# data[].attributes.body
Ochrona praw konsumenta – prawo konsumenta indywidualnego, a także konsumentów zbiorowych, zawarta przede wszystkim w krajowych porządkach prawnych, a także w prawie Unii Europejskiej, mająca na celu ochronę praw osoby fizycznej, która dokonuje czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Gwarancja to dokument wydawany dobrowolnie przez producenta, zapewniający o jakości produktu. Zazwyczaj gwarancja wydawana jest równocześnie ze sprzedażą danego towaru, bez względu na to, czy producent jest równocześnie sprzedawcą, czy też nie. Dokument ten określa czas, w jakim obowiązuje gwarancja jakości oraz warunki konieczne do jej uwzględnienia. Znajduje się w nim nazwa i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w kraju. Dodatkowo powinien znaleźć się w nim zapis o nie wyłączeniu, nieograniczeniu i nie zawieszeniu gwarancji w przypadku niezgodności towaru z umową. Producent nie ma obowiązku wystawienia gwarancji. Udziela jej dobrowolnie i sam określa warunki i zakres uprawnień konsumenta oraz termin obowiązywania.

Zgodnie z kodeksem cywilnym sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną. Rękojmia kc obejmuje niezgodność rzeczy sprzedanej z umową. Jeżeli przedmiot nie posiada właściwości wynikających z umowy, nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu zakupu lub klient otrzymał przedmiot niekompletny, mający wadę fizyczną, wtedy ma prawo skorzystać z rękojmi. Domniemywa się, że wada fizyczna stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy powstała przed jej wydaniem lub już wtedy istniała przyczyna jej wystąpienia. Sprzedawca odpowiada za wydaną rzecz przez okres dwóch lat. Rękojmia za wady daje klientowi prawo domagania się bezpłatnej naprawy, wymiany towaru na nowy, obniżenia lub zwrotu ceny.

To nabywca określa, czy dany przedmiot ma zostać naprawiony, czy wymieniony na inny. Wybór klienta jest wiążący dla sprzedawcy. Zwrot ceny zakupu jest rozwiązaniem ostatecznym, przysługującym wyłącznie wtedy, gdy nie ma możliwości naprawy lub wymiany. Sprzedawca z mocy prawa jest zobowiązany do odpowiedzialności za sprzedany, wadliwy produkt. Zwolniony z odpowiedzialności jest wtedy, gdy klient wiedział o wadzie w momencie kupna towaru. Dzieje się tak zazwyczaj wtedy, gdy cena produktu zostaje obniżona ze względu na jego wadę. Zwolnienie z odpowiedzialności obejmuje wyłącznie wadę, o której klient został poinformowany. Jeżeli wystąpi inna, sprzedawca musi uwzględnić reklamację.

Różnica pomiędzy gwarancją a rękojmią

Rękojmia a gwarancja różnią się inną odpowiedzialnością za towar oraz odmiennymi terminami dochodzenia roszczeń.

W ramach rękojmi za wadliwy towar odpowiada sprzedawca, natomiast w ramach gwarancji odpowiedzialność ponosi producent. Producent nie ma obowiązku wystawiania gwarancji, natomiast sprzedawca zawsze odpowiada za wydany towar z mocy prawa. Klient może skorzystać z rękojmi w ciągu 2 lat od momentu odbioru przedmiotu.

Gwarancja obowiązuje do terminu w niej ustalonego. Przy rękojmi klient ma prawo żądać wymiany towaru na nowy lub jego bezpłatną naprawę, a nawet zwrot pieniędzy. Gwarancja obejmuje zakres określony w dokumencie. Bardzo ważną różnicą pomiędzy gwarancją a rękojmią jest termin ich ważności po wymianie wadliwej rzeczy. Rękojmia nie ulega wydłużeniu, jeżeli przedmiot zostanie wymieniony na nowy. Natomiast gwarancja w takim przypadku powoduje, że czas zostaje liczony od początku, od momentu wydania nowej rzeczy.

Gwarancja a rękojmia – jak i kiedy jej dochodzić?

