam zadania z terminem tygodniowym do wykonania. Odpowiadałam na wiadomości tak szybko jak to było możliwe (do dwóch dni), w miarę krótko i na temat. Ważne było, żeby żadna wiadomość nie została bez odpowiedzi, choćby krótkiego dziękuję. Moim zdaniem pomagało to uczniom w byciu punktualnymi w wykonaniu zadań, zachęcało do zadawania mi indywidualnych pytań i pokazywało im, że mogą liczyć na moją pomoc.

Marzanna Wiśniewska, polonistka ucząca bez stopni w Szkole Podstawowej nr 3 w Sępólnie Krajeńskim

Numer 3. Nierozpraszanie się

Pomocna w planowaniu i organizowaniu czasu pracy może być technika pomodoro. W skrócie polega ona na przygotowaniu listy zadań do zrobienia (dobrze, jeśli uporządkujemy ją według ważności/pilności). Wyznaczamy czas pomodoro, czyli pełnego skupienia się na zadaniu i czas na przerwę. Zwykle zaleca się 25 minut pomodoro i 5 minut na przerwę. Ważne, aby nie odrywać się od pracy przez wyznaczony czas i aby dobrze wykorzystać przerwę (wstać, poprzeciągać się, poćwiczyć, popatrzeć przez okno, zrobić cos przyjemnego). W jednym pomodoro robimy jedno zadanie lub kilka krótszych. Zadania obszerne dzielimy na mniejsze części. Warto kontrolować czas. Istnieje specjalny odmierzacz czasu dostosowany do techniki pomodoro https://www.online-timers.com/pomodoro-timers. Wystarczy wpisać czas pomodoro i czas przerwy oraz liczbę cykli, np. 25+5+25+5+25 i kliknąć . Czas zaczyna płynąć i przerwę ogłosi nam dźwięk dzwonka. On także przywoła nas z powrotem do pracy. Można też użyć minutnika w telefonie. Młodsze dzieci mogą mieć oczywiście nieco krótsze pomodoro. Jak wykorzystać pomodoro podczas lekcji napisałam na swojej stronie. Zainteresowanych lekturą zapraszam https://marzanka.pl/2018/03/21/pomodoro-czyli-technika-zarzadzania-czasem-w-ujeciu-szkolnym/

Żaneta Wójcik- rewalidacja, SP 36 w Tychach

Numer 3: Nierozpraszanie się
Zajęcia rewalidacji indywidualnej wymagają od ucznia szczególnej uwagi i koncentracji. Praca nad niwelowaniem deficytów i problemów z jakimi uczeń się boryka jest żmudna i czasochłonna. Nauczyciel , powinien tak przygotować zajęcia, aby nie były nudne a czynniki rozpraszające, nie zepsuły pracy ucznia i nauczyciela.
Prowadząc zarówno zajęcia online, jak i stacjonarnie, starałam się przedstawić uczniowi wskazówki do samodzielnej pracy, pomysły jak powinien rozpocząć zajęcia oraz kilka pomysłów, jak może pracować nad koncentracją uwagi. Przedstawiłam to w formie padletu na którym, znajdowały się również, ćwiczenia stanowiące mój cel zajęć. Wskazówki do pracy nad nierozpraszaniem się oraz zadania rewalidacyjne, przeplatały się. Dzięki temu, uczeń co jakiś czas ćwiczył koncentrację i sposoby na nierozpraszanie się. Krótkie filmiki, ćwiczenia oddechowe lub prosta wskazówka napisana przez nauczyciela w świetny sposób scala zajęcia w ciekawą całość i daje bardzo dobre efekty.

Beata Minta nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej w SP 3 im. K. Makuszyńskiego Koźmin Wlkp.

Numer 4. Współpraca z rówieśnikami

W czasie nauki zdalnej z klasą 1 SP chciałam, aby dzieci ponownie poczuły, że są zespołem. W związku z tym proponowałam im wspólne działania, coś co będzie efektem pracy całej klasy lub grupy. Jednym z takich zadań było napisanie wspólnej książeczki. Zabawa polegała na tym, że jedno z dzieci wymyślało początek, a następne dodawało ciąg dalszy, za nim kontynuowało kolejne dziecko i w ten sposób powstawało opowiadanie. Teraz dzieci otrzymały link do książeczki online i każde z nich pisało swój fragment opowiadania. Powstało bardzo ładne opowiadanie.

Oto efekt. https://www.storyjumper.com/book/read/83132695/5eb5d09d68134

Innym razem, w czasie omawiania tematów związanych ze sztuką, dzieci miały wymyślić dla klasy zadanie tekstowe tematycznie związane z muzeum. Takie zadanie umieszczały na udostępnionej przeze mnie tablicy. Następnie rozwiązywały zadania innych dzieci, a rozwiązania podpinały pod zadaniem. Na drugi dzień, każdy zaglądał na tablicę, szukał swojego zadania, czytał rozwiązania dołożone przez inne dzieci i pisał im informację zwrotną.

Dostęp do tego zadania można uzyskać poprzez skopiowanie linku i wklejenie w przeglądarkę. http://linoit.com/users/BeataM9/canvases/Zadania%20o%20muzeum.

Beata Fiszer nauczyciela języka polskiego w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 3 w Gdyni, Gdyński Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli.

Numer 5. Zarządzanie środowiskiem

Do zarządzania własnym środowiskiem nauki zdalnej najlepiej przygotowywać dzieci jeszcze w trybie stacjonarnym. Ja wprowadzam w swojej klasie (piątej szkoły podstawowej) zasadę, że na końcu lekcji, gdy dzwoni dzwonek na przerwę, należy schować do plecaka książki z poprzedniej lekcji i wyjąć na ławkę materiały na następną lekcję - tę, która będzie po przerwie. Ten zwyczaj przyda się podczas lekcji wideo.

Pokazałam uczniom, jak ja przechowuję swoje materiały do pracy: mam tekturowe teczki do każdej klasy w innym kolorze. Uczniowie mogą w podobny sposób porządkować swoje materiały, przynajmniej w szkołach, w których rozdaje się dużo kserokopii.

Uczę porządkowania treści podczas nauki. Czytając lekturę, uczeń może zaznaczać w niej najważniejsze fragmenty

1. a) za pomocą kolorowych karteczek wkładanych do książki

2. b) robiąc notatki (z numerami stron) na osobnych kartkach.

Po przeczytaniu książki ma gotowy materiał na wszystkie lekcje poświęcone tej lekturze.

Zachęcam uczniów do wykonywania własnych rysunkowych notatek (sketchnotki, mapy pamięci) i umieszczania ich w swoim miejscu pracy, np. na ścianie nad biurkiem.

W nauczaniu zdalnym ustalam zasady obowiązujące na lekcji wideo. Umówiliśmy się, że w pomieszczeniu, w którym się uczymy, nie ma smartfona. Dotyczy to także nauczyciela prowadzącego lekcję wideo.

Cała szkoła korzysta z jednej platformy do nauki zdalnej (w naszym przypadku Google Classroom). Wszystkich obowiązują te same zasady: włączone kamery podczas lekcji wideo, jednolity sposób publikowania materiałów. We wrześniu na lekcjach informatyki dzieci uczyły się korzystać z tej platformy - wejść na lekcję wideo, odebrać materiał od nauczyciela i odesłać swoją pracę.

