# data[].attributes.attachment_link.title
Pieśń o Rolandzie - Pieśń o Rolandzie - streszczenie

# data[].attributes.attachment_link.description
Utwór składa się z ccxci 291 pieśni opowiada o zdarzeniach związanych z panowaniem karola wielkiego najistotniejszą jego częścią jest opis bitwy w

# data[].attributes.attachment_link.title
Średniowiecze - powtórka do matury - Ściągi, wypracowania, lektury - Bryk.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Średniowiecze rozpoczyna się wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku, jego koniec natomiast datuje się na rok 1492, kiedy to Krzy...

# data[].attributes.body
Na wieksza chwałę Bogu

# data[].attributes.body
piesn o czynach

# data[].attributes.body
sztuka mierania

# data[].attributes.body
pamietaj o śmierci

# data[].attributes.headline
Alegoria - "mówię w przenośni, obrazowo") – w literaturze i sztukach plastycznych obraz plastyczny lub słowny przedstawiający pojęcie, ideę, myśl, wydarzenie, przy pomocy obrazu o charakterze przenośnym lub symbolicznym, np. poprzez personifikację.

# data[].attributes.subject
Alegoria - "mówię w przenośni, obrazowo") – w literaturze i sztukach plastycznych obraz plastyczny lub słowny przedstawiający pojęcie, ideę, myśl, wydarzenie, przy pomocy obrazu o charakterze przenośnym lub symbolicznym, np. poprzez personifikację.

# data[].attributes.body
W średniowieczu księgi pisali zazwyczaj księża. Ich głównym założenie polegało na tym by pisać ku chwale Boga a nie dla własnego zysku stad prace były anonimowe

# data[].attributes.attachment_link.title
Motyw deesis - przykłady, opis, znaczenie

# data[].attributes.attachment_link.description
Deesis i wielkie deesis Słowo „deesis" wywodzi się z języka greckiego, w którym oznacza ono modlitwę, prośbę, orędownictwo. W ikonografii chrześcija

# data[].attributes.body
(z fr. danse macabre) – alegoryczny taniec, którego przedstawianie rozwinęło się w kulturze późnego średniowiecza (XIV i XV wiek), korowód ludzi wszystkich stanów z kościotrupem na czele, wyrażający równość wszystkich ludzi w obliczu śmierci

# data[].attributes.body
herezja- głoszenie nieprawdy, poglądów lub interpretacji niezgodnych z panująca religia

# data[].attributes.body
Motyw Deesis – kompozycja w sztuce przedstawiająca 3 postaci, Jezusa, Maryję i Jana Chrzciciela.

# data[].attributes.body
Uniwersalizm – jednolitość epoki średniowiecza(podobna forma, język, filozofia, sztuka, itp.)

# data[].attributes.body
Teocentryzm – pogląd sprowadzający wszystkie sprawy ludzkie do Boga, Bóg w centrum uwagi.
Hans Memling

# data[].attributes.attachment_link.title
Opis Śmierci w Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią

# data[].attributes.attachment_link.description
Informacje wstępne „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" to jedno z najważniejszych dzieł polskiej literatury średniowiecznej. Powstało ono ok. 146

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią - Analiza utworu

# data[].attributes.attachment_link.description
Geneza utworu polska wersja utworu została sporządzona w xv wieku prawdopodobnie przez zakonnika z mazowsza autor podkreślił funkcję dydaktyczną

# data[].attributes.attachment_link.title
Lament świętokrzyski - Informacje wstępne

# data[].attributes.attachment_link.description
Pochodzenie utworu lament świętokrzyski pochodzi z drugiej połowy xv wieku jego rękopis znaleziony został w bibliotece klasztoru świętego krzyża

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Posłuchajcie, bracia miła 1,
Kcęć wam skorżyć krwawą głowę 2;
Usłyszycie moj zamętek,
Jen mi się zstał w Wielki Piątek 3.

Pożałuj mię, stary, młody,
Boć mi przyszły krwawe gody 4;
Jednegociem Syna miała
I tegociem ożalała 5.

