# data[].attributes.body
Niet: docenten

# data[].attributes.body
Een grote groep van wetenschappers/experts rondt op dit moment een publicatie af over schoolleiderschap. Zij staan zeer open voor verdere samenwerking. Aanspreekpunt is op dit moment Anje Ros.
~Anna

# data[].attributes.body
In de context van Onderzoeksagenda schoolleiders hebben we met NRO en OCW ook een overzicht gemaakt van lectoren die actief zijn op het gebied van leiderschap.
~ Anna

# data[].attributes.headline
Starten met missie en visie VO-raad: goed bestuur en sterk leiderschap

# data[].attributes.subject
Starten met missie en visie VO-raad: goed bestuur en sterk leiderschap

# data[].attributes.body
'Goed onderwijs waarin de individuele talenten van leerlingen tot hun recht komen en leerlingen worden voorbereid op hun rol in de samenleving, is een belangrijk maatschappelijk goed. De VO-raad bevordert de kwaliteit en ontwikkeling van het voortgezet onderwijs in Nederland. Leiderschap en goed bestuur in de schoolorganisatie zijn hiervoor essentieel.'

> Leiderschap en goed bestuur als vertrekpunt, gezamenlijke verantwoordelijkheid van bestuur en schoolleiding. Om voor beide doelgroepen interessant te zijn, zou ik niet alleen inzoomen op rol bestuur en rol schoolleiding, maar juist ook aandacht besteden aan hun gezamenlijke verantwoordelijkheid en de daarvoor benodigde afstemming en samenwerking.

'Leiderschap is essentieel voor het bevorderen van de kwaliteit van het voortgezet onderwijs en het optimaal functioneren van een school. Bestuurders en schoolleiders stellen leraren en ondersteunend personeel in staat hun werk goed te doen en creëren daarmee de omstandigheden waarin leerlingen het best tot hun recht kunnen komen. Zonder leiderschap en goed bestuur geen goed en eigentijds onderwijs.'

~Anna

# data[].attributes.body
Wat is leren? Hoe leren mensen/professionals?
Bronnen: bv Manon Ruijters

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We kennen niet alleen transities rondom duurzaamheid of zorg. Eigenlijk is de beweging naar minder regels en protocollen en het meer centraal stellen van de professional ook een transitie. In die transitie draait het niet simpelweg om het ontwikkelen van professionals, maar krijgt werk andere vormen, beweegt leiderschap mee, veranderen systemen. 'Beroepen' vragen daarbinnen speciale aandacht, terwijl een aantal van de huidige bewegingen (in loopbanen en in opleidingen) daar juist tegenin gaan en beroepsidentiteit onder druk zetten.

Beroepsidentiteiten staan echter onder druk. Manon Ruijters heeft samen met collega's een manifest geschreven over de beroepsidentiteit, een oproep aan opleiders, begeleiders en anderen om er meer zorg en aandacht aan te besteden. Zonder dat vormt de huidige aandacht voor personaliseren en flexibiliseren een serieus risico. Dan werken we niet toe naar wendbare, sterke professionals, maar staan professionaliteit, interprofessionele samenwerking, en ook het persoonlijk en professionele welzijn van onze professionals op het spel.

Dit manifest is een noodkreet om het beroepsframe en de beroepsidentiteit niet verloren te laten gaan. Sterker nog, het is een oproep om hieraan meer aandacht te besteden! Het is juist de beroepsidentiteit die onze toekomstige beroepsbeoefenaren referentiekader geeft om zelf een plek te vinden, om zich toe te verhouden, om stevig te staan, en ook om te gebruiken als springplank voor andere keuzes, voor verbreding en verdieping. Het is de beroepsidentiteit die zorgt dat professionals zich kunnen verhouden tot anderen. Het is de beroepsidentiteit die meerwaarde en houvast geeft in het interdisciplinair samenwerken.

Het manifest is tegelijkertijd ook een alarmbel. Met de aandacht voor flexibilisering en personalisering bedienen we vooral de persoon van de student en diens persoonlijke ideeën over zijn beroepstoekomst. Maar dat gaat slechts over een onderdeel van de persoonlijke professionele ontwikkeling (de 'onderkant' van het model). Maar hoe kunnen studenten zich 'separeren', zich ontwikkelen als unieke professional, als ze nergens aan kunnen refereren?Als je draait aan de knoppen van personaliseren en flexibiliseren, dan moet je ook draaien aan de knop van beroepsidentiteit (samenhang en referentiekader).