Od razu po lekcji wideo przez internet udostępniam uczniom materiały, notatki z lekcji.

Michał Szczepanik nauczyciel biologii w Szkole Podstawowej w Poczesnej

Bardzo często byłem świadkiem, kiedy uczeń wchodząc do klasy przez kilka minut szukał w swoim plecaku zeszytu przedmiotowego, długopisu. Kiedy na lekcji daję do przycięcia kartkę z ważnymi informacjami, którą uczeń ma wkleić do zeszytu, podnosi się raban, szukanie kolegi, który ma klej, koleżanki która może pożyczyć nożyczki. W czasie nauki zdalnej miałem możliwość zauważenia, jak wygląda pokój wielu moich uczennic i uczniów - sterty papierów, książek, przedmiotów, to najczęstszy widok. Gdybym poprosił o znalezienie czegokolwiek w tym „bałaganie", pewnie zajęłoby to trochę czasu. Ktoś może powiedzieć, że autor takiego „bałaganu" wie doskonale, co gdzie się znajduje, nie do końca mnie to przekonuje.

W czasie nauki stacjonarnej dbałem o to, by przestrzeń pracy moich uczniów pozwalała się skupić na nauce. Na ławce miało być jak najmniej przedmiotów, żadnych telefonów, butelek z wodą. Wyjaśniałem też, jak nasze otoczenie domowe wpływa na uczenie się, że nie zawsze włączony komunikator, telewizor, kanapka na stole ułatwia je.

W nauce zdalnej warto by uczeń nadal dbał o swoją przestrzeń uczenia się, także wiedział, jak gromadzić potrzebne mu materiały w internecie. Pokazuję moim uczniom kilka narzędzi służących do tego. Jednym jest padlet, mogą na nim gromadzić notatki, linki, swoje refleksje i zdjęcia. Taki padlet mogą udostępniać sobie wzajemnie. Jest też sporo narzędzi do gromadzenia informacji online, może to być dysk google lub OneDrive. Bardzo są przydatne aplikacje z notatkami Evernote lub OneNote, dzięki nim uczeń może zakładać fiszki z lekcjami, wrzucać w nie otrzymane od nauczyciela i kolegów linki, materiały do lekcji, zdjęcia. Tymi zasobami może też się dzielić z innymi uczniami. Z mojego doświadczenia wynika, że takie aplikacje do notatek są niezmiernie pomocne, mamy do nich dostęp o każdej porze, gdziekolwiek jesteśmy.

Karina Wójcik nauczycielka języka niemieckiego w Zespole Szkół Publicznych w Szewnie

Numer 6: Motywacja

Czas nauki zdalnej może być wykorzystany przez wychowawcę na motywowanie i zachęcanie uczniów do porannego wstawania, uczestnictwa w lekcji i do angażowania się w lekcję online. Można to zrobić poprzez zaproszenie uczniów do wspólnego śniadania, wspólnego picia herbaty. Podczas takiego spotkania będzie możliwość podzielenia się przepisami kulinarnymi lub pokazaniem swojego ulubionego kubka.

Podczas lekcji nauczyciel może motywować uczniów poprzez organizacje projektów grupowych, które pomagają wziąć współodpowiedzialność za pracę. W rzeczywistości on-line można zrobić to za pomocą projektów w chmurze.

W czasie nauczania on-line najważniejsza dla mnie jest sama obecność ucznia na lekcji, wyniki schodzą w tej sytuacji na dalszy plan. Dla uczniów, którzy sumiennie łączą się na lekcje, wykonują zadane prace (bez względu na ich poprawność!) przygotowuję Certyfikaty Mistrza Edukacji On-line. Na zakończenie działu podsumowywałam jak pracę uczniów, okazało się, że wystawiłam 4 Certyfikaty, natomiast następnym razem było ich już 16. Każdy otrzymał imienny kolorowy Certyfikat wysłany przez dziennik elektroniczny oraz informację do wszystkich uczniów z klasy o takim wyróżnieniu.

Barbara Jaworowicz nauczycielka fizyki w Szkole Podstawowej w Skulsku

Numer 7. Poczucie własnej wartości

Poczucie własnej wartości wzmocnią zadania, którym uczeń podoła sam i osiągnie sukces.

Mogą to być np. zadania polegające na wykonaniu notatki w postaci Mapy Myśli, poszukaniu odpowiedzi na pytanie kluczowe, wykonanie lapbooka na zadany temat, mini projektu edukacyjnego. Wzmacniające jest uwzględnienie refleksji uczniów dotyczących lekcji. Uwzględniam je podczas planowania kolejnych zajęć. Uczeń ma wtedy poczucie, że ma wpływ na to, czego się uczy i w jaki sposób.

Ewa Szpot nauczycielka matematyki w Zespole Szkół Technicznych w Ostrowie Wielkopolskim

Numer 7: Poczucie własnej wartości

Są uczniowie, którym zdalna forma pracy odpowiada zdecydowanie bardziej niż stacjonarna. Podczas tradycyjnych lekcji zwykle angażują się w niewielkim stopniu, czasem sprawiają wrażenie obecnych tylko ciałem, a myślami pogrążonych w swoim świecie. Często w skupieniu się na lekcji przeszkadza im choćby najmniejszy hałas, mają problemy z komunikacją. Są bardzo nieśmiali lub introwertyczni. Natomiast przy swoim komputerze, w swoim pokoju czują się bezpiecznie i mogą bez problemu pracować. W trakcie pracy zdalnej rozkwitają, są aktywni, chętnie odpowiadają na pytania, prezentują przygotowane przez siebie ćwiczenia lub inne materiały, angażują się w odwrócone lekcje. Wykorzystajmy ten czas, aby dawać takim uczniom jak najwięcej możliwości na pełne zaprezentowanie swojego potencjału. Być może jest to dla nich jedyna okazja, aby zaistnieć przed klasą, a to z kolei na pewno wzmocni ich poczucie wartości.

Lach Urszula, edukacja wczesnoszkolna, ZSP w Międzyrzeczu G.

Numer 7: Poczucie własnej wartości

Uczniowie potrzebują dostrzeżenia tego co robią, dostrzeżenia ich wysiłku i akceptacji ich pomysłów. To jest dla nich bardzo ważne, bo wzmacnia ich poczucie wartości. W naszej klasie w czasie nauczania zdalnego dobrym rozwiązaniem okazało się zamieszczanie prac dzieci na Padlecie. Co jakiś czas wspólnie oglądaliśmy je na zajęciach. Żeby zapobiec negującym uwagom, można ustalić zasadę, aby w każdej pokazywanej pracy znaleźć 3 ciekawe elementy. Dodatkowym wzmocnieniem dla dzieci, jest także to, że każdy uczeń ma swoją podpisaną imieniem wyznaczoną część na tablicy. Cegiełki ułożone są z góry na dół i na samym końcu umieściłam dla każdego ucznia dyplom za różne działania. A jak już wiemy zawsze znajdzie się coś za co możemy docenić.

