# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Не павераць, напэўна, нашчадкі,
Што такія былі ў нас парадкі,
Што дурнілі нас так верхаводы -
Ненавіснікі нашай свабоды,

Нашай мовы, і кнігі, і песні,
Нашых скарбаў і нашых святынь, -
Усяго, што мы ў душах пранеслі
Праз стагоддзяў смяротную стынь.

Як жа сталася, як гэта выйшла,
Што пад выжлаю шчэрыцца выжла,
А пад быдлам скацініцца быдла,
А пад хлусам крыўляецца хлус,

# data[].attributes.attachment_link.title
Нiл Гiлевiч | Паэтычная старонка | вершы, жыццяпіс, творчасць, бібліяграфія

# data[].attributes.attachment_link.description
Не павераць, напэўна, нашчадкі, Што такія былі ў нас парадкі, Што дурнілі нас так верхаводы - Ненавіснікі нашай свабоды, Нашай мовы, і кнігі, і песні, Нашых скарбаў і нашых святынь, - Усяго, што мы ў душах пранеслі Праз стагоддзяў смяротную стынь.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Сябры'   Шлях да Беларусі

# data[].attributes.attachment_link.description
Uploaded by Michael-John Korn on 2016-03-29.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Песняры" - У тым сяле

# data[].attributes.attachment_link.description
Uploaded by TheSecondBelarus on 2010-05-10.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ты кажаш, я не ведаю вайны

# data[].attributes.attachment_link.description
Верш Ніл Гілевіч music: Земфира - Легенда

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Гимназия №2 г. Волковыска

# data[].attributes.attachment_link.title
Урывак з верша Н. Гiлевiча "Родныя дзецi" (чытае Ганна Гарэлава)

# data[].attributes.attachment_link.description
Творчество образцового театра-студии безгранично!

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Тэлеканал Белсат

# data[].attributes.attachment_link.title
Жыццё і творчы шлях Ніла Гілевіча / Абʼектыў

# data[].attributes.attachment_link.description
Творца выключнага таленту, незвычайна яркая асоба і адданы сын сваёй Радзімы. Мы запомнім яго як аўтара вядомых песень, вершаў і тонкай сатыры ды чалавека з непахіснымі прынцыпамі. На 85-м годзе жыцця ў лепшы свет адышоў Ніл Гілевіч, а з ім - і цэлая эпоха.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
виталик летун

# data[].attributes.attachment_link.description
Uploaded by виталик летун on 2016-10-13.

# data[].attributes.attachment_link.title
Памяти Нила Гилевича ВИА Сябры Шумите, березы

# data[].attributes.attachment_link.description
Памяти Народного поэта Белорусской ССР Нила Симеоновича Гилевича (30.09.1931, д.Слобода Логойского района Минской области - 29.03.2016, г.Минск). Музыка Эдуард Ханок, стихи Нил Гилевич, вокал Анатолий Ярмоленко, запись 1983 года

# data[].attributes.attachment_link.title
Гэта мы  Паэт Ніл Гілевіч

# data[].attributes.attachment_link.description
Uploaded by movananova belarusvideo on 2015-08-11.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
на

ў

Ніл Сымо́навіч Гіле́віч (, в. Слабада, Лагойскі раён, Мінская вобласць - 29 сакавіка 2016) - беларускі паэт, перакладчык, празаік, драматург, літаратуразнавец, фалькларыст і грамадскі дзеяч. Заслужаны дзеяч навукі БССР (1980 г.). Народны паэт Беларусі (1991 г.). Пасля смерці Рыгора Барадуліна ў 2014 годзе Ніл Гілевіч застаўся апошнім жывым, хто меў званне Народнага паэта Беларусі.

Нарадзіўся ў сям'і Сымона Пятровіча і Кацярыны Міхайлаўны Гілевічаў, бацька быў старшынёй Слабодскага сельсавета. Бацькі вырашылі назваць сына Нінел (гэта значыць " Ленін" наадварот), у будучыні Гілевіч зменіць гэтае імя на Ніл. Усяго ў сям'і было васьмёра дзяцей, у т. л. Ліна, Леў (Леўка), Нінел, Іда (Ідзея), двайняты Мікалай і Святлана, Марат, Сальвір (Алесік).