In het manifest reiken Manon en collega's een aantal denkrichtingen en aandachtspunten aan. Samengevat komen die hierop neer:

1. Neem verantwoordelijkheid voor (het ontwikkelen en onderhouden van) een beroepsframe, en zoek dus naar onderliggende samenhang in datgene wat je aanbiedt om leren en ontwikkelen te ondersteunen.

2. Besteed vroeg in de opleiding voldoende aandacht aan het leren kennen van en verbinden met dat beroepsframe en het ontwikkelen van een beroepsidentiteit.

3. Werk aan de ontwikkelidentiteit van studenten. Een leven lang ontwikkelen is een kwaliteit die niet vanzelf ontstaat en meer nodig heeft dan reguliere studieloopbaanbegeleiding.

4. Heb aandacht voor de identiteit waarmee studenten instromen, en realiseer je dat verandering van beroep echt aandacht vraagt.

5. Werk naar het einde van een leerpad ook aan voldoende zicht op de eigen professionele identiteit van studenten, zodat ze met zelfinzicht en een sterk begin van hun professionele identiteit aan hun (nieuwe) loopbaan beginnen.

Download hier het Manifest voor de beroepsidentiteit (2021).

Het verschijnen van het manifest is ook opgepikt door de Sociaal-Economische Raad (SER) en op hun website gepubliceerd:

# data[].attributes.attachment_link.title
Manifest voor de beroepsidentiteit - Good Work Company

# data[].attributes.attachment_link.description
We kennen niet alleen transities rondom duurzaamheid of zorg. Eigenlijk is de beweging naar minder regels en protocollen en het meer centraal stellen van de professional ook een transitie. In die transitie draait het niet simpelweg om het ontwikkelen van professionals, maar krijgt werk andere vormen, beweegt leiderschap mee, veranderen systemen.

# data[].attributes.headline
Misschien ook tips/ideeën/perspectieven voor de leidinggevende van de schoolleider en de bestuurder, juist om te zorgen dat ze dat gesprek ook gezamenlijk kunnen voeren.

# data[].attributes.subject
Misschien ook tips/ideeën/perspectieven voor de leidinggevende van de schoolleider en de bestuurder, juist om te zorgen dat ze dat gesprek ook gezamenlijk kunnen voeren.

# data[].attributes.body
Wat weten we over leren van professionals en wat zien we in de praktijk?
Wat zijn de beste manieren om te werken aan je professionele ontwikkeling?

# data[].attributes.headline
Koppeling met loopbaanfase en context organisatie

# data[].attributes.subject
Koppeling met loopbaanfase en context organisatie

# data[].attributes.body
De relatie tussen ontwikkelopgave van de school/organisatie en professionele ontwikkeldoel
Verschillend type opgaven: bv financieel zwaar weer, onderwijsinnovatie, samenwerkingsopgaven --> iets van reflectie(vragen/scan) op de context en de opgave, de eigen ontwikkeldoelen.

# data[].attributes.body
onderzoek wijst uit dat het helpt om buiten je eigen context / school van en met elkaar te leren. (bron nog opzoeken).
Cross mentoring als werkwijze?

# data[].attributes.body
Wat moet die doen en kunnen?

# data[].attributes.headline
wat is een lerende cultuur in school? Leren op alle niveaus in de school (vanaf bestuur tot leerling)

# data[].attributes.subject
wat is een lerende cultuur in school? Leren op alle niveaus in de school (vanaf bestuur tot leerling)

# data[].attributes.headline
verschillende vormen van reflecteren als onderdeel van leerproces

# data[].attributes.subject
verschillende vormen van reflecteren als onderdeel van leerproces

# data[].attributes.body
zie ook reflectietool (SRVO/VO-academie)

# data[].attributes.body
Voor iedere doelgroep en loopbaanfase
Taal is dan een grote uitdaging, rekening mee houden bij indeling
Tegelijkertijd aanspreken op gezamenlijke opgave van leiderschap op school

# data[].attributes.headline
beroepsstandaard voor schoolleiders als handvat en gemeenschappelijke taal

# data[].attributes.subject
beroepsstandaard voor schoolleiders als handvat en gemeenschappelijke taal

# data[].attributes.headline
relatie tussen eigen ontwikkeling en schoolontwikkeling

# data[].attributes.subject
relatie tussen eigen ontwikkeling en schoolontwikkeling

# data[].attributes.headline
link met reflectietool (pilots SRVO en VO-academie)

# data[].attributes.subject
link met reflectietool (pilots SRVO en VO-academie)

# data[].attributes.body
zowel qua werkwijze/leercyclus etc als qua tool zelf (digitale link)

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderzoeksrapport 'Ontwikkeling van een lerende cultuur. Schoolportretten over de rol van schoolleiders.'

