# data[].attributes.attachment_link.title
Dr Mirosław Dolata - Iskierki, iskry i błyskawice czyli elektryczność statyczna

# data[].attributes.attachment_link.description
Film 2/4. Specjalnie dla Ośrodka Rozwoju Edukacji w nasz projekt pn. "Domowe eksperymenty" włączył się dr Mirosław Dolata, wykładowca Katedry Fizyki SGGW w Warszawie. Zapraszamy do oglądania!

# data[].attributes.body
nie, ale...

# data[].attributes.body
tak

# data[].attributes.body
tak

# data[].attributes.body
Czy efekt jest trwały?

# data[].attributes.body
bo strefa naelektryzowana znakiem przeciwnym znajduje się bliżej niż strefa naelektryzowana tym samym znakiem.

# data[].attributes.body
bo ciała elektryzują się ładunkami tego samego znaku.

# data[].attributes.body
bo ciała elektryzują się ładunkami przeciwnych znaków.

# data[].attributes.body
Jakie siły wystąpią pomiędzy ciałami po naelektryzowaniu obu?

# data[].attributes.body
Zbliżamy (ale nie dotykamy!) do siebie dwa ciała - jedno naelektryzowane, drugie nie.

# data[].attributes.body
Dotykamy do siebie dwa ciała: naelektryzowane i nie. Możliwy jest też dotyk "przez pośrednika" - w tym celu trzeba użyć przewodnika (np. połączyć oba ciała metalowym drutem).

# data[].attributes.body
Pocieramy o siebie dwa wstępnie nienaelektryzowane przedmioty w wyniku czego oba się elektryzują.

# data[].attributes.body
A na czym to w ogóle polega?

# data[].attributes.headline
Jak trwale naelektryzować przewodnik przez indukcję?

# data[].attributes.subject
Jak trwale naelektryzować przewodnik przez indukcję?

# data[].attributes.body
Istnieje możliwość trwałego naelektryzowania przewodnika przez indukcję, jeżeli zastosujemy jedną z dwóch taktyk:

1. w trakcie elektryzowania przewodnik będzie uziemiony (ładunki mogą uciec do Ziemi) a następnie uziemienie jest przerywane (tak że ładunki nie mogą powrócić)

2. fizyczne rozdzielenie stref naelektryzowanych ładunkami ładunkami przeciwnych znaków.

# data[].attributes.body
Sumaryczna wartość ładunku w ciele pierwotnie nienaelektryzowanym pozostaje bez zmian (czyli zero). Ładunki jedynie przemieszczają się.

# data[].attributes.body
Ładunek z ciała naelektryzowanego przepływa do ciała jeszcze nienaelektryzowanego tak, że oba ciała są naelektryzowane ładunkiem tego samego znaku.

Finalnie suma ładunków zgromadzonych na obu ciałach jest równa ładunkowi zgromadzonemu pierwotnie na ciele naelektryzowanym.

# data[].attributes.body
Oba ciała elektryzują się ładunkami przeciwnych znaków ale o tej samej wartości (tak, że w sumaryczny ładunek się nie zmienia).

# data[].attributes.body
Jak to się ma do zasady zachowania ładunku?

# data[].attributes.body
tak

# data[].attributes.body
tak

# data[].attributes.body
Czy jedno z ciał musi być już wstępnie naelektryzowane?

# data[].attributes.body
Polega na obrocie /rotacji/ już istniejących w ciele dipoli elektrycznych.

# data[].attributes.body
Polega na zaburzeniu sferycznej symetrii jądra atomowego i otaczającej je chmury elektronowej pod wpływem zewnętrznych sił elektrostatycznych.

# data[].attributes.body
W izolatorach brakuje swobodnych nośników ładunku. Reagują jednak na zewnętrzne siły elektrostatyczne poprzez mechanizm polaryzacji.

# data[].attributes.body
swobodne jony:
jony dodatnie (kationy)  jony ujemne (aniony)

# data[].attributes.body
swobodne elektrony

# data[].attributes.body
W przewodnikach występują swobodne  (tj. mające możliwość przemieszczania się w całej objętości materiału) nośniki ładunku.

# data[].attributes.body
roztwory:
- soli
- wodorotlenków
- kwasów
- innych substancji które       dysocjują

# data[].attributes.body
roztopione:
- sole
- wodorotlenki
- kwasy

# data[].attributes.body
zjonizowane gazy
(w tym powietrze)

# data[].attributes.body
grafit

# data[].attributes.body
wszystkie metale

# data[].attributes.body
Podział materiałów ze względu na występujące w nich ładunki elektryczne

# data[].attributes.body
Określenie jedno- oraz różnoimienne odnosi się zawsze do pary ładunków. Nie można tak nazwać pojedynczego ładunku!