W sytuacji, gdy reklamację do producenta składa kontrahent, kwestię wyboru sposobu powinna regulować umowa zawarta pomiędzy nimi. W przypadku klienta indywidualnego sprzedawca odpowiada z mocy prawa. Producent może spełnić roszczenia klienta wyłącznie w zakresie dobrowolnie dołączonej gwarancji i warunków w niej zawartych. Podstawą do reklamacji jest faktura, paragon lub umowa. Jednak sprzedawca nie może uzależniać jej przyjęcia od posiadania paragonu. Również oryginalne opakowanie nie jest warunkiem uwzględnienia reklamacji. Nabywca ma prawo skorzystać rękojmi bez względu na uprawnienia z tytułu gwarancji. Musi to zrobić w ciągu roku od wykrycia wady. Sprzedawca ma 14 dni na rozpatrzenie reklamacji i poinformowanie o sposobie jej rozwiązania. Jeżeli klient nie otrzyma odpowiedzi w tym terminie, reklamację uznaje się za przyjętą.

Zazwyczaj konsumenci korzystają z gwarancji producenta. Wynika to z krótszego czasu uwzględnienia i realizacji reklamacji. Producent znający doskonale swój produkt szybko go naprawi, gdyż posiada odpowiednie sprzęty i materiały. Brak pośredników sprawia, że usterka naprawiana jest w krótkim czasie. Nie bez znaczenia jest także wydłużenie czasu gwarancji z powodu wymiany towaru na nowy. W przypadku, gdy gwarant nie jest w stanie spełnić oczekiwania klienta, ten ma prawo skorzystać z rękojmi. To, z której formy reklamacji klient skorzysta, zależy wyłącznie od niego. Nawet wymiana przedmiotu przez gwaranta na nowy nie zwalnia sprzedawcy z obowiązku rękojmi w przypadku wad, które mogą wystąpić w przyszłości w wymienionej rzeczy. Termin ważności rękojmi zostaje zawieszony z dniem poinformowania sprzedawcy o wadzie, aż do czasu otrzymania przez klienta nowego produktu.

Przed złożeniem reklamacji konsument powinien zastanowić się i przeanalizować, czy korzystniejsza dla niego będzie gwarancja, czy też rękojmia. Różnice pomiędzy nimi są istotne i warto o nich pamiętać.

# data[].attributes.body
Reklama, pomimo tego, że jest zjawiskiem znanym i bardzo powszechnym oraz ma zdecydowanie znaczącą rolę, nie doczekała się jednej i podstawowej definicji. Mianowicie, jest pojęciem niejednoznacznym i szeroko definiowanym przez różnych specjalistów marketingowych, ekonomistów czy handlowców. Problem z jej określeniem wynika po pierwsze z powodu tego, że jest to zagadnienie bardzo szerokie i jest przedmiotem zainteresowania wielu dyscyplin naukowych, które interpretują ją na różne sposoby. Po drugie zaś wewnętrzne zróżnicowanie reklamy nie daje jej zamknąć w jedną uniwersalną formułę.

Według "Innego słownika języka polskiego" pod pojęciem reklamy rozumie się informowanie ludzi na temat usług, towarów oraz podkreślanie ich zalet w taki sposób, by klienci chcieli za nie zapłacić.

W literaturze z dziedziny marketingu najczęściej używa się definicji reklamy sformułowanej przez American Marketing Assocation, według której reklama to każda płatna forma nieosobistej prezentacji oraz popierania idei, dóbr i usług przez ściśle określoną, zainteresowaną osobę.

Z kolei w "Encyklopedii promocji i reklamy" definiuje ją jako zaprogramowane działanie za pomocą zespołów różnorodnych środków przekazu, w celu zjednania swobodnej decyzji odbiorców.

Prawo interpretuje natomiast reklamę jako przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej bądź rzemieślniczej w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.

