# data[].attributes.headline
กำหนดการทำรายงาน

# data[].attributes.subject
กำหนดการทำรายงาน

# data[].attributes.headline
รายชื่อสมาชิก

# data[].attributes.subject
รายชื่อสมาชิก

# data[].attributes.body
1️⃣ใส่ รหัส/ชื่อ _สมาชิกกลุ่ม เรียงตามลำดับรหัส
2️⃣นำ portfolio ของสมาชิกกลุ่มแต่ละคน จัดวางไว้ใต้ รหัส/ชื่อ _สมาชิกกลุ่ม
3️⃣ สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับหัวข้อโครงงาน 3 ชิ้น คือ 1 clip & 2 บทความ (บทความให้ copy url แล้ว upload ไว้ในกล่องข้อความ) ใต้porfolio ของตน
4️⃣ สรุปสาระสำคัญ ข้อมูลทั้ง 3 ชิ้น ไว้ในกล่องข้อความที่จัดเก็บข้อมูลนั้น ๆ
5️⃣ กำหนดส่งภายใน 24 ต.ค. 65

# data[].attributes.body
มอญสามโคก: ความหมาย (วัดและชุมชน)
วัตถุประสงค์ เข้าใจความหมายของ "มอญสามโคก" ระบุที่ตั้งวัด/ชุมชนที่เคยมี และชุมชนสำคัญในปัจจุบันได้
ประเด็นที่น่าสนใจ
- ความหมายของสามโคก
- มอญในไทยสมัยรัชกาลที่ 2 สามโคก ปากเกร็ด ปากลัด
- ชุมชนมอญสามโคกในอดีต
- ปักหมุดวัดมอญในสามโคก
- ชุมชนมอญสามโคกในปัจจุบัน (ความเปลี่ยนแปลง)

# data[].attributes.headline
นางสาวเกษมณี เพชรา6403725

# data[].attributes.subject
นางสาวเกษมณี เพชรา6403725

# data[].attributes.attachment_link.title
“กระจกหกด้าน” ตอน “มอญสามโคก”

# data[].attributes.headline
ที่มาและความหมายมอญสามโคก

# data[].attributes.subject
ที่มาและความหมายมอญสามโคก

# data[].attributes.body
พระเจ้าปราสาททองแห่งกรุงศรอียุธยาระบุว่าสามโคกเป็นหัวเมืองขึ้นกับกรมพระกลาโหมจึงแสดงให้เห็นว่า เมืองสามโคกมีฐานะเป็นเมืองมาก่อนแล้วตั้งแต่สมัยกรุงศรอียุธยา
ครั้นแผ่นดินสมเดจ็ พระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยธุยาคือ เมื่อ พ.ศ.2202 มังนันทมิตรได้กวาดต้อน ครอบครัวมอญ เมืองเมาะตะมะ อพยพหนีภัยจากศึกพม่า เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงพระ กรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ครอบครัวมอญเหล่านั้นไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บ้านสามโคก จากนั้นมาชุมชนสามโคกได้พัฒนาขึ้นมาตามลำดับ สามโคกนี้ใกล้กับวัดสิงห์ เขตอําเภอสามโคก ในปัจจุบันยังมีโคกดินโบราณสําาหรับเผาโอ่งอ่างของชาวมอญในสมัย โบราณเหลืออยู่เพียง 2 โคก
ต่อมา พ.ศ.2317 ในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชแห่งกรุงธนบุรี ชาวมอญได้อพยพหนีพม่า เข้ามาพึ่ง พระบรมโพธิสมภาร เรียกว่า “ครัวมอญพระยาเจ่ง” สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ใหตั้งบ้าน เรือนที่สามโคกและในสมัยกรุงรตันโกสินทร์รชักาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยรัชกาลที่2พ.ศ.2358ได้มีการ อพยพชาวมอญครั้งใหญ่จากเมืองเมาะตะมะ
เข้าสู่ประเทศไทยเรียกว่า “มอญใหม่” พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ชาวมอญบางส่วนตั้งบ้านเรือนอยู่ ที่บ้านสามโคกบ้างเมืองนนทบุรีและเมืองนครเขื่อนขันธ์บ้าง(อําาเภอพระประแดงจังหวัดสมทุรปราการ)ฉะนั้นจากชุมชนที่ ขนาดเล็ก “บ้านสามโคก” จึงกลายเป็น “เมืองสามโคก” ในกาลต่อมา

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
มอญสามโคก จ.ปทุมธานี
วีรวัฒน์ วงศ์ศุภไทย

มอญสามโคก

สามโคกมีชื่อปรากฏอยู่ ในพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาอยู่หลายฉบับ ที่กล่าวถึงการอพยพชาวมอญเข้ามาอยู่ที่สามโคก ในปี พ.ศ. ๒๒๐๓ สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ชาวมอญเมืองเมาะตะมะ ได้อพยพครัวเรือนหนีภัยสงครามเข้ามาประมาณ ๑๐,๐๐๐ คน ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านเรือนอยู่ ที่บ้านสามโคก นับเป็นครั้งแรกที่ชาวมอญได้เข้ามาตั้งบ้านเรือน

บ้านสามโคกจากบันทึก ของฝรั่งต่างชาต ิที่เข้ามาค้าขาย ยังปรากฏในแผนที่แสดงเส้นทางแม่น้ำ จากทะเลอ่าวไทยถึงกรุงศรีอยุธยาซึ่งเขียนโดย "มองซิเออร์ เดอร์ รามา" ได้บันทึกชื่อหมู่บ้านในสมัยอยุธยาที่ทั้งสองฟากฝั่งลำน้ำเจ้าพระยา โดยเฉพาะแผ่นที่ชาวฮอลันดา เขียนขึ้นในปี ค.ศ. ๑๓๒๖ ตรงกับแผ่นดินพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ พ.ศ. ๒๒๖๙ ได้เขียนภาพสัญลักษณ์ เป็นรูปภาพประกอบ ในแผนที่ เช่น ภาพบ้านเรือน วัด โบสถ์ วิหาร เจดีย์ วัง กำแพงเมือง ป้อมค่ายคูเมือง ป่าไม้ ภูเขา ซึ่งทำให้เราได้ทราบที่ตั้งชุมชนหมู่บ้านวัดวาอารามต่าง ๆ ที่สำคัญ ในสมัยอยุธยาที่ตั้งอยู่ริมสองฟากฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ได้เป็นอย่างดี ซึ่งหลักฐานในหลายส่วน ไม่อาจหาได้จากพงศาวดาร ซึ่งมีการจดบันทึกไว้เพียงเล็กน้อย บ้านสามโคก ได้ถูกบันทึกไว้ ในแผ่นที่ฉบับนี้ เป็นภาพวาดหมู่บ้านริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ที่คุ้งน้ำฝั่งตะวันตก โดยมีคำบรรยายในหมายเลขกำกับที่มุมว่า "Potte - Bakkers Drop" หมายถึงหมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผา หรือ "หมู่บ้านปั้นหม้อ" ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญของบ้านสามโคกว่า หมู่บ้านนี้ประกอบอาชีพทำเครื่องปั้นดินเผาออกจำหน่าย มีการก่อตั้งโคกเนิน เพื่อสร้างเผาเตาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาขึ้นสามโคก แต่ละโคกก็มีการก่อเตาเรียงคู่ขนานสลับซับซ้อนกันอยู่ ประมาณว่า ทั้งสามโคกมีเตารวมกันไม่น้อยกว่า ๑๕ เตา จากหลักฐานขุดค้นศึกษาทางโบราณคด ีโดยสำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ ที่ จ. สุพรรณบุรี กรมศิลปากร ร่วมกบองค์การบริหารส่วนจังหวัดปทุมธานี และองค์บริหารส่วนตำบลสามโคก เข้าดำเนินงานขุดแต่งจนแล้วเสร็จ ในเดือนมีนาคม พ.ศ ๒๕๔๓ ในบริเวณเนินโคกเตาเผาที่ ๑ พบซากเตาเผาปรากฏอยู่ ๔ เตาเรียงซ้อนกันอยู่ ในเนินเดียวกัน ผลิตภัณฑ์ที่พบในเตาบ้านสามโคก เป็นของที่ใช้ในชีวิตประจำวันทั่วไปในครัวเรือน เช่น ตุ่มอีเลิ้ง อ่าง ครก กระปุก โถ หม้อน้ำ หวดนึ่งข้าว เตา ชาม ตะคัน ท่อน้ำภาชนะบางส่วน มีการตกแต่งด้วยลวดลายขูดขีด หรือลายกดประทับเป็นลายดอกพิกุล ลายดอกไม้กลีบบัว ลายกระจัง ลายจักร บางชิ้นมีจารึกข้อความเป็นภาษามอญ ซึ่งยังแปลความหมายยังไม่ได้ บางชิ้นมีจารึกข้อความเป็นภาษาไทย อ่านความว่า "หนังสือออกหลวง" แหล่งเตาเผาที่บ้านสามโคก นับเป็นแหล่งผลิตเครื่องปั้นดินเผาที่ใหญ่ ในสมัยอยุธยาตอนล่าง เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้กันอยู่ทั่วไปทุกครัวเรือน โดยเฉพาะ "ตุ่มอีเลิ้ง" ซึ่งเป็นตุ่มดินสีแดงไม่เคลือบ ปากเล็กก้นลึก กลางป่อง ซึ่งต่อมาเรียกตามชื่อแหล่งผลิตว่า "ตุ่มสามโคก" ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ ของผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผา ของชาวมอญที่บ้านสามโคก

บ้านสามโคก หมู่บ้าน ชาวมอญ สมัยอยุธยา
บ้านสามโคกในปัจจุบันคือ ตำบลสามโคก เป็นตำบลหนึ่งใน ๑๑ ตำบล ของอำเภอสามโคก ตั้งอยู่ริมคุ้งแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันตก พื้นที่สามโคก มีระยะทางตามฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาประมาณ ๒ กิโลเมตร มีวัด ๙ วัด แต่ละวัดมีระยะทางห่างกันระหว่างวัด โดยประมาณไม่เกิน ๓๐๐ เมตร ได้แก่ วัดตำหนัก วัดสะแก วัดสามโคก วัดสิงห์ วัดช่องลม วัดแจ้งนอก วัดแจ้งใน วัดป่าฝ้าย วัดไก่เตี้ย มีลำคลองจากแม่น้ำเจ้าพระยา สู่ชุมชนและวัด ๙ สาย มีคลองวัดตำหนัก คลองวัดสะแก คลองเกาะปิ้น คลองบ้านทาส คลองวัดสิงห์ คลองวัดแจ้ง คลองขนอน คลองวัดป่าฝ้าย ลักษณะพิเศษของชุมชนและวัดสมัยอยุธยาของบ้านสามโคกมักจะก่อตั้งลึกเข้ามาจาก แม่น้ำเจ้าพระยา จากบันทึกของฝรั่งต่างชาติในแผ่นที่ เช่น บ้านบางหลวง (Ban bouang) บ้านเตร็จใหญ่ (Ban TretYai) บ้านเหนือ (Ban Niou) บ้านพร้าว (Ban Clas) บ้านสมัคร (Ban Seumac) บ้านกร่าง (Ban Tran)