# data[].attributes.attachment_link.title
8 umiejętności potrzebnych uczniom w nauce na odległość

# data[].attributes.attachment_link.description
Nikt z nas nie jest przygotowany do uczenia się online, a szczególnie młodsze dzieci. Musimy się tego uczyć. W artykule omówię osiem umiejętności, których posiadanie ułatwia uczenie się i samosterowność ucznia. Piszę umiejętności, choć to są raczej postawy, ale przekładające się na umiejętności. Do każdej

# data[].attributes.body
https://osswiata.ceo.org.pl/2020/10/18/praca-w-grupach-w-ramach-inicjatywy-pokaze-to-na-przykladzie/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autorzy i Autorki: Beata Minta, Beata Fiszer, Bożena Rakowska, Marzena Boćwińska,

Barbary Jaworowicz, Michał Szczepanik, Ewa Szpot, Agnieszka Wenda, Agnieszka Zagdańska, Karina Wójcik, Żaneta Wójcik i Danuta Sterna
Praca w grupach
W wielu artykułach o nauczaniu zdalnym podkreślana jest konieczność organizowania pracy uczniów w parach i grupach. Wiele platform do nauki zdalnej taką możliwość oferuje. Niestety rzadko ta metoda jest wykorzystywana.

Na jednej z konferencji zapytałam nauczycieli, jakie znają platformy z możliwością podziału uczniów na pokoje lub grupy i zapadło milczenie. Po pewnym czasie tylko jedna z nauczycielek powiedziała, że „Teamsy".

To potwierdza opinię, że większość nauki zdalnej odbywa się asynchronicznie, gdzie praca w grupach jest prawie niemożliwa.

Dlatego zaciekawił mnie archiwalny artykuł Madeline Woli z czerwca 2016 roku, przedstawiający opinie uczniów szkół średnich na temat pracy w grupach w klasie szkolnej.

Autorka przytacza wnioski z przeprowadzonych dla Atlanta Journal-Constitution wywiadów wśród licealistów z Gruzji. Wynika z nich, że uczniowie uznają czas spędzony na pracy w grupie jako .... stracony.

Jako przyczyny takiej sytuacji uczniowie podawali między innymi:

brak interwencji nauczyciela podczas pracy uczniów w grupach,

zbyt dużo czasu poświęcone na nieistotne dyskusje pomiędzy uczniami,

brak współpracy uczniów przy pracy w grupach,

dzielenie się odpowiedzialnością z innymi uczniami,

uczniowie, którym zależy na ocenach wykonują całą pracę za innych.

Główny zarzut to źle zorganizowana praca w grupach, nieprzynosząca spodziewanych efektów.

Jeśli praca w grupach jest tak potrzebna, to szkoda, że się tak „marnuje".

Mam dwa pytania:

1. Jak nauczyciel może zorganizować efektywna pracę uczniów w grupach? Co trzeba zaplanować wcześniej? Jak ją przeprowadzić, aby nie była stratą czasu i uczyła uczniów współpracy?

2. Jak zorganizować pracę uczniów w grupach podczas synchronicznego nauczania zdalnego? Kiedy jest ona możliwa i jak ją zaplanować?

Zaczerpnięte z artykułu: http://blogs.edweek.org/teachers/teaching_now/2016/06/high_school_group_work_student_led_discussions.html?cmp=eml-enl-eu-news2&M=59716642&U=1114171&UUID=df76b1a8f066e9404492b0ec63c63378http://blogs.edweek.org/teachers/teaching_now/2016/06/high_school_group_work_student_led_discussions.html?cmp=eml-enl-eu-news2&M=59716642&U=1114171&UUID=df76b1a8f066e9404492b0ec63c63378
Przykłady i wskazówki nauczyciel praktyków
Zapytałam nauczycielki i nauczycieli, którzy chcą się podzielić swoim doświadczeniem w ramach inicjatywy: „Pokaże to na przykładzie", aby podzielili się wskazówkami dotyczącymi organizowania pracy uczniów w grupach.

Na propozycje odpowiedzieli:

Beata Minta - nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej

Beata Fiszer - nauczycielka języka polskiego

Bożena Rakowska - nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej

Mazrena Boćwińska - nauczycielka języka polskiego

Barbary Jaworowicz - nauczycielka fizyki

Michał Szczepanik - nauczyciel biologii

Ewa Szpot - nauczycielka matematyki

Agnieszka Wenda - nauczycielka języka polskiego

Agnieszka Zagdańska - nauczycielka języka niemieckiego

Karina Wójcik - nauczycielka języka niemieckiego

Żaneta Wójcik - nauczycielka plastyki

Możecie poszukać przykładów ze swego przedmiotu albo możecie zapoznać się i inspirować przykładami nauczycieli uczących innych przedmiotów

Przykłady i wskazówki Beaty Minty nauczycielki edukacji wczesnoszkolnej ze Szkoły Podstawowej nr 3 im. K. Makuszyńskiego w Koźminie Wlkp.

Podczas pracy na zajęciach zaproponowałam uczniom klasy I SP, aby dobrali się
w grupy i wykonali leporello pt. „Legenda o Smoku Wawelskim". Dzieci wiedziały,
że muszą wybrać lidera, który opowie o ich pracy, a co najważniejsze, że muszą podzielić się tak pracą, aby w efekcie powstała wspólna książeczka. Każdy miał za zadanie narysować jedną część historyjki obrazkowej. Następnie wszystko zostało sklejone w całość. Pracę zaczęliśmy od napisania wspólnie w punktach planu opowiadania, czyli nadania tytułów obrazkom. Każdy z grupy dostał jedną część historyjki. Jedno dziecko wykonywało okładkę. Na koniec każda grupa przedstawiała efekty swojej pracy. Dzieci wiedziały, że tylko współpraca da pozytywne efekty.
https://beata-minta-inspiracje.jimdofree.com/w-mojej-klasie/projekt-smoki-zamki-kr%C3%B3lewny-i-kr%C3%B3lewicze/
W czasie zdalnego nauczania też proponowałam uczniom pracę w grupach. Ponieważ była to klasa 1 SP zadania były proste.

Jedno z nich polegało na zaplanowaniu trasy wycieczki po najbliższej okolicy. Dzieci rysowały swoje mapy, po czym na ich podstawie wymyślały zadania matematyczne. Następnie dobierały się w pary lub trójki i wymieniały drogą elektroniczną z innymi dziećmi z grupy zdjęcie mapy i zadania. Po obliczeniu zadań, dzieci spotykały się online w grupach i rozmawiały na ich temat, udzielały odpowiedzi.

Takie zadanie budowało poczucie odpowiedzialności za swoją grupę.

Link do tych zajęć https://beata-minta-inspiracje.jimdofree.com/w-mojej-klasie/planujemy-wypraw%C4%99/

Przykłady Beata Fiszer, nauczycielki języka polskiego w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 3 w Gdyni, Gdyński Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli.

W pracy w grupach stacjonarnych trzeba zaplanować:

1. Skład grup (np. zespół nie może składać się wyłącznie z uczniów, którzy nie przeczytali lektury). Nauczyciel może wybrać spośród uczniów liderów (znających lekturę), a pozostałych członków grup wylosować (np. za pomocą patyczków).