Першыя гады пасля Другой сусветнай вайны працаваў калгасным паштальёнам. У 1951 скончыў Мінскае педагагічнае вучылішча. Апошні год вучобы спалучаў з працай настаўніка ў адной са школ Мінска.

Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1954 года. Скончыў у 1956 годзе філалагічны факультэт БДУ. У час вучобы пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай, аднакурсніцай Нінай Іванаўнай Кавалёвай. Яе бацька не прыйшоў з вайны, маці і айчым, які працаваў чыгуначнікам, жылі ў Мінску. Па размеркаванні трапіла ў Гарадоцкі раён Віцебскай вобласці, пасля вяртання ў Мінск пара ажанілася. Ніл Гілевіч у той час вучыўся ў аспірантуры пры БДУ, якую скончыў у 1959 годзе. З 1958 да 1963 г. працаваў таксама літкансультантам газеты " Звязда". З 1960 года выкладаў на кафедры беларускай літаратуры БДУ, з 1968 - дацэнт, у 1978- 1986 - прафесар. Кандыдат філалагічных навук (1963).

У 1969 годзе разам з сям'ёй пасяліўся ў Доме пісьменнікаў па вуліцы Карла Маркса, 36, у кватэры, дзе да іх жыла сям'я Івана Навуменкі, а яшчэ раней - Івана Мележа.

Першыя строфы рамана "Родныя дзеці" былі напісаны Н. Гілевічам у 1972 годзе. Пісьменнік так тлумачыць прычыны, што абумовілі з'яўленне твора:

Сталася так, што 1970-я гады прынеслі мне многа горкіх стратаў. У лютым 1972-га памёр ад раку лёгкіх бацька Сымон Пятровіч. У красавіку 1976-га памёр ад хваробы сэрца старэйшы на два гады брат Леў Сымонавіч. У жніўні 1978-га - пасля больш чым двух гадоў страшных пакут у поўным паралюшы, без мовы і ў нерухомасці - адышла ў іншы свет мама Кацярына Мікалаеўна. У студзені 1980-га памерла маладзейшая на тры гады сястра Ідзея Сымонаўна. Гэтыя асабістыя страты, што праходзілі праз сэрца адна за адной, прымусілі пільней паўзірацца ў мінулае - пройдзенае і перажытае, глыбей адчуць свой сыноўні і брацкі абавязак і сваю віну...

Быў рэдактарам альманаху замежнай літаратуры " Далягляды". З 1980 да 1989 года - першы сакратар праўлення СП БССР, у 1981-1991 гг. сакратар праўлення Саюза пісьменнікаў СССР. У 1989-1997 гг. - старшыня рэспубліканскага Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны. Галоўны рэдактар бюлетэня ТБМ "Наша слова".

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР XI склікання (1985-1990), быў кіраўніком працоўнай групы па падрыхтоўцы праекту Закона Беларускай ССР аб мовах у Беларускай ССР, прынятага 26 студзеня 1990 г. на 14-й сесіі Вярхоўнага Савета БССР XI склікання. Дэпутат ВС Беларусі XII склікання (1990-1995), член Прэзідыума ВС, старшыня Камісіі па адукацыі, культуры і захаванню гістарычнай спадчыны (1990-1995).

Памёр 29 сакавіка 2016 года.

Пахаваны на Кальварыйскіх могілках побач са сваёй жонкай Нінай Іванаўнай. 23 лістапада 2018 года быў урачыста адкрыты помнік на магіле паэта (скульптар Ігар Засімовіч).

Дэбютаваў у друку з вершамі ў 1946 годзе. Аўтар кніг паэзіі "Песня ў дарогу" (1957), "Прадвесне ідзе па зямлі" (1959), "Неспакой" (1961), "Бальшак" (1965), "Перазовы" (1967), "Лісце трыпутніку" (1968), "А дзе ж тая крынічанька" (1972), "Запаветнае" (1975), "Актавы" (1976), "У добрай згодзе" (лірыка, гумар і сатыра, 1979), "Святлынь" (1984), "Як дрэва карэннем" (1986), "Повязь" (1987). Асноўны змест паэзіі - любоў да роднага краю, асэнсаванне гістарычнага вопыту беларускага народа. У яго паэтычных творах пераважаюць традыцыйныя формы класічнай паэтыкі, тэмы гістарычнай повязі часоў і пакаленняў, памяці маленства, суровых выпрабаванняў ваенных гадоў.