Zamęt ciężki dostał się mie, ubogiej żenie 6,
Widzęć rozkrwawione me miłe narodzenie,
Ciężka moja chwila, krwawa godzina,
Widzęć niewiernego Żydowina,
Iż on bije, męczy mego miłego Syna.

Synku miły i wybrany 7,
Rozdziel 8 z matką swoją rany!
A wszakom 9 cię, Synku miły, w swem sercu nosiła,
A takież tobie wiernie służyła,
Przemow k matce, bych się ucieszyła 10,
Bo już jidziesz ode mnie, moja nadzieja miła 11.

Synku, bych cię nisko miała,
Niecoć bych ci wspomagała 12;
Twoja głowka krzywo wisa 13, tęć bych ja podparła,
Krew po tobie płynie, tęć bych ja utarła,
Picia wołasz, piciać bych ci dała,
Ale nie lza dosiąc 14 twego świętego ciała.

O anjele Gabryjele,
Gdzie jest ono twe wesele,
Cożeś mi go obiecował tako barzo wiele,
A rzekęcy 15: Panno, pełna jeś miłości,
A ja pełna smutku i żałości,
Sprochniało 16 we mnie ciało i moje wszytki kości.

Proścież Boga, wy miłe i żądne maciory 17,
By wam nad dziatkami nie były takie to pozory,
Jele ja nieboga ninie dziś zeźrzała 18
Nad swym, nad miłym Synem krasnym 19,
Iż on cirpi męki nie będąc w żadnej winie 20.

Nie mam ani będę mieć jinego,
Jedno ciebie, Synu, na krzyżu rozbitego 21.

Głowa - zabójstwo, zbrodnia dokonana na niewinnym człowieku;

# data[].attributes.attachment_link.description
Lament świętokrzyski Posłuchajcie, bracia miła1, Kcęć wam skorżyć krwawą głowę2; Usłyszycie moj zamętek, Jen mi się zstał w Wielki Piątek3. Pożałuj mię, stary, młody, Boć mi przyszły krwawe gody4; Jednegociem Syna miała I tegociem ożalała5. Zamęt ciężki dostał się mie, ubogiej żenie6, Widzęć rozkrwawione me miłe narodzenie, Ciężka moja chwila, krwawa godzina, Widzęć niewiernego Żydowina, Iż on bije, męczy mego miłego Syna.