2. Polecenie. Najlepiej, aby było:

a) jasne, z kryteriami sukcesu (np. Zaprezentujcie klasie wylosowaną przez Was akcję dywersyjną z „Kamieni na szaniec"). W Waszej prezentacji powinny znaleźć się co najmniej takie informacje: cel zamierzony, przebieg, trudności/zakłócenia w akcji, cel osiągnięty.

b) zostawiające uczniom pewną swobodę (np. Wymyślcie taką formę prezentacji, która będzie atrakcyjna dla klasy - np. scenka, plakat, wywiad... Zaskoczcie nas!)

3. Czas pracy - realny i konsekwentnie przestrzegany (a nie wydłużany po każdym „proszę pani, jeszcze 5 minut"). Można użyć stopera.

Jeśli w grupie znajdują się uczniowie, którzy nie czytali lektury, której praca w grupie dotyczy, to podpowiadam, aby takiej osobie przydzieliły zadania łatwiejsze (np. znalezienie informacji na konkretnej stronie lektury) i wykorzystały jej zdolności, np. umiejętność rysowania. Niech znajdzie na stroni

Trudną sprawą jest ocena pracy w grupie. Zwykle proszę, aby uczniowie pisemnie poinformowali mnie, jaki wkład procentowy w zadanie miał każdy z członków grupy. Mają to ustalić wspólnie. Mówię: mam do Was zaufanie i wierzę, że wkład pracy był taki, jak mi napisaliście.

W nauce zdalnej (w szkole wykorzystujemy Google Classroom) przydzielam w

platformie różne zadania różnym grupom uczniów, np. każda grupa przygotowuje prezentację jednej akcji dywersyjnej z lektury. Na początku lekcji warto omówić wspólne zasady pracy, kryteria sukcesu. Każda grupa może wspólnie pracować np. na dokumentach Google. Uczniowie kontaktują się między sobą telefonicznie/przez Skype, nauczyciel pozostaje na łączu wideo w Classroom - w każdej chwili uczniowie mogą się z nim konsultować. Na kolejnej lekcji wideo jeden uczeń z każdej grupy prowadzi prezentację dla całej klasy, udostępniając ekran.

W pracy w grupach stacjonarnych trzeba zaplanować:

1. Skład grup (np. zespół nie może składać się wyłącznie z uczniów, którzy nie przeczytali lektury). Nauczyciel może wybrać spośród uczniów liderów (znających lekturę), a pozostałych członków grup wylosować (np. za pomocą patyczków).

2. Polecenie. Najlepiej, aby było:

3. a) jasne, z kryteriami sukcesu (np. Zaprezentujcie klasie wylosowaną przez Was akcję dywersyjną z „Kamieni na szaniec"). W Waszej prezentacji powinny znaleźć się co najmniej takie informacje: cel zamierzony, przebieg, trudności/zakłócenia w akcji, cel osiągnięty.

4. b) zostawiające uczniom pewną swobodę (np. Wymyślcie taką formę prezentacji, która będzie atrakcyjna dla klasy - np. scenka, plakat, wywiad... Zaskoczcie nas!)

5. Czas pracy - realny i konsekwentnie przestrzegany (a nie wydłużany po każdym „proszę pani, jeszcze 5 minut"). Można użyć stopera.

Jeśli w grupie znajdują się uczniowie, którzy nie czytali lektury, której praca w grupie dotyczy, to podpowiadam, aby takiej osobie przydzieliły zadania łatwiejsze (np. znalezienie informacji na konkretnej stronie lektury) i wykorzystały jej zdolności, np. umiejętność rysowania. Niech znajdzie na stroni

Trudną sprawą jest ocena pracy w grupie. Zwykle proszę, aby uczniowie pisemnie poinformowali mnie, jaki wkład procentowy w zadanie miał każdy z członków grupy. Mają to ustalić wspólnie. Mówię: mam do Was zaufanie i wierzę, że wkład pracy był taki, jak mi napisaliście.

W nauce zdalnej (w szkole wykorzystujemy Google Classroom) przydzielam w platformie różne zadania różnym grupom uczniów, np. każda grupa przygotowuje prezentację jednej akcji dywersyjnej z lektury. Na początku lekcji warto omówić wspólne zasady pracy, kryteria sukcesu. Każda grupa może wspólnie pracować np. na dokumentach Google. Uczniowie kontaktują się między sobą telefonicznie/przez Skype, nauczyciel pozostaje na łączu wideo w Classroom - w każdej chwili uczniowie mogą się z nim konsultować. Na kolejnej lekcji wideo jeden uczeń z każdej grupy prowadzi prezentację dla całej klasy, udostępniając ekran.

Wskazówki Bożeny Rakowskiej (nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej, Szkoła Podstawowa nr 3 w Sulechowie) do pracy w grupach w szkole, ujęte w punktach.

W swoich klasach stosuję co tydzień zasadę losowania grup.

Każdy zespół wybiera spośród siebie lidera i sprawozdawcę.

Zespoły pracują według wspólnie, wcześniej ustalonych zasad zapisanych w kontrakcie.

W kontrakcie zawarte są również zadania jakie należą do lidera, sprawozdawcy i członków zespołu. Każdy ma przydzielone zadania. Czasami przydzielam je ja, a czasami uczniowie między sobą.

Jeżeli zespoły realizują mini-projekt to kartę projektu tworzę ja. Natomiast przy dużym projekcie kartę tworzymy wspólnie.

Przed podjęciem pracy ustalamy, jaki będzie sposób oceny.

Podczas realizacji dużego projektu oceny dokonujemy etapami:

plan pracy;

materiały, sposoby realizacji, dokumentacja;

wynik końcowy, prezentacja.

Zawsze ustalamy czas wykonania zadania.

Staram się, by zadania angażowały ucznia nie tylko do korzystania ze zdobytej wcześniej wiedzy, ale do analizowania, wartościowania, klasyfikowania i oceniania, by rozwijały różne kompetencje kluczowe.

Przykłady Barbary Jaworowicz, nauczycielki fizyki w Szkole Podstawowej w Skulsku:

1. Pracę w parach stosuję, gdy uczniowie udzielają sobie nawzajem informacji zwrotnej np. do zadania i w odniesieniu do kryteriów sukcesu.

2. Pracę w grupach zastosowałam przy tworzeniu notatki za pomocą mapy myśli. Uczniowie w grupie opracowywali materiał z lekcji i przedstawiali w formie mapy myśli. Losowo z grupy wybrana osoba omawia rezultaty pracy.

Odpowiedzi Michał Szczepanik, nauczyciela biologii w Szkole Podstawowej w Poczesnej i Starczy, na dwa pytania:

Jak nauczyciel może zorganizować efektywna pracę uczniów w grupach? Co trzeba zaplanować wcześniej? Jak ją przeprowadzić, aby nie była stratą czasu i uczyła uczniów współpracy?