Dzisiaj reklamę można określić jako zespół działań dążących do skomunikowania się z odbiorcą poprzez różne techniki (w tym retorykę, perswazję, przekonywanie przez zróżnicowane kanały przekazu) w celu zwrócenia jego uwagi na produkt, usługę a nawet skonkretyzowaną ideę. Efektem finalnym komunikacji ma być pozytywna decyzja odbiorcy co do skorzystania z oferty - a co za tym idzie - doprowadzenie do transakcji, w której sprzedawca (producent, usługodawca itd.) otrzyma określoną sumę pieniędzy (rzadziej ekwiwalent) w zamian za zaoferowany produkt czy

Funkcje reklamy

Reklama pierwotnie spełniała wyłącznie funkcję informacyjną, związaną z dotarciem do klienta w celu nakłonienia go do kupienia towaru czy skorzystania z usługi. Dziś funkcji reklamy jest znacznie więcej, a nawet podstawowa funkcja związana z przekazywaniem informacji uległa sporej przemianie. Jest to związane nie tylko z rozwojem technologicznym i ogromną konkurencją na rynku, ale także z procesami globalizacyjnymi, które zmuszają reklamodawców do zintensyfikowania wysiłków w celu "przebicia się" do głównego nurtu. Wśród najważniejszych funkcji reklamy można wyróżnić w szczególności:

funkcję informacyjną, związaną z poinformowaniem potencjalnych nabywców o produkcie, ich cenie zakupu, miejscach jego sprzedawania. Funkcja ta dotyczyć będzie także przekazania informacji klientowi o cechach produktu, warunkach sprzedaży i innych szczegółach;

funkcję wspierającą, powiązaną z kształceniem postaw nabywców. Jest to zespół działań, które mają wywierać określony wpływ na zachowania i preferencje klienta. Jest ona funkcją poboczną i wtórną w kontekście funkcji informacyjnej - ma przede wszystkim za zadanie przekonywać i przypominać o usługach i produktach klientowi, który już raz z nich skorzystał;

funkcję edukacyjną (edukującą klienta), która ma na celu nauczenie i uświadomienia potencjalnego klienta o korzyściach płynących z zastosowania określonego produktu. Produkt, który korzysta z reklamy z wykorzystaniem funkcji edukacyjnej, będzie charakteryzował się nie tylko spełnianiem potrzeby klienta, ale także będzie posiadał inne korzyści z jego posiadania (np. wysoką wytrzymałość, uniwersalność, energooszczędność itd.);

funkcję konkurencyjną - czyli forma odpowiedzi na komunikaty wysyłane przez firmy konkurencyjne. Taka reklama nastawiona jest na swoistą "konfrontację", która ma nie tylko zwiększyć obroty firmy wydającej taki komunikat, ale także spowolnić i utrudnić kampanię reklamową oponentów z tej samej branży.

O sukcesie reklamy decyduje więc dotarcie do świadomości konsumenta oraz sprawienie by poczuł on chęć posiadania danego produktu. Są to podstawowe funkcje reklamy, dobrze znane i wykorzystywane przez wiele agencji reklamowych oferujących przeprowadzenie profesjonalnych kampanii. Bez ich znajomości i sprawnego wykorzystania nie byłoby możliwe osiągnięcie dużej skuteczności i dobrego efektu końcowego kampanii.

Cele reklamy

Bardzo ważną sprawą w procesie planowania reklamy jest odpowiednie określenie celów. Cel reklamy jest to cel marketingowy, polegający na stworzeniu świadomości i wiedzy na temat produktów oraz usług oferowanych przez dane przedsiębiorstwo.

Cele reklamy mają następujące cechy:

powinny mieć formę, którą można zakomunikować na piśmie kierownictwu bądź osobom, które są zaangażowane w ich realizację;

powinny być mierzalne;

powinny posiadać jasno określony punkt wyjścia;

powinny być ukierunkowane na precyzyjnie określoną grupę docelową;

powinny mieć ściśle określony czas realizacji.

Przy określaniu celów reklamy przydatne są wszelkie informacje dotyczące zachowań konsumenta na potencjalnym rynku zbytu. Wiedza na temat tych czynników wpływa na decyzje nabywcze i pozwala podejmować skuteczne decyzje odnośnie konstrukcji reklamy. Zachowania nabywcze pomagają także wybrać odpowiednie media do reklamy i zaprojektować jej treść. Najlepiej spełniają tą funkcję przekazujące komunikat firmy na konkretnie działającym już rynku.

