# data[].attributes.body
Zelf een ondergrondse gang bouwen met grote materialen.

# data[].attributes.body
Stenen verpakken. (dit kan ook met andere voorwerpen onder de grond)

# data[].attributes.body
flipboekjes maken.

# data[].attributes.body
inleiding met een gedicht en nagaan hoe we een duizendpoot zijn pootjes kunnen aankleden.

# data[].attributes.body
Boeken; De mol en de krekel.
Wie heeft er op mijn kop gepoept?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Auteur: Werner Holzwarth;
Illustrator: Wolf Erlbruch;
Oorspronkelijke uitgave: Vom Kleinen Maulwurf, Der Wissen Wollte, Wer Ihm Auf Den Kopf Gemacht Hat , Peter Hammer Verlag, 1989;
Uitgever Nederland: De Vries-Brouwers, 1990;
Vertaling: Ineke Ris;
24 pagina's.

Wereldwijd zijn er al meer dan twee miljoen exemplaren van dit prentenboek verkocht. Dat de mol met poep op zijn hoofd nog steeds niet aan kracht heeft ingeboet mag blijken uit het feit dat het boek, zij het in meerdere verschijningsvormen, al jarenlang tot de best verkochte prentenboeken in Nederland behoort. Het is poupulair bij peuters die "potjestraining" krijgen, maar zeker ook bij oudere kinderen (en ouders).

Tja, kleine kinderen en poep.... Dat is ook makkelijk scoren. De meeste peuters liggen al dubbel bij het zeggen van alleen het woord. Daarmee doe je deze klassieker wel tekort. De gekleurde tekeningen (gemaakt met krijt) zijn hilarisch en verbeelden prachtig de emotie van de mol en de dieren. Het verhaal zit ook nog eens goed in elkaar. De mol heeft een (stinkend) probleem en dat moet wel opgelost worden! De kracht zit in de herhaling en de humor van zowel tekst als beeld. Met veel verschillende geluiden ("Ratatata, daar vlogen vijftien knikkerkeuteltjes om de mol zijn oren") is het ook een echt voorleesboekje. Het boekje is trouwens erg leuk vertaald door Ineke Ris.

Laat je niet afschrikken doordat het boekje slechts 24 pagina's telt. Je zult het waarschijnlijk toch tientallen keren moeten voorlezen...

Het verhaal over een kleine mol..

Een stoere mol krijgt op een ochtend een verse drol op zijn hoofd. "Wel hier en gunter", riep de kleine mol. "Wie heeft er op mijn kop gepoept?". Vervolgens vraagt hij dat aan een duif, een paard, een haas, een geit, een koe en een varken. De herkenbare (boerderij)dieren zeggen dat zij dat niet gedaan hebben en laten vervolgens zien hoe hun poep er uit ziet. De mol loopt trouwens al die tijd met de drol op zijn hoofd. Dan komt de mol langs twee strontvliegen en vraagt hen om hulp. Ze ruiken aan de drol en vertellen de mol dat het een drol is van een hond. De mol weet genoeg en rent naar "Bullebak", de hond van slager om op gepaste wijze wraak te nemen.

Wist je trouwens dat een "mol" in het Duits "maulwurf" heet...

# data[].attributes.attachment_link.title
Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft - Prentenboek.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Auteur: Werner Holzwarth; Illustrator: Wolf Erlbruch; Oorspronkelijke uitgave: Vom Kleinen Maulwurf, Der Wissen Wollte, Wer Ihm Auf Den Kopf Gemacht Hat , Peter Hammer Verlag, 1989; Uitgever Nederland: De Vries-Brouwers, 1990; Vertaling: Ineke Ris; 24 pagina's. Wereldwijd zijn er al meer dan twee miljoen exemplaren van dit prentenboek verkocht.

# data[].attributes.body
In de leeshoek een plekje onder de grond maken door gebruik te maken van een zwart doek met gaten.

# data[].attributes.body
Als een mol geblinddoekt de weg zoeken op een doorprikt papieren labyrint.

# data[].attributes.body
insecten maken met voorwerpen en lijmpistool

# data[].attributes.body
Wat komen we laag per laag tegen en dit bekijken op verschillende plaatsen en momenten doorheen de tijd.