Efektywna praca uczniów w grupach jest możliwa tylko jeśli nauczyciel ma zaufanie do uczniów, że ich praca przyniesie wymierne efekty i nie trzeba jej będzie jeszcze raz powtarzać. Uczniowie powinni wcześniej mieć możliwość wysłuchania nauczyciela, który przekaże na czym mu zależy, jak wg niego praca powinna być zorganizowana. Następnie powinno się otworzyć dyskusję i porozmawiać - jak taką formę pracy widzą uczniowie. Wielu nauczycieli planując pracę uczniów w grupach ustala, kto będzie liderem grupy, sprawozdawcą, to powoduje, że sami uczniowie dbają o to, by efekt pracy był lepszy, zaś odpowiedzialność nie „rozmyła się". Niestety, czasem lider bierze na siebie zbyt wiele, czując się odpowiedzialny za pracę grupy sam nadmiernie pracuje lub nie dopuszcza do głosu innych uczniów. Rozwiązaniem może być wcześniejsze poinformowanie, że nauczyciel wybierze losowo ucznia do przedstawienia wyników pracy grupy. Dla mnie nieudana współpraca uczniów w grupie, może być wykorzystana do omówienia - co i dlaczego poszło nie tak, co można zrobić lepiej, aby następnym razem uniknąć takiej sytuacji.

Jak zorganizować pracę uczniów w grupach podczas synchronicznego nauczania zdalnego? Kiedy jest ona możliwa i jak ją zaplanować?

W zdalnych lekcjach prowadzonych na ZOOM bardzo sprawdziła się opcja przydziału uczniów do pokojów i ich praca nad konkretnym zadaniem. Czasem było to proste polecenie, które omawiali, czasem udostępniałem im plik w chmurze, w którym wspólnie pracowali. Moi uczniowie sami twierdzili, że taka forma pracy była najlepszym elementem lekcji online. Zaplanowanie było stosunkowo łatwe, podawałem polecenie, upewniałem się, że jest ono zrozumiałe i losowo przydzielałem uczniów do pokojów, tłumaczyłem że jeśli mają wątpliwości mogą poprosić mnie o pomoc, wciskając przycisk Ask for help. Zazwyczaj grupy nie miały liderów, prezentowali wyniki pracy grupy chętni lub wylosowani.

Sprawdziły mi się też zadanie, które uczniowie wykonywali w parach lub trójkach. Każdy miał takie samo zadanie, które po wykonaniu przesyłał do innego członka grupy, który udzielał mu informacji zwrotnej. Prace obu uczniów z informacjami zwrotnymi trafiały do mnie. Nie było to łatwe zadanie dla uczniów. Bardziej sprawdziło się wykonywanie przez uczniów zadań z kart pracy jakie otrzymywali. Uczniowie sami łączyli się w grupy lub byli losowo do nich przydzielani. Określali jak i kiedy się spotkają np. na Whatsap, rozmawiali, wykonywali wspólnie zadanie i odsyłali do mnie.

Odpowiedzi na dwa pytania udzielone przez Ewę Szpot, nauczycielkę matematyki w Zespole Szkół Technicznych w Ostrowie Wielkopolskim

Jak nauczyciel może zorganizować efektywna pracę uczniów w grupach? Co trzeba zaplanować wcześniej? Jak ją przeprowadzić, aby nie była stratą czasu i uczyła uczniów współpracy?

Zaproponować ciekawy, angażujący temat. Zachęcający uczestników do dyskusji, generowania kreatywnych rozwiązań

Zaplanować podział ról w zespole.

Zaplanować plan pracy zespołu lub zaplanować jego opracowanie przez uczniów

Monitorować pracę zespołów. Zwracać uwagę na sytuacje konfliktowe np. jeden z członków zespołu próbuje zdominować grupę, duża różnica zdań na temat pomysłu na rozwiązanie, brak komunikacji w zespole, zniechęcenie przy pojawiających się trudnościach. Zaproponować metody rozwiązania takich konfliktów.

Przy dłuższych lub bardziej skomplikowanych zadaniach podzielić je na etapy, po każdym etapie poprosić członków zespołu o podsumowanie pod kątem tego, co było zaplanowane, a co udało się osiągnąć oraz swojej roli w zespole.

Podobne podsumowanie zrobić na zakończenie.

Jak zorganizować pracę uczniów w grupach podczas synchronicznego nauczania zdalnego? Kiedy jest ona możliwa i jak ją zaplanować?

Uczniowie pracują wspólnie nad prezentacją, w ten sposób, że każdy ma przydzielony jeden slajd, na którym umieszcza efekty swojej pracy nad zadaniem. W podobny sposób można pracować nad dokumentem tekstowym.

Uczniowie mają przydzielony folder na dysku w chmurze i w nim umieszczają efekty prac.

Grupy pracują równolegle np. na osobnych kanałach, nauczyciel odnotowuje wykonanie kolejnych etapów zadania (zadań) dla każdej grupy. Wszyscy uczniowie widzą postęp zadań (element grywalizacji).

Grupy pracują równolegle np. na osobnych kanałach, po zakończeniu prezentują efekt reszcie klasy. Po prezentacji wszystkich grup, nauczyciel podsumowuje.

Przykłady Marzeny Boćwińskiej, nauczycielki języka polskiego w Szkole Podstawowej nr 8 w Chełmie

Wykorzystanie tablic : SketchBook (darmowa aplikacja), Jamboard
(w usłudze GSuite Goole oraz Whiteboard (Microsoft)

Uczniowie, podzieleni na zespoły, mogą jednocześnie pracować nad zadaniem. Zapisują efekt pracy i prezentują je nauczycielowi : na Classroom Meet, Tims, Zoom lub mogą przesłać pocztą elektroniczną.

Zaprezentuję przykłady wykorzystania tablicy Whiteboard i Jamb.
Uczniowie porządkują wydarzenia, następnie rozpoznają rodzaj użytych
w planie wypowiedzeń, a na koniec przekształcają je, redagując pytania
do lektury.
Lekcja zdalna

Lekcja w klasie szkolnej

W wersji on-line została zastosowana technika Persona. Nauczyciel udostępnia tablicę z kolorowymi polami, na których uczniowie zapisują swoje pomysły i umieszczają w odpowiednim miejscu. Wykonane zadanie można zapisać jako pdf lub zdjęcie.

Pomocne mogą być dwie karty:

Google Dokument - kolejne narzędzie do pracy zespołowej. Możemy je wykorzystać do redagowania opowiadania twórczego, tworzenia konta bohatera na Fb, zapisu argumentów do przyjętej tezy, odpowiedzi na zadane pytania itp. Poniżej podaję przykład na rozpoczęcie lekcji.

Google Formularze - wprawdzie służy głównie do tworzenia testów, ale możemy tu poprosić uczniów o zapisanie refleksji, dokonać ewaluacji zajęć za pomocą zdań niedokończonych, stworzyć ankietę, a nawet escape room.

Padlet - w czasie nauki zdalnej moi uczniowie z klasy 5. realizowali projekt edukacyjny „Ile prawdy jest w legendzie".

Agnieszka Wenda - nauczyciela języka polskiego w Szkole Podstawowej nr 82 w Warszawie

Ja preferuję pracę w najmniejszej możliwej grupie, tzn. pracę w parze. Dzięki pracy w parach dzieci zyskują poczucie bezpieczeństwa, mają czas na przygotowanie, śmielej i chętniej wypowiadają się na forum. Stosuję pracę w parach na większości moich lekcji. Wtedy, kiedy uczniowie mają sobie coś przypomnieć, nad czymś podyskutować, opracować nowe zagadnienia, albo po prostu wyciągnąć własne wnioski - praca w parach jest po prostu niezastąpiona.