Выдаў зборнік п'ес "Начлег на буслянцы" (1980) і аўтабіяграфічную аповесць "Перажыўшы вайну" (1988). Памяці жонкі Ніны Іванаўны прысвечана кніга "Добры анёл беларускасці" (2007).

Раман у вершах "Родныя дзеці" (1985) ствараўся з улікам духоўнага росту чытача і ўсведамлення неабходнасці вярнуць страчаныя сацыяльныя і духоўныя каштоўнасці. Выдаў кнігі паэзіі "Жыта, сосны й валуны" (1990), "Талісман" (1994), "На высокім алтары" (1994), "Вечны матыў" (1994), "...І плямы на табе няма" (2003), "На флейце самоты" (2004), "Замова ад страху" (2009) і інш. Боль і гнеў, надзея і пяшчота, туга і расчараванне - такі спектр чалавечых пачуццяў у творах Ніла Гілевіча апошніх гадоў.

Аўтар кніг па літаратуразнаўстве і фалькларыстыцы "Акрыленая рэвалюцыяй" (Паэзія " Маладняка ") (1962), "Наша родная песня" (1968), "З клопатам пра песні народа" (1970), "Паэтыка беларускай народнай лірыкі" (1975), "Паэтыка беларускіх загадак" (1976), "Верная вялікім запаветам: Сучасная балгарская паэзія. 1956-1976" (1977), "Вусная народная творчасць і сучасная лірычная паэзія ўсходніх і паўднёвых славян" (1978), зборнікаў літаратурна-крытычных і публіцыстычных артыкулаў "У гэта веру" (1978), "Удзячнасць і абавязак" (1982), "Покліч жыцця і часу" (1983), "Годнасць, сумленнасць, мужнасць" (1988), "Вяртанне і працяг" (1990), "Любоў прасветлая" (1996), "Толькі мы самі" (2005).

Укладальнік і навуковы рэдактар фальклорных зборнікаў "Песні сямі вёсак" (1973), "Песні народных свят і абрадаў" (1974), "Лірычныя песні" (1976), "Лірыка беларускага вяселля" (1979), "Народныя казкі, байкі, апавяданні і мудраслоўі" (1983). Аўтар зборнікаў вершаў і паэм для дзяцей: "Сцяжок на мачце" (1959), "Сіні домік, сіні дом" (1961), "Зялёны востраў" (1963), "Дождж-грыбасей" (1966), "Загадкі" (1971), "Калі рана ўстанеш" (1984), "Добры чалавек" (1987), "Мой белы дзень" (1992), "Шчаслівыя хвіліны" (2001). Асобнай кнігай выйшла аповесць "Разумная дзевачка" (2005). Яму належаць таксама зборнікі сатыры і гумару "Званковы валет" (1961), "Да новых венікаў" (1963), "Ці грэх, ці 2" (1970), "Як я вучыўся жыць" (1974), "Русалка на Нарачы" (1974), "Кантора" (1989), "Дыялог на хаду" (1990). У 1975 годзе свет пабачыла ананімная паэма " Сказ пра Лысую Гару", падпісаная яна была "Францішак Вядзьмак-Лысагорскі"; у 2003 годзе Ніл Гілевіч агучыў, што гэты твор напісаў ён, а ідэі для сюжэтаў яму падкідваў Мікола Аўрамчык, сам Аўрамчык сцвярджае, што гэты твор яны пісалі разам з Гілевічам.