ชื่อ บ้านเรือนที่ฝรั่งต่างชาติบันทึกไว้ ในแผ่นทีริมสองฟากฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ในเขตเมืองสามโคก ในสมัยอยุธยา มาถึงปัจจุบันนี้บางชื่อเปลี่ยนไป เช่น บ้านเตร็จใหญ่ เป็น บ้านใหม่ บ้านปากเตร็จใหญ่ เป็น บ้านกระแซง บ้านเหนือ เป็น ปทุม

สามโคก

ศิลปกรรมแบบ มอญ ที่บ้านสามโคก
มี ข้อน่าสังเกต ในเรื่องศิลปกรรมของชุมชนมอญ ที่บ้านสามโคกในสมัยอยุธยา ไม่ค่อยมีเอกลักษณ์เด่นชัดทางศิลปกรรม ในทางพระพุทธศาสนามากนัก ในเรื่องของพระพุทธรูป เจดีย์ สิ่งก่อสร้างจะมีปรากฏ ในเรื่องของพระพุทธรูป ในลักษณะพระพุทธเจ้าสี่พระองค์ ประกอบด้วย พระกกุสันโธ พระโคนาคม พระกัสสปะ และโคดม ส่วนเจดีย์ไม่ปรากฏรูปแบบเจดีย์มอญเลย ที่บ้านสามโคกวัดทั้ง ๙ วัด มีเจดีย์แบบลังกา และย่อมุมไม้สิบสอง ส่วนพระพุทธรูป ซึ่งพบจำนวนมากตามวัดต่าง ๆ มีพระพุทธรูปศิลาจำหลัก พระพุทธรูปปูนปั้น พระบูชาปางต่าง ๆ หล่อด้วยโลหะ และปั้นด้วยดินเผา ปิดทองลงรัก บนฐานดินเผา ที่ตกแต่งด้วยลวดลายสวยงามปิดทองร่องกระจก และประเภทพระเครื่อง ที่บรรจุตามกรุในเจดีย์วัดต่าง ๆ จำนวนมาก ไม่พบศิลปแบบมอญ แต่เครื่องปั้นดินเผาที่บ้านสามโคก จะมีรูปลักษณืที่เป็นสื่อบ่งบอกได้ชัดเจนว่า เป็นศิลปแบบมอญและมอญเป็นผู้ผลิต เช่น ตุ่มใส่น้ำที่ผลิด ก็เรียกเป็นภาษามอญว่า "ตุ่มอีเลิ้ง" หม้อน้ำแบบมอญ หม้อกลีบมะเฟือง หม้อน้ำก้นกลม ศิลปแบบมอญกลับมาปรากฏเด่นชัด ตามวัดต่าง ๆ ในยุคหลัง คือสมัยรัตนโกสินทร์ วัดมอญมีเอกลักษณ์ และองค์ประกอบที่ชัดเจน เช่น มีเจดีย์แบบมอญ มีเสาหงส์ธงตะขาบอยู่ ในชุมชนหมู่บ้านของชาวมอญ เหตุที่เป็นเช่นนี้ อาจเนื่องมาจากรูปแบบการปกครองที่ต่างกัน ในสมัยอยุธยาที่ปกครองแบบเทวราช สังคมระบบศักดินา ที่เข็มงวดระบบเจ้าขุนมูลนาย ราษฎร ไม่มีสิทธิจะคิดทำ หรือเรียกร้องอะไรได้มากนัก มักจะเป็นผู้ปฏิบัติตามคำสั่งเจ้านายมากกว่า

เศรษฐกิจบ้านสามโคก
ชุมชน มอญ ที่บ้านสามโคก เป็นชุมชนที่ผลิตเครื่องปั้นดินเผา และอิฐมอญออกจำหน่าย เครื่องปั้นดินเผา เป็นของจำเป็นต้องใช้กันทุกครัวเรือน เป็นที่ต้องการของคนทั่วไป ส่วนอิฐนั้น เป็นที่ต้องการของทางการ ในการสร้างบ้านแปงเมือง และก่อสร้างวัดวาอารามต่าง ๆ เศรษฐกิจของบ้านสามโคก ในสมัยอยุธยาอยู่ ในลักษณะเศรษฐกิจในครัวเรือน มีรายได้แน่นอน ต่างกับเศรษฐกิจแบบเกษตรทำนาต้องคอยน้ำคอยฝน ภัยแล้ง น้ำท่วม ไม่แน่นอน เนื่องจากเศรษฐกิจบ้านสามโคกดี จึงมีการปลูกสร้างวัดขึ้น ในชุมชนบ้านสามโคก เป็นจำนวนมาก ด้วยความศรัทธาในพระพุทธศาสนา ในโบสถ์วิหารเจดีย์ จึงเต็มไปด้วยพระพุทธรูป

ชื่อบ้านเรือนและวัดในชุมชนริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา เริ่มเปลี่ยนไปจากสมัยอยุธยา ในสมัยกรุงธนบุรี และกรุงรัตนโกสินทร์ ชาวมอญอพยพหนีพม่าเข้ามาเป็นจำนวนมาก โดยมีพระยาเจ่งเป็นหัวหน้า พระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดเกล้าฯ ให้ไปสร้างบ้านเรือนอยู่ที่สามโคก และครั้นสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ชาวมอญได้อพยพเข้ามาอีก โปรดเกล้าฯ ให้ไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่สามโคก ชาวมอญที่เข้ามารุ่นหลังนี้เรียกว่า "มอญใหม่" ได้ก่อตั้งบ้านเรือน กระจัดกระจายออกจากบ้านสามโคกอยู่ทั่วไปสองฟากฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา รวมกันเป็นชุมชนหมู่บ้าน ชื่อบ้านเรือนวัดวาอาราม เริ่มปรากฏเป็นภาษามอญ โดยตั้งชื่อหมู่บ้านและวัด ให้เหมือนกับชี่อหมู่บ้านในเมืองเดิมของตน เพื่อให้ผู้อพยพมาได้รวมเป็นพวกเดียวกัน ไม่พลัดหลง เช่น บ้านเวียงจาม อยู่ในเขตตำบลท้ายเกาะใหญ่ แปลว่า จรเข้ชุม เป็นหมู่บ้านมอญอยู่ติดกับเมืองเยร์ บ้านเมตารางค์ อยู่ในเขตตำบลเชียงรากน้อยเป็นชื่อแม่น้ำ บีฮะตางค์ ในเมืองเมาะตะมะ บ้านเดิง อยู่ในเขตตำบลเชียงรากน้อย เป็นชือเมืองอยู่ติดกับเมืองมะละแหม่ง แปลว่า บ้านเมืองเก่า เพี้ยปราน วัดศาลาแดง เป็นชื่อวัดและหมู่บ้านใหญ่ อยู่ติดกับเมืองเมาะตะมะ อยู่ในเขตตำบลเชียงรากน้อย เพี้ยเต้อ วัดสองพี่น้อง อยู่ในเขตตำบลบ้านงิ้ว เป็นชื่อหมู่บ้านใหญ่ อยู่ติดกับเมืองเมาะตะมะ เพี้ยเกริ้ก วัดสวนมะม่วง อยู่ในเขตตำบลบ้านงิ้ว เป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ อยู่ติดเมืองเมาะตะมะ วัดเมี่ยง แปลว่า รอคอย เป็นหมู่บ้านอยู่ในเมืองมะละแหม่ง วัดเปิ้ง แปลว่า ใบพงที่ใช้ห่อข้าวต้มลูกโยนอยู่ในเกาะคะมานร์ เกาะใหญ่ในอ่าวเมาะตะมะ เกาะปิ่น ชื่อเดิมของวัดสามโคก และเป็นชื่อคลอง เป็นชื่อบ้านเมืองมอญ ในเกาะคะมานร์ หมู่บ้านใหญ่ เป็นศูนย์เรียนภาษามอญ มุ๊ร์เดิง วัดเจดีย์ทอง เป็นชื่อเมืองมอญเมืองมุ๊ร์เดิง และเป็นชื่อเจดีย์องค์ใหญ่รูปร่างแบบเจดีย์วัดเจดีย์ทอง บ้านตองเปาะ เป็นชื่อหมู่บ้านในเขตตำบลสามโคก เป็นชื่อหมู่บ้านมอญในเมืองมุ๊ร์เดิง เรียกว่า บ้านทองเปราะ วัดสำแล เป็นชื่อวัดสัมแลในเมืองมะละแหม่ง อยู่ในเขตอำเภอเมืองปทุมธานี บางปะร๊อก เป็นชื่อหมู่บ้าน กวานฮะเรี๊ยะฮะร๊อก แปลว่า หมู่บ้านอ่างปลาร้าอยู่ในเมืองมุ๊ร์เดิง เป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ อยู่ในเขตอำเภอเมืองปทุมธานี วัดสังลาน เป็นชื่อมาจากเจดีย์มอญศักดิ์สิทธิ์ มีคนเคารพมาก ชาวมอญเรียกว่า จย๊าจสังลา อยู่ในเมืองมะละแหม่ง อยู่ในเขตอำเภอเมืองปทุมธานี วัดเกริน เป็นชื่อหมู่บ้านในเมือง สะปิ๊ก เป็นชุมชนเล็ก ๆ อยู่ในเขตเมืองปทุมธานี วัดเกรนา เรียกผิดเป็นบ้านไกลนา เป็นหมู่บ้านใหญ่ในเมืองมะละแหม่ง อยู่ในเขตเมืองมอญ บางตะไนย์ เขียนผิดมาจากภาษามอญว่า บางคะนาย แปลว่า ต้นข่อย ไม่มีชื่อในเมืองมอญ อยู่ในเขตอำเภอเมืองปทุมธานี บางกะดี เป็นชื่อหมู่บ้าน ย็อกคะดี หมู่บ้านเล็ก ๆในเมืองเยร์ อยู่ในเขตเมืองปทุมธานี