# data[].attributes.attachment_link.description
U bevindt zich hier: Home Documenten Onderzoeksrapport 'Ontwikkeling van een lerende cultuur. Schoolportretten over de rol van schoolleiders.'

# data[].attributes.body
Bv een hardcopy én een digitale vorm waarin ruimte is voor links (of QR-codes) naar activiteiten etc.

# data[].attributes.headline
hoe zichtbaar maken dat je je ontwikkelt/professionaliseert

# data[].attributes.subject
hoe zichtbaar maken dat je je ontwikkelt/professionaliseert

# data[].attributes.body
hoe maak je het zichtbaar?
Schoolleidersregister vo.
andere mogelijkheden?

# data[].attributes.body
Bestuur en schoolleiderschap als gelijkwaardig (maar verschillende rollen) neerzetten, en dus niet spreken over doorgroeien of hoger/lager etc.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
⬆️ Download de beroepsstandaard en andere documenten bij Alle downloads.

Eerdere activiteiten

29 april 2021 Internationale Masterclass (EN) met diverse internationale sprekers (terugblik)

30 maart 2021 Thematisch leiderschapscafé met Schoolleiders voor de Toekomst (terugblik)

16 maart 2021 Interactieve sessie voor schoolleiders

15 maart 2021 Interactieve sessie voor opleiders

12 maart 2021 Overleg SAMOS (Samenwerkende Opleidingen voor Schoolleiders)

4 maart 2021 HR-netwerk ORION-scholen

3 maart 2021 Interactieve sessie voor bestuurders en HRM-professionals

25 januari 2021 Lancering vernieuwde beroepsstandaard

Overzicht leiderschapspraktijken en persoonlijke kwaliteiten

Ontdek de vernieuwde beroepsstandaard!

De beroepsstandaard beschrijft het fundament van het vak van schoolleider. Dit vak is meer dan ooit in beweging. Maak kennis met de vernieuwde beroepsstandaard als basis voor ontwikkeling en reflectie, juist nu! Het is belangrijk om samen met iedereen in en om het onderwijs een gezamenlijke taal te hebben, om de maatschappelijke opdracht van goed onderwijs voor alle leerlingen te blijven vervullen.

De beroepsstandaard bestaat uit de definitie van de beroepsgroep, leiderschapspraktijken en persoonlijke kwaliteiten.

Nieuw: kaartenset bij de beroepsstandaard

De kaartenset bestaat uit:

82 kaarten met leiderschapspraktijken en persoonlijke kwaliteiten;

36 lege kaarten om zelf in te vullen;

22 dialoogkaarten.

Video's met schoolleiders

Bas Smies en Veronique Hermans vertellen over hun toepassing van de beroepsstandaard in de praktijk.

Mijn beroepsreflectie: reflecteer met behulp van STAR(R)!

In de Beroepsstandaard schoolleiders VO staan de leiderschapspraktijken en persoonlijke kwaliteiten in algemene termen beschreven. De toepassing hiervan is natuurlijk maatwerk, dus met welke leiderschapspraktijk ga jij in jouw fase van ontwikkeling vooral aan de slag? Wat past bij de ontwikkeling van je school? Welke stappen zet jij in je professionele ontwikkeling?

Om de beroepsstandaard meer te laten leven als handvat voor reflectie, hebben we een korte werkvorm uitgewerkt. Die kun je individueel doen.

📝 Het resultaat kun je vervolgens in je portfolio in het schoolleidersregister zetten en met je collega's bespreken.

🔎 Je kunt vervolgens ook over je inzichten doorpraten met een collega-schoolleider in een reflectiegesprek zodat je tot verdere verdieping komt.

Nabestellen?

Rond 21 januari 2021 is de beroepsstandaard bezorgd op alle vo-scholen in Nederland.