Rodzaje reklamy

Reklama wiąże się z obecnością produktów na rynku. Jej funkcjonowanie podtrzymuje proces sprzedaży i wspiera go na poszczególnych etapach. Reklama posiada grono odbiorców, którzy reprezentują różne środowiska - handlowców, konsumentów, producentów. Do każdej z tych grup adresuje się inny rodzaj reklamy, w taki sposób by była ona adekwatna do wykonywanych przez nich funkcji. W literaturze przedmiotu można znaleźć bardzo wiele różnych rodzajów i kryteriów podziału reklamy.

# data[].attributes.body
Co to jest marketing mix?

W specjalistycznych źródłach marketing mix – nazywany także kompozycją marketingową – określany jest jako szereg zróżnicowanych metod i procesów, które wpływają zarówno na klientów marki, jak i na jej konkurentów.  To oficjalna, ale w praktyce niezbyt zrozumiała definicja, która dotyczy działań stosowanych na wszystkich etapach lejka sprzedażowego. Przełóżmy ją zatem na polski:  Marketing mix to nic innego, jak działania jakie może podejmować firma, aby zwiększyć sprzedaż swoich produktów lub usług oraz skuteczniej oddziaływać na konsumentów. Wyróżniamy kilka koncepcji marketingu mix – najpopularniejsze to 4P i 7P. W kolejnych akapitach wyjaśniamy, co oznaczają te enigmatyczne skróty.

Kompozycja marketingowa – czym różni się 4P od 7P?

W czasach „Mad Men” (czyli w latach 60. XX wieku) marketerzy posługiwali się koncepcją 4P, w której poszczególne “P” oznaczały produkt, cenę, dystrybucję i promocję. Jej autorem był Edmund Jerome McCarthy, czyli jeden z pierwszych teoretyków marketingu. Tworząc model 4P miał na celu stworzenie formuły, która pozwoliłaby przedsiębiorstwom dokładniej analizować i tym samym ulepszać sposób ich działania. Od lat 60. zmienił się jednak nie tylko otaczający nas świat, ale także marketing, w efekcie czego powstało wiele alternatywnych koncepcji dla 4P. Jedna z nich to koncepcja marketingu 7P. Jak nietrudno się domyślić rozbudowuje ona koncepcję 4P o kolejne komponenty. Przyjrzyjmy się bliżej każdemu z nich:

produkt (product) – opakowanie, gwarancja i jakość przedmiotu oraz to, jak produkt postrzegany jest przez odbiorców i w jakim stopniu zaspokaja ich potrzeby;

cena (price) – to z jednej strony wydatek konsumenta, a z drugiej wynagrodzenie za koszty poniesione przez sprzedawcę; jej wysokość dopasowuje się do możliwości finansowych klientów;

dystrybucja (place) – informuje o rozmieszczeniu produktów na rynku i kanałach ich udostępniania;

promocja (promotion) – to ogół środków, które sprawiają, że konsument jest bardziej skłonny do zakupu produktu lub skorzystania z usługi: reklama, PR, sprzedaż bezpośrednia;

ludzie (people) – osoby, dzięki którym produkt się sprzedaje, przede wszystkim reprezentanci firmy, ale także klienci; osiągnięciu celu sprzedażowego sprzyjają określone reguły szkoleń czy zwrotów i reklamacji;

proces (process) – najczęściej zawiera cztery kroki: zainteresowanie klienta – dostarczenie informacji – sprzedaż – obsługa posprzedażowa;

świadectwo materialne (physical evidence) – czynniki, dzięki którym uzyskuje się zadowolenie odbiorców, m.in. estetyczne logo, gustownie urządzone biuro w dobrej lokalizacji czy funkcjonalna strona internetowa.