ชื่อหมู่บ้าน ที่ชาวมอญรวมกันอยู่เป็นหมู่บ้านใหญ่ ๆ ในเขตอำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ในปัจจุบันนี้ มีทั้งหมด ๑๕ หมู่บ้าน ได้แก่ ท้ายเกาะใหญ่ เมตารางค์ วัดพลับ ศาลาแดง เจดีย์ทอง บ้านเดิง บ้านกลาง บ้านอำพุ บ้านโพธิ์ บ้านท้องคุ้ง สวนมะม่วง สามเรือน บ้านตากแดด บ้านสามโคก บ้านกระแซง ชื่อหมู่บ้านนามเมืองแต่ละยุคแต่ละสมัย ย่อมมีการเปลี่ยนแปลงไปตามภาวะเหตุการณ์ เช่น การอพยพเคลื่อนย้ายหนีภัยสงคราม ทิ้งบ้านเรือนกลายเป็นบ้านร้างเมืองลืม ยุคสมัยต่อมา มีการอพยพผู้คนเข้ามาสร้างบ้านแปงเมือง ชื่อบ้านชื่อเมืองก็เปลี่ยนไป ชื่อบ้านเมืองใหม่ ก็เกิดขึ้นบนรากฐานบ้านเมืองเดิม และเป็นเรื่องยาก ที่จะสืบค้นหาประวัติความเป็นมา ถ้าหากขาดหลักฐานการบันทึก หลักฐานคำบอกเล่า ตำนาน หรือโบราณสถาน โบราณวัตถุ เมืองสามโคกในอดีตก็ถูกรื้อทำลาย โบสถ์วิหารเจดีย์ เพื่อนำอิฐไปขายังกรุงเทพฯ เพื่อสร้างบ้านเมืองวัดวาอารามอย่างรีบเร่ง วัดวาอารามสองฝากฟั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ที่เป็นวัดสมัยอยุธยา ที่กลายเป็นวัดร้างถูกรื้อลงเป็นอันมาก ว่ากันว่า เรือส่งขายอิฐเมืองปทุมธานี มีมากเป็นอันดับหนึ่ง ครั้งหลังสุดเมื่อสร้างสนามบินดอนเมือง ทางการประกาศรับซื้อรับแลกอิฐกับข้าวสาร อิฐโบราณสถานวัดวาอารามต่าง ๆ ที่เมืองสามโคก ก็ถูกรื้อลงไปขายเป็นครั้งสุดท้าย แม้แต่อิฐหักตามท่าควายของหมู่บ้าน ยังถูกขุดถูกงมไปขายแก่ทางการ

บ้านสามโคกจากชุมชนมอญริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา สมัยอยุธยา กลายมาเป็นเมือง
สามโคก และเปลี่ยนแปลง เป็นเมืองปทุมธานี ในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ ปัจจุบันคือ จังหวัดปทุมธานี บ้านสามโคกปัจจุบัน เป็นตำบลหนึ่ง ในเขตปกครองของอำเภอสามโคก มีหลายสิ่งหลายอย่างที่มีคุณค่า แก่การเรียนรู้ทั้งเตาเผา ตุ่มอีเลิ้ง โบราณสถาน โบราณวัตถุที่มีค่ายิ่งตามวัดต่าง ๆ ที่เปิดรับ สำหรับนักท่องเที่ยวอผู้มาเยือนเสมอ

# data[].attributes.attachment_link.title
ชุมชนมอญในประเทศไทย - มอญสามโคก จ.ปทุมธานี

# data[].attributes.attachment_link.description
มอญสามโคก จ.ปทุมธานี วีรวัฒน์ วงศ์ศุภไทย มอญสามโคก สามโคกมีชื่อปรากฏอยู่ ในพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาอยู่หลายฉบับ ที่กล่าวถึงการอพยพชาวมอญเข้ามาอยู่ที่สามโคก ในปี พ.ศ. ๒๒๐๓ สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ชาวมอญเมืองเมาะตะมะ ได้อพยพครัวเรือนหนีภัยสงครามเข้ามาประมาณ ๑๐,๐๐๐ คน ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านเรือนอยู่ ที่บ้านสามโคก นับเป็นครั้งแรกที่ชาวมอญได้เข้ามาตั้งบ้านเรือน บ้านสามโคกจากบันทึก ของฝรั่งต่างชาต ิที่เข้ามาค้าขาย ยังปรากฏในแผนที่แสดงเส้นทางแม่น้ำ จากทะเลอ่าวไทยถึงกรุงศรีอยุธยาซึ่งเขียนโดย "มองซิเออร์ เดอร์ รามา" ได้บันทึกชื่อหมู่บ้านในสมัยอยุธยาที่ทั้งสองฟากฝั่งลำน้ำเจ้าพระยา โดยเฉพาะแผ่นที่ชาวฮอลันดา เขียนขึ้นในปี ค.ศ. ๑๓๒๖ ตรงกับแผ่นดินพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ พ.ศ.

# data[].attributes.headline
สรุป การอพยพของชาวมอ

# data[].attributes.body
สรุป การอพยพของชาวมอญท่ีหนีภัยสงครามต้ังแต่สมัยอยุธยา ก่อนรัชกาลของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พ.ศ. 2203 จนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ จากเมือง เมาะตะมะและเมืองใกล้เคียง มาอยู่ท่ีสามโคก จังหวัดปทุมธานี ระหว่างท่ีอพยพเข้ามาน้ันอาจจะมี นักแสดงเข้ามาด้วย เริ่มแรกจะแสดงเฉพาะในวัฒนธรรมประเพณีของชาวมอญ ภายหลังเป็นท่ีนิยม แพร่หลาย มรดกทางวัฒนธรรม และดาเนินชีวิตของคนมอญสามโคก อีกทั้งต้องการเข้าใจถึงกระบวนการสร้างตัวตน การสืบทอดและส่งผ่าน ความเป็นมอญสามโคก