Kiedy planuję pracę w większych grupach, biorę pod uwagę słowo „klucz", jakim jest „ODPOWIEDZIALNOŚĆ". I to po każdej ze stron - zarówno tej nauczycielskiej, jak i uczniowskiej. Praca w grupach musi być dobrze zaplanowana. Wg mnie nie wystarczy podzielić zadań i dzieci na przypadkowe zespoły i liczyć na to, że dzięki temu nastąpi bardzo efektywna praca zespołowa. Ciężko liczyć na przemyślany plan ze strony uczniów, jeśli ci dowiadują się o jakimś działaniu podczas lekcji i od razu mają do niego przystąpić, wiedząc dodatkowo, że na realizację zadania mają mniej więcej około 10 minut. Dlatego wg mnie nauczyciel powinien być odpowiedzialny za nauczenie dzieci pracy w grupach, a uczniowie powinni mieć świadomość tego, że niewykonanie pracy z ich strony owocuje brakiem realizacji pracy całej grupy. Ja stosuję pracę, w której przygotowuję kilka zadań do realizacji, a uczniowie dzięki dokonanemu przez siebie wyborowi, biorą odpowiedzialność za jedno z nich. Warto przy tym pamiętać, że niepowodzenie pracy grupy jest elementem tak samo uczącym, jak odniesienie sukcesu. Przy niepowodzeniach warto się zastanowić, jakie błędy zostały popełnione, dlaczego, i co trzeba byłoby zrobić następnym razem, aby tych pomyłek już nie popełnić.

Dobrą wg mnie metodą na pracę w większych grupach jest też technika tzw. „kuli śnieżnej". Łączy ona moją ulubioną pracę w parach z pracą w większych grupach. W tym sposobie uczniowie - pracując w parach - początkowo opracowują takie same zagadnienia, a później łączą się w czwórki i ustalają wspólne wnioski dla dwóch par. Najczęściej praca ta prowadzi do bardzo ciekawych efektów. Uczniowie „uwspólniają" swoje myślenie na jakiś temat, często mogą zobaczyć do jak różnych wniosków doszli pracując nad tym samym tematem w różnych zespołach.

Podczas nauki zdalnej praca w grupach na lekcji była jedną z ulubionych form pracy moich uczniów. Muszę tu jednak od razu dodać, że była to praca w grupach, którą stosowaliśmy wyłącznie podczas pracy na lekcji - ja nie zadawałam pracy w grupach jako pracy domowej. Dzięki platformie Zoom (na której jest możliwa praca w mniejszych pokojach podczas jednego spotkania) uczniowie przygotowywali swoje działania podczas lekcji i mogli je później prezentować na forum. Tak powstała np. piękna, pełna refleksji i głębokich przemyśleń prezentacja na temat lektury, którą później zapisaliśmy w formie filmiku i wraz z muzyką wysłaliśmy do rodziców. Efekty naszych prac grupowych nie zawsze były idealne, ale zawsze były pełne radości ze wspólnego ich tworzenia. Stanowiły bardzo potrzebną przeciwwagę do samotnej i nużącej pracy dzieci przed komputerem. Dlatego uważam, że praca w grupach - także w czasie nauczania zdalnego czy hybrydowego - jest niezwykle ważna i warto brać ja pod uwagę nawet w tak trudnych warunkach, jaka jest nauczanie zdalne.

Wskazówki Agnieszki Zagdańskiej, nauczycielki języka niemieckiego w Szkole Podstawowej nr 3 w Kołobrzegu.

Aby praca w grupach przyniosła jak najlepsze efekty, nie była jedynie formą spotkania towarzyskiego i czasem swobodnych rozmów czy zabawy, powinna na etapie planowania uwzględniać następujące kwestie:

- umiejętności poszczególnych członków grupy

Należy wybrać taką metodę tworzenia grup, aby wszystkie zespoły miały szansę wykonać postawione przed nimi zadanie;

- opracowanie tematów do realizacji przez uczniów

Wszystkie zespoły mogą pracować nad jednakowym tematem lub wybranym z listy. Pozostawienie uczniom wyboru daje szansę na większą motywację i zaangażowanie uczniów w czasie pracy;

- określenie kryteriów sukcesu do zadania, ram czasowych, formy prezentacji

Uczniowie powinni być zaangażowani na każdym z tych kroków. Nauczyciel w ten sposób dzieli się z uczniami odpowiedzialnością, zachęca do myślenia, planowania, nie ogranicza uczniów;

- określenie sposobu oceny uczniów

Ocenianie jest chyba najbardziej złożoną kwestią w procesie uczenia się i nauczania. O ile podczas pracy indywidualnej ocenianie można ograniczyć do umiejętności językowych, w tym przypadku poza merytoryczną kwestią, warto docenić również zaangażowanie wszystkich członków zespołu podczas pracy i prezentacji efektów, umiejętność komunikacji, dyskusji, wspólnego podejmowania decyzji.

Stosowanie oceniania kształtującego przy pracy grupowej daje uczniom jasną informację o ich kompetencjach twardych i miękkich, niweluje niezdrową rywalizację między grupami, która pojawia się podczas wyścigu po kolejny stopień.

Karina Wójcik, nauczycielka języka nie mieckiego w Zespole Szkół Publicznych w Szewnie

Co trzeba zaplanować wcześniej?

- ilość grup, a przez to odpowiednią ilość materiałów pomocniczych, jeśli takie będą konieczne

- przewidzieć ewentualne trudności w wykonywaniu zadania przez uczniów

- przygotować odpowiednio salę lekcyjną (ustawienie ławek)

- zadbać o wyjaśnienie zasad pracy

- skrupulatnie określić czas na wykonanie zadania

- koniecznie zaplanować czas na przedstawienie wyników pracy na zakończenie lekcji (lub umówić się z uczniami wcześniej, że praca grupowa będzie przez nich prezentowana na następnej lekcji)

Jak ją przeprowadzić, aby nie była stratą czasu i uczyła uczniów współpracy?

- rozdzielić uczniów do grup pod względem umiejętności (jeden uczeń potrafi być liderem, inny ładnie pisze, kolejny szybko czyta, czy ładnie rysuje i określić każdemu jego rolę, lub dać wytyczne, aby sami określili swoje role).

- z mojego doświadczenia najbardziej efektywną pracą grupową jest forma Word Cafe - dzielę dzieci na grupy pod względem umiejętności, przygotowane wcześniej plakaty mają przydzielone zakresy tematyczne, na popracowanie nad każdym z plakatów grupa ma określony czas, po którym przechodzi na następnego plakatu i dopełnia informacje zapisane na nim przez poprzednią grupę lub może też skorygować ewentualne błędy poprzedników. W ten sposób każdy czuje się autorem danego plakatu i bierze za niego odpowiedzialność, ucząc się przy tym od innych i sprawdzając swoje wiadomości

- kolejnym przykładem jest pisanie tekstów - na lekcji podaję kryteria do powstania np. opisu osoby (kryteria te konsultowane są z klasą), uczniowie w grupach tworzą opis, zazwyczaj jest to praca na 20 minut podczas lekcji jako podsumowanie zagadnień poprzednich kilku zajęć. Uczniowie w domu mają za zadanie spisanie swoich tekstów na komputerze i wysłanie ich do mnie. Na kolejnej lekcji odtwarzamy zapisanie teksty na rzutniku i poprawiamy wspólnie każdy z nich. Sprawdzamy je pod względem wcześniej ustalonych kryteriów i gramatyki, o której była mowa na wcześniejszych lekcjach. Jest to praca dla klasy 7-8.