Heb je deze niet ontvangen of wil je graag een extra exemplaar bijbestellen voor een collega? Stuur dan een e-mail naar info@schoolleidersregistervo.nl met je naam, schoolnaam/organisatienaam, adres, postcode, plaats en aantal gewenste exemplaren.

Voor de digitale versie van de beroepsstandaard, zie bovenaan deze pagina bij ' Alle downloads'.

# data[].attributes.attachment_link.title
Alles over de vernieuwde beroepsstandaard

# data[].attributes.attachment_link.description
⬆️ Download de beroepsstandaard en andere documenten bij Alle downloads. 29 april 2021 Internationale Masterclass (EN) met diverse internationale sprekers (terugblik ) 30 maart 2021 Thematisch leiderschapscafé met Schoolleiders voor de Toekomst (terugblik ) 16 maart 2021 Interactieve sessie voor schoolleiders 15 maart 2021 Interactieve sessie voor opleiders 12 maart 2021 Overleg SAMOS (Samenwerkende Opleidingen voor Schoolleiders) 4 maart 2021 HR-netwerk ORION-scholen 3 maart 2021 Interactieve sessie voor bestuurders en HRM-professionals 25 januari 2021 Lancering vernieuwde beroepsstandaard De beroepsstandaard beschrijft het fundament van het vak van schoolleider.

# data[].attributes.body
Wat theorie, wat voorbeelden

# data[].attributes.headline
Doorverwijzen naar eigen en ander aanbod

# data[].attributes.subject
Doorverwijzen naar eigen en ander aanbod

# data[].attributes.body
Vanuit inhoud doorverwijzen naar relevant aanbod
Oefenen met denken vanuit marktmeesterschap

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Desiree Berendsen

In 2015 startte op het Corderius College een huisacademie. Wat begon als een nieuwe aanpak van professionalisering, resulteerde al snel in de ontwikkeling van leergemeenschappen in de school.

Huisacademie

Van een beginnerscursus mentoraat tot een training omgaan met autisme of een complete leergang onderzoeksdidactiek: medewerkers van het Corderius College in Amersfoort kunnen elk jaar kiezen uit een breed professionaliseringsaanbod. Dit wordt verzorgd door de Corderius Academie, het eigen professionaliseringsinstituut van de school. De trainers zijn vaak collega-docenten en soms externen. Medewerkers mogen zelf kiezen aan welke activiteiten ze meedoen, áls ze zich maar ontwikkelen. "Ik vind het fijn dat ik niet zelf hoef uit te zoeken wat er aan professionalisering wordt aangeboden", zegt docent scheikunde Gabriëlle de Haan. "Ook is het fijn om samen met collega's te leren."

'Het is fijn dat ik samen met collega's aan het leren ben'

Voordelen

De Corderius Academie ontstond in 2015 omdat de directie meer structuur in de professionalisering wilde aanbrengen. "Toen ging dat nogal ad hoc", zegt plaatsvervangend rector Kees van den Brink. "In periodieke gesprekken met hun leidinggevende konden collega's melden of ze zich bij wilden scholen. Maar daar werd weinig gebruik van gemaakt en er bleef budget over." Het idee van een huisacademie sprak de directie aan: als cursussen en trainingen op school plaatsvinden, is het voor leraren makkelijker om mee te doen. Ook kan het aanbod beter op hun behoefte worden afgestemd. En, heel belangrijk: je kunt ook scholing aanbieden die bij de schoolontwikkeling past."

Lerende organisatie

De eerste twee jaar werd een conrector vrijgesteld om de huisacademie op te zetten. "Je hebt in de beginfase wat power vanuit de directie nodig. Maar vanuit het idee van gedeeld leiderschap wilden we graag dat een docent het daarna overnam", zegt Kees. In januari 2017 werd docent filosofie Desiree Berendsen tot coördinator van de academie benoemd. Ook zij wilde graag professionalisering koppelen aan schoolontwikkeling: "Ik heb meteen gezegd: ik wil niet alleen maar de baas van een cursusinstituut zijn. Ik zie de academie als een middel waarmee onze school een lerende organisatie kan worden."