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
เมื่อเวลา13.00 น.วันที่ 16 มี.ค.2564 ณ ศาลาการเปรียญ วัดศาลาแดงเหนือ ชุมชนศาลาแดงเหนือ ตำบลเชียงรากน้อย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี นายชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม ผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี ประธานโครงการเปิดตำนานปทุมธานี ผ่านคัมภีร์มอญ ประจำปี 2564 โดยมีนางสาวฐิต์ณัฐ สมบัติศิริ วัฒนธรรมจังหวัดปทุมธานี นายเศรษฐรัชต์ เลือดสกุล อุตสาหกรรมจังหวัดปทุมธานี ว่าที่ ร.ต.ขรรค์ไชย ทันธิมา ท้องถิ่นจังหวัดปทุมธานี อาจารย์ ดร.พิศาล บุญผูก ผู้เชี่ยวชาญด้านมอญศึกษา นางวรนุช สุนทรวินิต อดีตผู้อำนายการสำนักบรรณาสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช นายวิเชียร กุ่มเกวียน นายกองค์การบริหารส่วนตำบลเชียงรากน้อยพร้อมด้วยชุมชนคุณธรรมวัดศาลาแดงเหนือ ร่วมเสวนา" เปิดตำนานปทุมธานี ผ่านคัมภีร์มอญ" เปิดเรื่องราวของคัมภีร์ใบลาน อาทิ ผ้าห่อคัมภีร์ การทำความสะอาดคัมภีร์ การอบคัมภีร์ การลงทะเบียนคัมภีร์ และการผูกคัมภีร์ อาจารย์ ดร.พิศาล บุญผูก ผู้เชี่ยวชาญด้านมอญศึกษา เปิดเผยว่า การสร้างคัมภีร์ใบลานของผู้ที่เป็นพุทธศาสนิกชน มีมาแต่ครั้งอดีตกาล เป็นวัฒนธรรมที่ยึดถือปฏิบัติและสืบทอดต่อกันมาแต่โบราณกาลทั้งในกลุ่มวัฒนธรรมชาวล้านนา หรือกลุ่มวัฒนธรรม ชาวมอญ เป็นความเชื่อว่า ผู้ใดที่สร้างคัมภีร์ใบลานถวาย ถือว่าเป็น "การสร้างธรรม" จะได้อานิสงส์ผลบุญเป็นมหากุศลอันยิ่งใหญ่ที่สุดในชีวิต ด้วยเหตุนี้ในอดีตแต่โบราณกาลจึงมีธรรมเนียมนิยมสร้างคัมภีร์ใบลานถวายไว้กับพระศาสนามากมายและในการที่จะถวายคัมภีร์นั้นก็จะต้องทอผ้าห่อคัมภีร์ห่อหุ้มคัมภีร์ไว้อีกชั้นหนึ่ง เพื่อป้องกันสิ่งสกปรกหรือการชำรุดฉีกขาดที่จะเกิดแก่ตัวคัมภีร์และถือเป็นพุทธบูชาเพื่อเป็นอานิสงส์ในชาติภพหน้าต่อไป สะท้อนให้เห็นศรัทธาอันเปี่ยมล้นของผู้ถวายที่บรรจงสร้างผ้าห่อคัมภีร์ขึ้นอย่างพิถีพิถันด้วย คัมภีร์ใบลานเป็นวัสดุบันทึกข้อมูลความรู้ที่ผลิตมาจากวัสดุในธรรมชาติคือใบปาล์ม ซึ่งมีชื่อเรียกใบปาล์มแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศเช่น ในสาธารณรัฐสังคมนิยมประชาธิปไตยศรีลังกาเรียกว่าโอลา (ola)ในอินเดียเรียกว่า ทูลา สิโทลา หรือการาลิกา (tula, sritola or karalika) ในประเทศไทยเรียกว่าใบลาน (palm-leaf)(Ghosh, 2012)เมื่อมีการบันทึกข้อมูลความรู้บนใบลานแล้ว ก็มีการนำมาร้อยเรียงเข้าไว้ด้วยกันหลายๆ ใบ เรียกว่า ผูก และมีการใช้ผ้าหลากหลายชนิดห่อผูกใบลานตามวิธีพื้นบ้านที่ปฏิบัติกันมาแต่โบราณเรียกว่า ผ้าห่อคัมภีร์ เพื่อป้องกันฝุ่น แมลง ความร้อน ความชื้น เหมือนการห่อปกหนังสือในปัจจุบัน ผ้าห่อคัมภีร์นอกจากจะทำหน้าที่แยกคัมภีร์แต่ละผูกหรือแต่ละเรื่องออกจากกัน ยังทำหน้าที่รักษาคัมภีร์ใบลานไม่ให้ชำรุดเสื่อมสภาพก่อนเวลาอันควรคัมภีร์ใบลานบางผูกยังอยู่ในสภาพที่ค่อนข้างสมบูรณ์แม้จะผ่านกาลเวลามามากกว่า 200 ปี การสร้างผ้าห่อคัมภีร์ใบลานของแต่ละประเทศในแถบเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นอกเหนือจากมิติการนำผ้าห่อคัมภีร์มาใช้เพื่อปกป้องรักษาคัมภีร์ใบลานแล้วยังแฝงไว้ด้วยมิติแห่งพลังศรัทธา คตินิยมทางศาสนา ความเชื่อ มิติด้านชนิดผ้าและเสน่ห์ของลวดลายผ้าที่ชวนแก่การศึกษาวิจัยในคัมภีร์ใบลานของชาวมอญ บางส่วน บางตอนของเนื้อหาในคัมภีร์ มีการบอกถึง ว่าด้วยการสร้างเมืองปทุมธานี โดยแปลเป็นภาษาไทยมีใจความว่า กล่าวแล้วจึงย่างเท้า ค่อยย่างก้าวไปโดยพลัน ออกจากหมู่บ้านนั้น ด้วยใจมั่นค่อยย่างไปตรวจดูอย่างถ้วนถี่ ทุกพื้นที่ไม่คลาดได้ บุกหนามพงหญ้าไป ระวังภัยไปตามทางเดินทางตามชายนา แสงแดดกล้าแสนร้อนหลัง ไม่มีที่ร่มบัง คุณพระยังด้นเดินไปเสโทไหลหลั่งมา ทั้งหน้าตาเหงื่อท่วมกาย เดินทางหลายโยชน์ได้ จนจรดท้ายย่านชุมชน วัดโสย่านบ้านมอญ คุณพระเดินดั้นด้น คุณพระอยู่หัวสะพาน ถี่ถ้วนดูชัดชัดพื้นที่ราบไม่ลุ่ม ครบองค์ทั้งสี่นี้ เรือแพจอดได้ง่าย อีกทั้งมีพฤกษานานาใกล้บ้าน ใกล้อาราม น้ำลึกไม่ลุ่มไป พิเคราะห์ดูเหมาะแท้ ใช้สร้างเมืองปทุมธานี บทจรถึงบัดดล ถึงศาลาที่หน้าวัด ดูสถานที่อย่างถนัด ทั้งดินอุ้มทรายได้ดีอยู่ใกล้วัดพื้นที่นี้ มีที่จอดแพนาวา มาจอดได้ที่เชิงท่า ดาษดาขึ้นทั่วไปใกล้ท่าน้ำใกล้นาไร่ น้ำไม่ขาดบริบูรณ์ดี ควรค่าแก่พื้นที่นี้ เหมาะสมดีทุกประการผ้าห่อคัมภีร์จะใช้สำหรับการห่อคัมภีร์ใบลานซึ่งนอกจากจะเป็นการป้องกันการชำรุดเสียหายที่จะเกิดแก่ตัวคัมภีร์แล้ว ผ้าห่อคัมภีร์ที่ทอขึ้นยังสะท้อนถึงวัฒนธรรมของกลุ่มชนท้องถิ่น ในแวดวงวิชาการ และความรู้เกี่ยวกับมอญแล้ว อาจารย์ ดร.พิศาล บุญผูก นับว่าเป็นบุคคลสำคัญ ท่านหนึ่ง เพราะท่านได้เขียนตำรา หนังสือ และแปลคัมภีร์ภาษามอญ ไว้มากมายหลายเล่ม โดยในงาน" เปิดตำนานปทุมธานี ผ่านคัมภีร์มอญ"ยังมีกิจกรรมการเรียนรู้เรื่องราวของคัมภีร์ใบลาน อาทิ ผ้าห่อคัมภีร์ การทำความสะอาดคัมภีร์ การอบคัมภีร์ การลงทะเบียนคัมภีร์ และการผูกคัมภีร์และนำผ้าใยกล้วยบัวหลวงมาห่อคัมภีร์ถวายพระสงฆ์ คัมภีร์มอญของวัดศาลาแดงเหนือทั้งหมด กว่า 5,000 เล่มจะเก็บรักษาไว้ที่ หอไตรปิฎกวัดศาลาแดงเหนือ เป็นอาคารคอนกรีตมีศิลปกรรมแบบมอญ คือ องค์เจดีย์ช่วงบนและลวดลายลูกกรงและท่อน้ำทิ้งท่ารูปปลา และมีพญาครุฑอยู่เหนือประตูและหน้าต่างทั้ง 4 ด้าน โครงสร้างตัวอาคารหอไตรน่าจะได้ความคิดแบบฝรั่งและมีบันไดขึ้นทั้งสองด้านอยู่ทางทิศตะวันตก ตัวบันไดนี้ไม่ติดอาคารหอไตร เพราะกลัวมดหรือปลวกจะเดินไปได้ และมีสระทำเขื่อนคอนกรีตทั้ง 4 ด้าน และมีบันไดลงสระน้ำอยู่ทางด้านทิศตะวันออก สระน้ำนี้ในสมัยก่อนวัดศาลาแดงเหนือ พระสงฆ์จะใช้หอไตรสรงน้ำ และไอน้ำที่อยู่ใต้หอไตรรักษาใบลานไม่ให้แห้งกรอบ ด้านนางสาวฐิต์ณัฐ สมบัติศิริ วัฒนธรรมจังหวัดปทุมธานี เปิดเผยว่า หมู่บ้านศาลาแดงเหนือเป็นหมู่บ้านชาวไทยเชื้อสายมอญ ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ คนมอญที่อาศัยในเขตสามโคก และเมืองปทุมธานีนั้น อพยพเข้ามาสามครั้งใหญ่ๆ คือสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช สมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้เข้ามาตั้งบ้านเรือนอยู่ที่อำเภอสามโคก ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออก ด้วยความที่บรรพบุรุษคนมอญศาลาแดงเหนือมีความชำนาญในการออกเรืออยู่แล้ว ทำให้เมื่อย้ายมาอยู่ที่บ้านศาลาแดงเหนือจึงมีอาชีพหลักเป็นการออกเรือไปนอกหมู่บ้านเพื่อค้าขายและรับจ้าง ชาวมอญที่บ้านศาลาแดงเหนือมีสถานที่รวมใจของคนในหมู่บ้าน คือวัดศาลาแดงเหนือ ซึ่งเป็นแหล่งประวัติศาสตร์สำคัญของชุมชน เป็นสถานที่ประกอบพิธีทางศาสนา และมีการจัดเก็บคัมภีร์ใบลานภาษามอญด้วย เพราะในอดีต วัดเป็นศูนย์กลางการเรียนภาษามอญบาลีของคนมอญในแถบนี้ ความรู้ที่อยู่ในคัมภีร์เป็นสิ่งทรงคุณค่า ชุมชนจึงต้องการอนุรักษ์และทำสำเนาคัมภีร์ใบลานในรูปแบบไฟล์ดิจิทัลเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ได้ง่ายต่อไปในอนาคต การทำผ้าห่อคัมภีร์ เพื่อเป็นการอนุรักษ์ และเก็บรักษาคัมภีร์ใบลานโบราณ ที่เป็นเสมือนคลังความรู้ของชุมชน และยืดอายุการใช้งานและปกป้องรักษาคัมภีร์ใบลานจากฝุ่น แมลง ความร้อน ความชื้นในอากาศ ตลอดจนเผยแพร่องค์ความรู้ที่ถูกผนึกไว้ในคัมภีร์ให้แก่ชาวบ้าน และเยาวชนได้เรียนรู้ และเห็นถึงความสำคัญในการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมให้คงอยู่สืบไป

# data[].attributes.attachment_link.title
"เปิดตำนานปทุมธานี ผ่านคัมภีร์มอญ" คลังความรู้มรดกทางวัฒนธรรมของชุมชน

# data[].attributes.attachment_link.description
เมื่อเวลา13.00 น.วันที่ 16 มี.ค.2564 ณ ศาลาการเปรียญ วัดศาลาแดงเหนือ ชุมชนศาลาแดงเหนือ ตำบลเชียงรากน้อย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี นายชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม ผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี ประธานโครงการเปิดตำนานปทุมธานี ผ่านคัมภีร์มอญ ประจำปี 2564 โดยมีนางสาวฐิต์ณัฐ สมบัติศิริ วัฒนธรรมจังหวัดปทุมธานี นายเศรษฐรัชต์ เลือดสกุล อุตสาหกรรมจังหวัดปทุมธานี ว่าที่ ร.ต.ขรรค์ไชย ทันธิมา ท้องถิ่นจังหวัดปทุมธานี อาจารย์ ดร.พิศาล บุญผูก ผู้เชี่ยวชาญด้านมอญศึกษา นางวรนุช สุนทรวินิต อดีตผู้อำนายการสำนักบรรณาสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช นายวิเชียร กุ่มเกวียน นายกองค์การบริหารส่วนตำบลเชียงรากน้อยพร้อมด้วยชุมชนคุณธรรมวัดศาลาแดงเหนือ ร่วมเสวนา" เปิดตำนานปทุมธานี ผ่านคัมภีร์มอญ" เปิดเรื่องราวของคัมภีร์ใบลาน อาทิ ผ้าห่อคัมภีร์ การทำความสะอาดคัมภีร์ การอบคัมภีร์ การลงทะเบียนคัมภีร์ และการผูกคัมภีร์ อาจารย์ ดร.พิศาล บุญผูก ผู้เชี่ยวชาญด้านมอญศึกษา เปิดเผยว่า การสร้างคัมภีร์ใบลานของผู้ที่เป็นพุทธศาสนิกชน มีมาแต่ครั้งอดีตกาล เป็นวัฒนธรรมที่ยึดถือปฏิบัติและสืบทอดต่อกันมาแต่โบราณกาลทั้งในกลุ่มวัฒนธรรมชาวล้านนา หรือกลุ่มวัฒนธรรม ชาวมอญ เป็นความเชื่อว่า ผู้ใดที่สร้างคัมภีร์ใบลานถวาย ถือว่าเป็น "การสร้างธรรม" จะได้อานิสงส์ผลบุญเป็นมหากุศลอันยิ่งใหญ่ที่สุดในชีวิต ด้วยเหตุนี้ในอดีตแต่โบราณกาลจึงมีธรรมเนียมนิยมสร้างคัมภีร์ใบลานถวายไว้กับพระศาสนามากมายและในการที่จะถวายคัมภีร์นั้นก็จะต้องทอผ้าห่อคัมภีร์ห่อหุ้มคัมภีร์ไว้อีกชั้นหนึ่ง เพื่อป้องกันสิ่งสกปรกหรือการชำรุดฉีกขาดที่จะเกิดแก่ตัวคัมภีร์และถือเป็นพุทธบูชาเพื่อเป็นอานิสงส์ในชาติภพหน้าต่อไป สะท้อนให้เห็นศรัทธาอันเปี่ยมล้นของผู้ถวายที่บรรจงสร้างผ้าห่อคัมภีร์ขึ้นอย่างพิถีพิถันด้วย คัมภีร์ใบลานเป็นวัสดุบันทึกข้อมูลความรู้ที่ผลิตมาจากวัสดุในธรรมชาติคือใบปาล์ม ซึ่งมีชื่อเรียกใบปาล์มแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศเช่น ในสาธารณรัฐสังคมนิยมประชาธิปไตยศรีลังกาเรียกว่าโอลา (ola)ในอินเดียเรียกว่า ทูลา สิโทลา หรือการาลิกา (tula, sritola or karalika) ในประเทศไทยเรียกว่าใบลาน (palm-leaf)(Ghosh, 2012)เมื่อมีการบันทึกข้อมูลความรู้บนใบลานแล้ว ก็มีการนำมาร้อยเรียงเข้าไว้ด้วยกันหลายๆ ใบ เรียกว่า ผูก ...