Jak zorganizować pracę uczniów w grupach podczas synchronicznego nauczania zdalnego?

- przykład pracy na zoom: Nauczyciel mówi do uczniów: „Macie do wyboru zad. 1,2,3 str. 34, po podziale na pokoje wybierzcie wspólnie, które zadanie chcecie rozwiązać wspólnie i dlaczego?" Po powrocie do głównego pokoju uczniowie przedstawiają swoje wybory, a następnie ponownie są przydzielani do pokoi, gdzie planują rozwiązanie i korzystanie z materiałów. Po powrocie do pokoju głównego przedstawiają swoje propozycje na forum klasy. Po ponownym przydziale do pokoi uczniowie rozwiązują już wybrane przez siebie zadania. Jako sprawdzenie poprawności można wyświetlić poprawne odpowiedzi, aby uczniowie mogli dokonać samooceny. Na zakończenie można w ramach kontroli zapytać konkretnych uczniów które zadanie/przykład zrobili dobrze, a które im sprawiło problem i dlaczego.

- przykład pracy w chmurze - słowniczek - Uczniowie otrzymują link do google docs (jeden dla całej klasy), w którym tworzy tabelę: imię i nazwisko ucznia, słówko po polsku, słówko po niemiecku, obrazek ilustrujący słówko, zdanie z tym słówkiem. Nad tabelą umieszczone są kryteria sukcesu oraz informacje co trzeba wykonać i do kiedy. Zadaniem uczniów jest przetłumaczenie dwóch słówek, wklejenie zdjęcia oraz zapisanie zdanie z podręcznika, w którym jest dane słówko. Na samym dole tabeli są też dodatkowe słówka dla chętnych.

- przykład pracy w chmurze - prezentacja - dzielę klasę na grupy, a każda z grup otrzymuje link do google slides, podaję kryteria sukcesu dla danego projektu oraz termin wykonania. W ten sposób grupa może pracować w czasie rzeczywistym nad danym projektem, a nauczyciel na bieżąco monitorować prace. Taka forma sprawdza się np. przy projektach kulturoznawczych językowych.

Przykład Żanety Wójcik, nauczycielki plastyki w SP 36 w Tychach

Stosuję pracę w grupach, aby dzieci tworzyły wspólnie małe dzieła sztuki.
Bardzo ważna jest inspiracja. Motyw przewodni pracy którą uczniowie będą tworzyć. Niezmiernie trudno jest to osiągnąć poprzez pracę zdalną. Jednak jest to możliwe.

Przykładem może być tutaj jedna z prac plastycznych którą wykonywali uczniowie porozumiewając się ze sobą za pomocą platformy Teams.

Mieli stworzyć wspólnie w grupie odcisk palca, składający się z myśli ukazujących rzeczy dla nich ważne. Uczniowie pisali do siebie słowa lub przemyślenia, jakie mogłyby znaleźć się w ich wspólnym odcisku palca.

Nie było lidera, ponieważ każdy uczeń chciał działać twórczo. W ten sposób powstały prace, które w pewnym sensie były grupowe, a jednak indywidualne. Przekaz był wspólny, a działanie twórcze samodzielne.

# data[].attributes.attachment_link.title
Praca w grupach w ramach inicjatywy - Pokaże to na przykładzie

# data[].attributes.attachment_link.description
Autorzy i Autorki: Beata Minta, Beata Fiszer, Bożena Rakowska, Marzena Boćwińska, Barbary Jaworowicz, Michał Szczepanik, Ewa Szpot, Agnieszka Wenda, Agnieszka Zagdańska, Karina Wójcik, Żaneta Wójcik i Danuta Sterna Praca w grupach W wielu artykułach o nauczaniu zdalnym podkreślana jest konieczność organizowania pracy uczniów w parach i grupach. Wiele

# data[].attributes.body
https://sus.ceo.org.pl/ocenianie-ksztaltujace/ocenianie-ksztaltujace-2/

# data[].attributes.attachment_link.title
Ocenianie kształtujące - Szkoła ucząca się

# data[].attributes.attachment_link.description
Ocenianie kształtujące to koncepcja, która zakłada prowadzenie i ciągłe doskonalenie procesów uczenia się i nauczania w szkole, w wyniku których uczniowie i uczennice zyskują duże i wartościowe doświadczenie. To także efektywna praktyka szkolna, która opiera się na dialogu i szacunku. W centrum jej uwagi znajduje się udzielanie informacji zwrotnej, która wspiera uczniów w procesie uczenia [...]

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=HUngLgGRJpo

# data[].attributes.body
https://davebirss.com/storydice/

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Experiments in Creativity with Dave Birss - Author, Educator, Public Speaker, Experimenter

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
How to use story dice

As you can see above, you get five story dice (or nine dice, if you prefer), each with a random image on it. Your job is quite simply to turn these prompts into a story.

I recommend you try to work with the order they appear on the screen but if you're finding it tough, you can do some swapsies.

You also don't need to take the image literally. You can use the dice metaphorically or as representations of other concepts. For example, a slice of pizza could represent food in general, cutting a slice out of something, Italy, gooiness, a chef and a heap of other more obscure things. The job of the dice is not necessarily to provide you with literal objects to work with but concepts to nudge your thinking in fresh directions.

You may just want to dive in as soon as you see them, working from left to right as you try to incorporate each image into your yarn. Or you may want to be more strategic and work out the ending first, using the dice to work out how you're going to get to your big climax. Try different strategies to see what works best for you.

But let me give you an example. Imagine I was dealt these dice (I don't need to imagine because I just have been):

# data[].attributes.attachment_link.title
Story Dice - a story ideas generator by Dave Birss

# data[].attributes.attachment_link.description
Instant story ideas for writers, parents and storytellers. With this tool, you've always got a free set of story dice in your pocket or desktop.