Werken met de leercirkel

Wat daarbij hielp, was dat tegelijk met Desiree een kwaliteitsmedewerker werd aangesteld. "Zij heeft het werken met de leercirkel - plan-do-check-act - in de school gebracht", zegt Desiree. "Dat versnelde onze ontwikkeling naar een lerende organisatie. We waren altijd goed in het bedenken van nieuwe dingen en ook wel in het uitvoeren, maar meestal niet in het evalueren en verbeteren. We hebben geleerd dat een verandering niet altijd groots en meeslepend hoeft te zijn. Vaak is het effectiever als je kleine stappen zet en vandaaruit systematisch verbetert: hoe doen we het morgen net iets beter dan vandaag?"

Iedereen ontwikkelt

Inmiddels begint de lerende organisatie op het Corderius College vorm te krijgen. Sinds schooljaar 2017-2018 doet elke leraar mee aan een ontwikkelgroep (een professionele leergemeenschap) rond een onderwijskundig thema. "Iedereen is aan het ontwikkelen en dat stelt ons voor nieuwe vragen", zegt Kees. "Hoe brengen we lijn in al die ontwikkelingen? En hoe krijgt een ontwikkelgroep andere leraren mee? Dat laatste doen we onder meer door opbrengstenmarkten te organiseren en op studiedagen kennis te delen. Want sommige ontwikkelingen werken alleen als je ze gezamenlijk aanpakt formatief evalueren bijvoorbeeld."

Oog voor samenhang

Binnen de Corderius Academie zijn Desiree en haar collega Jan Bogaard nu ook met deze vragen bezig. Behalve bij het het professionaliseringsaanbod en de invulling van studiedagen zijn zij ook betrokken bij het functioneren van de ontwikkelgroepen. Ze houden vooral de samenhang in het oog: wat zijn de prioriteiten in het schoolplan en waar moet binnen ontwikkelingen dus de focus liggen? Ook vormt Desiree de link naar de directie. "Een deel van de schoolontwikkeling vindt nu in de ontwikkelgroepen plaats", zegt Kees. "Desiree en ik spreken alle ontwikkelingen wekelijks door, zodat we als directie op de hoogte blijven. Ook schuift ze regelmatig aan in het directieoverleg."

'Door de ontwikkeling van de Corderius Academie kwam de ontwikkeling van de school in een stroomversnelling'

Stroomversnelling

"Door de ontwikkeling van de Corderius Academie kwam de ontwikkeling van de school in een stroomversnelling", besluit Kees. "Eerst waren leraren vooral tevreden over het gemak waarmee ze zich via de academie konden scholen. Nu vinden ze het ontzettend leuk om in ontwikkelgroepen bezig te zijn. We hebben nog nooit zo veel onderwijskundig rumoer in de school gehad." Desiree vult aan: "Het eigenaarschap dat we bij leerlingen verwachten, zien we nu gespiegeld bij leraren. Zij voelen de ruimte voor ontwikkeling. We horen zelfs ouders zeggen dat wij als school altijd in ontwikkeling zijn."
Tips van Desiree voor andere scholen

"Breng focus aan in het professionaliseringsaanbod. Beperk je tot activiteiten die verband houden met de schooldoelen. Een cursus Spaans kunnen mensen ook bij de Volksuniversiteit volgen. Maar: wij bieden bijvoorbeeld wél een cursus mindfulness, om beter om te gaan met werkdruk."

"Kijk eerst of de deskundigheid in school aanwezig is voor je een externe trainer inhuurt. Het werkt motiverend als collega's erkenning krijgen voor hun expertise."

"Samen met collega's een cursus of training volgen is beter dan alleen, omdat je de kennis dan samen de school in kunt brengen. Maar verwacht niet té veel van deze kennisdeling: onderzoek van het Kohnstamm Instituut wijst uit dat kennisdeling vooral optreedt als het leren verbonden is met de dagelijkse praktijk of als collega's echt expert worden in een onderwerp."
Mede op basis van dit onderzoek isde scan 'School als Professionele Leergemeenschap' ontworpen die vragen bevat over elementen en condities van een professionele leergemeenschap (PLG). De scan is bedoeld voor vo-scholen om de huidige en de wenselijke situatie van hun school als PLG in kaart te brengen.

"Maak de opbrengsten van professionalisering zichtbaar. Reik ook voor de kleinste training een certificaat uit en doe dat tijdens een feestelijke afsluiting van het jaar."