Пераклаў на беларускую мову творы звыш 400 славянскіх паэтаў і пісьменнікаў (балгарскіх, славенскіх, сербскіх, украінскіх, польскіх, рускіх, лужыцкіх і інш.). У яго перакладзе з балгарскай выйшлі аповесць П. Вежынава "Сляды застаюцца" (1960), раман С. Даскалова "Свая зямля" (1961) і яго ж зборнік апавяданняў "Любча-безбілетнік" (1959), зборнік "Балгарскія народныя песні" (1961), анталогія сучаснай паэзіі "Ад стром балканскіх" (1965), кніга вершаў для дзяцей "Чарадзейны ліхтарык" (1968), анталогія класічнай паэзіі "Хай зорыць дзень!" (з А. Разанавым, 1973), анталогія аднаго верша "Сто гадоў. Сто паэтаў. Сто песень". (1978), кніга лірыкі М. Вапцарава "Песня пра чалавека" (1982), Х. Радзеўскага "Цвіціце, зёлкі, травы, дрэвы" (1985), Г. Джагарава "Зямля - як чалавечая далонь" (1984), Л. Леўчава "Мелодыя для флейты" (1990). Пераклаў многія творы Х. Боцева, І. Вазава, П. Яварава, Н. Вылчава, А. Германава, I. Давыдкава, Д. Методзіева, А. Стаянава, Геа Мілева і інш. У 1978 выйшлі выбраныя старонкі славенскай паэзіі 19-20 ст. "Маці мая, Славенія". У 1970 - казкі народаў Югаславіі "Ці страшны страх", у 1980 - зборнік югаслаўскай паэзіі "Па камянях, як па зорах", у 1985 - кніга лірыкі О. Жупанчыча "У вечным дазоры". Перакладае таксама з рускай, украінскай, польскай, сербахарвацкай, лужыцкай і іншых моў.

У 2003- 2013 гадах 23-томны збор твораў пісьменніка. Творы Н. Гілевіча перакладаліся на шматлікія мовы. На яго вершы напісалі музыку М. Аладаў, А. Багатыроў, Я. Глебаў, Э. Зарыцкі, Л. Захлеўны, І. Лучанок і інш.

Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1984), Дружбы народаў (1981), медалем Францыска Скарыны (1990), балгарскім ордэнам Кірыла і Мяфодзія I ступені (Балгарыя, 1966), ордэнам "Югаслаўскай зоркі" са стужкай (1986), ордэнам князя Яраслава Мудрага III ступені (2006; уручаны міністрам замежных спраў Украіны Барысам Тарасюком па даручэнні прэзідэнта Украіны). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Янкі Купалы (1980) за кнігу паэзіі "У добрай згодзе" і перакладчыцкую дзейнасць і Міжнароднай прэміі імя Х. Боцева (1986) за рэвалюцыйную паэзію і публіцыстыку.

Ганаровы грамадзянін балгарскага горада Враца.

У гонар паэта названы прыватны Універсітэт імя Ніла Гілевіча з беларускай мовай выкладання.

У шлюбе з мовазнаўцай Нінай Іванаўнай Кавалёвай (1931-2003) меў адзінага сына Сяргея, які стаў хімікам. Ягоная жонка - гісторык, сын Багдан - матэматык, грае ў рок-гурце.

Выбраныя творы. Т. 1-2. Мн., 1981;

Родныя дзеці. Раман у вершах. Мн., 1985;

Выбраныя творы. Т. 1-2. Мн., 1991;

Любоў прасветлая. Роздумы ў вершах і прозе аб роднай мове. Мн., 1996;

Гілевіч Ніл // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. - Мн.: БелЭн, 1992-1995.

Беларускія пісьменнікі (1917-1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. - Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. - 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X

Гилевич Нил // Кто есть кто в Республике Беларусь: Электронный справочник; БДГ on-line. - Эл. ресурс bdg.by

# data[].attributes.attachment_link.description
на ў Ніл Сымо́навіч Гіле́віч (, в. Слабада, Лагойскі раён, Мінская вобласць - 29 сакавіка 2016) - беларускі паэт, перакладчык, празаік, драматург, літаратуразнавец, фалькларыст і грамадскі дзеяч. Заслужаны дзеяч навукі БССР (1980 г.). Народны паэт Беларусі (1991 г.). Пасля смерці Рыгора Барадуліна ў 2014 годзе Ніл Гілевіч застаўся апошнім жывым, хто меў званне Народнага паэта Беларусі.