# data[].attributes.body
https://www.plandaltonski.pl/publikacje/66-helen-parkhurst-qeducation-on-dalton-planq-1922/

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Centrum Edukacji Daltońskiej Plandaltonski.pl | Prawie wszystko o planie daltońskim w Polsce.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Plan daltoński polega na metodzie indywidualnej pracy uczniów, a więc zrywa z tradycyjnym sztywnym klasowo lekcyjnym systemem nauczania. Twórczynią tego systemu jest amerykańska nauczycielka Helena Parkhurst (1886-1973) która przedstawiła swą koncepcję w książce pt. „Wykształcenie wg planu daltońskiego". Myśl organizowania pracy indywidualnie zrodziła się u Parkhurst ok. 1905 roku, kiedy zaczynając swą karierę nauczycielską zmuszona była pracować z kilkoma klasami jednocześnie. Wtedy to właśnie wpadła na pomysł indywidualnej nauki każdego z uczniów. Poprosiła starszych uczniów, aby pomogli młodszym oraz przy ich pomocy przerobiła magazyn szkolny w klasę, w której każdy kąt przeznaczyła na inny przedmiot. Parkhurst chciała, aby nauczanie masowe w klasie zastąpić samodzielnym uczeniem się dzieci w szkole, pozwolić dzieciom uczyć się we własnym tempie, pobudzić do współpracy, zastosować indywidualne sprawdzanie wyników pracy u każdego ucznia przez nauczyciela. Plan daltoński zyskał popularność, dlatego, że umożliwiał dostosowanie tempa nauki do rzeczywistych możliwości ucznia, wdrażał dziecko do polegania na sobie, budził inicjatywę i samodzielność młodzieży zarówno w działaniu jak i myśleniu, wyrabiał poczucie odpowiedzialności za wykonanie podjętego zadania, zmuszał do poszukiwania najlepszych i najprostszych metod pracy.

Jak możemy zachęcić małe dzieci by przejęły inicjatywę?
Jak możemy stymulować ich by odkrywały środowisko?

Jednym z głównych powodów by przyprowadzać dzieci do przedszkola w tak wczesnym wieku jest możliwość spotykania się z rówieśnikami. Dla dzieci w tym okresie rozwoju ważne jest by czuły się wolne w podejmowaniu inicjatywy. Nauczyciel może stymulować je przez dawanie impulsów oraz dawanie im konkretnych przykładów. Pestalozzi i Frobel mieli ogromny wpływ na okres przedszkolny. Interesującą rzeczą jest fakt, że w okolicy 1920r. przedszkola były częścią szkół publicznych większości stanów Ameryki. W 1922 została opublikowana książka Helen Parkhurst pt. „ Wykształcenie wg planu daltońskiego" (link do cyfrowej wersji: https://pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=4642&from=FBC )

Helen Parkhurst oparła swój plan edukacyjny na trzech głównych zasadach:
1. Nauka wolności
2. Nauka samodzielności
3. Naukawspółpracy
My (dalton International) zamiast wolności preferujemy używanie odpowiedzialności, ponieważ to opisuje lepiej pedagogiczny cel. Dajemy dzieciom konieczną przestrzeń do rozwoju. Oczywiście z każdym dzieckiem może być inaczej.

Swoboda / Odpowiedzialność

Granice są potrzebne, ponieważ w szczególności małe dzieci potrzebują więcej treningu niż te starsze. Oczywiście jest różnica w sposobie, jakim dzieci radzą sobie z daną swobodą. Nauczyciele muszą to przemyśleć. Czasami zastanawiasz się czy ten system nie sprawił, że dzieci mają zbyt lekkie życie. Ogólnie mówiąc celem tego systemu jest nauczyć dzieci dobrze używać swobody i odpowiedzialności. Kiedy ćwiczenie staje się zbyt trudne dla konkretnego dziecka by mogłoby uporać się z nim sam, nauczyciel służy pomocą. Powszechnie wiadomo, że wszystko, do czego dochodzimy sami jest łatwiejsze w zapamiętaniu niż większość lekcji prowadzonych przez nauczyciela. Nadmierne tłumaczenie powoduje utratę inicjatywy u dziecka. By umożliwić organizację Daltona przejrzystą wizualizujemy proces. Poczucie odpowiedzialności będzie stymulowane wtedy, gdy dzieci będą mogły planować i ukończyć ich pracę z pewną administracją.

Wizualizujemy dni tygodnia:

Wizualizujemy program dnia:

Poprzez wizualizację programu z „dziennymi rytmicznymi kartami", dzieci czują się odpowiedzialne za dzienny program i uczą się planować pracę. Dziecko samo będzie mogło pilnować porządku dnia, co w konsekwencji rozbudzi u dzieci poczucie odpowiedzialności. Wystarczy, że dziecko spojrzy na ścianę, na której będzie zawieszony w obrazkach, z papierowym zegarem wskazującym czas rozpoczęcia danego zajęcia- plan. Dziecko samo będzie mogło pilnować porządku dnia - co w konsekwencji również rozbudzi w Nim poczucie odpowiedzialności.

Wizualizujemy „obowiązki domowe":

Uczniowie muszą nauczyć się być odpowiedzialni za klasę i za materiały. Zdjęcie lub i imię dziecka, które ma dane zadanie możemy znaleźć pod obrazkiem przedstawiającym to zadanie.

Wizualizujemy zadania szkolne:

W grupach przedszkolnych Daltona używamy „tygodniowego przydziału zadań na tablicy." Podczas porannego programu dzieci wybierają zadanie z „tablicy zadań". Nauczyciel wybiera kilka różnych zadań w każdym tygodniu, zadania te pochodzą z normalnego programu zadań wymaganych dla danego wieku. Współpraca pomiędzy uczniami jest ważnym elementem edukacji Daltona. W tym wieku jest to bardzo trudne, ale jest ważną umiejętnością, którą u dziecka powinno się rozwijać od najmłodszych lat. Praktyka oraz badania pokazują, Ŝe tłumaczenie przez rówieśnika jest czasami bardziej skuteczne niż polecenia nauczyciela. Jednakże to nie jest intencją edukacji daltońskiej, by tylko dziecko miało być pomocnikiem innych dzieci. Współpraca, jako pedagogiczny czynnik jest możliwa w prawie każdej zabawie i dziedzinie nauczania.
Wizualizujemy współpracę:

Następnym krokiem w rozwijaniu umiejętności dzieci będzie wykonanie zadania w parach. Każdego tygodnia pary będą się zmieniać, co pozwoli dziecku na kontakt i lepsze poznanie kolegi / koleżanki. Dzieci mogą bawić się z przyjacielem / przyjaciółką, ale muszą nauczyć się również bawić z innymi bez wykluczania kogokolwiek. Powszechnie mówi się, że poprzez dydaktyczną strukturę oraz pedagogiczny stosunek nauczycieli, każde przedszkole jest bardzo bliskie głównym zasadom Daltona. W Holandii, wartościowe elementy przedszkoli i ukierunkowanie na rozwój wpłynęło na edukację w szkołach podstawowych. Od czasu integracji przedszkoli w szkołach podstawowych, liczba szkół Daltona wzrosła o ponad 350 na ten moment. Z wielką przyjemnością dałem ten wykład podczas konferencji OMEP we Wrześniu 2007r i cieszę się bardzo z uczestnictwa w rozwoju wczesnoszkolnej edukacji w waszym kraju.

Roel Rohner
Konsultant do spraw międzynarodowych Dalton

# data[].attributes.attachment_link.title
Helen Parkhurst „Education on Dalton Plan" 1922 | Centrum Edukacji Daltońskiej Plandaltonski.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Plan daltoński polega na metodzie indywidualnej pracy uczniów, a więc zrywa z tradycyjnym sztywnym klasowo lekcyjnym systemem nauczania. Twórczynią tego systemu jest amerykańska nauczycielka Helena Parkhurst (1886-1973) która przedstawiła swą koncepcję w książce pt. „Wykształcenie wg planu daltońskiego". Myśl organizowania pracy indywidualnie zrodziła się u Parkhurst ok.