Marketing 7P a 4C

Wspominaliśmy, że marketing mix to teoretyczne podstawy współczesnego marketingu oraz że przez lata powstało wiele alternatywnych koncepcji. Kolejna formuła, którą warto znać to 4C Roberta Lauterborna. Czym charakteryzuje się ta koncepcja? Na pewno jest bardziej “klientocentryczna” – na proces sprzedaży patrzymy z perspektywy konsumenta, a nie firmy. Do składników marketingu 4C należą:

klient (customer value) – oś działań marketingowych; konsument – a nie produkt, jak w modelach 4P i 7P – stawiany jest w centrum zainteresowania;

koszt (cost) – nakład ponoszony przez konsumenta, nie tylko w postaci pieniędzy, ale i czasu poświęconego na wybór produktu w sklepie – online i offline;

wygoda (convenience) – na komfort klienta składają się: dogodne miejsce i czas zakupu, a także łatwość docierania do informacji w internecie i w materiałach papierowych;

komunikacja (communication) – różni się od klasycznej promocji, skupiając się na budowaniu więzi z odbiorcą za pomocą content marketingu i dialogu prowadzonego w mediach społecznościowych.

Koncepcja 4C to zatem nic innego jak klasyczny Marketing Mix widziany oczyma klienta. Najlepsze efekty przynosi stosowanie jej równolegle z opisanymi wcześniej metodami – raczej nie należy koncentrować się wyłącznie na samym marketingu 4C, ponieważ to firma, nie klienci tworzy swoje produkty i usługi. Potrzeby klientów oczywiście są ważne, jednak nie mogą nam one przesłaniać naszej wizji.

Marketing mix 7P w praktyce– przykłady z różnych branż

Wyjaśniliśmy już co znaczą skróty 4P, 4C i 7P, ale dla czytelnika, który dopiero zaczyna przygodę z marketingiem wciąż mogą być one niewystarczająco zrozumiałe. Zobaczmy, jak marketing mix wygląda w praktyce, jeszcze raz opisując wszystkie 7P – tym razem posiłkując się konkretnymi przykładami:

W przypadku produktu przykładem niech będą drogerie – w tym biznesie najważniejsze jest wyodrębnienie kategorii rzeczy, które mają największe udziały w rynku, a następnie wyłonienie liderów w każdej z nich. Niebagatelne znaczenie mają także produkty sezonowe – produkty o cieplejszych zapachach i regeneracyjnym charakterze sprawdzą się zimą, natomiast lato to czas na sprzedaż produktów do opalania. W segmencie usług, np. w turystyce, produkt jest bardziej złożony. Dla przykładu: kupując wycieczkę zagraniczną, kupujemy nie tylko sam wypoczynek, ale także przeloty, przejazdy, zakwaterowanie i posiłki;

Kolejny komponent – cena – powinien uwzględniać koszty produkcji i jednocześnie być dostosowany do zasobności portfela grupy docelowej.

Trzecie “P”, czyli miejsce, pokazuje znaczenie lokalizacji biznesu Sklep jubilerski zapewne uzyska większą sprzedaż w centrum dużego miasta, a burgerownia w modnej dzielnicy. Nie zapominajmy, że szeroko rozumiane “miejsce” – witryna kwiaciarni eksponująca bukiety, przyjemny dla oka wystrój restauracji, strona www – s jest częścią doświadczenia konsumenta;

Kolejny komponent, czyli promocja może przyjmować różne formy – zarówno klasycznych zniżek (“kup jeden produkt, drugi dostaniesz gratis”), jak i specjalnych pakietów dostępnych np. w gabinecie kosmetycznym.

Rozszerzony wariant formuły Marketing Mix zakłada, że marki powinny wziąć pod rozwagę, jakiego rodzaju personel będą zatrudniać. Chodzi tu przede wszystkim o pracowników, którzy mają bezpośredni kontakt z klientem, ponieważ są oni, „twarzami firmy”. Strategie mogą być różne – w jednej restauracji pracownicy mogą zwracać się do klientów na „Ty” i wchodzić z nimi w swobodne interakcje, w innej obsługa może trzymać klientów na dystans i używać bardziej formalnego języka. Każda z tych decyzji będzie mieć wpływ na wizerunek marki.