"Ga niet zelf het wiel uitvinden: sluit je aan bij het Netwerk Huisacademies. Daar vind je academies verbonden aan grote besturen, maar ook academies zoals de onze, verbonden aan één school."

Het Corderius College neemt deel aan een innovatietraject van Voortgezet Leren met als thema 'Organiseren eigentijds onderwijs'.
Meer lezen?

Meer lezen over de ontwikkeling van scholen tot professionele organisatie? Bekijk de brochure.

# data[].attributes.attachment_link.title
De huisacademie: nog nooit zo veel onderwijskundig rumoer in de school

# data[].attributes.attachment_link.description
In 2015 startte op het Corderius College een huisacademie. Wat begon als een nieuwe aanpak van professionalisering, resulteerde al snel in de ontwikkeling van leergemeenschappen in de school. Huisacademie Van een beginnerscursus mentoraat tot een training omgaan met autisme of een complete leergang onderzoeksdidactiek: medewerkers van het Corderius College in Amersfoort kunnen elk jaar kiezen uit een breed professionaliseringsaanbod.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Peter de Visser en Aranka Kuiper

Op Stad & Esch bouwen alle medewerkers via de 'Boom van zeven goede gewoonten' aan een gemeenschappelijke taal die leidt naar persoonlijk leiderschap. Ook alle leerlingen plukken daar de vruchten van.

Mogen en kunnen zijn wie je bent en werken aan de beste versie van jezelf vanuit persoonlijk leiderschap; met die ontwikkeling is Stad & Esch al een aantal jaren bezig. Het past bij de visie van de school, waarin steeds meer met zelfsturende teams wordt gewerkt en waarbij er in 2024 geen middenmanagement meer is. "Dat vraagt om leiderschap en initiatief bij iedereen", zegt directeur-bestuurder Peter de Visser. "Om de leraren daarin te trainen, ontwikkelen we een gemeenschappelijke taal. Deze is gebaseerd op de ' Leader in me' van Covey en de methodiek van DISC."

De 'Boom van zeven goede gewoonten'

Die gemeenschappelijke taal wordt uitgebeeld in de 'Boom van zeven goede gewoonten', die symbool staat voor groei en ontwikkeling van jezelf in samenwerking met de ander. Volgens Covey vormen zeven eigenschappen de basis voor effectief leiderschap. "Wees proactief, bepaal een doel en doe belangrijke zaken eerst", legt Peter uit. "Zoek vervolgens naar de voordelen voor iedereen, luister goed voordat je praat, werk samen en zorg goed voor jezelf. Dat is de taal die we willen spreken en daarin trainen de leraren ook de leerlingen."

"Het ultieme doel van persoonlijk leiderschap is dat leraren en leerlingen zelfbewustzijn ontwikkelen over hun eigen gedrag."

Het effect van ons gedrag

Onderaan de boom staan vier bollen die de communicatiestijlen volgens DISC beschrijven: Dominant, Interactief, Stabiel of Consciëntieus. Peter: "Onze communicatiestijl biedt inzicht in ons gedrag, in hoe we iets doen en waarom we iets doen. Het helpt om onze talenten en kwaliteiten te benutten. Dat maakt ons bewust van het effect van ons gedrag en hoe we effectiever kunnen zijn. Want ons gedrag bepaalt voor een groot deel hoe succesvol je bent in het leven en tijdens leren. Het ultieme doel van persoonlijk leiderschap is dan ook dat leraren en leerlingen zelfbewustzijn ontwikkelen over hun eigen gedrag."

Beter samenwerken

"Iemand zei ooit tijdens een training 'het gedrag van een ander is niet tegen jou, maar voor zichzelf'", vertelt Peter verder. "Inzicht in hoe jij of een ander iets doet en waarom, helpt om te zoeken naar wat werkt en wat niet. Zo leer je om beter samen te werken, in doelen te denken en de regie te nemen." Dat merkt ook theaterdocent Aranka Kuiper, die in een zelfsturend team zit. "Daar heb je bepaalde vaardigheden voor nodig en ik vind het heel fijn dat we daarin getraind worden", zegt ze.