# data[].attributes.body
วัดมอญเป็นลายเวทีแสดงอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ในเชิงรูปธรรม เจดีย์มอญ ในเชิงนามธรรม การสวดมนต์ภาษามอญ การแต่งกายแบบมอญในงานประเพณี อาหารถวายพระ คนมอญที่อาศัยในเขตสามโคก และเมืองปทุมธานีนั้น อพยพเข้ามาสามครั้งใหญ่ๆ คือสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช สมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้เข้ามาตั้งบ้านเรือนอยู่ที่อำเภอสามโคก ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออก ด้วยความที่บรรพบุรุษคนมอญศาลาแดงเหนือมีความชำนาญในการออกเรืออยู่แล้ว ทำให้เมื่อย้ายมาอยู่ที่บ้านศาลาแดงเหนือจึงมีอาชีพหลักเป็นการออกเรือไปนอกหมู่บ้านเพื่อค้าขายและรับจ้าง

# data[].attributes.headline
สรุป บ้านสามโคกจากชุ

# data[].attributes.body
สรุป บ้านสามโคกจากชุมชนมอญริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา สมัยอยุธยา กลายมาเป็นเมือง
สามโคก และเปลี่ยนแปลง เป็นเมืองปทุมธานี ในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ ปัจจุบันคือ จังหวัดปทุมธานี  บ้านสามโคกปัจจุบัน เป็นตำบลหนึ่ง ในเขตปกครองของอำเภอสามโคก มีหลายสิ่งหลายอย่างที่มีคุณค่า แก่การเรียนรู้ทั้งเตาเผา ตุ่มอีเลิ้ง โบราณสถาน โบราณวัตถุที่มีค่ายิ่งตามวัดต่าง ๆ ที่เปิดรับ สำหรับนักท่องเที่ยวผู้มาเยือนเสมอ

# data[].attributes.attachment_link.title
Checkin ถิ่นสยาม  : มอญ สามโคก : Matichon TV

# data[].attributes.attachment_link.title
กลุ่ม9 กลุ่มชาวมอญสามโคก - Narisa Dansompatsa Flip PDF | AnyFlip

# data[].attributes.attachment_link.description
Check กลุ่ม9 กลุ่มชาวมอญสามโคก from Narisa Dansompatsa here. Like กลุ่ม9 กลุ่มชาวมอญสามโคก? Just add กลุ่ม9 กลุ่มชาวมอญสามโคก of Narisa Dansompatsa to My Favorites. Embed กลุ่ม9 กลุ่มชาวมอญสามโคก to websites for free. Check 4 flipbooks from Narisa Dansompatsa. Upload PDF to create a flipbook like กล…

# data[].attributes.body
ความรักและความอาทรที่พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ต่อพสกนิกรนั้น ไม่ได้ทรงมีแต่เฉพาะชาวไทยซึ่งเป็นราษฎรในขอบขันทสีมาเท่านั้น ยังทรงแสดงความอาทรต่อกลุ่มคนต่างชาติพันธุ์ซึ่งอพยพมาพึ่งพระบรมโพธิสมพาร

โดยเฉพาะครอบครัวชาวมอญกว่า 40,000 คน ที่อพยพมาตั้งรกรากในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่าง บริเวณจังหวัดปทุมธานี เกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี และพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ จนในที่สุดได้กลายเป็นราษฎรไทยภายใต้พระบารมีและเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมและสังคมไทยสืบต่อมา

ในช่วงต้นรัชกาลที่ 2 ประมาณปีพุทธศักราช 2358 มีการอพยพของครอบครัวชาวมอญจากเมืองเมาะตะมะทางตอนใต้ของพม่า ซึ่งเป็นอาณาบริเวณของชุมชนชาวมอญ เนื่องจากการคุกคามจากกองทัพพม่าในราชวงศ์คองบอง ทำให้ สมิงรามัญ ผู้นำชุมชนของเมืองเมาะตะมะนำชาวเมืองกว่า 40,000 คนหนีอพยพเข้ามาในดินแดนสยาม

รัชกาลที่ 2 ทรงยินดีต้อนรับเนื่องจากเป็นการเพิ่มกำลังคนหรือแรงงานซึ่งเป็นประโยชน์ต่อระบบเศรษฐกิจ จึงโปรดเกล้าฯให้จัดกองทัพจากกรุงเทพฯ ไปรับครัวมอญที่ด่านพระเจดีย์สามองค์ และมีพระราชดำริให้ครัวมอญไปอาศัยอยู่ที่ สามโคก หรือบริเวณจังหวัดปทุมธานีในปัจจุบัน ซึ่งมีชุมชนมอญอาศัยอยู่สืบมาตั้งแต่สมัยอยุธยา รวมถึงบริเวณเกาะเกร็ด และพระประแดงในปัจจุบัน ภายหลังทรงยกเมืองสามโคกขึ้นเป็นเมืองชั้นตรีเนื่องจากมีประชากรเพิ่มขึ้นจำนวนมาก

ตามบันทึกไว้ที่พระราชพงศาวดาร ทรงเอาพระราชหฤทัยใส่ชุมชนมอญอพยพเป็นอย่างยิ่ง กล่าวว่าในเดือน 11 ของปีนั้น พระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรการจัดสรรที่ตั้งชุมชนมอญ ทรงสร้างพลับพลาและประทับแรมที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออกเยื้องกับเมืองสามโคก บริเวณวัดปทุมทองซึ่งอยู่ในตัวอำเภอเมืองปทุมธานีในปัจจุบัน

โปรดเกล้าให้ผู้แทนชุมชนพาครัวเรือนมอญมาเข้าเฝ้า โดยชาวชุมชนได้ทูลถวายดอกบัวที่เก็บมาจากท้องทุ่งในเมืองสามโคก ซึ่งเต็มไปด้วยดอกบัวชนิดต่างๆ บานสะพรั่งในช่วงฤดูน้ำหลาก ด้วยเหตุนี้ ภายหลังจึงได้พระราชทานชื่อใหม่ให้แก่เมืองสามโคกเมื่อครั้งทรงยกขึ้นเป็นหัวเมืองชั้นตรีแล้วว่า เมืองประทุมธานี ดังปรากฎความอยู่ในนิราศภูเขาทองของสุนทรภู่

ถึงสามโคกโศกถวิลถึงปิ่นเกล้า พระพุทธเจ้าหลวงบำรุงซึ่งกรุงศรี
ประทานนามสามโคกเป็นเมืองตรีชื่อประทุมธานีเพราะมีบัว

ทรงมีพระบรมราชโองการยกสามโคกขึ้นเป็นเมืองตรี ชื่อเมืองประทุมธานี เป็นทางการเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม ปีพุทธศักราช 2358 ปัจจุบันจังหวัดปทุมธานีจึงถือว่าวันนี้เป็นวันเฉลิมฉลองการสถาปนาจังหวัด ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 6-7 ได้มีการเปลี่ยนแปลงระบบการบริหารส่วนจังหวัด จึงเปลี่ยนสถานะของเมืองประทุมธานีเป็นจังหวัด โดยเขียนคำว่า ประทุมธานี แบบกร่อนเสียง กลายเป็น ปทุมธานี แทน

จึงเห็นได้ว่าพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงมีพระมหากรุณาธิคุณ ความเอาพระราชหฤทัยใส่ ตลอดจนความเอื้ออาทรต่อชุมชนชาวมอญที่อพยพเข้ามาตั้งรกรากในบริเวณจังหวัดปทุมธานี ทรงรับเข้ามาเป็นราษฎรในภายใต้พระบารมีในขอบขันธสีมาของพระองค์และทรงดูแลความเป็นอยู่ของราษฏรกลุ่มนี้เป็นอย่างดี

ชาวมอญก็มีความสัมพันธ์ที่ดีและมีไมตรีจิตต่อคนไทยมาโดยตลอด ไม่มีเรื่องขัดแย้ง คุกคาม หรือเบียดเบียนซึ่งกันและกัน ซึ่งคนไทยและคนมอญต่างก็มีพื้นฐานทางวัฒนธรรมของการนับถือพุทธศาสนาร่วมกัน อีกทั้งวัฒนธรรมมอญโบราณก็เป็นหนึ่งในรากฐานสำคัญของวัฒนธรรมไทยมาตั้งแต่ก่อนสมัยสุโขทัย จึงทำให้คน 2 กลุ่มชาติพันธุ์มีความกลมกลืนประสานวัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตร่วมกันได้เป็นอย่างดี

# data[].attributes.attachment_link.title
รัชกาลที่ 2 กับจังหวัดปทุมธานี - Thai Studies CU

# data[].attributes.attachment_link.description
ความรักและความอาทรที่พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ต่อพสกนิกรนั้น ไม่ได้ทรงมีแต่เฉพาะชาวไทยซึ่งเป็นราษฎรในขอบขันทสีมาเท่านั้น ...