Proces opiera się m.in. o: punktualność, brak kolejek czy sprawne rozwiązywanie problemów. Profesjonalne doradztwo sprawia, że klienci zakupią ten sam przedmiot lub ponownie wybiorą konkretny punkt usługowy;

Świadectwo materialne może przybrać różne postaci: uporządkowanych według klucza i dokładnie oświetlonych leków w aptece, pamiątkowych magnesów przywiezionych z wakacji, certyfikatów na ścianie u dentysty czy zdjęć realizacji „przed” i „po” na Facebooku dekoratora wnętrz.

Omawiając właściwości marketingu mix 7P, warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię. W wyniku ewolucji mediów społecznościowych i pojawienia się stron z opiniami, na temat produktów powinna panować pełna transparentność. To z jednej strony utrudnienie, ponieważ wszystko jest jawne, a z drugiej szansa dla marketerów. Warto ją wykorzystać, zyskując tym samym przewagę nad konkurencją.

# data[].attributes.body
Wzrost ceny powoduje spadek popytu i dlatego krzywa popytu jest linią opadającą. Są jednak od tego nieliczne wyjątki.

Paradoks Giffena. Angielski statystyk Robert Giff en opisał paradoks, który miał miejsce w dziewiętnastowiecznej Irlandii. Zaraza ziemniaczana przyczyniła się do małych zbiorów ziemniaków, co z kolei spowodowało wzrost ich ceny. Mimo wyższej ceny popyt na ziemniaki nie zmniejszył się. Stało się tak, ponieważ ziemniaki dla biednych Irlandczyków (był to wtedy bardzo ubogi kraj pod władaniem Wielkiej Brytanii, w którym z głodu umarło w tym czasie wielu ludzi) były podstawą pożywienia i w podobnej cenie nie miały substytutów. Mimo wzrostu ceny ziemniaki i tak były najtańszym źródłem kalorii. Oczywiście, można było je zastąpić zbożem czy mięsem, ale te były jeszcze droższe. Współcześnie, po dokładnej analizie prac Giff ena, wiadomo, że nie miał on wcale na myśli ziemniaków, niemniej jednak w teorii ekonomii paradoks Giff ena zawsze kojarzy się z Irlandią i ziemniakami. Dziś trudno byłoby znaleźć przykład takiego dobra, na które - z racji dużego udziału w wydatkach i braku substytutów - popyt rósłby wraz ze wzrostem ceny.

Paradoks Veblena. Thorstein Veblen, amerykański ekonomista i skandalista, napisał książkę Teoria klasy próżniaczej. Kpił w niej z amerykańskiego społeczeństwa, dla którego istotne znaczenie miała konsumpcja na pokaz. Wielu ludzi (i to nie tylko w Ameryce) kupuje pewne towary nie dlatego, że są im potrzebne, ale ponieważ, inni je mają, albo nie mają - bo ich nie stać. W ten sposób posiadanie pewnych rzeczy staje się wyróżnikiem, potwierdzeniem wysokiego statusu materialnego. Trwa nieustanny wyścig między konsumentami, kto będzie miał droższy samochód czy zegarek, większy telewizor, dłuższy basen itp. Pewne dobra są szczególnie umiłowane przez snobów, nie mogą więc być tanie. Obniżenie ceny może sprawić, że staną się one dostępne dla tych, którzy do tej pory nie mogli sobie na nie pozwolić. Jeśli więcej ludzi zacznie je kupować, przestaną być wyróżnikiem i ci naprawdę bogaci będą musieli poszukać czegoś innego. To właśnie dlatego produkty Bentleya czy fi rmy Patek kosztują tak dużo. Obniżka ceny prawdopodobnie nie spowodowałaby wzrostu popytu, lecz jego spadek. Takich snobistycznych dóbr, na które popyt mógłby spaść po obniżeniu ceny, jest więcej, m.in.: droga biżuteria, kosmetyki, ubrania z kolekcji znanych kreatorów mody.