# data[].attributes.headline
"Bogurodzica" jest to najstarsza polska pieśń religijna. Jej najdawniejszy przekaz pochodzi z 1407 r., ale czas powstania jest sporny. Analiza tekstu, budowy stroficznej i języka pozwala stwierdzić, że pochodzi ona z XIII w. Treścią pierwszej strofy jest modlitwa do Matki Boskiej o wstawiennictwo do Jej Syna. W drugiej natomiast strofie podmiot zbiorowy zwraca się do Chrystusa, aby przez wzgląd na Jana Chrzciciela zapewnił ludziom pobożne (dostatnie) życie na ziemi i zbawienie wieczne po śmierci: "A na świecie zbożny pobyt / Po żywocie rajski przebyt".Obok treści, historyka literatury może interesować interpretacja pieśni, poznajemy bowiem światopogląd człowieka średniowiecza, który charakteryzują: postawa teocentryzmu i ascetyzmu. Interesująca jest również kompozycja pieśni, nacechowana symbolicznie. Główną postacią i adresatką utworu jest Matka Boska - Oblubienica, Pośredniczka. Występują też w tekście inne osoby: Chrystus, Bóg i Jan Chrzciciel. Wszystkie te postacie tworzą symboliczną w średniowieczu liczbę cztery, odnoszącą się do kwadratu cnót: męstwa, sprawiedliwości, umiarkowania i roztropności. Obie zwrotki kończy pełniący funkcję refrenu zwrot "Kyrie eleison – Kyrie eleison", tzn. Panie, zmiłuj się. To wezwanie jest przyjęte z liturgiiłacińskiej (ale pochodzi z greckiego). "Bogurodzica" zdumiewa kunsztowną budową, wysokim poziomem artystycznym tekstu literackiego i melodii wiersza. W pieśni są stosowane rymywewnętrzne i końcowe, które cechuje powtarzalność formy gramatycznej, np. "popyt - przebyt". Zastosowano wiersz średniowieczny, nazywany zdaniowo - rymowy, ponieważ w każdym wersie zamyka się zdanie pojedyncze lub jednorodny człon zdaniowy. Każdy wiersz jest wypowiedziany z intonacją wznoszącą się lub opadającą."Bogurodzica" jest zabytkiem języka staropolskiego, językoznawców interesują więc archaiczne formy gramatyczne i leksykalne.Archaizmy leksykalne"zwolena" - wybrana,"dziela" - dla,"jąż" - którą,"jegoż" - o co,"zbożny" - dostatni lub pobożny,"przebyt" - bytowanie, przebywanie.Archaizmy fleksyjne"Bogurodzica Dziewica Maryja" - forma mianownika l.p. w funkcji wołacza, który współcześnie brzmi: Bogurodzico Dziewico Maryjo! "Bogurodzica" dziś Bogarodzica - w staropolskim języku celownik zamiast dzisiejszego dopełniacza."Bożyc" - wołacz od wyrazu Bożyc - syn Boga."Bożycze" - forma wołacza, Bożycu."Zyszczy, spuści "- 2 osoba l.p. trybu rozkazującego z końcówką -y, -i.Te formy rozkaźnika zaniknęły w XIII w. Obok nich występują dzisiejsze, nowsze formy zakończone na spółgłoskę, np. usłysz."Bogiem sławiena" - przez Boga sławiona. Staropolska struktura gramatycznabezspójnikowa - "sławiena" kim? Bogiem, dzisiejsza forma spójnikowa -wsławiona przez kogo?"Gospodzina" - biernik od gospodzin, jest to forma nowsza.Archaizmy fonetyczne"Krzciciela" - dzisiejsze Chrzciciela, a więc "K" przeszło w "Ch". Taoboczność spółgłoskowa zachowała się w gwarze góralskiej do naszychczasów."Sławiena" - dzisiejsze sławiona. W wyrazie tym obserwujemy brak przegłosu (oboczności "e" - "o"). Niektórzy językoznawcy widzą tu wpływ języka czeskiegoArchaizmy słowotwórczeW wyrazie "bożycze" wyróżnić można wyraz zasadniczy - podstawowy Bóg i cząstkę słowotwórczą -ycz, -ic, a więc "bożyc" - syn Boga. Cząstkę tę dodawano w języku ruskim do imienia ojca na określenie syna, tzw. otczestwo.Wyraz "Gospodzina" mówi również o wpływach Rusi na język staropolski, pochodzi on bowiem od słowa "gospod" - pan.Archaizm składniowy"Twego dziela" - dla Twego. "Dziela", podobnie jak znany dzisiaj przyimek "dla", w języku staropolskim stało zawsze po wyrazie rządzonym."Bogurodzica" jest nie tylko najstarszą polską pieśnią religijną, ale także pierwszą pieśnią Maryjną. W dawnych wiekach była pieśnią bojową i hymnem narodowym. Jan Długosz mówi, że jako pieśń bojowa rozbrzmiewała na polach Grunwaldu przed bitwą. Śpiewało ją także rycerstwo polskie przed bitwą pod Warną.