# data[].attributes.headline
ชุมชนมอญสามโคกในอดีต

# data[].attributes.subject
ชุมชนมอญสามโคกในอดีต

# data[].attributes.body
อำเภอสามโคก เดิมเคยเป็นศูนย์กลางของจังหวัดปทุมธานีมาก่อน จึงมีความน่าสนใจทางประวัติศาสตร์ให้ได้ทัศนศึกษาและเที่ยวชมร่องรอยของอดีต ในนิราศภูเขาทองซึ่งเป็นวรรณคดีสำคัญเรื่องหนึ่งในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ สุนทรภู่ประพันธ์ขึ้นในช่วงต้นรัชกาลที่ 3 ขณะเดินทางไปนมัสการพระเจดีย์ภูเขาทอง ซึ่งต้องนั่งเรือผ่านบริเวณเมืองสามโคก ก็คิดถึงพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ปรากฏเป็นความว่า

ถึงสามโคกโศกถวิลถึงปิ่นเกล้าพระพุทธเจ้าหลวงบำรุงซึ่งกรุงศรี
ประทานนามสามโคกเป็นเมืองตรีชื่อปทุมธานีเพราะมีบัว
โอ้พระคุณสูญลับไม่กลับหลังแต่ชื่อตั้งก็ยังอยู่เขารู้ทั่ว
โอ้เรานี้สุนทรประทานตัวไม่รอดชั่วเช่นสามโคกยิ่งโศกใจ

ในเวลานั้นเมืองสามโคกได้รับพระราชทานชื่อใหม่ว่าเมืองปทุมธานี เดิมเป็นที่ตั้งของชุมชนมอญที่อพยพจากสงครามมาตั้งแต่สมัยอยุธยา ในสมัยรัชกาลที่ 2 ก็มีเหตุให้ชาวมอญต้องอพยพครั้งใหม่มาขอพึ่งพระบรมโพธิสมภารอีกครั้ง จึงโปรดเกล้าให้จัดแบ่งครอบครัวมอญไปอาศัยอยู่เมืองต่างๆ รวมถึงเมืองสามโคก

มีหลักฐานว่าเสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยกรมพระราชวังบวรมหาเสนานุรักษ์ไปประทับแรมริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณวัดปทุมทอง ได้ทอดพระเนตรเห็นดอกบัวหลวงบานสะพรั่งอยู่ทั่วไปในแหล่งน้ำของเมืองสามโคก จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าพระราชทานนามแก่เมืองสามโคกให้เป็นสิริมงคลว่าเมืองประทุมธานี ภายหลังจึงเปลี่ยวตัวสะกดเป็น ปทุมธานี

ด้วยความที่สามโคกเป็นเมืองเก่าตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนต้น จึงมีชุมชนตั้งรกรากมาโดยตลอด มีการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมไทยและวัฒนธรรมมอญที่มีพื้นฐานจากการนับถือพระพุทธศาสนาเหมือนกัน ในเขตอำเภอสามโคกจึงมีจำนวนวัดพุทธมากขึ้น 48 แห่ง ยังไม่รวมวัดร้างจำนวนราวๆ 10 แห่ง เรียกว่าเหมือนกับเมืองอยุธยาน้อยๆ ที่มีซากวัดโบราณจำนวนมากที่น่าตื่นตาตื่นใจวัดที่มีความสำคัญ ได้แก่ วัดสิงห์ สร้างจากจิตศรัทธาของชาวมอญ วิหารมีลักษณะสถาปัตยกรรมอยุธยาตอนปลาย มีพิพิธภัณฑ์จัดแสดงโบราณวัตถุต่างๆ รวมถึงพระแท่นบรรทมของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยสมัยที่เสด็จประพาสเมืองสามโคก และมีการจัดแสดงอิฐมอญโบราณ รวมทั้งมีโรงทำอิฐที่เป็นอุตสาหกรรมพื้นบ้านของชาวบ้านมอญ วัดเจดีย์ทอง สร้างมาตั้งแต่สมัยอยุธยา มีพระเจดีย์ทรงมอญหรือทรงรามัญอายุประมาณ 160 ปีเป็นสถาปัตยกรรมที่โดดเด่น และมีพระพุทธรูปหยกขาวปางมารวิชัยซึ่งเป็นพระพุทธรูปแบบมอญ วัดนี้ถือเป็นวัดสำคัญในอำเภอสามโคกเป็นสถานที่จัดงานประเพณีต่างๆ ของชาวไทยมอญวัดป่างิ้ว เป็นวัดที่รวมเอาวัดร้าง 2 แห่ง ได้แก่ วัดพญาเมือง และวัดนางหยาด วัดพญาเมืองเคยเป็นศูนย์กลางของเมืองสามโคกเดิมตั้งแต่สมัยอยุธยา แต่ปัจจุบันเสนาสนะส่วนใหญ่ในวัดเป็นของสร้างใหม่ แต่มีภาพจิตรกรรมฝาผนังในพระอุโบสถที่น่าชมมาก เป็นจิตรกรรมฝาผนังแบบไทยประยุกต์ รวมถึงซากโบราณสถานของวัดพญาเมืองกับวัดนางหยาด ปัจจุบัน ชุมชนมอญสามโคก ถือเป็นชุมชนมอญใหญ่แห่งหนึ่งในเขตภาคกลางของไทย ซึ่งยังคงดำรงรักษาศิลปวัฒนธรรมมอญอยู่ในเขตอำเภอสามโคก และมีความใกล้ชิดกับชุมชนมอญในเกาะเกร็ด จังหวัดนนทุบรี เนื่องจากมีเชื้อสายเดียวกัน

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
มอญปากลัด มอญพระประแดง จ.สมุทรปราการ

มอญปากลัด

มอญ ปากลัด สืบเชื้อสายมาจากชาวมอญที่อพยพเข้ามายังพระราชอาณาจักรไทยอย่างน้อย ๒ ครั้งด้วยกัน กล่าวคือครั้งแรกใน พ.ศ.๒๓๑๖ สมัยกรุงธนบุรี มีเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง) เป็นหัวหน้า ดังความในพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา ว่า
"ฝ่ายพวกรามัญที่หนีพม่ามานั้น พระยาเจ่ง ตละเสี้ยง ตละเกล็บ กับพระยากลางเมือง ซึ่งหนีเข้ามาครั้งกรุงเก่า พม่าตีกรุงได้นำตัวกลับไป และสมิงรามัญ นายไพร่ทั้งปวงพาครัวเข้ามาทุกด่านทุกทาง ให้ข้าหลวงไปรับมาถึงพระนครพร้อมกัน แล้วทรงพระกรุณาให้ตั้งบ้านเรือนอยู่แขวงเมืองนนท์บ้าง เมืองสามโคกบ้าง แต่ฉกรรจ์จัดได้สามพัน โปรดให้หลวงบำเรอศักดิ์ครั้งกรุงเก่า เป็นเชื้อรามัญให้เป็นพระยารามัญวงศ์ เรียกว่า จักรีมอญ ควบคุมกองมอญใหม่ทั้งสิ้น และโปรดเกล้าฯ พระราชทานตราภูมิคุ้มห้ามสรรพากรขนอนตลาดทั้งปวง ให้ค้าขายทำมาหากินเป็นสุข"

ในการอพยพครั้งนี้ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงโปรดฯให้ตั้งหลักแหล่งที่เมืองสามโคก และปากเกร็ด ต่อมาได้โปรดให้ย้ายครัวมอญในพวกพญาเจ่ง (เจ้าพระยามหาโยธา) ไปอยู่ดูแลป้อมและเมืองนครเขื่อนขันธ์ ความดังพระราชพงศาวดารรัชกาลที่ ๒ ฉบับ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ หน้า ๑๗๑ ดังนี้

"เมื่อเดือน ๕ ปีจอ ฉศก จุลศักราช ๑๑๗๖ ทรงพระราชดำริว่า ที่ลัดต้นโพธิ์นั้น ในเมื่อรัชกาลที่ ๑ สมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงได้โปรดฯให้กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท เสด็จลงไปกะการที่จะสร้างเมืองไว้ป้องกันข้าศึกที่จะมาทางทะเลอีกแห่งหนึ่ง การได้ค้างอยู่เพียงได้ลงมือทำป้อมยังไม่ทันแล้ว จะไว้ใจแก่การศึกทางทะเลมิได้ ควรจะต้องทำขึ้นให้สำเร็จ จึงโปรดฯให้สมเด็จพระอนุชาธิราช กรมพระราชวังบวรสถานมงคล เป็นแม่กองเสด็จลงไปทำเมืองขึ้นที่ปากลัด ตัดเอาท้องที่แขวงกรุงเทพมหานครบ้าง และแขวงเมืองสมุทรปราการบ้าง รวมกันตั้งขึ้นเป็นเมืองใหม่อีกแห่งหนึ่ง พระราชทานชื่อว่าเมืองนครเขื่อนขันธ์ ให้ย้ายมอญเมืองปทุมธานีพวกพระยาเจ่ง มีจำนวนชายฉกรรจ์ ๓๐๐ คน ลงไปอยู่ ณ เมืองนครเขื่อนขันธ์

แล้วจึงโปรดฯ ตั้งสมิงทอมา บุตรพระยาเจ่ง ซึ่งเป็นพระยารามน้องเจ้าพระยามหาโยธา เป็นพระยานครเขื่อนขันธ์ รามัญราช ชาติเสนาบดี ศรีสิทธิสงคราม ผู้รักษาเมือง และตั้งกรมการพร้อมทุกตำแหน่ง"

การอพยพของ มอญ ที่เกี่ยวพันกับชาวมอญพระประแดงครั้งที่ ๒ เกิดขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒ พ.ศ.๒๓๕๘ ซึ่งในครั้งนั้นเกิดจากการที่ชาวมอญ ไม่พอใจในพระเจ้าปะดุงของพม่า เกณฑ์แรงงานก่อสร้างพระเจดีย์ใหญ่ จึงก่อกบฎที่เมืองเมาะตะมะ ภายหลัง ถูกปราบปรามอย่างทารุณ ต้องหนีเข้ามายังเมืองไทย และอพยพเข้ามายังไทย นับเป็นการอพยพครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ เป็นจำนวนทั้งสิ้นราว ๔๐,๐๐๐ คน และรัชกาลที่ ๒โปรดฯ พระราชทานที่ทำกินให้แก่ชาวมอญที่ปากเกร็ด สามโคก และพระประแดง ดังความในพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา ว่า

"พวก มอญ ที่เมืองเมาะตะมะถูกพม่ากดขี่หนักเข้า จึงพร้อมใจกันจับเจ้าเมืองกรมการพม่าฆ่าเสีย แล้วพากันอพยพครอบครัวเข้ามาในพระราชอาณาจักร เดินเข้ามาทางเมืองตากบ้าง ทางเมืองอุทัยธานีบ้าง แต่โดยมากมาทางด่านพระเจดีย์ ๓ องค์ เข้าแขวงเมืองกาญจนบุรี เมื่อได้ทรงทราบข่าวว่า ครัวมอญอพยพเข้ามา จึงโปรดให้กรมพระราชวังบวรสถานมงคล เสด็จขึ้นไปคอยรับครัวมอญอยู่ที่เมืองนนทบุรี จัดจากและไม้ปลูกสร้างบ้านเรือน และเสบียงอาหารของพระราชทานขึ้นไปพร้อมเสร็จ ทางเมืองกาญจนบุรีโปรดให้สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎฯ คุมไพร่พลสำหรับป้องกันครัวมอญ และเสบียงอาหารของพระราชทานออกไปรับครัวมอญทางหนึ่ง โปรดฯให้เจ้าฟ้ากรมหลวงพิมักษ์มนตรีเป็นผู้ใหญ่เสด็จกำกับไปด้วย ทางเมืองตากนั้น โปรดฯให้เจ้าพำระยาอภัยภูธร ที่สมุหนายกเป็นผู้ขึ้นไปรับ ครัวมอญมาถึงนนทบุรีเมื่อ ณ วันพุธ เดือน ๙ แรม ๓ ค่ำ ปีกุน สัปตศก จุลศักราช ๑๑๗๗ พ.ศ.๒๓๕๘ เป็นจำนวนคน ๔๐,๐๐๐ เศษ ให้ตั้งภูมิลำเนาอยู่ในแขวงปทุมธานีบ้าง เมืองนนทบุรีบ้าง มืองนครเขื่อนขันธ์บ้าง สมิงสอดเบาที่เป็นหัวหน้านั้น ทรงพระกรุณาโปรดตั้งให้เป็นพระยารัตนจักร ตัวนายรามัญที่เป็นผู้ใหญ่มียศอยู่ในเมืองเดิม ก็ทรงกรุณาโปรดฯตั้งให้เป็นพระยาทุกคน"