Paradoks spekulacyjny. Jeśli wiemy, że coś będzie drożało w przyszłości, to jeśli tylko mamy trochę gotówki, chętnie nabędziemy to dziś, by w przyszłości sprzedać z zyskiem. Jeśli wie o tym więcej osób, to chętnych do kupowania przybywa i windują oni cenę. Jednak wysoka cena wcale nie odstrasza kupujących, bo przecież cena rośnie i w przyszłości będzie jeszcze wyższa. Dobrym miejscem do zaobserwowania paradoksu spekulacyjnego jest giełda. Na giełdzie po okresie wzrostu cen, który w dużej mierze napędzany jest ludzkimi oczekiwaniami, „bańka spekulacyjna” pęka i ci, którzy kupowali, na końcu mogą już tylko stracić. Kiedy bowiem niknie wiara we wzrost ceny, nie ma już chętnych do kupowania, co powoduje jej spadek. Spadająca cena nie zwiększa jednak popytu, a wprost przeciwnie - popyt jest coraz mniejszy, bo po co kupować dziś, skoro jutro będzie taniej.

# data[].attributes.body
Cena detaliczna to cena jednostkowa, za którą konsumentowi oferowany jest dany produkt lub usługa. Jest zwykle wyższa od ceny hurtowej o marżę detaliczną, która pokrywa koszty (przechowywanie towaru, wolniejsza rotacja) i zapewnia zysk w placówce handlu detalicznego.

Zysk większości sklepów wynika z różnicy pomiędzy ceną hurtową a detaliczną.

Sklepy kupują większą ilość towaru po niższej cenie i sprzedają go detalicznie po cenie wyższej, zyskując różnicę.

Podstawą ustalenia ceny jest kalkulacja uwzględniająca przewidywane koszty lub techniczny koszt wytworzenia, odzwierciedlający koszty faktycznie poniesione przez producenta. Poziom ten to minimum, poniżej którego ustalona cena traktowana jest jako dumping i postrzegana jako przejaw nieuczciwej konkurencji.

# data[].attributes.body
Cena rynkowa to cena, która ustalana jest na giełdzie, na rynku pozagiełdowym lub rynku transakcji prywatnych. W przypadku giełdy cena rynkowa ustalana jest na codziennych sesjach giełdowych i zależy od popytu i podaży. Określana jest w procentach wartości nominalnej.

Cena rynkowa to najwyższa cena, po jakiej kupujący chce i jest w stanie nabyć określone dobro, a także najniższą, na jaką może zgodzić się sprzedający. Mówiąc ogólnie, jest to najbardziej prawdopodobna cena, jaką za dane dobro można by otrzymać na zorganizowanym rynku.

Rynkowa cena akcji/produktu/usługi rośnie, gdy popyt jest wyższy niż podaż.
Cena rynkowa może również zależeć od różnych czynników. Może na nią mieć wpływ sytuacja polityczna, preferencje kupujących lub sprzedających, a także koniunktura.

# data[].attributes.body
Czynniki kształtujące popyt (oprócz ceny) są następujące:

wielkość oraz stabilność dochodów nabywców (im dochody są wyższe i bardziej stabilne, tym popyt jest wyższy),

ceny produktów substytucyjnych (zamienników; przykładem produktów substytucyjnych są masło i margaryna) – im wyższe są ceny produktów substytucyjnych, tym popyt na dobro X jest wyższy,

ceny produktów komplementarnych (uzupełniających) – im wyższe są ceny produktów komplementarnych, tym popyt na dobro X jest z reguły niższy (przykładem takich dóbr są np. rower oraz pompka),

przewidywania co do kształtowania się cen produktu w przyszłości (im bardziej spodziewany jest wzrost ceny, tym teraźniejszy popyt jest wyższy),

gusty i preferencje konsumentów (na popyt na dane dobro wpływają także aktualne trendy oraz moda),

czynniki społeczne oraz demograficzne (procesy zachodzące w społeczeństwie, np. starzenie społeczeństwa, również wpływają na popyt na produkty),

czynniki geograficzne (np. w krajach o niższej średniej temperaturze popyt na kurtki czy termosy będzie wyższy),

sytuacja gospodarcza (w czasie recesji popyt na dobra generalnie ulega obniżeniu; odwrotnie jest w trakcie trwania pomyślnej koniunktury gospodarczej).

