# data[].attributes.headline
«Қайтымды химиялық реакциялар» № 7 зертханалық тәжірибе «Химиялық тепе-теңдіктің ығысуы». 

# data[].attributes.subject
«Қайтымды химиялық реакциялар» № 7 зертханалық тәжірибе «Химиялық тепе-теңдіктің ығысуы». 

# data[].attributes.headline
Сенің білетінің:

# data[].attributes.subject
Сенің білетінің:

# data[].attributes.body
-  химиялық тепе-теңдік жайлы түсінік;
-   Ле Шателье-Браун принципіне сәйкес химиялық тепе-теңдіктің ығысуын;

# data[].attributes.body
https://youtu.be/g1lCjPMxq64

# data[].attributes.headline
Сенің меңгеретінің:

# data[].attributes.subject
Сенің меңгеретінің:

# data[].attributes.body
-  реагенттер мен өнімдер концентрациясының тепе-теңдікке әсері;
-   химиялық тепе-теңдікке температураның әсері;
-  температураның өзгерісінен туындаған жалпы реакцияның бағытын анықтау;
-    химиялық тепе-теңдікке катализатордың әсері;
Ле Шателье-Браун принципі

# data[].attributes.headline
Орналасқан жері

# data[].attributes.body
Орналасқан жері

# data[].attributes.body
Көптеген химиялық  өнімдер қайтымды  химиялық реакциялардың нәтижесінде алынады. Сондықтан химиялық тепе-теңдік кезінде өнімнің шығымы қандай жағдайда артатының білудің маңызы зор. Химиялық тепе-теңдік күйдегі реакцияның жүру жағдайларын өзгерткенде өнімнің шығымы артса, онда тепе-теңдік оңға қарай, ал кемісі солға қарай ығысты деп есептеледі.  Көптеген зерттеулер химиялық тепе-теңдіктің ығысуы Ле Шателье- Браун принципі деп аталатын ережеге бағынатының  дәлелдеді.

Химиялық тепе-теңдік күйіне келіп тұрған жүйе жағдайының (концентрация, температура, қысым) біреуін өзгерту болса, тепе-теңдікті сол өзгертуге қарсы әрекет туғызатын реакция бағытына қарай ығыстырады. Ле Шателье-Браун принципін әртүрлі әсерлерге қолдануға болады. 1884 жылы француз химигі Анри Луи Ле Шателье кез келген химиялық тепе-теңдіктің ығысуының жалпы принципін анықтады.

Химиялық тепе-теңдіктің ығысуына

әсер етуші факторлар: температура, концентрация, қысым.

Ле Шателье – Браун принципіне сәйкес бастапқы заттардың біреуінің концентрациясын арттырғанда тепе-теңдік өнім түзілу жағына қарай, яғни оң жаққа ығысады. Өйткені реагенттердің біреуінің концентрациясының өсуі тура реакцияның жылдамдығын арттырады.  Мысалы,

N2 + O2         2NO  реакциясында азоттың концентрациясын көбейтетін болсақ, онда тепе-теңдік оңға қарай, яғни NO түзілу бағытына қарай ығысады.

Қысымды  жоғарлатқанда тепе-теңдік газдардың  зат мөлшері азаятын жағына, ал қысым төмендегенде газдардың зат мөлшері көбейетін жағына қарай ығысады. Мысалы,

2CO (г)  +  O2 (г)         2CO2 (г)

Реакцияның нәтижесінде көміртек (IV) оксидінің зат мөлшері азаяды. Демек, қысымды жоғарлатқанда тепе-теңдік  көміртек (IV) түзілу бағытына ығысады. Ал қысымның төмендеуі тепе-теңдікті реагенттер  түзілу жағына, яғни солға ығыстырады.

Температураның  тепе-теңдікке әсерін көміртек  (ІІ) оксидінің  жану реакциясының мысалында қарастырайық:

2CO (г)  +  O2 (г)         2CO2 (г) + 577кДЖ

Реакция теңдеуінен  байқағанымыздай көмірқышқыл газының түзілуі экзотермиялық реакция, температураны жоғарылатқанда тепе-теңдік солға, бастапқы заттар түзілу жағына ығысады. Керісіенше температураны  төмендету кезіңде  тепе-теңдік оңға қарай  ығысады.

1)Температураны арттыру химиялық тепе-теңдікті қай жаққа ығыстыратынын анықта.

2NO ₂ (г) ⇌ 2NO (г) + O ₂ (г)

C ₂ H ₄ (г) + H ₂ (г) ⇌ C ₂ H ₆ (г)

2HI (г) ⇌ H ₂ (г) + I ₂ (г)

2)Қысымның артуы химиялық тепе-теңдікке қалай әсер ететінін анықта.

2HI (г) ⇌ H ₂ (г) + I ₂ (г);  ΔH° = +11 кДж/моль

2NO (г) + O ₂ (г) ⇌ 2NO ₂ (г); ΔH° = –114 кДж/моль

# data[].attributes.body
https://youtu.be/eG5Qy7lelfE

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
МЕКТЕП OnLine ХИМИЯ

# data[].attributes.attachment_link.title
Қайтымды және қайтымсыз химиялық реакциялар. Химиялық тепе-теңдік. 9 сынып.

# data[].attributes.body
https://youtu.be/MEAoJSWGheU