ชาวมอญ ที่อพยพมาทั้ง ๒ ครั้งนี้เองที่สืบทอดมาเป็นชาวไทยเชื้อสายมอญปากลัดในปัจจุบัน โดยเฉพาะการอพยพเข้ามาของเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง) ในขณะนั้นบ้านเมืองเพิ่งฟื้นตัวจากสงครามคราวเสียกรุง พลเมืองไทยยังมีน้อย รัฐต้องการแรงงานทำการเกษตรและป้องกันประเทศ ชาวมอญจึงกลายเป็นกำลังสำคัญของกรุงธนบุรี พระเจ้าตากสินจึงโปรดฯให้พญาเจ่งยกไพร่พลไปตั้งบ้านเรือนที่ปากเกร็ด คอยสกัดทัพพม่าที่อาจยกเข้าทางด้านทิศเหนือ รวมทั้งดูแลด่านขนอนที่แขวงเมืองนนท์ ต่อมาเมื่อบ้านเมืองตระหนักถึงพิษภัยทางทะเล โดยเฉพาะชาติตะวันตก ที่มีอาวุธยุทโธปกรณ์ที่มีแสนยานุภาพมาก จึงได้มีการสร้างเมืองและป้อมขึ้นที่ปากแม่น้ำ คือ เมืองนครเขื่อนขันธ์ และโปรดฯให้มอญพวกพญาเจ่ง อพยพมาอยู่ดูแลเมืองนครเขื่อนขัน์ดังกล่าว อีกทั้งตั้งผู้นำมอญเป็นเจ้าเมืองนับแต่เริ่มแรก ดูแลปกครองกันเอง ตามลำดับดังนี้
๑. พระยานครเขื่อนขันธ์รามัญราชชาติเสนาบดีศรีสิทธิสงคราม (ทอมา คชเสนี) พ.ศ.๒๓๕๘-๒๔๐๑ บุตรคนที่ ๓ ของเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี)
๒. พระยาดำรงราชพลขันธ์ (จุ้ย คชเสนี) พ.ศ.๒๔๐๑-๒๔๒๖
๓. พระยามหาโยธา (นกแก้ว คชเสนี) พ.ศ.๒๔๒๖-๒๔๓๐
๔. พระยาขยันสงคราม (แป๊ะ คชเสนี) พ.ศ.๒๔๓๐-๒๔๔๕
๕. พระยาดำรงค์ราชพลขันธ์ (หยอย คชเสนี) พ.ศ.๒๔๔๕-๒๔๕๐
๖. พระยาเทพผลู (ทองคำ คชเสนี) พ.ศ.๒๔๕๐-๒๔๕๔
๗. พระยาพิพิธมนตรี (ปุย คชเสนี) พ.ศ.๒๔๕๔-๒๔๕๗
๘. พระยานาคราชกำแหงประแดงบุรีนายก (แจ้ง คชเสนี) พ.ศ.๒๔๕๗-๒๔๖๗

ต่อมาเมื่อ พ.ศ.๒๔๕๘ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ ทรงเปลี่ยนชื่อจาก เมืองนครเขื่อนขันธ์ เป็น จังหวัดพระประแดง และให้พระยานาคราชฯ ดำรงตำแหน่งเป็นผู้ว่าราชการจังหวัด กระทั่งสิ้นชีวิต ซึ่งนับเป็นเจ้าเมืองคนสุดท้ายที่เป็นมอญ จากนั้น จังหวัดพระประแดง ได้เปลี่ยนสถานะลงเป็น อำเภอพระประแดง

หลังจากที่ชาวมอญพวกพญาเจ่ง และพวกที่อพยพเข้ามาเพิ่มเติมสมัยรัชกาลที่ ๒ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณให้มาตั้งหลักแหล่งที่เมืองพระประแดง ชาวมอญได้ตั้งบ้านเรือนอยู่รวมกันยังริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา (บริเวณใกล้ตลาดในปัจจุบัน) ชื่อหมู่บ้านเหล่านี้เป็นภาษามอญ (หมู่บ้านมอญเรียกว่า กวาน หลายหมู่บ้านเป็นชื่อเดียวกันกับหมู่บ้านในเมืองมอญ และยังมีอยู่ในเมืองมอญ (ประเทศพม่า) ทุกวันนี้ นับรวมกันได้ทั้งสิ้น ๑๗ หมู่บ้าน ได้แก่
๑. กวานดงฮะนอง j ภาษามอญแปลว่า ดวงดาว ปัจจุบันเรียกว่าบ้านทรงคนอง วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยฮะโหมก (วัดกลางสวน) และ เพี่ยอะมอน (วัดคันลัด)
๒. กวานเริ่งเกลิ่ง ปัจจุบันเรียกว่าบ้านโรงเรือ วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยอะมอน (วัดคันลัด)
๓. กวานอะม่าง แปลว่าบ้านช่างปั้น (เป็นชาวมอญที่อพยพมาจากหมู่บ้านเดียวกันกับ บ้านอาม่าน ที่เกาะเกร็ด) ปัจจุบันเรียกว่าบ้านอะม่าง วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยแกร่งเจินย์ (วัดแค)
๔. กวานแซ่ห์ ในเมืองมอญในอดีต มีฐานะเป็นเมืองใหญ่ เรียกว่า เมืองแซ่ห์ ปัจจุบันทางการพม่าแยกย่อยออกเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ชื่อเมืองแซห์จึงหายไป เหลือแต่คำเรียกของชาวบ้าน ปัจจุบันที่พระประแดงยังคงฐานะเป็นหมู่บ้านเช่นเดิม เรียกว่าบ้านแซ่ห์ วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยพระครู (วัดทรงธรรมราชวรมหาวิหาร)
๕. กวานตองอุ๊ ปัจจุบันเรียกว่าบ้านตองอุ วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยเกริงฮะละ (วัดอาษาสงคราม)
๖. กวานฮะมาง ปัจจุบันเรียกว่าบ้านทะมัง วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยมะมอ (วัดพญาปราบปัจจามิตร)
๗. กวานฮะเริ่น ปัจจุบันเรียกว่าบ้านฮะเริ่นย์ ภาษามอญแปลว่า (ฟ้า) คำราม วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยฮะเริ่นย์ (วัดกลาง)
๘. กวานตา ปัจจุบันเรียกว่าบ้านตา ภาษามอญแปลว่า ตาล วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยแกร่งเจินย์ (วัดแค)
๙. กวานแหว่คะราว ปัจจุบันเรียกว่าบ้านเว่คะราว ภาษามอญแปลว่า บ้านทุ่งครู่ (มีต้นครู่ขึ้นมาก) ปัจจุบันเป็นหมู่บ้านอยู่ในเมืองมะละแหม่ง ส่วนที่พระประแดงยังมีปรากฎชื่อ แม้แต่ป้ายชื่อหมู่บ้านก็ยังเขียนด้วยภาษามอญ วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยแกร่งเจินย์ (วัดแค)
๑๐. กวานเต่อ ปัจจุบันเรียกว่าบ้านเต่อ ภาษามอญแปลว่า บ้านดอน วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยโหมกตอน (วัดโมกข์)
๑๑. กวานดัง ปัจจุบันเรียกว่าบ้านดัง ภาษามอญแปลว่า บ้าน (ทำ) ร่ม (หรือฉัตร) วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยแกร่งเจินย์ (วัดแค)
๑๒. กวานจ่างบี ปัจจุบันเรียกว่าบ้านจ่างบี ภาษามอญแปลว่า บ้านริมทะเล วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยอะม๊อย (วัดจวนดำรงราชพลขันธ์)
๑๓. กวานเกริงกรัง ปัจจุบันเรียกว่าบ้านโกงกาง ภาษามอญแปลว่า บ้าน (ต้นพืช) โกงกาง วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยอะม๊อย (วัดจวนดำรงราชพลขันธ์)
๑๔. กวานฮะโต่นเจินย์ ปัจจุบันเรียกว่าบ้านฮะโต่นเจิ่นย์ ภาษามอญแปลว่า บ้านสะพานช้าง วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยฮะเริ่นย์ (วัดกลาง)
๑๕. กวานเจิ่มฮะมาย (กวานเชียงใหม่) ปัจจุบันเรียกว่าบ้านเชียงใหม่ วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยสะกาว ปัจจุบันชุมชนส่วนหนึ่งยังปรากฎอยู่ ขณะที่อีกส่วนหนึ่งถูกวนคืน สร้างทางด่วน ส่วนวัดได้ถูกรื้อทิ้งไปนานแล้ว ซึ่งส่วนหนึ่งถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของวัดกลางในปัจจุบัน

๑๖. กวานฮะกาม ปัจจุบันเรียกว่าบ้านฮะกาม ภาษามอญแปลว่า บ้านแกลบ วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยแกร่งเจินย์ (วัดแค)
๑๗. กวานฮะโหมกปัจจุบันเรียกว่าบ้านฮะโหมก ภาษามอญแปลว่า บ้านตะวันออก วัดประจำหมู่บ้าน คือ เพี่ยฮะโหมก (วัดกลางสวน)

ชาวไทยเชื้อสาย มอญ (รามัญ) ในทุกวันนี้มีเป็นจำนวนมาก แต่ไม่มีการสำรวจอย่างเป็นทางการ เท่าที่มีการสำรวจเอาไว้โดยศาสตราจารย์เกียรติคุณนายแพทย์สุเอ็ด คชเสนี เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๒-๒๕๑๕ พบว่ามีชาวมอญ (ที่ยอมรับว่าเป็นมอญ และสามารถสืบประวัติได้) เป็นจำนวนทั้งสิ้น ๙๔,๒๒๙ คน