Een betere taakverdeling

Tijdens de DISC-training speelde Aranka met haar team een kaartspel en leerde ze dat haar communicatiestijl voornamelijk geel (interactief) en een beetje groen (stabiel) is. "Dat geeft inzicht in waarom ik werk zoals ik werk, maar ik leerde ook hoe mijn collega's werken en wat zij nodig hebben. Daardoor hebben we een veel betere taakverdeling in ons team gekregen." Die inzichten deelde ze ook met een klas waar de leerlingen onderling vaak botsten. "Ik had een toneelopdracht bedacht en de leerlingen kregen onderling ruzie over de juiste aanpak. De één wilde gelijk beginnen, de ander wilde eerst een script hebben. Ze kwamen er niet uit. Toen heb ik ze het kaartspel laten spelen."

Meer begrip voor elkaar

"'Oh, jij bent rood (dominant) en ik ben geel, nu snap ik waarom het niet lukt', zijn dan de reacties", vervolgt Aranka. "Vervolgens vraag ik aan een leerling om aan de groep te vertellen wat hij met zijn communicatiestijl nodig heeft. Dat leidt tot meer begrip voor elkaar en een betere samenwerking." Die samenwerking is een belangrijk onderdeel van persoonlijk leiderschap. En dat leiderschap moet alles stimuleren wat er bij Stad & Esch toe doet: motivatie, gedrag, betrokkenheid en leerlingresultaten.

"Tip: ontwikkel eerst met de leraren en daarna pas met de leerlingen"

Extra gecertificeerde trainers

Voordat je de leerlingen in persoonlijk leiderschap kunt trainen, moeten eerst alle leraren erin getraind zijn. Dat doet de school onder meer door leraren die dat willen, intern op te leiden in de eigen Stad & Esch Academie. Peter: "Dankzij het NPO kunnen we extra gecertificeerde trainers opleiden. Zo kunnen meer lerarenteams de trainingen over Covey en DISC volgen en dat helpt om het proces goed in de school te borgen. De trainers vertalen de ambities van de school naar concrete opbrengsten. Zo zetten we gezamenlijk de stappen naar persoonlijk leiderschap en dat is een tip die ik aan andere scholen kan meegeven. Ontwikkel eerst met de leraren en daarna pas met leerlingen."

De beste versie van jezelf

Wat Peter betreft kan die ontwikkeling niet snel genoeg gaan. Mede door de coronacrisis liep het ontwikkeltraject vertraging op, maar het NPO helpt om te versnellen en om meer en sneller leerlinginterventies − zoals het DISC-kaartspel − uit te werken. In de onderbouw gaan de leerlingen spelenderwijs met DISC aan de slag en Covey komt in de bovenbouw aan bod. "Het doel is om ook de relatie tussen de communicatiestijl en studievaardigheden zichtbaar te maken", aldus Peter. "Dat geeft leraren inzicht in de aanpak die een leerling nodig heeft. Zo willen we onze leerlingen stap voor stap helpen om vanuit persoonlijk leiderschap de beste versie van zichzelf te worden."

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega's? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vanuit persoonlijk leiderschap werken aan de beste versie van jezelf

# data[].attributes.attachment_link.description
Op Stad & Esch bouwen alle medewerkers via de 'Boom van zeven goede gewoonten' aan een gemeenschappelijke taal die leidt naar persoonlijk leiderschap. Ook alle leerlingen plukken daar de vruchten van. Mogen en kunnen zijn wie je bent en werken aan de beste versie van jezelf vanuit persoonlijk leiderschap; met die ontwikkeling is Stad & Esch al een aantal jaren bezig.

# data[].attributes.body
die deelneemt aan intersectoraal intervisietraject tbv accreditatie

# data[].attributes.body
Jonge / startende bestuurder
Ervaren bestuurder

# data[].attributes.body
schoolleider en/of bestuurder

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Informeel leren - waar leren in netwerken een van de vormen voor is - komt tegemoet aan de behoefte van schoolleiders. Naar de effecten van informeel leren blijkt echter weinig onderzoek gedaan te zijn. Wel is bekend dat informele leeractiviteiten, waaronder netwerken, consultatie en studiegroepen, het onderwijskundig leiderschap versterken, mits ze voldoende lengte hebben. Ze zorgen er ook voor dat schoolleiders vaker ontwikkelingsgericht handelen, zowel op leerlingniveau als op team- en schoolniveau.

Uit een uitgebreide reviewstudie is wel bekend wat werkt in formele scholing voor schoolleiders. Deels gaat het daarbij om bevindingen die ook relevant zijn voor het werken in leernetwerken, bijvoorbeeld werkvormen die kunnen worden toegepast, inhouden die aan de orde worden gesteld en manieren van groeperen van deelnemers aan scholing.