# data[].attributes.subject
"Bogurodzica" jest to najstarsza polska pieśń religijna. Jej najdawniejszy przekaz pochodzi z 1407 r., ale czas powstania jest sporny. Analiza tekstu, budowy stroficznej i języka pozwala stwierdzić, że pochodzi ona z XIII w. Treścią pierwszej strofy jest modlitwa do Matki Boskiej o wstawiennictwo do Jej Syna. W drugiej natomiast strofie podmiot zbiorowy zwraca się do Chrystusa, aby przez wzgląd na Jana Chrzciciela zapewnił ludziom pobożne (dostatnie) życie na ziemi i zbawienie wieczne po śmierci: "A na świecie zbożny pobyt / Po żywocie rajski przebyt".Obok treści, historyka literatury może interesować interpretacja pieśni, poznajemy bowiem światopogląd człowieka średniowiecza, który charakteryzują: postawa teocentryzmu i ascetyzmu. Interesująca jest również kompozycja pieśni, nacechowana symbolicznie. Główną postacią i adresatką utworu jest Matka Boska - Oblubienica, Pośredniczka. Występują też w tekście inne osoby: Chrystus, Bóg i Jan Chrzciciel. Wszystkie te postacie tworzą symboliczną w średniowieczu liczbę cztery, odnoszącą się do kwadratu cnót: męstwa, sprawiedliwości, umiarkowania i roztropności. Obie zwrotki kończy pełniący funkcję refrenu zwrot "Kyrie eleison – Kyrie eleison", tzn. Panie, zmiłuj się. To wezwanie jest przyjęte z liturgiiłacińskiej (ale pochodzi z greckiego). "Bogurodzica" zdumiewa kunsztowną budową, wysokim poziomem artystycznym tekstu literackiego i melodii wiersza. W pieśni są stosowane rymywewnętrzne i końcowe, które cechuje powtarzalność formy gramatycznej, np. "popyt - przebyt". Zastosowano wiersz średniowieczny, nazywany zdaniowo - rymowy, ponieważ w każdym wersie zamyka się zdanie pojedyncze lub jednorodny człon zdaniowy. Każdy wiersz jest wypowiedziany z intonacją wznoszącą się lub opadającą."Bogurodzica" jest zabytkiem języka staropolskiego, językoznawców interesują więc archaiczne formy gramatyczne i leksykalne.Archaizmy leksykalne"zwolena" - wybrana,"dziela" - dla,"jąż" - którą,"jegoż" - o co,"zbożny" - dostatni lub pobożny,"przebyt" - bytowanie, przebywanie.Archaizmy fleksyjne"Bogurodzica Dziewica Maryja" - forma mianownika l.p. w funkcji wołacza, który współcześnie brzmi: Bogurodzico Dziewico Maryjo! "Bogurodzica" dziś Bogarodzica - w staropolskim języku celownik zamiast dzisiejszego dopełniacza."Bożyc" - wołacz od wyrazu Bożyc - syn Boga."Bożycze" - forma wołacza, Bożycu."Zyszczy, spuści "- 2 osoba l.p. trybu rozkazującego z końcówką -y, -i.Te formy rozkaźnika zaniknęły w XIII w. Obok nich występują dzisiejsze, nowsze formy zakończone na spółgłoskę, np. usłysz."Bogiem sławiena" - przez Boga sławiona. Staropolska struktura gramatycznabezspójnikowa - "sławiena" kim? Bogiem, dzisiejsza forma spójnikowa -wsławiona przez kogo?"Gospodzina" - biernik od gospodzin, jest to forma nowsza.Archaizmy fonetyczne"Krzciciela" - dzisiejsze Chrzciciela, a więc "K" przeszło w "Ch". Taoboczność spółgłoskowa zachowała się w gwarze góralskiej do naszychczasów."Sławiena" - dzisiejsze sławiona. W wyrazie tym obserwujemy brak przegłosu (oboczności "e" - "o"). Niektórzy językoznawcy widzą tu wpływ języka czeskiegoArchaizmy słowotwórczeW wyrazie "bożycze" wyróżnić można wyraz zasadniczy - podstawowy Bóg i cząstkę słowotwórczą -ycz, -ic, a więc "bożyc" - syn Boga. Cząstkę tę dodawano w języku ruskim do imienia ojca na określenie syna, tzw. otczestwo.Wyraz "Gospodzina" mówi również o wpływach Rusi na język staropolski, pochodzi on bowiem od słowa "gospod" - pan.Archaizm składniowy"Twego dziela" - dla Twego. "Dziela", podobnie jak znany dzisiaj przyimek "dla", w języku staropolskim stało zawsze po wyrazie rządzonym."Bogurodzica" jest nie tylko najstarszą polską pieśnią religijną, ale także pierwszą pieśnią Maryjną. W dawnych wiekach była pieśnią bojową i hymnem narodowym. Jan Długosz mówi, że jako pieśń bojowa rozbrzmiewała na polach Grunwaldu przed bitwą. Śpiewało ją także rycerstwo polskie przed bitwą pod Warną.

# data[].attributes.attachment_link.title
61. Powtórka do matury z polskiego:  Epoki literackie; powtórzenie o średniowieczu

# data[].attributes.body
Czarna Madonna - Czestochowa