การลงพื้นที่สำรวจดังกล่าว ได้รับความร่วมมืออย่างดีจากกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ครูอาจารย์ และผู้นำชุมชน ซึ่งล้วนเป็นมอญ ได้ข้อมูลที่เชื่อถือได้ พบว่ามีชาวมอญอยู่ทุกภูมิภาคของไทย ส่วนใหญ่อยู่บริเวณที่ราบลุ่มน้ำ ภาคกลาง ได้แก่ ลพบุรี สระบุรี อยุธยา นครปฐม กาญจนบุรี ราชบุรี สุพรรณบุรี อ่างทอง นครนายก ปทุมธานี นนทบุรี สมุทรสงคราม สมุทรปราการ สมุทรสาคร กรุงเทพฯ ฉะเชิงเทรา เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ (โดยมากเป็น แหล่งที่พระมหากษัตริย์โปรดฯ พระราชทานที่ดินทำกินให้แต่แรกอพยพเข้ามา) และบางส่วนตั้งหลักแหล่งอยู่แถบ ภาคเหนือ ได้แก่ เชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง ตาก กำแพงเพชร นครสวรรค์ อุทัยธานี ทางอีสาน ได้แก่ นครราชสีมา มีบ้างเล็กน้อยที่อพยพลงใต้ อย่าง ชุมพร สุราษฎร์ธานี

แต่ผู้เขียนคาดว่าจำนวนคนมอญในเมืองไทยน่าจะมีมากกว่านั้น เหตุเพราะการอพยพเข้ามาในครั้งสุดท้าย (จากทั้งหมด ๙ ครั้ง) ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒ เมื่อปี พุทธศักราช ๒๓๕๗ แค่เพียงครั้งเดียว เป็นจำนวนทั้งสิ้นถึง ๔๐,๐๐๐ คน

ชาวไทยเชื้อสาย มอญ ในพระประแดง ได้รับการยอมรับให้ทำราชการ ตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนประกอบอาชีพได้อิสระ ชนชั้นปกครองของไทยเองก็ไม่ได้มองว่า "มอญ" เป็นชาวต่างชาติ ชาวมอญมีสิทธิเช่นเดียวกับชาวไทยทุกประการ หากชาวมอญ ทำเรื่องเสื่อมเสียก็ย่อมส่งผลถึงชื่อเสียงและภาพลักษณ์ของชาวไทยโดยรวม ดังปรากฏในพระราชกำหนดสมัย อยุธยา โดยสมเด็จพระเจ้าเอกทัศ เมื่อ พ.ศ.๒๓๐๖ ดังกรณีเจ้าแม่วัดดุสิต หรือ หม่อมเจ้าหญิงอำไพ ราชธิดาของ สมเด็จพระเอกาทศรถ (พระนมของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช) ซึ่งสมรสกับขุนนางผู้สืบตระกูลมาจากนายทหาร มอญที่ติดตามสมเด็จพระนเรศวรมหาราชเข้ามา บุตรของเจ้าแม่วัดดุสิตคือเจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) ผู้เป็น บรรพชนของพระปฐมบรมราชชนกในจักรีวงศ์ ทำให้ชาวมอญและชาวไทยมีความกลมกลืนใกล้ชิด ทั้งด้านเชื้อชาติ และวัฒนธรรม

ด้วยความที่ ชาวมอญ และชาวไทยมีรูปร่างหน้าตาคล้ายคลึงกัน วัฒนธรรมประเพณีที่เข้ากันได้แบบแนบสนิท อีกทั้งความเจริญของบ้านเมือง และเทคโนโลยีสารสนเทศน์ ทำให้ชาวมอญพระประแดงทุกวันนี้ ถูกกลืนเป็นไทยเสียโดยมาก แต่ทว่ายังเป็นความโชคดี ที่คนกลุ่มหนึ่งมีความมุ่งมั่นในการอนุรักษ์ฟื้นฟูวัฒนธรรมประเพณี และภาษาของชาวมอญพระประแดงให้คงอยู่ รวมทั้งทางราชการก็ให้ความสนใจและส่งเสริม ในทุกวันนี้ เราจึงยังคงมีโอกาสได้ยินเสียงลูกหลานชาวพระประแดงท่องอักขระมอญ เห็นประเพณีสงกรานต์มอญพระประแดงที่ลือชื่อ เป็นงานใหญ่ระดับชาติ ที่คนมอญทั่วประเทศภาคภูมิใจ

# data[].attributes.attachment_link.title
ชุมชนมอญในประเทศไทย - มอญปากลัด มอญพระประแดง จ.สมุทรปราการ

# data[].attributes.attachment_link.description
มอญปากลัด มอญพระประแดง จ.สมุทรปราการ มอญปากลัด มอญ ปากลัด สืบเชื้อสายมาจากชาวมอญที่อพยพเข้ามายังพระราชอาณาจักรไทยอย่างน้อย ๒ ครั้งด้วยกัน กล่าวคือครั้งแรกใน พ.ศ.๒๓๑๖ สมัยกรุงธนบุรี มีเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง) เป็นหัวหน้า ดังความในพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา ว่า "ฝ่ายพวกรามัญที่หนีพม่ามานั้น พระยาเจ่ง ตละเสี้ยง ตละเกล็บ กับพระยากลางเมือง ซึ่งหนีเข้ามาครั้งกรุงเก่า พม่าตีกรุงได้นำตัวกลับไป และสมิงรามัญ นายไพร่ทั้งปวงพาครัวเข้ามาทุกด่านทุกทาง ให้ข้าหลวงไปรับมาถึงพระนครพร้อมกัน แล้วทรงพระกรุณาให้ตั้งบ้านเรือนอยู่แขวงเมืองนนท์บ้าง เมืองสามโคกบ้าง แต่ฉกรรจ์จัดได้สามพัน โปรดให้หลวงบำเรอศักดิ์ครั้งกรุงเก่า เป็นเชื้อรามัญให้เป็นพระยารามัญวงศ์ เรียกว่า จักรีมอญ ควบคุมกองมอญใหม่ทั้งสิ้น และโปรดเกล้าฯ พระราชทานตราภูมิคุ้มห้ามสรรพากรขนอนตลาดทั้งปวง ให้ค้าขายทำมาหากินเป็นสุข" ในการอพยพครั้งนี้ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงโปรดฯให้ตั้งหลักแหล่งที่เมืองสามโคก และปากเกร็ด ต่อมาได้โปรดให้ย้ายครัวมอญในพวกพญาเจ่ง (เจ้าพระยามหาโยธา) ไปอยู่ดูแลป้อมและเมืองนครเขื่อนขันธ์ ความดังพระราชพงศาวดารรัชกาลที่ ๒ ฉบับ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

# data[].attributes.body
สรุป

เมือชุมชนมอญมาตั้งบ้านเรือนในเมืองไทยก็ยังระลึกถึงบ้านเกิดเมืองนอนของตนเอง

มักนิยมตั้งชื่อหมู่บ้านตามชื่อหมู่บ้านเดิมในเมืองมอญ เช่น กวานแวฮะราว (กวาน แปลว่าบ้าน)

ชื่อชุมชนมอญในอําเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ และมักสร้างวัดประจําชุมชนตนเอง

เพื่อเป็นศูนย์รวมจิตใจ และพบปะญาติพีน้อง ทําบุญตามประเพณี วัดมอญจึงเป็นสถานที่แห่ง

ความจําร่วม และนิยมสร้าง เสาหงส์ และเจดีย์มอญ เป็นอัตลักษณ์สําคัญของ

ชุมชน รูปแบบของเจดีย์แบบมอญ คือฐานสูงไม่มีบันไดขึ้น เหนือองค์ระฆังก็สอบขึ้นไปจนถึงยอด

ทีเดียว โดยไม่มีบัลลังก์สีเหลียมเหนือองค์ระฆังมาคัÉนแต่ก่อนจะถึงยอดฉัตรยังมียอดหรือปลี รูปร่าง

เหมือนปลีกล้วย”

# data[].attributes.body
ใช้ข้อมูลเรื่องมอญสามโคกในหนังสือเล่มนี้ให้เป็นประโยชน์ค่ะ

# data[].attributes.attachment_link.title
สำเนา มอญสามโคก-วัดและชุมชน

# data[].attributes.headline
ที่มามอญสามโคก

# data[].attributes.subject
ที่มามอญสามโคก

# data[].attributes.body
6404013 วริศรา เจริญชัยวัฒนกุล

# data[].attributes.headline
ที่ตั้งชุมชนมอญสามโคกในอดีต-ปัจจุบัน

# data[].attributes.subject
ที่ตั้งชุมชนมอญสามโคกในอดีต-ปัจจุบัน

# data[].attributes.body
6403725เกษมณี เพชรา

# data[].attributes.attachment_link.title
สามโคกในอดีต-ปัจจุบัน

# data[].attributes.attachment_link.metadata.title
สามโคกในอดีต-ปัจจุบัน

# data[].attributes.headline
จุดเด่นของมอญสามโคกที่เเตกต่างจากมอญที่อื่น

# data[].attributes.subject
จุดเด่นของมอญสามโคกที่เเตกต่างจากมอญที่อื่น

# data[].attributes.body
6403619 ปิยธิดา ยังประโยชน์

# data[].attributes.attachment_link.title
เสียงบันทึกใหม่

# data[].attributes.attachment_link.metadata.title
เสียงบันทึกใหม่

# data[].attributes.headline
กิจกรรมของชุมชนมอญที่ยังหลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน

# data[].attributes.subject
กิจกรรมของชุมชนมอญที่ยังหลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน

# data[].attributes.body
6403566 สุชาวดี เทียนอร่าม

# data[].attributes.attachment_link.title
กิจกรรมของชุมชนมอญที่สำคัญที่ยังหลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน

# data[].attributes.attachment_link.metadata.title
กิจกรรมของชุมชนมอญที่สำคัญที่ยังหลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน

# data[].attributes.headline
วัดที่เป็นจุดศูนย์รวมสำคัญในการทำกิจกรรมของชาวมอญสามโคก

# data[].attributes.subject
วัดที่เป็นจุดศูนย์รวมสำคัญในการทำกิจกรรมของชาวมอญสามโคก

# data[].attributes.body
6403566 สุชาวดี เทียนอร่าม

# data[].attributes.attachment_link.title
วัดที่เป็นจุดศูนย์รวมสำคัญในการทำกิจกรรมของชาวมอญสามโคก

# data[].attributes.attachment_link.metadata.title
วัดที่เป็นจุดศูนย์รวมสำคัญในการทำกิจกรรมของชาวมอญสามโคก

# data[].attributes.attachment_link.title
ชุมชนมอญสามโคก