Werkvormen

Voor professionalisering van schoolleiders is de koppeling met de praktijk van leidinggeven aan een onderwijsorganisatie een belangrijke voorwaarde. Stages en intensieve, praktijkgerichte actieve opdrachten in de school beïnvloeden de kennis, houding en vaardigheden van de schoolleider positief.

Inhouden

Voor de professionalisering van schoolleiders zijn drie thema's relevant: 'relationeel' (omgaan met ouders en de omgeving), onderwijskundig leiderschap en de ontwikkeling van menselijk potentieel, en het initiëren van schoolverbetering en ontwikkeling. Belangrijk is tevens dat de scholing wordt afgestemd op de loopbaanfasen waarin de schoolleiders zich bevinden. Starters hebben andere behoeften dan (zeer) ervaren schoolleiders. Bij de start van een leernetwerk is het daarom belangrijk de scholingsbehoeften te inventariseren en groepen op basis daarvan samen te stellen.

Professionalisering gericht op onderwijskundig leiderschap, organisatieontwikkeling en verandermanagement geniet de voorkeur van schoolleiders. Dat geldt ook voor activiteiten die zich richten op teambuilding, werken aan een lerende cultuur en schoolleiderschap als carrière. Verder moet er een duidelijke verbinding zijn tussen theorie en praktijk.

Samenstelling

Wanneer schoolleiders in hechte leergroepen werken, bevordert dat de ontwikkeling van hun professionele vaardigheden en leiderschap. Hoewel de behoeften van schoolleiders verschillen per loopbaanfase, is het aan te bevelen gemengde leergroepen samen te stellen. In die gemengde groepen kunnen schoolleiders soms gemengd samenwerken of op onderdelen in homogene deelgroepen. In zo'n gemengde leergemeenschap zouden ook koppels kunnen ontstaan, waarin ervaren schoolleiders startende schoolleiders coachen.

Verder zijn goede ervaringen opgedaan met gemengde leergroepen van schoolleiders uit po en vo. Hun professionaliseringswensen en -behoeften blijken overeen te komen en input vanuit de verschillende onderwijssectoren verbreedt de perspectieven van de deelnemers. Deelname van experts aan leernetwerken is wenselijk. Zij kunnen nieuwe kennis vanuit de wetenschap inbrengen. Bovendien kunnen netwerken exclusief voor vrouwelijke schoolleiders aan een behoefte voldoen. Vrouwelijke schoolleiders hebben soms andere professionaliseringsbehoeften dan mannen.

Leernetwerken in het onderwijs

Belangrijk voor de effectiviteit van leernetwerken van schoolleiders zijn bijvoorbeeld ook tijd voor de deelnemers om zich te ontwikkelen, draagvlak en eigenaarschap, en een ondersteunend leerklimaat. In een van de eerdere antwoorden vanuit de Kennisrotonde (zie Meer weten) worden de succesvoorwaarden als volgt samengevat.

Een professionele leergemeenschap is het meest effectief wanneer de leden vooraf concrete doelen formuleren en daar gericht naar toewerken door nadrukkelijk van elkaar te leren. Met name het expliciteren van de impliciete kennis waar de deelnemers over beschikken, draagt bij aan het gezamenlijke leerproces. Wederzijds vertrouwen en openheid zijn hierbij een voorwaarde.
Meer weten?
Lees hier het volledige rapport geschreven als antwoord op de vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Edith van Eck (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Meta Kruger (Lector Leiderschap in het onderwijs, Penta Nova) geconsulteerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kennisrotonde | Kunnen leernetwerken van schoolleiders bijdragen aan hun professionele ontwikkeling? Hoe moeten deze dan worden opgezet en ingericht?

# data[].attributes.attachment_link.description
Leren in leernetwerken biedt een goede insteek voor de professionalisering van schoolleiders. Het is een vorm van informeel leren die tegemoetkomt aan hun leerwensen. Voorwaarden voor effectiviteit zijn: koppeling theorie en praktijk, intensieve, actieve opdrachten in de school en input van experts. Ook is het wenselijk dat de deelnemers de gezamenlijke leerdoelen, leerinhouden en werkvormen mede bepalen.