Podobnie jak w przypadku popytu, także w przypadku podaży występuje wiele czynników wpływających na jej poziom. Są to m.in.:

cena dobra (jej wzrost prowadzi zazwyczaj do zwiększenia podaży dobra, ponieważ jego producenci zamierzają w wyniku większej sprzedaży maksymalizować zyski),

ceny czynników produkcji (praca, ziemia, kapitał) oraz dostęp do czynników wytwórczych – im ten dostęp jest lepszy, a cena czynników produkcji bardziej atrakcyjna, tym większa powinna być podaż,

czynniki losowe (np. katastrofy naturalne, nieurodzaj), które wpływają zazwyczaj negatywnie na wielkość podaży danego dobra,

liczba sprzedawców oferujących dany produkt – im ich liczba jest wyższa na danym rynku, tym podaż dobra powinna być wyższa,

postęp techniczny, który także ma pozytywny wpływ na podaż dóbr (postęp techniczny zwiększa opłacalność produkcji i umożliwia produkcję na większą skalę),

brak ograniczeń w handlu międzynarodowym (ceł oraz innych barier).

# data[].attributes.body
Jakie są zależności pomiędzy popytem a podażą?

Krzywe popytu oraz podaży wyznaczają równowagę rynkową (prawo popytu i podaży) – punktem równowagi rynkowej jest punkt, w którym krzywe popytu oraz podaży przecinają się. Równowaga rynkowa jest sytuacją optymalną z punktu widzenia rynku, wówczas bowiem wielkość popytu na dane dobro równa się wielkości jego podaży. Taki rynek, na którym występuje stan równowagi, określa się jako rynek stabilny. Jest to jednak sytuacja czysto teoretyczna, w rzeczywistości gospodarczej mamy bowiem najczęściej do czynienia z jedną z następujących sytuacji:

nadwyżka rynkowa – wówczas cena dobra jest wyższa niż w przypadku stanu równowagi rynkowej, a podaż wyższa niż popyt. W efekcie nadwyżki rynkowej nasileniu ulega rywalizacja między sprzedawcami produktu oraz obniżenie ceny danego dobra (w dłuższym okresie, cena tego dobra spada, ponieważ sprzedawcy osiągają mniejsze zyski jednostkowe z jego sprzedaży). W efekcie zmniejszającej się podaży sytuacja zbliża się do stanu równowagi.

niedobór rynkowy, tzn. sytuacja, kiedy to cena dobra jest zbyt niska w porównaniu z ceną równowagi, a popyt na dany produkt jest wyższy niż jego podaż. Stan niedoboru prowadzi do wzrostu cen (w efekcie wzrostu ceny zwiększeniu ulega podaż) i spadku popytu.

# data[].attributes.body
Podaż jest definiowana najczęściej jako ilość dobra, którą sprzedawcy (producenci) są gotowi zaoferować przy danym poziomie ceny (oraz innych warunkach niezmienionych). Według prawa podaży, podaż dobra zwiększa się wraz z jego ceną – jest to sytuacja odwrotna niż w przypadku popytu.

Podobnie jak w przypadku popytu, także podaż jest rozpatrywana w różnych ujęciach – wyróżnia się następujące rodzaje podaży:

podaż indywidualną, czyli oferowaną przez pojedynczego sprzedawcę,

podaż rynkową, czyli oferowaną przez wszystkich dostawców danego dobra na danym rynku,

podaż globalną, tzn. podaż wszystkich towarów oferowaną przez wszystkich dostawców na rynku.

# data[].attributes.body
Prawo popytu jest jedną z głównych kategorii występujących w ekonomii (zagadnienia z tego obszaru są nauczane już na początku studiów wyższych na kierunkach ekonomicznych). Co to jest popyt? W ogólnym ujęciu, definicja popytu jest następująca: popyt to taka ilość dobra (np. masła, książek czy jabłek), którą odbiorcy są w stanie zakupić przy danej cenie.