# data[].attributes.body
structuren van dichterbij bekijken zoals de nerven van bladeren.

# data[].attributes.body
geluiden van onder de grond opnemen en samen zetten om er een muziekstuk van te maken.

# data[].attributes.body
schrapgedicht door het vormen van gangen. ( een ondergrondsgedicht

# data[].attributes.body
Letterinsecten ontwerpen

# data[].attributes.body
De eetgewoonten van andere culturen.

# data[].attributes.body
kunst met fruit en groenten. (voor geen verspilling kan het fruit en de groenten door de leerkracht worden gekopiëerd.) Dit kan ook door met materiaal van onder de grond te werken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Giuseppe Arcimboldo (1526 or 1527 - July 11, 1593) was an Italian painter best known for creating imaginative portrait heads made entirely of objects such as ...

# data[].attributes.body
Er wordt gezegd dat alle groenten die in dezelfde periode groeien goed bij elkaar passen. Dit kan worden uitgetest door de kinderen.

# data[].attributes.body
Het loof van groenten wordt vaak weggegooid en dit is vaak zonde. Je kan met het loof pesto maken.

# data[].attributes.body
Verschillende groenten en fruit zijn goed voor de gezondheid. Deze functie verschilt ook vaak binnen de verschillende culturen

# data[].attributes.body
Rode biet geef een rode vloeistof af -> natuurlijke kleurstoffen.

# data[].attributes.body
Wat eten wij dat van onder de grond komt?
*Rode biet
*Ui
*...
Laat de kinderen ruiken en proeven aan de producten

# data[].attributes.body
We willen weten waar een mol zit

# data[].attributes.body
Ze willen graag eens een mijn of ander oorlogswapen vinden zodat ze dit eens echt kunnen zien. De voorkennis  over deze oorlogswapens is zeer miniem maar er is veel intresse in, ze omschrijven dit als wapens of geweren.  Een groepje had opgeschreven dat je wapens nooit onder de grond vind.

# data[].attributes.body
Ze wouden graag een dinosaurus fossiel vinden onder de grond.

# data[].attributes.body
Hoe kan een mol zien?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De mol is vooral bekend om zijn (soms vervelende) hopen. De ondergrondse wroeter heeft een fluweelzachte zwarte vacht en eet vooral regenwormen.

Hoe kan je de mol herkennen?

cilindervormig lichaam (11 - 16 cm)

slurfvormige snuit (zonder snorharen), geen uitwendige oorschelpen

schopvormige voorpoten, brede graafpoten met lange nagels

zwartgrijze, fluweelzachte pels

kort staartje (2 - 4 cm)

Wat eet de mol?

Mollen eten vooral regenwormen. Om te overleven moet een volwassen mol dagelijks minstens 50 gram eten, bijna de helft van zijn eigen lichaamsgewicht. Wormen zijn rijk aan eiwitten en bevatten ongeveer 80% water, waardoor een mol nauwelijks hoeft te drinken. In akkers foerageren mollen ook op insecten (o.a. larven van de langpootmug), spinnen en slakken.

Waar leeft de mol?

De mol komt voor in weilanden, bossen, bosranden, boomgaarden en tuinen. Het grootste deel van de tijd brengt hij door in zelf gegraven tunnels. Vochtige gebieden (met een hoge grondwaterstand) worden gemeden. In naaldbossen, moerassen en duinen komen nauwelijks mollen voor. Niet alleen ligt het voedselaanbod hier doorgaans (te) laag, de bodem is er vaak ook ongeschikt om een gangenstelsel in uit te graven (te nat in moerassen, instortingsgevaar in duinen).

Verspreidingskaart van de mol

Hoe plant de mol zich voort?

Door hun groot territorium tijdens de paartijd (maart - april), paren mannetjes vermoedelijk met meerdere vrouwtjes. Ongeveer vier weken na de paring en een week na de bouw van het nest worden (in april of mei) gemiddeld vier jongen geboren. De jongen wegen 3,5 g, zijn naakt, blind en hulpeloos. Tussen twee zoogbeurten in gaat de moeder op zoek naar voedsel om voldoende melk te kunnen produceren. Na vier à vijf weken verlaten de jongen het nest.

Hoe krijg je de mol te zien?

Juni is de beste periode om een levende mol bovengronds te spotten. Na zes tot tien weken (afhankelijk van het voedselaanbod) worden jonge mollen door de moeder uit haar gangenstelsel verdreven. De jonge dieren moeten dan op zoek naar een eigen leefgebied. Ze hebben echter nog te weinig kracht in hun graafpoten en te weinig ervaring om hun eigen gangen te graven. Er rest hen dan niets anders dan bovengronds op zoek te gaan naar onbewoonde tunnels. Vaak laten die bovengrondse junimollen zich zonder enig verweer oppakken. Een mol eet vooral regenwormen en insecten. Bovengronds is het echter een pak moeilijker om eten te vinden. Mollen die zich zomaar laten oprapen zonder bijten, zijn doorgaans uitgeput.

Weetjes over de mol

Mollen eten veel regenwormen. Vindt hij er één, dan hoeft hij die niet direct op te eten. Door een beet in de kop, kan hij de worm verlammen. De verlamde wormen worden dan opgeslagen in de tunnel en voor later bewaard. De mol is een echte spaarder: wetenschappers hebben voorraadkamers met meer dan 1000 regenwormen gevonden. Voordat ze de wormen daadwerkelijk eten, knijpen ze met hun klauwen eerst de aarde en darminhoud uit het wormenlijfje.

Doordat mollen in smalle tunnels onder de grond leven, zitten ze voortdurend in een omgeving met veel koolstofdioxide en weinig zuurstof. In 2010 ontdekten wetenschappers dat mollen grote hoeveelheden koolstofdioxide kunnen verdragen en hierdoor hun eigen uitgeademde lucht opnieuw kunnen inademen zonder te verstikken.

Op jaarbasis eet een mol 36 kg regenwormen, op een uur tijd kan hij tot 15 kg aarde verplaatsen en hij kan zijn gehooropeningen afsluiten zodat er geen aarde kan in geraken.

Graven doet de mol met voorpoten waaraan zes vingers zitten. De mol heeft een extra graafduim waardoor hij meer aarde in één keer weg kan scheppen. Onderzoekers denken dat mollen die extra duim krijgen door hoge concentraties mannelijke geslachtshormonen. Bij veel mollensoorten hebben de vrouwtjes namelijk een bijzonder geslachtsorgaan met zowel mannelijke als vrouwelijke delen. Hierdoor produceren ze ook de typisch mannelijke geslachtshormonen.

De bekende Nederlandse mediaholding Talpa van John de Mol jr. is dankt haar naam aan de wetenschappelijke naam van de mol.

De snuit van de mol is bijzonder gevoelig. In zijn neus heeft hij de organen van Eimer. Dit zijn kleine ronde zwellinkjes vol met zenuwuiteinden. Die zijn zó gevoelig dat ze als tastorganen dienst doen.

Overlast met de mol vermijden

Strychnine, zwavelrookbommen, calciumcarbid, de molblaster: je kan het zo gek niet bedenken of het middel werd al tegen de mol ingezet. Buiten alle proporties, duur en weinig efficiënt. De meeste van die middelen werken slechts gedurende een korte periode, sommige zijn niet ongevaarlijk voor de mens maar vooral; elk vrijgekomen territorium wordt doorgaans snel ingenomen door een nieuwe mol. Van de middeltjes uit grootmoeders keuken zijn knoflookteentjes, peper en zout, pindanoten en mensendrollen in een molshoop steken qua originaliteit het vermelden waard. Ook de bodem van een PET-fles snijden en die fles dan omgekeerd in de gangen plaatsen, is doorgaans maar weinig efficiënt. De wind die over de flessen waait, brengt een fluitend geluid voort dat zich door het gangenstelsel verspreidt. Het is echter niet wetenschappelijk aangetoond dat mollen hier ook echt hinder zouden van ondervinden. De Zoogdierenwerkgroep van Natuurpunt somt op haar website alle methodes op waarmee mollenoverlast kan worden vermeden of beperkt.

De beste methode is leren leven met mollen. De periode waarin hopen worden gemaakt worden is kort en speelt zich vooral wanneer nieuwe gangenstelsels worden uitgebouwd. Mollen verdelgen zorgt er voor dat je de bouwers van een gangenstelsel verwijdert. Gevolg: het vrijgekomen territorium wordt doorgaans snel ingenomen door een andere mol die op zijn beurt een nieuw gangenstelsel zal graven of de bestaande, vervallen gangen weer in orde zal brengen, wat zorgt voor meer/weer molshopen. Als je in de korte periode dat het gangenstelsel uitgebouwd wordt kort na het opwerpen van de molshoop de aarde gewoon verspreidt in het gras er omheen, dan ontstaat er geen kale plek in het gras en zie je er na de eerste regenbui nog maar weinig van. De rest van het jaar merk je dan doorgaans nog maar weinig van de aanwezigheid van jouw mol.

Wat kan jij doen voor de mol?

Mollen wijzen op een gezonde en vruchtbare bodem. Ze hebben een goed functionerend ecosysteem nodig om te overleven. Bovendien vangen ze heel wat organismen die schade zouden kunnen toebrengen aan je groenten. Een mol in de tuin is dus oké.

# data[].attributes.attachment_link.description
De mol is vooral bekend om zijn (soms vervelende) hopen. De ondergrondse wroeter heeft een fluweelzachte zwarte vacht en eet vooral regenwormen. cilindervormig lichaam (11 - 16 cm) slurfvormige snuit (zonder snorharen), geen uitwendige oorschelpen schopvormige voorpoten, brede graafpoten met lange nagels zwartgrijze, fluweelzachte pels kort staartje (2 - 4 cm) Mollen eten vooral regenwormen.

# data[].attributes.body
Hoe graaft een mol een gat?

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Een gravende mol - Zo ontstaat een molshoop

# data[].attributes.attachment_link.description
Mollen kunnen zich razendsnel ingraven. Ze gebruiken hun voorpoten als schepjes. Daarom heten die poten ook wel graafpoten. Met de kop en de achterpoten duwt een mol de losse aarde uit zijn gang naar boven. Boven de grond komt dan een molshoop.

# data[].attributes.body
We willen meer weten over een romeinse villa en het paleis van de koning -> opgravingen van architectuur.

# data[].attributes.body
De kinderen zouden graag eens een schat vinden onder de grond. De schat omschrijven sommige als geld en andere bekijken dit ruimer en denken aan speciale voorwerpen.

# data[].attributes.body
Krijgt een regenworm baby's?

# data[].attributes.attachment_link.description
De regenworm plant zich voort door middel van het zadel. Deze verdikking, die je duidelijk kan waarnemen, is het geslachtsorgaan bij de regenworm. Dit zadel scheidt slijm af waarin de eitjes worden gelegd. Het maakt niet uit of de regenworm een mannetje of een vrouwtje tegenkomt om te paren.

# data[].attributes.body
Onder de grond; grotten, ...

# data[].attributes.body
In klei

# data[].attributes.body
Zintuigelijk voelen

# data[].attributes.body
De loopmijnen

# data[].attributes.headline
Eigen landschap maken met materiaal van onder de grond

# data[].attributes.subject
Eigen landschap maken met materiaal van onder de grond

# data[].attributes.body
Hoe plant ik groenten in mijn tuin?

# data[].attributes.body
Wat zie je allemaal in de zee of de oceaan?

# data[].attributes.body
De kinderen werken een week binnen het thema onder de grond. Ze verzamelen punten om dichter bij de schatkist te komen, punten worden verzameld door opdrachten en uitdagingen juist uit te voeren.

# data[].attributes.body
Wat gebeurd er met mijn lichaam onder de grond?

# data[].attributes.body
wortel, takjes en zaadjes

# data[].attributes.body
bollen, knollen,...

# data[].attributes.body
De verschillende bodems

# data[].attributes.body
de verschillende soorten

# data[].attributes.body
mol, wormen, kevers,...

# data[].attributes.attachment_link.description
Mar 17, 2018 ... Bij deze webquest komen leerlingen allerlei zaken te weten over dieren die onder de grond leven. Ze leren over volgende dieren: vos, mol, das ...