# data[].attributes.location_name
Kültür, Antalya Bilim Ve Sanat Merkezi, 3816. Sokak, Kepez/Antalya

# data[].attributes.headline
ANTALYA BİLİM VE SANAT MERKEZİ MİNİANTALYA MÜZESİ

# data[].attributes.subject
ANTALYA BİLİM VE SANAT MERKEZİ MİNİANTALYA MÜZESİ

# data[].attributes.body
Atkı ve çözgü adı verilen ipliklerin dik açı yaparak çeşitli şekillerde birbirlerinin altından ve üstünden geçirilmesi işlemine ve bu işlem neticesinde elde edilen yüzeye dokuma adı verilmektedir.
Mekikli, mekiksiz ve kirkitli olmak üzere üç ana dokuma türü bulunmaktadır. Dokumacılık dünyanın en eski sanatlarından birisidir. Dokumaların boyutları kullanılan tezgâha ve yapıldıkları yöreye göre farklılıklar arz etmekte; kullanılan ipliğin türüne göre de kullanım alanı ve üründe çeşitlilikler görülmektedir Geleneksel bir sanat olan dokumacılığın yaşam alanı tüm Türkiye coğrafyasında olduğu gibi Antalya yöresinde de gün geçtikçe daralmakta, bu sanatın icracıları ise her geçen gün azalmaktadır. Gılamık dokuma Ormana’da halen yaşatılan ipekli bir dokuma çeşididir. “Kılamuk”, “gılamık”, “gılamuk”, “gılamıklı”, “kılamuklu” isimleriyle de bilinir. Derleme Sözlüğüne göre kılamık/kılamuk kelimesi, Nevşehir ve Niğde yöresinde kurak yerlerde yetişen bir çeşit ot, ayrık otu, Konya yöresinde ise süpürgeotu manasında kullanılmaktadır. Ormana yöresinde “gılamık” kelimesinin “koza ipeği” manasında kullanımı bulunmaktadır (Aydın, 2012). Gılamık dokuma esasında bir tür ipekli dokuma olmakla birlikte, ipek üretiminin azalması ve pazarlamadaki sıkıntılardan dolayı ipeğin yanı sıra pamuk ve keten de kullanılabilmektedir. Günümüzde Bursa’dan satın alınan el ipeği, Denizli’den satın alınan çözgülük bürümcük ipliği, İstanbul’dan satın alınan simlerden dokunmaktadır (Aydın, 2012).Gılamık dokuma “düzen” adı verilen ayaklı (ya da pedallı olarak) tabir edilen ahşap tezgâhlarda dokunur. “Dezgah” olarak da adlandırılır. Bu tezgâhlarda yaklaşık 90 cm. eninde dokumalar üretilebilmektedir. Gülevcen, çark, pervane ve mekik adı verilen araçlar, iplik elde etmek ve çözgüyü oluşturmak amacıyla kullanılan araç ve gereçlerdir (Özcan, 2001:62-63). Günümüzde dokuma işlemini gerçekleştirenlerin sayısı son derece sınırlıdır. Sanat Nevin Peşmen ve Sevim Kaplan tarafından Mustafa Nazmi Demiröz İlkokulu’nda yaşatılmaya çalışmaktadır. Gılamık dokuma kısaca şu aşamalarda gerçekleştirilmektedir:
Koza ipliği çarkla kargıya sarılır. Sıcak suda yumuşatılır. Tezgâha çözülen bürümcük ipliklerin arasından ipek iplik ile dokuma yapılır. 700–720 tel bürümcük iplik çekilerek 120-150 cm boyutlarında 49–50 cm eninde şal, masa örtüsü ve yatak örtüsü dokunmaktadır. Çataloluk, Karadağ modeli, yeni çataloluk, eski model, eynif model, kızılağaç, söğüt modelleri vardır (Aydın, 2012). Gılamık dokuma geçmişte büyük ölçüde kadın baş giyiminde kullanılmıştır (Özcan, 2001:62). Gılamık dokumanın bu işlevi günümüzde de devam etmektedir. Başörtüsü ya da çarşaf olarak kullanılmasının yanı sıra mobilya üzerinde örtü takımı (masa takımı, sehpa takımı) olarak kullanımız da mevcuttur.

# data[].attributes.body
Çarık yapmak için; önce şaplı deri 10 dakika suyla ıslatılıp kesilir, deride açılan deliklerden “sırım” adı verilen ve yine deriden yapılan ipler çuvaldız gibi sivriltilen teneke bir parça yardımıyla geçirilir, çıtlık ağacından kendi kalıplara sokulup sırayla 10 numara bakır çivilerle burnu ve "kulak” adı verilen topuk tarafı yapılarak dikilir. Kalıba sokulduktan sonra 3 saat kadar güneşte bekletilir (bu işleme “atmaklamak” denir).

# data[].attributes.body
Anadolu’nun pek çok yerinde yetişmekte olan su kabağı, kabakgiller familyasından tek yıllık bir bitkidir. Genellikle alt kısmı geniş, sap kısmı dar olan su kabaklarının farklı çeşit ve türleri de bulunmaktadır. Su kabağı kullanım alanı en geniş bitkilerden biridir. Kurutulmuş su kabağı çalgı yapımından (kabak kemane), bebek oyuncağı yapımına farklı alanlara ham madde olmuştur. Çekirdekleri ile birlikte kurutulan küçük su kabakları bebeklerin çıngırakları olurken içi temizlenerek kurutulanlar yıllarca tarlalarda sürahi yerine kullanılmıştır. Günümüzde ise su kabakları daha çok saksı ve avize gibi süs eşyalarının yapımında kullanılmaktadır.
Avize Yapımı: Su kabağı tohumları Mart ayının son günlerinde ekilir. Ağustos ayında olgunlaşan kabaklar toplanıp kurumaya bırakılır. Kuruyan kabak alt kısmından açılıp içi temizlenir. İstenilen şekil üzerine çizilerek gerekli yerlere delikler açılır. Uzunca bir süre su kabağını korumak amaçlı verniklenir. Vernikler kuruduktan sonra isteğe göre deliklere renkli boncuklar yerleştirilir. Son olarak ampul düzeneği yerleştirilen avize kullanıma hazır hale gelmiştir. Yakılan ampul renkli boncukların da yardımı ile su kabağına çok güzel bir görünüm vermektedir. Su kabaklarının yapıları birbirinden değişik olduğu için üzerlerine aynı motif işlense bile ampul yakıldığı zaman ortaya çıkacak olan görüntü değişik olmaktadır.

# data[].attributes.body
Kilim, Türk el dokuma sanatları içinde önemli bir yere sahiptir. El dokuması kilim denilince ilk olarak akla Türk kilimleri gelmektedir. Dünyanın en eski kiliminin, MÖ 5. yüzyıla ait Türk kilimi olduğu saptanmıştır. Kilim, göçebe kavimlerin kullandığı dokumaların başlıcasıdır. Kilimin halıdan ayrılan özelliği, deseninin ve yüzeyinin halıdaki gibi çözgülerin üstüne tek tek atılan ilmiklerden ibaret olmayışıdır. Kilim dünya litaratürüne Türkçe bir kelime olarak girmiş olup, Türkiye dışında yakın bölgeler olan Balkanlar, Kafkasya, İran, Afganistan, Pakistan, Kuzey Afrika, Pakistan, Orta Asya ve Çin’de de dokunmaktadır. Kilimin ana maddesi yün, pamuk, keçi kılı veya ipektir. Atkısı ve çözgüsü yünden olmakla birlikte atkısı yün veya çözgüsü pamuk ipliğinden de yapılabilir. Kilimlerde kullanılan renkler, motifler ve teknikler, kilimin ait olduğu ve dokunduğu yörenin geleneklerini, tarihini, kültürünü yansıtır. Genel anlamda kilimde bulunan her öğe yörenin folklorundan doğrudan etkilenir. Dolayısıyla her yörenin motif ve rengi birbirinden az veya çok farklılık gösterir ve kilimler çoğunlukla dokundukları yerin ismini taşırlar; Siirt kilimi, Isparta kilimi, Yozgat kilimi, Uşak kilimi vb. Anadolu kilimlerinde yeşil, turuncu, mavi, lacivert ve kırmızı en çok gözlemlediğimiz renklerdir. Türk dokumalarında en çok kullanılan motifleri şu şekilde kategorize etmek mümkündür.
1- Hayvansal motifler; en çok kullanılan kuş motifi olmak üzere ejder, akrep, yılan, kurtağzı, kurt izi ve böcek motifleri kullanılır.
2- Bitkisel motifler; Ağaç, yaprak, çiçek ve meyve motifleri kullanılır.
3- Geometrik motifler; Dokuma kolaylığından dolayı en çok tercih edilen motif türüdür. En çok görülün şekilleri, üçgen, dörtgen, dikdörtgen ve eşkenar dörtgendir.
4- Karışık motifler; Madalyon, rozet, çengel, sütun yazı, harf, damga, im vs. kullanılır.
5- Sembolik motifler; Dokuyucunun duygu düşünceleri ile doğa güçlerini simgeleyen motiflerdir. Bu gruba kuş, hayat ağacı, el, tarak, ibrik, kandil vb. girmektedir. Orta Asya’da sürdürülen araştırmalarda, göçebe halde yaşayan Türklerin çeşitli kilim teknikleriyle oluşturdukları dokuma parçaları bulunmuştur. Bu bulgular Türklerin yaşamında kilimin çok eskilere dayanan bir geçmişinin olduğuna işaret etmektedir. Kilim dokumacılığının Anadolu Selçuklu döneminde de gelişmiş olduğunu görüyoruz. Ne var ki yünlü dokumaların saklanması ve korunması çok zor olduğundan bu konuda yeterince eski somut bulgulara nadiren rastlanmaktadır. Bilinen en eski Anadolu kilim bulguları 16. yüzyıla aittir. Anadolu’da yaşamış olan diğer toplulukların dokuma tekniklerine Türkler kendi renk ve motiflerini de katarak geniş bir yelpaze içinde çeşitli ve değerli kilim örnekleri bırakmışlardır. Antalya İli ve ilçelerinde de kilim ve kilim dokumacılığı halen yapılmaktadır. Antalya'nın Kaş İlçesi'nde, eski adıyla 'Sahil Barak' bugünkü adıyla 'Boğazcık Köyü'nde kaybolmakta olan 'Barak kilimleri' el sanatı yeniden hayat buluyor. Baraklar Anadolu’ya yerleşen Türkmen Oymakları’nın en etkin ve üretken kollarından biridir. Barak aşiretleri Gaziantep, Nizip, Kargamış üçgeninde yoğun olarak yaşamıştır. Bu aşiret, sebebini bilemediğimiz bir göç hareketi ile Teke yöresi -Antalya- Kaş çevresine yerleşmiştir. İlk defa Boğazcık Köyü’ne gelen Baraklar, birkaç yüz yıldan beri Kaş bölgesinde yaşamaktadır. Sonradan çoğalarak üç köy teşkil edecek hale gelmişlerdir. Baraklar iyi bir sürü besleyicisidir. Besledikleri hayvanların yün ve kılından üretilen dokumalar günümüzde devam etmektedir. Çoğunlukla iki yüzü de kullanılabilen özel bir tarz üreterek, “Barak Kilimi” adını vermişlerdir. Baraklar, kilim dokumaları yanında, ekmek torbası, Barak çarığı, semer yapımı gibi geleneksel el sanatlarını günümüzde de sürdürmektedir. 183 Yine Antalya’nın Korkuteli İlçesi Küçükköy ve Büyükköy’de kilim dokumacılığı yapılmaktadır. Hatta bu kilim dokumacılığıyla ilgili olarak ilçe merkezinde kurs açılmıştır. Adı geçen kursun açılması bu geleneğin sürdürülmesi açısından çok önemlidir. Burada dokunan kilime verilen isim "Alafaradın Kilimi” dir. Bu kilime “alafaradın” denmesinin sebebi şudur: 14.Asrın sonlarına doğru, Horasan’dan gelen kavim bugünkü Büyükköy ve Küçükköy’ün bulunduğu alanda hayvancılık yapmaktaydı. Kızılkaya dolaylarında iki Selçuklu Beyi savaşmaktaydı. Yenilmekte olan tarafa, o zamanın aşiret reislerinden Ali Fahrettin isimli iki amca çocuğu yardım eder. Savaşı kazanan Bey, iki amca çocuğuna yardımları karşısında bugünkü Büyükköy ve Küçükköy’ün bulunduğu alana yerleşmelerine izin verir. Bey, aradan geçen zamandan sonra iki amca çocuğunu ziyaret eder. Ziyaretlerinde isteklerini sorar. Onlar da hayvancılıkla geçindiklerini, zaman zaman hayvanları için su ve otlağa sıkıldıklarını, hayvanlarını iyi besleyemedikleri için beyden bol su, otlakları geniş, serin bir yer olan Büyükköy'ün ve Küçükköy yaylasının bulunduğu yeri ister. Bey de buraları onlara yayla tutmaları için izin verir. Uzun zaman iki amca çocuğu ve onların soyundan gelenler, hayvanlarını yazları buralara gelerek getirerek, kışları da Büyükköy ve Küçükköy’e götürerek bir göçebe hayatı yaşamışlar. Zamanla Büyükköy ve yaylası Büyük Ali Fahrettin’e Küçükköy ve yaylası Küçük Ali Fahrettin’e ve onların soylarından gelenlere ayrılır. Büyük Ali Fahrettin’in soyundan gelenler yaylada hayvancılığın yanı sıra bol sulu, verimli toprakları ekip biçmeye başlamışlar. Alafaradın ismi Ali ve Fahrettin’in kısaltılmış halidir.

# data[].attributes.body
Kalaycılık bakır sanatının olmazsa olmazıdır. Bakır eşyaların yıllarca kullanılabilmesini sağlayan en önemli etken kalaylamadır. Ayrıca kalaylama “bakır çalması” adı verilen bakır zehirlenmesini önleyen bir uygulamadır. Bakır zehirlenmesini önlemenin tek yolu bakır kapları yılda en az iki kez kalaylatmaktır. Kalaycının kullandığı başlıca araç ve gereçler örs, çekiç takımları, kalay madeni, pamuk, nışadır tozu ve kıskaçtır. Kalaylanması amacıyla getirilen bakır kaplar öncelikli olarak örs üzerinde çekiçle dövülerek eğri yerleri düzeltilir. Daha sonra dış yüzeyi su ve kum yardımıyla temizlenir. Temizleme işlemi tuz ruhu yardımıyla da gerçekleştirilebilir. Temizlenen kap kalay ocağında açık ateşe kıskaç yardımıyla tutularak ısıtılır. Kalay ocaklarında yakıt olarak genellikle odun kömürü kullanılmaktadır. Kabın üzerine veya içine nışadır tozu dökülür, daha sonra kalay madeni eklenir, pamukla silinerek kalay ve nışadır kabın iç ve dış yüzeyine yayılır, kap tekrar ısıtılır ve pamukla silinir. Ateşten alınmasından sonra tekrar silinen ve parlatılan kabın kalaylanması böylece tamamlanmış olur. Eğer kabın lehime ihtiyacı varsa kalaylama sırasında bu işlem de gerçekleştirilir. Kalaycılık, bakır eşyaların gözden düşmesi ve plastik, çelik, teflon, alüminyum vb. eşyaların yaygınlaşması ile birlikte gerilemeye ve yok olmaya başlamış olan geleneksel bir meslektir. Sağladığı gelirin düşük olması çırak temin etmeyi de zorlaştırmaktır. Antalya yöresinde bu meslek -özellikle kırsal kesimde- gezici kalaycılar vasıtasıyla kısmen de olsa yaşatılmaktadır. Bunun dışında Elmalı İlçe Merkezi ve kent merkezinde yer alan Demircileriçi adı verilen çarşıda bu sanatın ustaları mevcuttur.

# data[].attributes.body
Bardakçılık mesleği geleneksel el sanatları içinde günden güne önemini yitirse de yapımına hala devam edilmektedir. Antalya İli Korkuteli İlçesi Çomaklı Köyünde(Mahallesi) bardak ustası Fehmi Karaman tarafından icrası devam ettirilmektedir. Özellikle bardağa “fığla” ismi verilmesi köyün eski adından kaynaklanmaktadır. Fığla bardağı, bölgeye has çam ağacından yapılan suyu taşımak ve muhafaza etmek için kullanılan bir kaptır. Çam ağacından yapılan bu bardağın köylerde özellikle harman yerlerinde, bağ ve bahçe işlerinde suyu soğuk ve sağlıklı bir şekilde muhafaza ettiği için kullanımı çok yaygındır. Eskiden her evde bu bardak yapılır ve geçim bundan temin edilirdi. Bu el sanatının son icracısı olan Fehmi Karaman aynı zamanda Korkuteli Halk Eğitim Merkezi işbirliği aracılığıyla kurs vermektedir. Bardak, çam ağacının demircilere özel olarak yaptırılan aletlerle işlenmesi sonucunda yapılır. Bardağın ortasında boğaz (boyun) etrafında iki ya da dört tane ülük(su içilen yer) bulunmaktadır. Bardağın büyüğüne “senek” de denmektedir. Aynı zamanda bu bardaktan su içilmesinin bazı hastalıklara (astım, nefes darlığı, kekemelik) iyi geleceğine dair bir inanış vardır. Fığla bardağı, turistik eşya olarak da satılmakta ilçenin ve köyün tanınmasında önemli bir yer teşkil etmektedir.

# data[].attributes.body
Fabrikalaşma ile birlikte artık kırsal kesimlerde bile nadir görülen örme çoraplar günümüzde daha çok folklorik giysilerde tamamlayıcı bir unsur olarak görülmektedir. Sanat ansiklopedisinde çorap ayağa giyilen örme libas olarak tanımlanmaktadır. El örgüsü çorapların en belirgin özellikleri motifleridir. Motifler yörelere göre farklılıklar göstermekle birlikte giyen kişinin sosyal konumunu, medeni durumunu gibi özelliklerini de göstermektedir. Çoraplar temel olarak yün, kıl, tiftik, pamuk ve ipek iplikten; iki veya beş şiş ile örülmektedir. Bu farklılıklar çorapların örüldükleri bölgenin iklimine ve hayvancılık çeşitliğine göre değişmektedir. Kışın sert ve soğuk geçtiği, koyun yetiştiriciliğinin yaygın olduğu yerlerde çoraplar yün ve tiftikten örülürken, Akdeniz bölgesi gibi keçi yetiştiriciliğinin yaygın olduğu yerlerde kıl veya pamuk üretimi nedeni ile pamuk iplik ile örülmektedir. Anadolu’da yapılan çorap çeşitleri ise altı başlık altında toplanmaktadır: * Ak Çoraplar
* Kara Çoraplar
* Alaca Çoraplar
* Kınalı Çoraplar
* Tüylü Çoraplar
* Nakışlı Çoraplar
Antalya ilçeleri kırsallarında keçi- koyun yetiştiriciliğinin devam ettiği yerlerde çorap örücülüğü ender de olsa görülmektedir. Yörede görülen bazı motiflerin isimleri şu şekildedir: Güzel Diken, Ters Makara, Hapis, Boğmalı, Keçi Ayağı, Fare Dişi, Dilimli, Yol Kesen… Korkuteli Büyükköy’ de açılan kurs ile bu Geleneksel Türk El Sanatının yaşatılması amaçlanmıştır.

# data[].attributes.body
Iklığ, Türkler tarafından bulunmuş; çok tiz sesli, perdeli, küçük, ayaklı ve dik çalınan iki telli, “Oklu” manasında yaylı bir sazdır. Iklığ'ın Bilinen Son Temsilcisi Emin KÖK Serik'in Demirciler Köyü’nde kendi halinde yaşayan bir çiftçidir. Emin KÖK Anadolu'da uzun bir süre adı unutulmuş olan ve Orta Asya iki telli Iklığ'ıyla birebir benzer özellikler taşıyan Iklığ'ın bilinen son ustası ve icracısıdır.
Emin KÖK Antalya Gebiz Nahiyesi’nin Demirciler Köyü’nden Sarcaalan Mahallesi’nde doğmuştur. 85 yaşında olan Emin KÖK, Iklığ çalmayı başka birinden değil, evde babasından kalan Iklığ’dan kendi çabalarıyla öğrendiğini ifade ederken şu anda çaldığı Iklığ’ın da kendi üretimi olduğunu belirtmiştir.