# data[].attributes.body
Ładunek elementarny e jest co do wartości bezwzględnej (tj. bez znaku +/-) równy ładunkowi protonu bądź elektronu.

# data[].attributes.body
Co ciekawe ładunek 1C nie jest całkowitą wielokrotnością ładunku elementarnego. 1C to ponad 6 trylionów (!!!) ładunków elementarnych, niemniej dokładna wartość ma nieskończone rozwinięcie dziesiętne.

# data[].attributes.body
Tym samym nie wszystkie wartości są dopuszczalne. Nie może być np. ładunku równego 1,2e albo 8,5e.

# data[].attributes.body
Wszystkie pozostałe ładunki są, co do wartości, całkowitą wielokrotnością ładunku elementarnego.

# data[].attributes.body
Pojedyncze ładunki nie mogą być tworzone z niczego (kreacja) ani niszczone (anihilacja).

Niemniej istnieją w przyrodzie procesy w których tworzone lub niszczone są pary cząstek: jedna o ładunku dodatnim, druga o ładunku ujemnym. Zwróć uwagę, że nie wpływa to na całkowity ładunek układu.

# data[].attributes.body
Z zasady zachowania ładunku nie wynika czy Wszechświat jako całość jest elektrycznie obojętny czy może któryś z ładunków przeważa.

Niemniej całkowity ładunek Wszechświata musi być stały, niezmienny.

# data[].attributes.body
Ładunek jest skwantowany tzn. istnieje najmniejsza, dopuszczalna wartość ładunku, tzw. ładunek elementarny.

# data[].attributes.headline
Postulat III. Zasada zachowania ładunku (także: ciągłości ładunku) 

# data[].attributes.subject
Postulat III. Zasada zachowania ładunku (także: ciągłości ładunku) 

# data[].attributes.body
Pojedyncze ładunki są niezniszczalne i nie mogą być tworzone z niczego. Ładunki nie mogą pojawiać się i znikać (teleportować) ale muszą przemieszczać się z jednego miejsca w przestrzeni do drugiego.

# data[].attributes.body
Charles Augustin de Coulomb

# data[].attributes.body
Zwroty obu sił są zawsze przeciwne, niezależnie od tego czy ładunki się przyciągają czy odpychają.

# data[].attributes.body
Kierunek obu sił jest taki sam i jest równoległy do (pokrywa się) prostej wyznaczonej przez położenia tych dwóch ładunków (przez dwa punkty zawsze można jednoznacznie poprowadzić prostą).

# data[].attributes.headline
Postulat II. Oddziaływanie pomiędzy ładunkami (opis ilościowy)

# data[].attributes.subject
Postulat II. Oddziaływanie pomiędzy ładunkami (opis ilościowy)

# data[].attributes.body
Wartość siły przyciągania lub odpychania dwóch ładunków jest wprost proporcjonalna do wartości iloczynu ich ładunków oraz odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości pomiędzy nimi.

# data[].attributes.body
Ładunki o różnych znakach, tj. różnoimienne, przyciągają się.

# data[].attributes.body
Ładunki o tym samym znaku, tj. jednoimienne, odpychają się.

# data[].attributes.headline
Postulat II. Oddziaływanie pomiędzy ładunkami (opis jakościowy)

# data[].attributes.subject
Postulat II. Oddziaływanie pomiędzy ładunkami (opis jakościowy)

# data[].attributes.body
Istnieją dwa rodzaje ładunków: dodatnie (q>0) oraz ujemne (q<0) które oddziałują w następujący sposób:

# data[].attributes.body
Ładunek przyjęło się oznaczać literą q lub Q.

# data[].attributes.body
Jednostką ładunku w układzie SI jest 1C (czyt. kulomb).
Nie jest to jednostka podstawowa!

# data[].attributes.headline
Postulat I. Istnienie ładunków (opis ilościowy)

# data[].attributes.subject
Postulat I. Istnienie ładunków (opis ilościowy)

# data[].attributes.body
Ładunek elektryczny ma charakter ilościowy i jest mierzalny, tzn. jego wielkość/ilość można wyrazić liczbowo w wyniku pomiaru.

# data[].attributes.headline
Postulat I. Istnienie ładunków (opis jakościowy)

# data[].attributes.subject
Postulat I. Istnienie ładunków (opis jakościowy)

# data[].attributes.body
Istnieją tzw. ładunki elektryczne. Ładunek elektryczny jest fundamentalną właściwością materii odpowiedzialną za nowy (nieznany mechanice) rodzaj oddziaływań.

Pojedynczy ładunek może być: