# data[].attributes.headline
Special μουσική αφιέρωση στην παρέα μας από τον Ιάσονα Μανούσο! !!!!!!

# data[].attributes.subject
Special μουσική αφιέρωση στην παρέα μας από τον Ιάσονα Μανούσο! !!!!!!

# data[].attributes.body
https://youtu.be/8P1TF8h0b-Y

# data[].attributes.headline
Special αφιέρωση στην παρέα μας από τον Ιάσονα Μανούσο!!!

# data[].attributes.subject
Special αφιέρωση στην παρέα μας από τον Ιάσονα Μανούσο!!!

# data[].attributes.body
Τελευταία στάση στο πιο εμβληματικό σημείο της Πρέσπας, το χωριό Ψαράδες.Εδώ οι άνθρωποι θα σου πουν ότι γεννήθηκαν στις βάρκες. Το ψάρεμα και η λίμνη είναι η ζωή τους. Διηγούνται ιστορίες από τα παλιά, από τον Εμφύλιο, και σε ξεναγούν στα ασκηταριά.   «Ερημίτες μιας άλλης εποχής ήρθαν εδώ να κατοικήσουν, μακριά από τον κόσμο» θα σου πουν.                                            Το βλέμμα ξεχνιέται στον ορίζοντα, χαζεύεις με τις ώρες την πλούσια χλωρίδα και πανίδα, ενώ απολαμβάνεις τη μοναδικής αξίας βιοποικιλότητα του τόπου.                   Πολλές ψαροταβέρνες σε καλωσορίζουν για να γευτείς τις νοστιμιές της περιοχής.Μία από αυτές, η «Συντροφιά», η τελευταία στο γραφικό λιμανάκι, σερβίρει μεγάλες μερίδες.Και όταν στις Πρέσπες μιλούν για ψάρι, εννοούν το γριβάδι. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ψάρι που ζει στις λίμνες και έχει μεγάλη εμπορική αξία για τους ψαράδες. Εισήχθη στις δύο λίμνες κατά τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή εποχή. Το σούρουπο είναι η πιο ωραία ώρα για να εκτιμήσεις αυτό τον ακριτικό παράδεισο. Εδώ, όπως θα σου πουν οι ντόπιοι, «η φύση ευχαριστιέται με την απλότητα».
Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.headline
4)  Άγιος Αχίλλειος

# data[].attributes.subject
4)  Άγιος Αχίλλειος

# data[].attributes.body
Το πιο τουριστικό σημείο της περιοχής είναι αυτή η νησίδα στη Μικρή Πρέσπα.Περπατώντας τη θρυλική πεζογέφυρα των 650 μέτρων και αφού θαυμάσεις, αγναντέψεις, δεις ξεχασμένες ξύλινες βάρκες και βάλεις σε τάξη τις σκέψεις σου, φτάνεις στο μικροσκοπικό κατοικημένο νησάκι.   Πρώτη στάση, η βασιλική του Αγίου Αχίλλειου. Ο ναός χτίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες του 10ου αιώνα με έξοδα του τσάρου των Βουλγάρων Σαμουήλ από Λαρισαίους μάστορες.                             Στο συγκεκριμένο σημείο αφουγκράζεσαι τον φυσικό πλούτο και αισθάνεσαι τη γαλήνη που σου προσφέρει αφειδώς το τοπίο. Αδειάζεις και γεμίζεις ταυτόχρονα.   Στη συνέχεια το μονοπάτι σε οδηγεί στην Παναγιά Πορφύρα του 16ου αιώνα, ενώ στην επιστροφή θα περάσεις από τα ερείπια του Αγίου Δημητρίου και των Δώδεκα Αποστόλων.  Στο νησί υπάρχει ξενώνας και εστιατόριο για όσους θέλουν να βιώσουν την απομόνωση απ' όλους και απ' όλα.

Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.headline
3)  Άγιος Γερμανός

# data[].attributes.subject
3)  Άγιος Γερμανός

# data[].attributes.body
Πρωτεύουσα των Πρεσπών, χτισμένο ανάμεσα σε μικρά ποτάμια, το χωριό οφείλει την ονομασία του στον ομώνυμο ναό του 10ου αιώνα που κοσμεί στο κέντρο της πλατείας.                Είναι αφιερωμένος στη μνήμη του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γερμανού. Ναός ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής σημασίας, εσωτερικά σε σαγηνεύει και εξωτερικά θαυμάζεις τους τέσσερις ογκώδεις πεσσούς που στηρίζουν τον κυλινδρικό τρούλο.                      Λίγο πιο πέρα βρίσκεται το ποτάμι του Αγίου Γερμανού. Πηγάζει από τις κορυφές του Βαρνούντα, κοντά στα 2.000 μέτρα, και διαρρέει τις γρανιτένιες πλαγιές του βουνού, εκβάλλοντας στη Μεγάλη Πρέσπα.                                                                       Στο χωριό θα χορτάσεις διαδρομές και βόλτες. Υπάρχουν πολλές ταβέρνες και καφέ με vintage διακόσμηση, ενώ υπάρχουν καταστήματα που πωλούν τοπικά προϊόντα – φυσικά, θα αγοράσετε φρεσκομαζεμένα φασόλια όλων των ειδών.   Περπατώντας περίπου δέκα λεπτά και αφού περάσεις δίπλα από πολλές αγελάδες που βόσκουν στα παρακείμενα χωράφια, στην άκρη του χωριού θα δεις τον παραδοσιακό Νερόμυλο του Αγίου Γερμανού Πρεσπών, ο οποίος κέρδισε το βραβείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Πολιτιστική Κληρονομιά, το Βραβείο Europa Nostra 2016.                                    O παραδοσιακός νερόμυλος του Αγίου Γερμανού είναι ο μοναδικός από τους 20 νερόμυλους που υπήρχαν στην περιοχή και έχει αποκατασταθεί πλήρως.                          Πρόκειται για ένα ισόγειο πέτρινο κτίσμα με ξύλινη στέγη που χτίστηκε το 1930 και χρησιμοποι-ούνταν ως νερόμυ-λος (για το άλεσμα των σιτηρών), ως νεροτριβή (για το πλύσιμο των υφασμάτων) και ως μαντάνι (για το φούσκωμα και «πήξιμο» των υφαντών).
Πηγή: www.lifo.gr

Δες επίσης:  http://florina-history.blogspot.gr/2010/02/blog-post_12.html

# data[].attributes.headline
2)  Μικρολίμνη

# data[].attributes.subject
2)  Μικρολίμνη

# data[].attributes.body
Από τη μια πλευρά τα δάση βελανιδιάς και κέδρου και από την άλλη η απέραντη θέα στη Μικρή Πρέσπα.              Η πρωινή ησυχία και η ξεχωριστή ενέργεια του τοπίου λειτουργούν λυτρωτικά.                                                           Σπάνια είδη πουλιών πετούν πάνω από το κεφάλι σου, ενώ ταυτόχρονα βλέπεις τις ρωγμές και ακούς τους ήχους από τους πάγους που σπάνε στη λίμνη.                                  Απέναντι το  Βιδρονήσι, μία από τις μεγαλύτερες αποικίες κορμοράνων. Η πρόσβαση είναι απαγορευμένη, όπως απαγορεύεται και κάθε είδους ήχος.   Ακόμη και το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου παραμένει κλειστό προκειμένου να μη διαταραχτεί η γαλήνη των κορμοράνων και των αργυροπελεκάνων. Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.headline
 1)Ανταρκτικό - Περβάλι

# data[].attributes.subject
 1)Ανταρκτικό - Περβάλι

# data[].attributes.body
Αφήνοντας πίσω την Καστοριά και αφού διασχίσεις την εθνική οδό Καστοριάς - Πρεσπών, θα κάνεις την πρώτη στάση στο χωριό Ανταρτικό.

Πέντε λεπτά πριν βρεθείς από την κεντρική διασταύρωση στην τελική ευθεία προς τη Μικρή Πρέσπα είναι χτισμένος ένας παραδοσιακός και πανέμορφος οικισμός.                                   Η παλιότερη ονομασία του χωριού ήταν Ζέλοβο, έως το 1927, οπότε μετονομάστηκε σε Ανταρτικό, προς τιμήν των πολλών κατοίκων που συμμετείχαν στον Μακεδονικό Αγώνα.                                                            Με προνομιούχα γεωγραφική θέση και εξαιρετικό κλίμα, πρόκειται για ένα χωριό η ομορφιά του οποίου σε κυριεύει.Στο παρελθόν ήταν μεγάλο εμπορικό κέντρο και κομβικό σημείο στάθμευσης.                                       Σήμερα οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία. Αυτό που σε εντυπωσιάζει στον συγκεκριμένο οικισμό είναι πως τα περισσότερα, σχεδόν όλα, τα σπίτια είναι πλινθόκτιστα.   Στο κέντρο της πλατείας το κλειστό ταχυδρομείο, οι παλιές επιγραφές που κρέμονται ακόμη και οι αρχοντικές κατοικίες προσφέρουν ένα μοναδικό ταξίδι στον χρόνο.

"Αρχοντικά της λάσπης"

Το Ανταρτικό (ή και Αντάρτικο) είναι ορεινό χωριό της Περιφερειακής Ενότητας Φλώρινας. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.060 μέτρων στις πλαγιές του όρους Βαρνούντα  και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Π.Ε. Φλώρινας. Το 19ο αιώνα εγκαταστάθηκαν στο χωριό πολλές οικογένειες Ηπειρωτών, καθώς και Ελλήνων από την περιοχή της Δίβρης. Το Ανταρτικό ανήκει στον δήμο Πρεσπών και ο πληθυσμός του σύμφωνα με την απογραφή του 2001 είναι 135 κάτοικοι. Ο οικισμός του Ανταρτικού έχει ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και είναι ανακηρυγμένος παραδοσιακός οικισμός και με έκπληξη συναντά κανείς μεγάλη ποικιλία αρχιτεκτονικών τύπων. Συναντούμε τα απλά λαϊκά κτίρια της παράδοσης, τη χαρακτηριστική μετεξέλιξή τους στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ο αιώνα με σαφείς νεοκλασικές επιρροές και τέλος μεγάλο αριθμό εκλεκτιστικών κτισμάτων, με πλήθος μορφολογικών και διακοσμητικών στοιχείων, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα λιθανάγλυφα που συναντούμε σε πολλά κτίρια. Για τα περίφημα "αρχοντικά της λάσπης" που βρίσκονται στον οικισμό αξιοποήθηκαν υλικά του άμεσου περιβάλλοντος: πέτρα, πλιθιά, δέντρα και καλάμια.

Πηγή: http://www.visitwestmacedonia.gr/el/politismos-florina/arxontika-florinas

Συνεχίζοντας λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, πηγαίνοντας προς τη Μικρή Πρέσπα, υπάρχει η τοποθεσία Περβάλι.   Η καλύτερη θέα προς τις Πρέσπες, η επονομαζόμενη «πόρτα», αφού από εδώ θα παρατηρήσεις το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής και θα πάρεις μια πρώτη γεύση γι' αυτό που θα ακολουθήσει.
Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.headline
Νυμφαίο: τα βασικά!

# data[].attributes.subject
Νυμφαίο: τα βασικά!

# data[].attributes.body
H ιστορία του Νυμφαίου αρχίζει πολύ πριν από τον 19ο αιώνα, γύρω στα μέσα του 14ου αιώνα, όταν στις σκεπασμένες με οξιές λαγκαδιές, στο Βίτσι, εγκαταστάθηκαν οι Μακεδόνες που ζούσαν κοντά στη γειτονική λίμνη Ζάζαρη και αργότερα ήρθαν να τους κάνουν συντροφιά πολλοί Βλάχοι νομάδες ποιμένες της Βόρειας Μακεδονίας, οι οποίοι βάφτισαν το χωριό τους Νιβεάστα, όνομα με τρεις ερμηνείες: «Νύφη» (προφανώς για την ομορφιά του χωριού και της τοποθεσίας) «αθέατη» (προφανώς γιατί το χωριό ήταν εντελώς κρυμμένο από τα επικίνδυνα τουρκικά βλέμματα) και «όπου μένει το χιόνι» (αυτό δεν χρειάζεται εξήγηση). Το όνομα του χωριού, ύστερα από μια περίοδο επιθέσεων Αρβανιτών, έγινε Νέβεσκα, αρβανίτικο όνομα που σημαίνει «σαν εμάς δεν έχει» (σημαίνει επίσης και «δεν υπάρχει νύφη»), ενώ μετονομάσθηκε σε Νυμφαίο το 1928. Από τα τέλη του 17ου αιώνα στο χωριό εγκαθίστανται

Βλάχοι αργυροχρυσοχόοι από τις ερημωμένες από τους Τούρκους βλάχικες μητροπόλεις Μοσχόπολη και Νικολίτσα και για τρεις αιώνες συνολικά, το χωριό γίνεται ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα αργυροχρυσοχοΐας στα Βαλκάνια Οι Νιβεστιάνοι πουλούσαν τα ασημικά τους σε όλη την Ευρώπη και τη Ρωσία, ταξίδευαν και έφτιαχναν μαγαζιά στο εξωτερικό. Αργότερα πολλοί θα ασχοληθούν με το εμπόριο του καπνού και του βαμβακιού και κυριολεκτικά θα θησαυρίσουν. Αυτοί οι εύποροι Νυμφαιώτες δημιούργησαν εκτός από τεράστια περιουσία και ένα υψηλό πρότυπο ζωής, τόσο για τους ίδιους όσο και για τον τόπο τους, το χωριό τους και την πατρίδα τους. Ήταν δηλαδή εκτός από εύποροι και ευπατρίδες.
Πηγή:
https://www.vlahoi.net/vlahoxoria/nimfaio-florinas

Το Νυμφαίο όμως δεν είναι μόνο κτίρια, όσο εντυπωσιακά κι αν είναι αυτά, αλλά και θαλλερή φύση.ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ
Και το σύμβολο της ελληνικής φύσης είναι το πιο μεγαλόπρεπο και πιο απειλούμενο ζώο της, η καφέ αρκούδα.

Και εδώ μπορεί να δει κανείς αυτά τα ζώα από κοντά. Αρκούδες που χρησιμοποιούσαν οι αρκουδιάρηδες για να δίνουν παραστάσεις και να βγάζουν «δίσκο» περιθάλπονται τώρα στο ευρωπαϊκό κέντρο περίθαλψης από την οργάνωση Αρκτούρος
(www. arcturos.gr) σε περιφραγμένη περιοχή.

Φτάνει ως εκεί από το χωριό ένα πλακόστρωτο, σύντομο, μονοπάτι μέσα στο δάσος οξιάς, από τις ωραιότερες πεζοπορικές διαδρομές.

Ξεχάσαμε ότι το Νυμφαίο έχει κι άλλο ένα όνομα, μα το ίδιο το χωριό σου το θυμίζει καθώς τριγυρίζεις στα σοκάκια του. Μια επιδρομή ληστών από την Αλβανία και η σθεναρή αντίσταση των κατοίκων του άφησαν πίσω και ένα αρβανίτικο όνομα: Νέβεσκα, που πάει να πει «σαν εμάς δεν έχει»...
Πηγή: http://vlahofonoi.blogspot.gr/2011/04/blog-post_24.html

Χρήσιμη πηγή: http://www.elladosperiigisis.gr/index.php/2005/197-taxidia-stin-alli-ellada-z-2005/434-makedonia-florina-drosopigi-nimfeo

# data[].attributes.attachment_link.title
Νυμφαίο Φλώρινας

# data[].attributes.attachment_link.description
Το χωριό ονομαζόταν Νιβεάστα, βλάχικη ονομασία που κατά πάσα πιθανότητα προέρχεται από τη φράση Ni vista, που σημαίνει αόρατο, λόγω της τοποθεσίας του. Το 1928 μετονομάστηκε σε Νυμφαίο. Πρωτοκατοικήθηκε το 1385 και από τότε κατέχει μια πλούσια και σημαντική θέση στην ιστορία του τόπου, με κορύφωση τη μεγάλη του οικονομική άνθηση, από τον 18ο αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ού, όταν οι Νεβεσκιώτες έμποροι εξαπλώθηκαν σε Δύση και Ανατολή.

# data[].attributes.headline
Νυμφαίο: Αρχοντικά και αρχιτεκτονική

# data[].attributes.subject
Νυμφαίο: Αρχοντικά και αρχιτεκτονική

# data[].attributes.body
Νίκειος Σχολή στο Νυμφαίο Φλώρινας.

Κτίστηκε το 1928 σε σχέδια που έφερε από τη Σουηδία ο Νυμφαίος ευεργέτης Ι. Νίκου, με δωρεά του ιδίου. Μέχρι το 1941 στο κτίριο λειτούργησε το Ημιγυμνάσιο και μέχρι το 1980 το Δημοτικό. Έχουν γίνει εργασίες συντήρησης. Από το 1980 έχει παύσει να λειτουργεί.

Στον οικισμό Νυμφαίο βρίσκεται το μεγαλύτερο και πλουσιότερο αρχοντικό, του Μίχα, χτισμένο το 1867 και τριώροφο με πελεκητή πέτρα.Στο σπίτι του είχε εγκαταστήσει ο Παύλος Μελάς το διευθυντικό κέντρο του Μακεδονικού Αγώνα.Τα πέτρινα αρχοντόσπιτα με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, άψογα συντηρημένα υψώνονται μέσα στους ατμούς. «Είναι το παλαιότερο σπίτι στο Νυμφαίο. Χτίστηκε το 1837», μας λέει ο Γιάννης Παπαδόπουλος δείχνοντάς μας το επιβλητικό αρχοντικό του Νικολάου Τσίρλη (αδελφού του Μίχα εφένδη). «Οι απόγονοι το συντηρούν, έρχονται τα καλοκαίρια.» Βλέπουμε με δέος το γεμάτο αστική πολυτέλεια εσωτερικό. Διακοσμημένα ταβάνια, τοιχογραφίες -αρχαίοι φιλόσοφοι, αγάλματα, πυραμίδες, φυτικά μοτίβα- βελέντζες και υφάσματα σε χτυπητά χρώματα, παλιά έπιπλα. Το ξεχωριστό αισθητικό χαρακτηριστικό στα νεβεσκιώτικα αρχοντικά είναι αυτές οι θαυμάσιες ζωγραφικές διακοσμήσεις, οι εκπληκτικές νεοκλασικές τοιχογραφίες, οι οποίες μιμούνται σκηνές και τοπία από τη Μυθολογία και πολλά γνωστά αγάλματα της αρχαιότητας, εικόνες που μετέφεραν στα αρχοντικά τις κλασικές, νεοκλασικές και art nouveau τάσεις που επικρατούσαν τότε στην Ευρώπη.
Πηγές:
http://www.visitwestmacedonia.gr/el/politismos-florina/arxontika-florinas
http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=20057
http://www.artmag.gr/art-history/art-history/item/815-art-nouveau

# data[].attributes.headline
Φλώρινα: η αγαπημένη πόλη του σκηνοθέτη Θεόδωρου Αγγελόπουλου

# data[].attributes.subject
Φλώρινα: η αγαπημένη πόλη του σκηνοθέτη Θεόδωρου Αγγελόπουλου

# data[].attributes.body
Μια στενόμακρη πόλη είναι η Φλώρινα, ανάμεσα σε δυο βουνά. Την διασχίζει ένα ποτάμι και ο κεντρικός δρόμος. Αυτός ο κεντρικός δρόμος ήταν η αιτία που η πόλη χτίστηκε στην σημερινή της θέση. Ένας δρόμος με κίνηση, από την αρχαιότητα ακόμη, όπου χτίστηκαν κάποια πανδοχεία και πεταλωτήρια για τους ταξιδιώτες. Η βυζαντινή της ονομασία ήταν Χλερηνός, και έτσι ονομαζόταν μέχρι την τουρκική κατάκτηση. Αργότερα, τον 15 ο αιώνα και μετά, όλοι οι χάρτες και τα έγγραφα την αναφέρουν ως Φλώρινα.
Χλερηνός και Φλώρινα, δυο όμοιες λέξεις. Τι σύμπτωση! Χλερηνός στα ελληνικά σημαίνει χλωρός, πράσινος, ανθισμένος, και η λέξη Florina στα λατινικά ερμηνεύεται ως καταπράσινη, ανθισμένη.
Η ιστορία της Φλώρινας είναι βουτηγμένη στο σκοτάδι, με εξαίρεση κάποιες αναλαμπές. Είναι οι λιγοστές αναφορές, που δηλώνουν την ύπαρξή της στο πέρασμα των αιώνων. Μόνο ο 20ος αιώνας έχει καταγραφεί με επάρκεια. Είναι ο δικός μας αιώνας. Είναι τα χρόνια που ζήσαμε, διαβάσαμε, αλλά και ακούσαμε τόσες ιστορίες και γεγονότα από τους γεροντότερους.
«Οι τρεις Φλώρινες», έλεγε κάποτε ένας παλιός οικοδόμος. Και εννοούσε την αρχιτεκτονική των σπιτιών της πόλης της Φλώρινας, αλλά και την σύνθεση του πληθυσμού, στον 20ο αιώνα.

Η «πρώτη Φλώρινα» ήταν αυτή των αρχών του αιώνα. Τα σπίτια τότε ήταν κατασκευασμένα με ξύλα και πλίνθους. Τα κεραμίδια καμπυλωτά, και ο πρώτος όροφος προεξείχε. Ψηλοί μαντρότοιχοι και γερές πόρτες, που δήλωναν ανασφάλεια. Τα σπίτια αυτά κατασκευάζονταν από δικά μας συνεργεία και επιτόπου έφτιαχναν τα υλικά. Άλλοι με μεγάλα πριόνια έκοβαν τους κορμούς δένδρων και έκαμναν σανίδες, και άλλοι με λάσπη και άχυρο γέμιζαν τα καλούπια και τα άφηναν στον ήλιο για να γίνου πλίνθοι. Ο πρωτομάστορας ήταν αυτός που έκαμνε το σχέδιο του σπιτιού και καθοδηγούσε τις εργασίες. Έτσι απλά χτιζόταν ένα σπίτι. Ο τρόπος αυτός οικοδόμησης χάθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Τέτοια σπίτια έχουν μείνει μερικά, αλλά είναι ακατοίκητα και ερειπωμένα, αφού χαρακτηρίστηκαν ως διατηρητέα.

«Η δεύτερη Φλώρινα» ήταν των νεοκλασικών και εκλεκτικιστικών κτηρίων, που χαρακτηρίζει την περίοδο του Μεσοπολέμου και μεταπολεμικά. Τότε εφαρμόστηκε το γαλλικό σχέδιο, που άλλαξε την ρυμοτομία της πόλης. Τα σχέδια των νέων σπιτιών γινόταν από διπλωματούχους αρχιτέκτονες και πολιτικούς μηχανικούς. Τα συνεργεία των οικοδόμων ήταν τα παλιά συνεργεία, που είχαν μάθει να χτίζουν νεοκλασικά κτήρια, κυρίως στην Ρουμανία, αλλά και στην νότια Ελλάδα. Το 1886, χτίστηκε το πρώτο εκλεκτικιστικό-νεοκλασικό σπίτι στην πόλη μας, των αδελφών Μάντσιου στην οδό Στεφάνου Δραγούμη. Το 1905, χτίστηκαν μερικά εκλεκτικιστικά-νεοκλασικά κτήρια, που ήταν δημόσια κτήρια, όπως σχολεία, δικαστήρια κλπ, και λίγες κατοικίες στο ποτάμι. Στην συνέχεια όλα τα σπίτια που χτιζόταν είχαν νεοκλασικά στοιχεία. Τα σπίτια αυτά ήταν χαρούμενα σπίτια. Χτισμένα από πέτρα και τούβλα, και ευρωπαϊκά κεραμίδια. Με μπαλκόνια, μαντρότοιχους με κάγκελα, και πόρτες σιδερένιες με σχέδια, αλλά και ξύλινες εξώπορτες σκαλιστές. Τα νεοκλασικά κτήρια έδωσαν στην πόλη μας μια ξεχωριστή εικόνα, καθώς αυτά δέθηκαν με το ευρύτερο περιβάλλον. Τα τελευταία νεοκλασικά χτίστηκαν στην δεκαετία του 1950.

«Η τρίτη Φλώρινα» είναι η Φλώρινα του μπετόν, του τσιμέντου και των πολυκατοικιών. Είναι η περίοδος που αρχίζει από το 1970 και μετά, τότε που κατεδαφίστηκαν τα παλιά και τα νεοκλασικά σπίτια και στην θέση τους χτίστηκαν πολυκατοικίες με το σύστημα της αντιπαροχής. Η ιστορία του μπετόν στην Φλώρινα όμως αρχίζει, το 1928, όταν χτίστηκε με κολώνες και πλάκες από μπετόν, το Μέγαρο Γούναρη, στην γωνία των οδών Στεφάνου Δραγούμη και Νικολάου Χάσου. Αργότερα το μπετόν χρησιμοποιήθηκε και σε άλλα δημόσια κτήρια, κυρίως για τα δάπεδα, μέχρι που φτάσαμε στις πολυκατοικίες, που άρχισαν να χτίζονται στην δεκαετία του 1960. Με την αντιπαροχή οικοδομήθηκαν πολλές πολυκατοικίες που άλλαξαν την εικόνα της πόλης. Ακαλαίσθητες χωρίς γούστο ασχήμαιναν την πόλη, αλλά έλυσαν πολλά κληρονομικά προβλήματα.
Η Φλώρινα άλλαξε όψη τρεις φορές μέσα στον 20 ο αιώνα.

Άλλαξε όμως και η σύνθεση του πληθυσμού.

Στις αρχές του 20ου αιώνα ήταν η πρώτη περίοδος. Ήταν «η Φλώρινα των μουσουλμάνων», επειδή οι Τούρκοι, οι Αλβανοί και οι Τσιγγάνοι υπερίσχυαν πληθυσμιακά, έναντι των χριστιανών. Αργότερα, την περίοδο 1923-29 οι μουσουλμάνοι ανταλλάχτηκαν και πήγαν στην Τουρκία και μερικοί στην Αλβανία.
Η δεύτερη περίοδος ήταν «η Φλώρινα των προσφύγων». Μετά το 1913, ήρθαν οι πρώτοι έλληνες πρόσφυγες από το Μοναστήρι και το 1918 άλλο ένα κύμα προσφύγων από το Μοναστήρι. Επίσης το 1913 ήρθαν στην Φλώρινα αρκετοί εβραίοι, που κατοίκησαν μέχρι το 1943. Το 1921 ήρθαν οι έλληνες πρόσφυγες από την Βόρειο Ήπειρο. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, από το 1923 και μετά ήρθαν οι Έλληνες από την Μικρά Ασία τον Πόντο και την ανατολική Θράκη. Η Φλώρινα έγινε πόλη των προσφύγων. Τότε χτίστηκαν πολλοί προσφυγικοί συνοικισμοί και η πόλη επεκτάθηκε στην βορινή πλαγιά του βουνού.
Η τρίτη περίοδος είναι «η Φλώρινα της εσωτερικής μετανάστευσης», που άρχισε μετά το 1970. Τα παιδιά των αγροτών μορφώθηκαν σπούδασαν και κάνουν αστικά επαγγέλματα. Άλλοι αγρότες παράτησαν τις αγροτικές δουλειές και άνοιξαν καταστήματα και επιχειρήσεις στην πόλη. Πολλοί από άλλες περιοχές αναζήτησαν καλύτερη τύχη στην πόλη μας. Ο πληθυσμός της αυξήθηκε, όπως και η ζήτηση διαμερισμάτων. Σχηματίστηκαν νέες γειτονιές και η πόλη επεκτάθηκε προς τα βόριο-ανατολικά.
Αναζητώντας τους παλιούς Φλωρινιώτες διαπιστώνει κανείς ότι όλοι έχουν έρθει στην Φλώρινα τα τελευταία εκατό χρόνια. Ελάχιστες είναι οι οικογένειες που δεν γνωρίζουν από πού κατάγονται, επομένως ανήκουν στους πολύ παλιούς Φλωρινιώτες.
Τελικά Φλωρινιώτης είναι όποιος γεννιέται και ζει σε αυτήν την πόλη. Αυτός που
αγωνίζεται για μια καλύτερη Φλώρινα.

Κείμενο: Δημήτρης Μεκάσης
http://florina-history.blogspot.gr/2013/02/blog-post.html

Η κινηματογραφική Φλώρινα:

Οι συμβολισμοί της Φλώρινας

Πίσω, όμως, από κάθε εικόνα της Φλώρινας, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος έβλεπε και έναν συμβολισμό, μια σημασία και ένα νόημα. Αποκαλύπτοντας ένα ενδεικτικό του παραπάνω γεγονότος συμβάν, ο Γιώργος Αντωνιάδης αφηγείται ένα περιστατικό από τις προετοιμασίες για μια εκδήλωση προς τιμήν του: «Επρόκειτο να πραγματοποιηθεί μια εκδήλωση προς τιμήν του Αγγελόπουλου στο παλιό σινεμά της Φλώρινας, το "Ελληνίς", που ήταν και η τελευταία κινηματογραφική αίθουσα στην περιοχή. Τα προβλήματα, όμως, του κτιρίου ήταν πολλά καθώς είχε αφεθεί στην εγκατάλειψη και όταν έβρεχε, το νερό έσταζε από τα ταβάνια. Ψάχναμε να βρούμε έναν πιο αξιοπρεπή χώρο να κάνουμε την εκδήλωση, γιατί υπήρχαν καλεσμένοι και από άλλες χώρες. Ωστόσο, ο Αγγελόπουλος επέμενε να γίνει στο "Ελληνίς". Μπήκε στην αίθουσα, άνοιξε την ομπρέλα του και κάθισε σε μια θέση. Η σκηνή ήταν καθαρά κινηματογραφική και με τον τρόπο αυτό ο μεγάλος σκηνοθέτης πραγματοποίησε μια μορφή διαμαρτυρίας για την έλλειψη ενδιαφέροντος της πολιτείας να διατηρήσει σημαντικά στοιχεία για τον ελληνικό πολιτισμό".

Οι καλλιτεχνικές του ανησυχίες, άλλωστε, ήταν τόσο έντονες που για να πετύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα μπορούσε να περιμένει μέρες μέχρι ο καιρός να είναι αυτό που ζητούσε. «Περίμενε τα δελτία καιρού που τότε δεν είχαν την ακρίβεια που έχουν σήμερα. Πολλές φορές, μάλιστα, εκνευριζόταν, γιατί δεν ερχόταν το χιόνι και η ομίχλη που περίμενε. Είχε τα δικά του πλάνα στο μυαλό του και δεν ξεκινούσε το γύρισμα αν δεν ήταν όλα τέλεια»,  σχολιάζει ο κ. Ρώμπαπας.

Το αγαπημένο του σημείο στη Φλώρινα,  ήταν ο δρόμος μπροστά από το παλιό ξενοδοχείο "Διεθνές". "Δεν υπήρχε περίπτωση να κάνει ταινία χωρίς σκηνή σε αυτό το σημείο. Τον γοήτευε ακόμη το ποτάμι και τα κτίρια της περιοχής" σημειώνει.

"Τού άρεσε η εικόνα των κτιρίων που αποκάλυπταν τη φθορά του χρόνου. Για τον λόγο αυτό λειτουργούσαν άψογα ως σκηνικά σε συνδυασμό με τον μουντό καιρό, τη βροχή, το χιόνι, την ομίχλη" προσθέτει, από την πλευρά του, ο κ. Στόιος.

Αυτοί φαίνεται να ήταν οι λόγοι που ο βουλευτής Φλώρινας Γιώργος Λιάνης, μιλώντας πρόσφατα στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, χαρακτήρισε τη Φλώρινα ως τη «μούσα του Θόδωρου Αγγελόπουλου, χρησιμοποιώντας τα εξής χαρακτηριστικά λόγια: "Είχε επιλέξει την πόλη και την περιοχή, την Πρέσπα, όχι μόνο για τα χιόνια της, όχι μόνο για την ομίχλη της, για το περίφημο "σινιάκι" της, που είναι μία λευκή πυκνότατη ομίχλη που κατακάθεται στο ύψος των ανθρώπων, αλλά, κυρίως, για τους παλιούς σταθμούς με τις ώχρες και τα κόκκινα κεραμίδια. Είχε επιλέξει τους παλιούς εγκαταλελειμμένους σταθμούς, όπως του Αμυνταίου, και τα παλιά έρημα βαγόνια, για να βγαίνει από κει, από το "πουθενά" ο Μαρτσέλο Μαστρογιάννι, και να πηγαίνει στο "παντού" των Βαλκανίων, που ήταν τότε τόσο ταραγμένα όσο ποτέ άλλοτε. Προφητικές ταινίες».

Προφητικά χαρακτηρίζουν όσα έλεγε και οι κάτοικοι της Φλώρινας, που θυμούνται τις αναφορές του σκηνοθέτη στην πολιτική κατάσταση της χώρας. "Από τότε μιλούσαμε για πολιτικά. Εκείνος σημείωνε πάντα ότι δεν του αρέσει η κατάσταση στην Ελλάδα. Έβλεπε πράγματα που του προκαλούσαν έντονη ανησυχία. Η εγκατάλειψη, η φθορά, η διάβρωση του κοινωνικού και πολιτικού συστήματος ήταν αντικείμενο σχολιασμού. Προφήτης…" είναι τα λόγια του Θανάση Ρώμπαπα.
Πηγή:  http://www.express.gr/news/politismos/565031oz_20120214565031.php3

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
δήμος φλώρινας

# data[].attributes.attachment_link.title
Η κινηματογραφική Φλώρινα

# data[].attributes.attachment_link.description
Η παρουσία της Φλώρινας ιστορείται από το 2.000 π.Χ. ως Ηράκλεια Λυγκιστίδας, με βάση αρχαιότητες που βρέθηκαν στο λόφο του Αγίου Παντελεήμονα όπου βρίσκεται η αρχαία Φλώρινα που έχτισε το 352 π.Χ. ο Φίλιππος ο Β'. Στην αρχαιότητα η περιοχή ήταν γνωστή με την ονομασία "Λυγκηστίς" ή "Λύγκος".

# data[].attributes.headline
Ευχαριστίες:

# data[].attributes.subject
Ευχαριστίες:

# data[].attributes.body
Ευχαριστούμε

τους γονείς μας για την εμπιστοσύνη: το πιο ακριβό δώρο της εφηβείας!

τις καθηγήτριές μας, Αικατερίνη Ροβιθάκου, Δέσποινα Κουρπά,Δήμητρα Βαλαβάνη και Βασιλική Τσέντζου που ετοίμασαν το ταξίδι και το μοιράστηκαν μαζί μας με χαρά!

Τον κ. Νίκο Κοσβύρα και την αδερφή του Γερόντισσα Φιλοθέη, για τη φροντίδα της ξενάγησής μας στη Μονή Ρουσάνου

Τον ψηφιδογράφο και αγιογράφο κ. Βλάση Τσοτσώνη, για την επιθυμία του να μας συναντήσει στη Μονή Ρουσάνου, αλλάζοντας το πρόγραμμά του.

Τον ιστορικό Αγαθοκλή Αζέλη, γιατί μας συνέστησε  τους φιλόξενους φίλους του στα Μετέωρα και στη Φλώρινα.

Τον Διευθυντή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Φλώρινας, κ. Ανδρέα Τσώκα, για την υποδοχή και την εικαστική μέθεξη.

Τον μουσικό κ. Λαέρτη Κούλη, για τον ωραίο περίπατο στην πόλη της Φλώρινας και τις αφηγήσεις για την πόλη που τόσο αγαπά.

Το Βυζαντινό Μουσείο της Καστοριάς και ιδιαίτερα την κ. Καλιά για την γνωριμία μας με τη βυζαντινή Καστοριά.

# data[].attributes.headline
Ο αγιογράφος Βλάσης Τσοτσώνης στη Μονή Ρουσάνου:  το χρώμα και ο χρόνος που δεν κόβεται.

# data[].attributes.subject
Ο αγιογράφος Βλάσης Τσοτσώνης στη Μονή Ρουσάνου:  το χρώμα και ο χρόνος που δεν κόβεται.

# data[].attributes.body
Το έργο του: http://vlasiostsotsonis.gr/el/wall.html

http://vlasiostsotsonis.gr/el/celestial.html

"Ο ζωγράφος των Αγγέλων''

2013: Αναλαμβάνει την αγιογράφηση του παρεκκλησίου της Αγίας Βαρβάρας στην Ιερά Μονή Ρουσάνου, στα Μετέωρα.

http://vlasiostsotsonis.gr/el/bio.html
http://vlasiostsotsonis.gr/el/studio.html

# data[].attributes.headline
Αγιογραφία: Κρητική Σχολή

# data[].attributes.subject
Αγιογραφία: Κρητική Σχολή

# data[].attributes.headline
Νυμφαίο:  Βλάχικη γλώσσα.

# data[].attributes.subject
Νυμφαίο:  Βλάχικη γλώσσα.

# data[].attributes.body
Η Bλάχικη γλώσσα έχει σαφή λατινογενή προέλευση. Ανήκει στην στον κλάδο των Ρωμανικών Γλωσσών, των ιδωματικών μορφών που παρήχθησαν από την Λατινική μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Η Bλάχικη ως επί το πλείστον παραμένει προφορική. Απόπειρες να γραφεί έχουν γίνει αρκετές κάνοντας χρήση είτε του λατινικού είτε του ελληνικού αλφαβήτου αυτές όμως από λόγιους, γλωσσολόγους και λεξικογράφους.

Το αρχαιότερο δείγμα βλάχικου γραπτού λόγου είναι η επιγραφή του ιερομονάχου Νεκτάριου Τέρπου πάνω σε ξύλινη εικόνα του 1731 που ανακαλύφθηκε το 1950. Προέρχεται απο τη Μονή Γεννήσεως της Θεοτόκου της Αρδενίτσας

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
βλάχικη γλώσσα

# data[].attributes.attachment_link.title
Βλάχικη Γλώσσα

# data[].attributes.attachment_link.description
Βλάχοι.net, Ιστορικά στοιχεία, Βλάχικη γλώσσα, Γραπτές αναφορές, Βλάχικο λεξικό, άρθρα για τους βλάχους, Βλαχοχώρια, Τραγούδια, Φωτογραφίες, Βίντεο, Εκδηλώσεις Συλλόγων.

# data[].attributes.headline
Καστοριά: τα αρχοντικά. Video.

# data[].attributes.subject
Καστοριά: τα αρχοντικά. Video.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ιστορικά Καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.title
Αρχοντικά της Καστοριάς / Mansions of Kastoria

# data[].attributes.headline
Φωτοθήκη: η παλιά Καστοριά

# data[].attributes.subject
Φωτοθήκη: η παλιά Καστοριά

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ιστορικά Καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.title
Ταξίδι στην παλιά Καστοριά / Journey to old Kastoria

# data[].attributes.headline
Καστοριά: Περπατώντας στο Ντολτσό

# data[].attributes.subject
Καστοριά: Περπατώντας στο Ντολτσό

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Βασιλική Μαρία Πανάτσα

# data[].attributes.attachment_link.title
Ντολτσό: μια περιήγηση στην παλιά πόλη της Καστοριάς...

# data[].attributes.headline
Καστοριά: το αρκουδάκι στην παγωμένη λίμνη!!

# data[].attributes.subject
Καστοριά: το αρκουδάκι στην παγωμένη λίμνη!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Kastoria,   TO ΑΡΚΟΥΔΑΚΙ ΣΤΗΝ ΛΙΜΝΗ BINTEO   studio trasias

# data[].attributes.headline
Καστοριά, βόρεια παραλία!!!

# data[].attributes.subject
Καστοριά, βόρεια παραλία!!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Καστοριά, βόρεια παραλία!

# data[].attributes.headline
Νυμφαίο: το ωραιότερο χωριό της Ελλάδας;

# data[].attributes.subject
Νυμφαίο: το ωραιότερο χωριό της Ελλάδας;

# data[].attributes.body
Οι φήμες θέλουν το Νυμφαίο να είναι ένα από τα ομορφότερα χωριά της Ελλάδας –το δε περιοδικό Voyager διεξήγαγε και δημοψήφισμα που το αποδεικνύει. Οι ταξιδιωτικοί οδηγοί το παρουσιάζουν ως ένα από τα δέκα ομορφότερα χωριά της Ευρώπης, ενώ στον παγκόσμιο διαγωνισμό της Unesco διεκδικεί το Βραβείο Μελίνα Μερκούρη για την άριστη διαχείριση πολιτιστικού αποθέματος και φυσικού περιβάλλοντος.

Ο διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός του Νυμφαίου στο ανατολικό Βίτσι του Νομού Φλώρινας, βρίσκεται σε ένα αλπικό τοπίο που κόβει την ανάσα. Η αμφιθεατρική του θέση στο βουνό δίνει στον επισκέπτη την δυνατότητα να αγναντεύει κάθε άκρη του χωριού, καθώς και το γύρω γεωφυσικό τοπίο με τις πλατιές λίμνες, όπως η Βεγορίτιδα, και τα καταπράσινα λιβάδια.

# data[].attributes.attachment_link.title
Νυμφαίο: Tο αλπικό στολίδι της Φλώρινας

# data[].attributes.attachment_link.description
Βρεθήκαμε στο -κατά κοινή ομολογία- ομορφότερο χωριό της Ελλάδας, περπατήσαμε στα πέτρινα καλντερίμια του, μάθαμε την ιστορία του και γνωρίσαμε τις αρκούδες στο καταφύγιο του Αρκτούρου. Και συμφωνήσαμε: Είναι όντως το ομορφότερο.

# data[].attributes.headline
Καστοριά: Το ενυδρείο

# data[].attributes.subject
Καστοριά: Το ενυδρείο

# data[].attributes.attachment_link.title
Ενυδρείο Καστοριάς - Kastoria' s Aquarium

# data[].attributes.headline
Καστοριά: Video

# data[].attributes.subject
Καστοριά: Video

# data[].attributes.headline
Καστοριά: Τα αξιοθέατα

# data[].attributes.subject
Καστοριά: Τα αξιοθέατα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
αξιοθέατα καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.title
Αξιοθέατα Καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.description
Στη Σπηλιά του Δράκου, που είναι από τα εντυπωσιακότερα αξιοποιημένα στον Ελλαδικό χώρο, δεν έχουν βρεθεί ίχνη ανθρώπινης παρουσίας, έχουν βρεθεί όμως οστά αρκούδας των σπηλαίων ηλικίας 10.000 ετών.

# data[].attributes.headline
Χάρτης περιήγησης Καστοριάς

# data[].attributes.subject
Χάρτης περιήγησης Καστοριάς

# data[].attributes.headline
Νεολιθικός οικισμός Δισπηλιού ΙΙ.

# data[].attributes.subject
Νεολιθικός οικισμός Δισπηλιού ΙΙ.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οι λιμναίοι οικισμοί αποτελούν μια ιδιάζουσα μορφή κατοίκησης, από τα προϊστορικά χρόνια έως τις σύγχρονες παραγκουπόλεις της Ινδίας, του Μπαγκλαντές και των Μαλδίβων. Το υγρό στοιχείο ανέκαθεν προσέλκυε την παρουσία του ανθρώπου, σε τέτοιο βαθμό που μερικές κοινωνίες επέλεξαν να κτίσουν τις κατοικίες τους πάνω και δίπλα σε αυτό. Οι λόγοι που οδήγησαν τον προϊστορικό άνθρωπο να δημιουργήσει τέτοιους οικισμούς προφανώς έχουν να κάνουν πρωτίστως με επισιτιστικούς λόγους και δευτερευόντως με ζητήματα ασφάλειας και προστασίας από εισβολείς και άγρια ζώα. Στην νεολιθική Ευρώπη δημιουργήθηκαν κυρίως μεταξύ 4500 - 800 π.Χ αρκετοί λιμναίοι οικισμοί, όπου αναπτύχθηκαν ενδιαφέροντες πολιτισμοί. Στις αλπικές λίμνες της Ελβετίας εντοπίστηκαν 450 τοποθεσίες περίπου, που φιλοξένησαν τέτοιους οικισμούς, κυρίως γύρω από τις λίμνες . Στην Γερμανία στις , στην Αυστρία στις , στην Ιταλία στις και σε μικρές λίμνες της κοιλάδας του Πάδου. Ακόμη, προϊστορικοί λιμναίοι οικισμοί εντοπίστηκαν σε λίμνες της Σλοβενίας, της Γαλλίας, της Σκωτίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας, της Πολωνίας, της Ιρλανδίας, της Αλβανίας και φυσικά της Ελλάδας.

Ο λιμναίος οικισμός του Δισπηλιού αποτελεί τον μοναδικό ανεσκαμμένο τέτοιου είδους στην Ελλάδα, παρ' όλο που ίχνη βρέθηκαν και στις όχθες των λιμνών Δοϊράνη, Κερκίνη και στα αποξηραμένα Τενάγη των Φιλίππων Καβάλας. Ο Ηρόδοτος μνημονεύει τις λιμναίες παιονικές εγκαταστάσεις γύρω απο όρος Πάγγαιο και την λίμνη Πρασιάδα (Δοϊράνη): ''ούτω δη Παιόνων Σιριοπαίονές τε και Παιόπλαι και οι μέχρι της Πρασιάδος λίμνης εξ ηθέων εξαναστάντες ήγοντο ες την Ασίην''. Χάρη στην προσφιλή τακτική των Παιόνων να κατοικούν γύρω από λίμνες, ο καθηγητής Ν. Μουτσόπουλος συμπεραίνει πως και το Δισπηλιό πρέπει να αποτέλεσε μια προμακεδονική παιονική εγκατάσταση. Όπως και να' χει το προϊστορικό Δισπηλιό κατοικήθηκε από φύλα της Νεολιθικής Εποχής, αποτελώντας ένα ενδιάμεσο κρίκο μεταξύ των εγκαταστάσεων στην Μ. Ασία και τις αλπικές λίμνες της Ευρώπης.

Η θέση που το 1932 ανακαλύφθηκε ο λιμναίος οικισμός Δισπηλιού, πίσω από την εκκλησία της Ανάληψης, αποτελούσε νησίδα του νοτίου τμήματος της λίμνης Ορεστιάδας. Η λίμνη κατά την Προϊστορική Εποχή καταλάμβανε πολύ μεγαλύτερη έκταση και συρρικνώθηκε λόγω της εναπόθεσης φερτών υλών από τα ρέματα που εκβάλουν σε αυτή. Έτσι, η νησίδα του Δισπηλιού ενώθηκε με την ξηρά και εις ανάμνησή της διατηρείται το τοπωνύμιο ''Νησί'' στην παράδοση των σύγχρονων κατοίκων. Το έδαφος είναι επίπεδο με αργιλλοϋλλιούχα και αμμώδη συστατικά, που ευνοεί την ανάπτυξη καλλιεργειών. Νότια, εκτείνεται το μικρό βουνό Πετρώδες (802 μ.) και ανατολικά οι απολήξεις του όρους Άσκιο: Πύργος (1413 μ.), Κορησός (1386 μ.) και Μικρό Βουνό (804 μ.). Πριν την εγκατάσταση του νεολιθικού ανθρώπου η περιοχή καλυπτόταν από πυκνή βλάστηση κωνοφόρων (πεύκα, έλατα), οξυάς και μικτού φυλλοβόλου δρυόδασους. Σταδιακά, η ψηλή βλάστηση υποχώρησε και έδωσε τη θέση της στη χαμηλή και στις γεωργικές καλλιέργειες σιταριού και κριθαριού.

Την πρώτη μνεία του Δισπηλιού ως αρχαιολογικού χώρου κάνει ο Ν. Παππαδάκις το 1913 μετά το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων: '' πολυγωνικόν τείχος μεγάλων πελεκητών λίθων, σώζεται εν μέρει - μέχρι 2μ. ύψους ενιαχού με ίχνη πύλης και δυο πύργων, ασφαλώς αρχ. Ελληνικόν του άλλοθεν δυσπροσίτου Κελέτρου''. Ο Παππαδάκις βλέπουμε ότι αναγνώρισε τα λείψανα του τείχους που εξείχε πάνω από το έδαφος, χαρακτηρίζοντάς τα ως τείχη του Κελέτρου. Αργότερα, στη διάρκεια μιας αρχαιοσυλλεκτικής περιοδείας στη Δυτική Μακεδονία ο καθηγητής Α. Κεραμόπουλος επισκέφθηκε το Δισπηλιό, όπου μια πληθώρα πασσάλων που ήταν μπηγμένοι στον βυθό είχαν έρθει στο φως αποκαλύπτοντας τα ίχνη του προϊστορικού λιμναίου οικισμού στη θέση ''Νησί''. Ήταν το 1932, μια χρονιά που η στάθμη της λίμνης της Καστοριάς είχε κατεβεί τεχνητά μετά τη διάνοιξη του ρέματος Γκιόλε αποκαλύπτοντας τα επί χιλιετίες καλά διατηρημένα μέσα στο νερό ξύλινα υποστυλώματα. Χαρακτηριστικά γράφει ο ίδιος: '' Ο Κεραμόπουλος επανήλθε τα επόμενα χρόνια μέχρι το 1940 συνεχίζοντας τις ανασκαφές, ενώ σε αναφορές του στα πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας κάνει λόγο για την πιθανή ανακάλυψη του αρχαίου Ορεστικού Άργους. Με τον πόλεμο σταμάτησε η ανασκαφή του Κεραμόπουλου και φαίνεται ότι τα περισσότερα ευρήματά του σκορπίστηκαν δεξιά κι αριστερά, ενώ για ένα μεγάλο διάστημα το Δισπηλιό και οι λιμναίες προϊστορικές κατοικίες του ξεχάστηκαν. Σπουδαιοτάτας ανακαλύψεις έκαμεν ο σοφός καθηγητής του Πανεπιστημίου και Πρόεδρος της Ακαδημίας κ. Αντ. Κεραμόπουλος. Εις το Δισπηλιό εύρε λιμνιαίας κατοικίας στηριζομένας επί πασσάλων προϊστορικάς. Οι πάσσαλοι εξέχουν του εδάφους, το οποίον ήτο πυθμήν της λίμνης πριν καταβιβασθή η στάθμη αυτής. Επί των πασσάλων αυτών εστηρίζοντο δάπεδα και καλύβαι ξύλιναι, αποτελούσαι ηνωμένην κώμην, η οποία συνεκοινώνει μετά της ξηράς δια σανίδος ανασυρομένης, ώστε να απομονώνεται αύτη. Η εποχή είνε νεολιθική (2000 έτη π.Χ.)''.

Το 1965, όταν η στάθμη της λίμνης κατέβηκε για μία ακόμη φορά αισθητά φανερώνοντας εκατοντάδες πασσάλους και πασσαλότρυπες, ο καθηγητής Ν. Μουτσόπουλος πραγματοποίησε μια εκτεταμένη έρευνα, συνέλεξε πολύτιμα αρχαιολογικά στοιχεία και εκπόνησε την αποτύπωση του αρχαιολογικού χώρου. Χρειάστηκε να περάσουν και άλλες δεκαετίες και μέχρι το 1992, εξήντα δηλαδή ολόκληρα χρόνια από τις πρώτες δοκιμαστικές έρευνες του Κεραμόπουλου, ο καθηγητής της Προϊστορικής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Γιώργος Χουρμουζιάδης ανέλαβε τη διεύθυνση των συστηματικών ανασκαφών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο Δισπηλιό και η αρχαιολογική έρευνα πήρε ξανά τον δρόμο της.

Σύμφωνα με τα ως τώρα συμπεράσματα, ο Λιμναίος Οικισμός Δισπηλιού, ανήκει στη Μέση Νεολιθική Εποχή και κατοικήθηκε από το 5500 ως το 3500 π.Χ. Γύρω στα μέσα της 4 ης χιλιετίας π.Χ. ο οικισμός πρέπει να εγκαταλείφθηκε σταδιακά από το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων του, για επισιτιστικούς κυρίως λόγους, σε γειτονικές ορεινές περιοχές ή προς τις πεδιάδες της Θεσσαλίας. Ο προϊστορικός οικισμός περιλάμβανε έκταση περίπου 20 στρεμμάτων, ενώ υπολογίζεται ότι κατά την περίοδο της ακμής του θα πρέπει να ζούσαν εκεί κάπου 5.000 άνθρωποι. Οι εγκαταβιούντες συντηρούνταν από το ψάρεμα, την καλλιέργεια εσπεριδοειδών (σιτάρι, κριθάρι), το κυνήγι άγριων ζώων (κυρίως κόκκινου ελαφιού) και την κτηνοτροφία. Ανασκαφικά στοιχεία δείχνουν μεγάλη πλειοψηφία των αιγοπροβάτων, μεταξύ των υπολοίπων ζώων, όπως τα βοοειδή και οι χοίροι. Οι καλύβες κατασκευάζονταν από ξύλινα δομικά στοιχεία, που προέρχονταν από κωνοφόρα δέντρα, εδρασμένες σε πλατφόρμες πάνω από το νερό. Βέβαια, σε μεταγενέστερες εποχές που η λίμνη υποχώρησε, εδράζονταν στο έδαφος. Μικρότερα κλαδιά και καλάμια μπλεγμένα αποτελούσαν τους ''τοίχους'' των κατοικιών, που ολοκληρώνονταν μετά την επάλειψη από ίλυ και την κατασκευή δίρριχτης καλαμωτής στέγης.

Ο οικισμός διατηρήθηκε και σε επόμενες χρονικές περιόδους μετά την φυγή των περισσότερων κατοίκων του, όπως μαρτυρούν τα ευρήματα. Ο λίθινος περίβολος που οριοθετεί την κατοικημένη ζώνη ανάγεται σύμφωνα με τους αρχαιολόγους στα τελευταία χρόνια της Χαλκοκρατίας ή την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (13 ο - 10 ο αι. π.Χ). Ο ρόλος του μάλλον ήταν περισσότερο για προστασία από τα φουσκωμένα νερά της λίμνης, παρά για τους εισβολείς. Ακόμη, αρκετά χάλκινα αντικείμενα έχουν έρθει στο φως, δηλώνοντας ρητά την ύπαρξη ζωής εδώ κατά τη Χαλκοκρατία. Τέλος, ο Κεραμόπουλος πρώτος απέδωσε την κατασκευή του μεταγένεστερου τείχους στον Αρχέλαο, βασιλιά της Μακεδονίας (412-399 π.Χ), γεγονός που ασπάστηκαν και μεταγενέστεροι ερευνητές. Πρόσφατα, ο Ν. Μουτσόπουλος θέλοντας να ερμηνεύσει το χωρίο του Τίτου Λίβιου για τα τείχη του Κελέτρου, αναφέρει πως το πόλισμα του Δισπηλιού στα ιστορικά χρόνια ταυτίζεται με το Κέλετρο. Η θεωρία αυτή μάλλον εμπεριέχει προβλήματα καθώς η έκταση που περιλαμβάνεται στα τείχη του Δισπηλιού είναι αρκετά περιορισμένη και εξάλλου στα ιστορικά χρόνια πιθανότατα δεν υπήρχε το νησί. Στο Δισπηλιό πρέπει να χτίστηκε απλά ένα οχυρό (προμαχώνας) που επόπτευε την είσοδο στο Κέλετρο.

Εως σήμερα έχουν ανασκαφεί συνολικά 5.250 τ.μ., από μία έκταση περίπου 17.000 τ.μ. της θέσης ''Νησί'', ενώ το ανασκαφικό πεδίο έχει χωριστεί σε δύο κύριους τομείς (ανατολικό-δυτικό). Στα ευρήματα που έχουν έρθει στο φως συγκαταλέγονται πλήθος πασσάλων και ξυλοτεμαχίων χωμένων στο έδαφος, πασσαλότρυπες, μέσω των οποίων γίνεται αντιληπτή η θέση των καλύβων, σύνολα ξύλινων και πήλινων δομικών στοιχείων, τέσσερις ταφές με ανθρώπινα οστά, οι θέσεις επτά προϊστορικών φούρνων και πολλά υπολείμματα καύσης. Τα κινητά ευρήματα περιλαμβάνουν μεγάλες ποσότητες από θραύσματα κεραμικών σκευών και εργαλείων, ποικιλία αγγείων, ειδώλια, κοσμήματα (λίθινοι δακτύλιοι, χάντρες, περίαπτα), κοκάλινα και χάλκινα αντικείμενα, λίθινα τριβεία τροφής, αντικείμενα αναπαραγωγής ήχου, υπολείμματα καρπών και οστά ζώων, αγκίστρια ψαρέματος, αρκετά όστρακα και κελύφη χερσαίων σαλιγκαριών, βλήματα σφεντόνας και μία πήλινη σφραγίδα. Όμως, το σημαντικότερο ίσως εύρημα αποτελεί μια ξύλινη επιγραφή που βρέθηκε στα ρηχά της λίμνης και ομοιάζει στην Γραμμική Α. Αποτελεί δε και το παλαιότερο δείγμα γραφής στην Ευρώπη, καθώς ραδιοχρονολογήσεις έδειξαν ότι προέρχεται απο το 5250 π.Χ. Τέλος, για την ανάλυση των ευρημάτων έχει δημιουργηθεί ένα μικρό κέντρο τεκμηρίωσης κοντά στον χώρο ανασκαφών, ενώ για την έκθεσή τους ένα εντυπωσιακό Οικομουσείο, που περιλαμβάνει εκθεσιακούς χώρους και μια μοναδική σύγχρονη αναπαράσταση των νεολιθικών καλύβων.

Κ. Κούλη, Βλάστηση και άνθρωπος: η εξέλιξη του παλαιοπεριβάλλοντος του λιμναίου οικισμού του Δισπηλιού από την οπτική της παλυνολογίας, Ανάσκαμμα 1 (2008), σ. 149

Ν. Γ. Παππαδάκις, Εκ της ΄Ανω Μακεδονίας, Αθηνά 25 (1913), σ. 440, 441

Μ. Σωφρονίδου, Ο προϊστορικός λιμναίος οικισμός του Δισπηλιού Καστοριάς - Μια πρώτη εισαγωγή, Ανάσκαμμα 1 (2007), σ. 14-22

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τουριστικός οδηγός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τοπικά προϊόντα

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Λιμναίος Οικισμός Δισπηλιού

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι λιμναίοι οικισμοί αποτελούν μια ιδιάζουσα μορφή κατοίκησης, από τα προϊστορικά χρόνια έως τις σύγχρονες παραγκουπόλεις της Ινδίας, του Μπαγκλαντές και των Μαλδίβων. Το υγρό στοιχείο ανέκαθεν προσέλκυε την παρουσία του ανθρώπου, σε τέτοιο βαθμό που μερικές κοινωνίες επέλεξαν να κτίσουν τις κατοικίες τους πάνω και δίπλα σε αυτό.

# data[].attributes.headline
Καστοριά: Σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες ΙΙ.

# data[].attributes.subject
Καστοριά: Σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες ΙΙ.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Γρηγόρης Ριζόπουλος (1929- ) γλύπτης, αρχιτέκτονας

Γεννήθηκε στη Λάγκα της Καστοριάς το 1929 με γονείς τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης Βασίλη και Ευαγγελία Ριζοπούλου. Το 1946 εξορίστηκε στην Μακρόνησο για τα έκδηλα πολιτικά του φρονήματα. Την περίοδο 1956-61 σπούδασε παράλληλα αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με καθηγητή έναν από τους σημαντικότερους νεοέλληνες γλύπτες, τον Γ. Παππά. Από τα φοιτητικά του χρόνια συμμετέχει σε πανελλήνιους εικαστικούς διαγωνισμούς με σημαντικές διακρίσεις και σε συνεργασία με κορυφαίους γλύπτες όπως ο Γ. Καλακαλλάς και ο Δ. Καλαμαράς. Μέχρι σήμερα ασκεί το επάγγελμα του αρχιτέκτονα σε συνδυασμό με τις εικαστικές του δημιουργίες. Έχει φιλοτεχνήσει πολυάριθμα δημόσια γλυπτά που τοποθετήθηκαν σε κεντρικά σημεία ελληνικών πόλεων ή σε ιστορικούς τόπους. Τα περισσότερα είναι ανδριάντες ή συμπλέγματα ανθρώπινων μορφών και η θεματολογία τους προέρχεται από την νεότερη ελληνική ιστορία και κυρίως την Εθνική Αντίσταση (μνημείο για τους έγκλειστους της Μακρονήσου, μνημείο Εθνικής Αντίστασης Αλεξανδρούπολης). Χρησιμοποιεί κυρίως χαλκό ή ορείχαλκο και δευτερευόντως το μάρμαρο ώστε να σχηματίσει λείες, καμπυλόμορφες φιγούρες με λεπτές αναλογίες. Σε πολλά έργα του Ριζόπουλου υπάρχει ένας δυναμισμός που δίνει κίνηση, αλλά παράλληλα δραματοποιεί και τονίζει τον συμβολικό τους χαρακτήρα. Σήμερα, συνεχίζει την έντονη πολιτική και καλλιτεχνική του δράση και κατοικεί στην Αθήνα.

φωτογράφος, ζωγράφος, γλύπτης

Ο αντικομφορμιστής Λουκάς Σαμαράς αποτελεί τις τελευταίες δεκαετίες ίσως τον περισσότερο καταξιωμένο εν ζωή έλληνα εικαστικό σε διεθνές επίπεδο. Τα εκκεντρικά έργα του τυγχάνουν μεγάλης αναγνωρισιμότητας, προκαλώντας μεγάλη επιρροή και συνάμα τροφή για προβληματισμό και κριτική στο παγκόσμιο καλλιτεχνικό στερέωμα. Γεννήθηκε στην πόλη της Καστοριάς το 1936, έχοντας πατέρα τον γουνέμπορο Δαμιανό και μητέρα την Τρυγώνα. Στην ηλικία των τριών ετών ο πατέρας του μεταναστεύει στην Αμερική, ασχολούμενος με το εμπόριο γούνας, και κατά τον πόλεμο του 1940-41 βομβαρδίζεται το πατρικό του σπίτι. Διέμεινε μαζί με την μητέρα του στην Καστοριά μέχρι το 1948, οπότε και μετοίκησαν στις Η.Π.Α. Η απουσία του πατέρα κατά την παιδική του ηλικία και η μετέπειτα σχέση αντιπαλότητας μεταξύ τους, επηρέασαν βαθύτατα την προσωπικότητά του και το μελλοντικό καλλιτεχνικό του έργο. Στο Νιού Τζέρσεϊ ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του, ενώ μετέπειτα παρακολούθησε μαθήματα δραματικής σχολής, φοίτησε στη Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Rutgers και ιστορία της τέχνης ως υπότροφος στο Πανεπιστήμιο Columbia.

Η απόφαση του να ασχοληθεί επαγγελματικά με την τέχνη πάρθηκε στη διάρκεια των σπουδών του, αν και η ενασχόλησή του με την ζωγραφική έχει την αφετηρία της πολύ νωρίτερα. Στα πρώτα του έργα συγκαταλέγονται παστέλ ζωγραφικοί πίνακες με ιμπρεσιονιστικά στοιχεία και μικρά γλυπτά από ασυνήθιστα υλικά όπως καρφίτσες, τρίχες, ξυραφάκια, βίδες, κουμπιά και θραύσματα γυαλιού, τα οποία εκτέθηκαν σε γκαλερί κυρίως της Νέας Υόρκης τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '60. Οι επιρροές της νεοεμφανιζόμενης τότε Pop Art είναι εμφανείς στα περίφημα ' ' και ''' του καλλιτέχνη, τα οποία τον έκαναν γνωστό στους καλλιτεχνικούς κύκλους της Νέας Υόρκης. Στα τέλη της δεκαετίας του '60 ανακαλύπτει φωτογραφικές τεχνοτροπίες, που θα τον γοητεύσουν ιδιαίτερα και θα διατηρήσουν το ενδιαφέρον του όλα τα επόμενα έτη. Αν και μετατρέπεται στην ουσία σε εικαστικό φωτογράφο, ποτέ δεν έπαψε να ασχολείται με την ζωγραφική και τη γλυπτική. Οι μετέπειτα πειραματισμοί του περιλαμβάνουν υφασμάτινα κολάζ και μακέτες βιβλίων με ιδιαίτερα έντονα χρώματα, ακρυλικούς πίνακες και μετάβαση σε μεγαλύτερες κλίμακες γλυπτών, όπως χωρικά πλαίσια και δωμάτια από γυαλί και αλουμίνιο.

Ο Σαμαράς ασχολήθηκε ιδιαίτερα με φωτογραφικές απεικονίσεις του εαυτού του, τις οποίες χρωμάτιζε με υγρή έντονη βαφή, τις αλλοίωνε και τις εμφάνιζε στον διαμορφωμένο σκοτεινό θάλαμο της κατοικίας του. Συντηρεί μια διαχρονική εμμονή στις αντισυμβατικές αυτο-φωτογραφήσεις των εκφράσεων του προσώπου και του γυμνού του σώματος σε διάφορες πόζες, ''τσαλακώνοντας'' την εικόνα του και προκαλώντας το κοινό ως ''σημείο αντιλεγόμενο''. Οι φωτογραφικές αυτές ''μεταμορφώσεις'' είναι ένα είδος φιλήδονης αυτοανάκρισης, μιας απόκοσμης και εξιδανικευμένης έκθεσης του εαυτού του στη δημόσια θέα. Τα τελευταία χρόνια ο πρωτοπόρος και διαρκώς εξελισσόμενος καλλιτέχνης δημιουργεί μέσω των ψηφιακών δυνατοτήτων του υπολογιστή και εικαστικών ταινιών μικρού μήκους. Έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 100 ατομικές ή συλλογικές εκθέσεις και έργα του φιλοξενούνται στις σημαντικότερες γκαλερί και μουσεία σύγχρονης τέχνης του κόσμου, ενώ ο 2009 εκπροσώπησε επίσημα την Ελλάδα στην Διεθνή Έκθεση Τέχνης Biennale της Βενετίας. Σήμερα, ζει και συνεχίζει να δημιουργεί στη Νέα Υόρκη.

Κατάγεται από τη Λιθιά Καστοριάς, όπου διέμεινε μέχρι τα 11 του χρόνια. Ως παιδί του Εμφυλίου Πολέμου μεταφέρθηκε το 1948 στην Ουγγαρία, όπου μαθήτευσε ζωγραφική και γλυπτική σε Επαγγελματική Δευτεροβάθμια Σχολή Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών (1953-57) με καθηγητές τους L. Miskolczy και J. Somogui. Μετέπειτα σπουδάζει γλυπτική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης (1957-62) με καθηγητή τον S. Mikus. Την δεκαετία του '60 εντάχθηκε στο Ίδρυμα Τέχνης της Ουγγαρίας και το Εργαστήριο Νέων Καλλιτεχνών, όπου έκανε τις πρώτες του εκθέσεις στην Ουγγαρία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μεγάλο άλμα στην καριέρα του θα δώσει η αναγνώριση με το καλλιτεχνικό βραβείο Mukacsy και η συμμετοχή στη Biennale Νέων Καλλιτεχνών το 1969 στο Παρίσι, οπότε και θα καθιερωθεί στα πανευρωπαϊκά καλλιτεχνικά δρώμενα. Μη έχοντας πάρει ποτέ την ουγγρική υπηκοότητα, επέστρεψε το 1982 στην Ελλάδα και συνέχισε την καλλιτεχνική του πορεία με δύο μεγάλες αναδρομικές εκθέσεις το 1989 στην Αθήνα και το 1993 στη Θεσσαλονίκη. Σήμερα, ζει στην Αθήνα.

Ο Παπαχρίστος επιλέγει τις ανθρώπινες μορφές, αφαιρετικές, καμπυλόγραμμες και σχηματοποιημένες, γεμάτες συμβολισμό. Η θεματολογία του προέρχεται κυρίως από αρχαιοελληνικά ή χριστιανικά ερείσματα, στα οποία ενσωματώνει διάφορα στοιχεία από άλλες περιόδους. Μελετά ενδελεχώς κάθε μορφή που τον απασχολεί από πολλές διαφορετικές σκοπιές, τροποποιώντας και παραλλάσσοντας. Έτσι, δημιούργησε διάφορες ενότητες έργων με κοινό θέμα αλλά διαφορετική θεώρηση (Γυναικεία κεφάλια, Μητρότητα, Καρυάτιδες, Μαντόνες, Γέννηση, Αναπαυόμενες, Όμηρος). Γενικά, θα τολμούσαμε να κατατάξουμε τα έργα του σε αυτά του αφαιρετικού εξπρεσιονισμού, με πολλές βέβαια εκλεκτικιστικές αναζητήσεις. Τις πρώτες δεκαετίες εργάζεται με την πέτρα και το μάρμαρο, ενώ αργότερα στρέφεται στον ορείχαλκο ή το ξύλο.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Βογατσικό Καστοριάς. Τελείωσε το Γυμνάσιο Καστοριάς και σπούδασε στο Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ. Αναγορεύτηκε πανεπιστημιακός διδάκτορας του ΑΠΘ στην έδρα της Πνευμονολογίας, ίδρυσε και διεύθυνε τη Μονάδα Βρογχοσκοπήσεων Βορείου Ελλάδος στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου και διετέλεσε προϊστάμενος του Ινστιτούτου Έρευνας Νοσημάτων Θώρακος Θεσσαλονίκης. Συνέγραψε και δημοσίευσε έναν πολύ μεγάλο αριθμό επιστημονικών ιατρικών μελετών. Εκτός, τη σταδιοδρομία του στην ιατρική ασχολήθηκε με την λογοτεχνία και τις εικαστικές τέχνες. Όσον αφορά τη ζωγραφική μαθήτευσε πλάι στους ζωγράφους Γ. Ψαράκη και Κ. Λούστα. Έχει παρουσιάσει τα έργα του σε αρκετές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, ενώ πήρε το πρώτο βραβείο στην 1 η Διεθνή Έκθεση Ιατρών Καλλιτεχνών το 2004 στην Αθήνα. Επίσης, έχει ασχοληθεί με τη γλυπτική (μνημείο Μακεδονομάχων Καστοριάς) και την κατασκευή μακέτας (παλιό Γυμνάσιο Καστοριάς, Μονή Σίμωνος Πέτρας Αγ. Όρους). Πέθανε το 2009 στη Θεσσαλονίκη.

Ο Παύλος Γιοβανόπουλος γεννήθηκε στην Καστοριά το 1939, απ' όπου μετανάστευσε στην ηλικία των 16 ετών οικογενειακώς στη Νέα Υόρκη. Το ανοίκειο περιβάλλον και η δυσκολία στην αγγλική γλώσσα τον οδηγούν στην προσωπική έκφραση μέσω της ζωγραφικής. Τα έτη 1958-61 σπουδάζει στη Σχολή Καλών Τεχνών του New York University και το New York School of Visual Arts, ενώ αποκτά αμερικανική υπηκοότητα το 1961. Ταξιδεύει και εργάζεται στο εξωτερικό για μερικά έτη και επιστρέφοντας διδάσκει στο προαναφερθέν School of Visual Arts. Από τα μέσα της δεκαετίας του '60 και έπειτα συμμετέχει διαρκώς σε εκθέσεις γνωστών ιδιωτικών γκαλερί της Νέας Υόρκης και σε ομαδικές εκθέσεις μουσείων σε ολόκληρο τον κόσμο. Εκτός, από τη ζωγραφική ασχολήθηκε με εικονογραφήσεις βιβλίων και συνεργάζεται με κάποια από τα μεγαλύτερα αμερικανικά περιοδικά ευρύτατης κυκλοφορίας. Σήμερα, ζει στη Νέα Υόρκη.

Το κίνημα της Pop Art εξαπλώθηκε από τη Μεγ. Βρετανία στην Αμερική περί τα τέλη της δεκαετίας του '50. Εμφανίστηκε ως μια αντίδραση στη σοβαρότητα του αφηρημένου εξπρεσιονισμού και προέβαλε την νέα Pop (= δημοφιλή) κουλτούρα των διαφημίσεων και των καθημερινών καταναλωτικών αγαθών. Η νέα αυτή μορφή τέχνης επηρέασε βαθιά τον Γιοβανόπουλο (όπως και τον Σαμαρά), καθώς συνέπεσε με το ξεκίνημα της καλλιτεχνικής του πορείας. Βασικό γνώρισμα των έργων του ήταν η δημιουργία ενός τετράγωνου κάναβου πάνω στον καμβά και η επιλογή ενός καθημερινού αντικειμένου ή μιας οντότητας που μετασχηματιζόταν στα διαδοχικά τετράγωνα. Κατά τη μεταμόρφωση αυτή χρησιμοποιούνταν τεχνοτροπίες άλλων καλλιτεχνικών ρευμάτων και άλλων καλλιτεχνών, ενώ τις περισσότερες φορές εμπεριέχεται το στοιχείο της σάτιρας. Οι διάσημοι πίνακες με τις μεταμορφώσεις της Μόνα Λίζα και του Ανθρώπου του Βιτρούβιου ή η συνύπαρξη του Μαρξ με τον Πικάσο και τον Αϊνστάιν ως συνδαιτυμόνων στο ίδιο τραπέζι είναι εικόνες που προκαλούν ένα εγκάρδιο χαμόγελο στον θεατή. Τα τελευταία χρόνια ο Γιοβανόπουλος έχει χρησιμοποιήσει την ίδια τεχνοτροπία των τετραγώνων για να απεικονίσει τα δραματικά γεγονότα της 11 ης Σεπτεμβρίου 2001.

Γεννήθηκε στον Σταυροπόταμο Καστοριάς το 1940 και ως θύμα του Εμφυλίου Πολέμου μετακινήθηκε στη Βουλγαρία. Το 1967 αποφοίτησε από Εθνική Σχολή Καλών Τεχνών της Σόφιας ''Ilya Petrov'' και ξεκίνησε να δημιουργεί και να εκθέτει τα έργα του. Το ρώσικο κονστρουκτιβιστικό κίνημα που διατηρούσε ακόμη ισχυρές ρίζες στην κομμουνιστική Βουλγαρία επηρέασε τον δημιουργό. Σε πολλά έργα του διακρίνεται η αφαιρετικότητα, η σχηματοποίηση και οι αφηρημένες φόρμες του κινήματος αυτού, σε συνδυασμό με την γεωμετρική χάραξη και τη ρυθμική επαλληλία των μορφών. Η θεματολογία του άλλοτε έχει κέντρο την ανθρώπινη μορφή και άλλοτε περισσότερο διακοσμητικά θέματα. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα και τη Θεσσαλονίκη κατασκεύασε μια σειρά γλυπτών που τοποθετήθηκαν σε δημόσιους χώρους, ενώ διακόσμησε εσωτερικούς χώρους σημαντικών κτισμάτων της πόλης όπως η Casa Bianca και το Κρατικό Ωδείο της Θεσσαλονίκης. Τέλος, εργάστηκε ως συντηρητής αρχαιοτήτων στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού .

γλύπτης, χαράκτης, ζωγράφος

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεσοποταμία Καστοριάς, απ' όπου μετανάστευσε σε ηλικία 23 ετών στη Γαλλία. Την περίοδο 1965-72 φοίτησε αρχικά ζωγραφική και έπειτα γλυπτική στην Ανώτατη Εθνική Σχολή Καλών του Παρισιού και μαθήτευσε πλάι σε γνωστούς γάλλους γλύπτες όπως ο Cesar και ο Martin Etienne. Στα τέλη της δεκαετίας του '60 και κυρίως κατά τη διάρκεια αυτών του '70 και του '80 ο δημιουργός συμμετέχει σε έναν πολύ μεγάλο αριθμό εκθέσεων, κυρίως στο Παρίσι. Πολλά δημόσια γλυπτά του έχουν τοποθετηθεί σε πόλεις της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Ιαπωνίας, αλλά και της Ελλάδας (Μνημείο Εθνικής Συμφιλίωσης Αθήνας, Μνημείο Γ. Λαμπράκη Θεσσαλονίκης, Μνημείο Εθνικής Αντίστασης Κορυδαλλού, Μνημείο Εθνικής Αντίστασης Καστοριάς). Σήμερα, συνεχίζει το έργο του και ζει μεταξύ Παρισιού και Αθήνας.

Τα γλυπτικά έργα του Δωρόπουλου μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τα εξπρεσιονιστικά πολυάνθρωπα συμπλέγματα στα οποία η μάζα τείνει να γίνει μία και τα κατακόρυφα, στατικά γλυπτά αρχαΐζουσας τεχνοτροπίας (κόρες). Τα θέματά του προέρχονται κυρίως από την Αρχαία Ελλάδα και την ελληνική Εθνική Αντίσταση του 1940-44. Ως υλικά χρησιμοποιεί τον χαλκό, τον ορείχαλκο, το μάρμαρο ή το ξύλο. Παράλληλα με τη γλυπτική έχει ασχοληθεί (κυρίως σε πρώιμες εποχές) με τη ζωγραφική και τη χαρακτική. Στους πίνακές του βασικό στοιχείο είναι ο κεντρικός, κατακόρυφος άξονας της σύνθεσης και είναι εμφανείς οι επιρροές του από τον γαλλικό σοσιαλιστικό ρεαλισμό. Ως χαράκτης σχεδίασε πλήθος μεταλλίων για το Νομισματοκοπείο του Παρισιού.

Γεννήθηκε στο Τοιχιό Καστοριάς, απ' όπου μετεγκαταστάθηκε στη Ρουμανία το 1949. Το 1960-65 μαθήτευσε στη Δευτεροβάθμια Σχολή Τεχνών ''N. Toninza'' και το 1968-75 στο Institutul de Arte Plastice '' N. Grigorescu''. Το 1977 επιστρέφει στην Ελλάδα και εγκαθίσταται μόνιμα στην Αθήνα, παίρνοντας μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις καθ' όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του '80 και του '90. Ο Ζούρλας σε κάθε γλυπτό του διερευνά παραμέτρους των φυσικών επιστημών και τις συσχετίζει με αυτό. Επίσης, ενσωματώνει ενίοτε στοιχεία της κλασικής ή της λαϊκής τέχνης και εντάσσει στη θεματολογία του συμβολισμούς από τη μυθολογία ή την κοσμολογία. Εκτός από τη γλυπτική έχει ασχοληθεί με τη ζωγραφική, την χαρακτική και κυρίως την κεραμική. Σήμερα, ζει στην Αθήνα και συνεχίζει να διατηρεί στενές σχέσεις με καλλιτεχνικούς κύκλους στη Ρουμανία και την Ουγγαρία.

Γεννήθηκε στα Λακκώματα Καστοριάς το 1942 και σε μικρή ηλικία κατέφυγε οικογενειακώς στη Γιουγκοσλαβία. Έκτοτε αναφέρεται ως Vasili Kirjazovski ή συνηθέστερα με το καλλιτεχνικό όνομα Vasili K. Σπούδασε στις Σχολές Καλών Τεχνών Σκοπίων και Βελιγραδίου, ενώ το 1964 εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι. Τις τρεις ακολουθούμενες δεκαετίες θα εδραιωθεί στα παρισινά καλλιτεχνικά στέκια και θα συμμετάσχει σε δεκάδες ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στη Γαλλία, την Ιταλία και τη Γιουγκοσλαβία. Την πρώτη καλλιτεχνική του περίοδο θα ζωγραφίσει ανθρωποκεντρικά έργα με έντονο το εξπρεσιονιστικό, μακάβριο συναίσθημα. Το βασικό θέμα της σύνθεσης το τοποθετεί σε έναν εικονικό, οργανωμένο χώρο με προοπτική και σχολαστική σχεδιαστική ακρίβεια. Στην ώριμη περίοδό του, ο καλλιτέχνης στρέφεται στις καθαρά αφηρημένες, γεωμετρικές εικόνες, όπου επικρατεί ο πλήρης μινιμαλισμός και οι οπτικά ισορροπημένες συνθέσεις. Χρησιμοποιεί έντονα χρώματα αντιθέσεων και δίνει βασικό ρόλο στη διαχείριση του φωτός και την πλαστικότητα. Ζει στο Παρίσι και έργα του εκτίθενται σήμερα σε μόνιμες συλλογές μουσείων στο Βελιγράδι και κάποιες γαλλικές πόλεις .

Γιος του λογοτέχνη Απόστολου Σαχίνη, γεννήθηκε στην πόλη της Καστοριάς το 1942. Ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του εδώ και το 1961 μεταφέρεται στην ιταλική Φλωρεντία, όπου σπουδάζει στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της πόλης με δάσκαλο τον γνωστό ζωγράφο J. Colacicchi. Από τα τέλη της δεκαετίας του '60 ο Σαχίνης εκθέτει τα έργα του σε πολλές ομαδικές και ατομικές εκθέσεις, κυρίως σε Φλωρεντία και Μιλάνο, όπου αποσπά θετικές κριτικές και βραβεία. Η θεματολογία του σχετική τις περισσότερες φορές με την αρχαία Ελλάδα, περιλαμβάνει τοπία με ή χωρίς ανθρώπινες σιλουέτες, προσωπογραφίες και αντικείμενα νεκρής φύσης. Υποβλητικό, σοβαρό ύφος και φαιά χρώματα κυριαρχούν στα έργα του, ενώ οι πολύ έντονες χειρονομίες του με μεγάλο πινέλο παράγουν ένα άκρως εξπρεσιονιστικό αποτέλεσμα, που προσεγγίζει τονικά τον αναγεννησιακό μανιερισμό. Από το 1978 εγκαταστάθηκε και συνέχισε την καλλιτεχνική του δράση στη γενέτειρά του, όπου και πέθανε το 2008.

Ζωγράφος του πνεύματος και της ψυχής, ο Ηλίας Ρούσκας είχε καταγωγή από την Καστοριά, όμως γεννήθηκε το 1948 στο Παρίσι, όπου και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Στράφηκε από μικρή ηλικία στη ζωγραφική. Επιστρέφει το 1966 στην γενέτειρά του Καστοριά, ασχολούμενος με το εμπόριο γουναρικών, και ξεκινά παράλληλα την καλλιτεχνική του πορεία. Το 1977 θα συμμετάσχει σε ομαδική έκθεση της γκαλερί '' Μορφές'' στη Θεσσαλονίκη και το έργο του θα ξεχωρίσει και θα αποσπάσει εντυπωσιακές κριτικές. Παρά το νεαρό της ηλικίας του, οι πίνακές του του χαρακτηρίζονται από υψηλή ωριμότητα, όπως υποστήριξαν σημαντικοί καλλιτέχνες και άνθρωποι της τέχνης πριν και μετά το θάνατό του. Επιλέγει την έντονη χρωματική παλέτα και τις σχηματοποιημένες, πρισματικές φιγούρες χωρίς χαρακτηριστικά προσώπου. Αυτή η ευαίσθητη διαδικασία αφαίρεσης του καλλιτέχνη προκαλεί τον θεατή να λύσει το αίνιγμα στο μήνυμά του. Το φόντο δένεται με τις ανθρώπινες μορφές με τέτοιο τρόπο ώστε αυτές να μη διακρίνονται και αναπτύσσεται μεταξύ τους μια αμφίδρομη σχέση. Ακόμη, το ερωτικό συναίσθημα είναι διάχυτο στους πίνακές του. Έφυγε πρόωρα από τη ζωή το 1981 σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Το 2011 έγινε προς τιμήν του μια αναδρομική τιμητική έκθεση στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης, που επιμελήθηκε η αδελφή του Ε. Ρούσκα και διήρκεσε έναν μήνα, αποσπώντας πολύ καλές κριτικές .

Είναι ο μικρότερος αδερφός του παραπάνω ζωγράφου Δούκα Σαχίνη, ο οποίος γεννήθηκε το 1948 στην Καστοριά. Από μικρή ηλικία εμφανίζει την καλλιτεχνική του ιδιοσυγκρασία και σε ηλικία περίπου 18 ετών παρουσιάζει για πρώτη φορά δημόσια τα έργα του σε ατομική έκθεση. Ακολουθώντας τα βήματα του αδερφού του, μετεγκαθίσταται στη Φλωρεντία, όπου ακολουθεί μια διαρκώς ανοδική καλλιτεχνική πορεία. Από τη δεκαετία του ' 70 έως σήμερα έχει συμμετάσχει σε αρκετές εκθέσεις στην Ιταλία και την Ελλάδα, ενώ το 1979 τιμήθηκε με το καλλιτεχνικό βραβείο Premio Oltrarno. Ο καλλιτέχνης παρουσιάζει μια εντυπωσιακή εξελικτική πορεία στην πάροδο του χρόνου, όσον αφορά την ένταξή του σε κάποιο καλλιτεχνικό ρεύμα. Έχει μεταπηδήσει από τον ιμπρεσιονισμό και την τοπιογραφία, στην Pop Art, τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό, τον υπερρεαλισμό και την Pittura Metafisica, ενώ τα τελευταία χρόνια καταλήγει σε μουντές, περιθωριακές απεικονίσεις του αστικού τοπίου, άλλοτε προοπτικές και άλλοτε επιπεδόμορφες. Σήμερα, ζει και συνεχίζει να δημιουργεί στην πόλη της Φλωρεντίας.

Ο Παντελής Δημητρίου γεννήθηκε το 1952 στη Νέα Υόρκη, έχοντας γονείς καστοριανούς της διασποράς. Σπούδασε ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας τα έτη 1976-80 και εν συνεχεία μετοικεί στη Μεγάλη Βρετανία. Από τα μέσα της δεκαετίας του '80 παρουσιάζει τα έργα του σε αρκετές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε αγγλικές πόλεις, την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Το 1993 κλήθηκε από την κυπριακή κυβέρνηση να ζωγραφίσει μια μνημειακών διαστάσεων τοιχογραφία στην Πράσινη Γραμμή της Λευκωσίας. Τα ζωγραφικά έργα του έχουν έντονα σουρεαλιστικά στοιχεία υπερβολής, χιούμορ, αυτοσαρκασμού και συμβολισμού. Ταυτόχρονα, αποδίδονται με έντονα χρώματα και περιλαμβάνουν πολυπρόσωπες, ασφυκτικά γεμάτες συνθέσεις. Ως νεοεξπρεσιονιστής ζωγράφος, έχει δεχθεί επιρροές από τους γερμανούς Νεο-άγριους και ιδίως την τέχνη των κόμιξ. Επίσης, έχει ασχοληθεί με τη σκηνογραφία, τον σχεδιασμό αντικειμένων και τις γλυπτοκατασκευές από ξύλο και papier mache. Σήμερα, ζει στην Αθήνα.

Είναι γεννημένη στην Καστοριά, όπου και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές της. Το διάστημα 1978-88 σπουδάζει ζωγραφική και θέατρο στο Queen's College της Νέας Υόρκης, τις Ακαδημίες Καλών Τεχνών της Περούτζια και της Ρώμης, την ολλανδική Χάγη και τη Μάλτα. Σκηνοθέτησε πολλά θεατρικά έργα και ταινίες μικρού μήκους, ενώ ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση θεατρικών φεστιβάλ στο εξωτερικό και εργάστηκε ως θεατρική παιδαγωγός. Δέχθηκε επιρροές στην σύνθεση και την τεχνοτροπία από μεταπολεμικά ριζοσπαστικά καλλιτεχνικά ρεύματα, όπως το αμερικανικό Action Painting, την ομάδα CoBrA και κυρίως το γερμανικό κίνημα Fluxus, όλα τους ''παιδιά'' του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, που χαρακτηρίζονται από έντονες χειρονομίες, πρόκληση, αυθορμητισμό και αμεσότητα με το κοινό. Οι πίνακές της Κίτσου εμφανίζουν έντονα αυτή την εξπρεσιονιστική διάθεση και περιλαμβάνουν αφηρημένες φόρμες. Χρησιμοποιεί μικτή τεχνική, εντάσσοντας διάφορα υλικά στη σύνθεση. Συμμετείχε σε ατομικές ή ομαδικές ζωγραφικές εκθέσεις, κυρίως στην Ολλανδία, και επέστρεψε μόνιμα το 2001 στην Ελλάδα, ασχολούμενη με το θέατρο. Τα τελευταία δύο χρόνια είναι καλλιτεχνική διευθύντρια στο Μεσαιωνικό - Βυζαντινό Φεστιβάλ ''Αλεξιάδα'' του Δήμου Καστοριάς.

Σε νεώτερες εποχές αναδείχθηκαν και αναδεικνύονται μια σειρά από αξιόλογους εικαστικούς καλλιτέχνες στην πόλη και την περιοχή της Καστοριάς. Είτε σταδιοδρομούν επαγγελματικά είτε ασχολούνται ερασιτεχνικά, όλοι τους έχουν συμμετάσχει σε εκθέσεις στην Καστοριά και σε πολλές ακόμη ελληνικές πόλεις, ενώ κάποιοι έχουν παρουσιάσει τα έργα τους και στο εξωτερικό. Στους εικαστικούς (ζωγράφους, γλύπτες, αγιογράφους) που κατάγονται ή ζουν σήμερα στην περιοχή της Καστοριάς συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων οι: Κωνσταντίνος και Αργύριος Ρήμος, Δημήτρης Ιωαννίδης, Κωνσταντίνος Ζαπονίδης, Μερόπη Σωτηροπούλου - Μάγγελ, Νίνα και Δωροθέα Χαρίτωνος, Βασίλης Χατζηπαναγιώτου, Ελένη Τσίρη, Μαρία Γκάγκα - Πανταζή, Αθηνά Νουρτζοπούλου, Κωνσταντίνος Λάκης, Θεοχάρης Σκαπέρδας, Μαρία Στεργίου, Ουρανία Σκορδά, Αργυρώ Ιντζίδου, Βασιλική Ρωμανίδου, Χρήστος Λιάνος, Αναστασία Λιάπη, Ελευθερία Πρωτόγερου, Φιλοκτήμων Κατσανόπουλος, π. Γεώργιος Χουζούρης, Ζαχαρίας Αγγλογάλλος, Ιωάννα Ναούμ, Ιωάννης Μουτίδης, Χρήστος Μπασακύρος, Χρήστος Σολομίδης, Μαρία Τοτού, Μάρκος Ντέμκας, Βαγγέλης Σταυρόπουλος. Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι πρωτεύοντα ρόλο στα εικαστικά δρώμενα της πόλης διαδραμάτισε τις τελευταίες δεκαετίες η γκαλερί και οι ετήσιες εκθέσεις που διοργανώνει ο Μουσικοφιλολογικός Σύλλογος ''Αρμονία''.

Σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες / Modern kastorian fine artists

,Συλλογικό (επιμ) Δ. Κομίνη-Διαλέτη / Ε. Ματθιόπουλος / Λ. Ορφανού / Α. Ραγιά), Δ. Ιωαννίδης, A.A Giani (κειμ), Χ. Τζημάκας,
* Ευχαριστούμε τους εικαστικούς Κ. Ζαπονίδη, Δ. Ιωαννίδη, Τ. Κίτσου, Κ. Λάκη, Α. Ρήμο, Ι. Σαχίνη και Δ. Χαρίτωνος για τη συνεισφορά τους.
πηγές εικόνων
συλλογή Pace/McGill Gallery, New York, USA
συλλογή ΜοΜΑ, New York, USA
συλλογή National Gallery of Art Sculpture Garden, Washington D.C, USA
D. Maffia (επιμ)
Ducas Sachinis
: Monografia, Galleria d' Arte Internazionale, Firenze, 1976
Λεξικό ελλήνων καλλιτεχνών: ζωγράφοι, γλύπτες, χαράκτες (16
αι), τ. 1-4, Μέλισσα, Αθήνα, 1997
Μια Καστοριά σαν ζωγραφιά, Καστοριά, 2006 Ioannis Sachinis, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Καστοριάς, 2006 Εικαστικές δημιουργίες, Θεσ/νίκη, 2009

Σ. Λυδάκης, Οι έλληνες ζωγράφοι. Η ιστορία της νεοελληνικής ζωγραφικής (16ος - 20ος αι), Μέλισσα, Αθήνα, 1976, σ. 499

Συλλογικό (επιμ. Δ. Κομίνη-Διαλέτη / Ε. Ματθιόπουλος / Λ. Ορφανού / Α. Ραγιά), Λεξικό ελλήνων καλλιτεχνών: ζωγράφοι, γλύπτες, χαράκτες (16ος - 20ος αι), τ. 4, Μέλισσα, Αθήνα, 1997 , σ. 98

B. Rose, Barbara Rose interviews Lucas Samaras, Pace Gallery Publications, 1978

Κ. Κοσκινά, Λουκάς Σαμαράς: Εκκεντρικός ανανεωτής της τέχνης, ΔΟΛ, Αθήνα, 2009

D. Vanderlip / T. McEvilley, D. Kuspit / R. Smith, Lucas Samaras:Objects and subjects (1969-1986), Abbeville Press, New York, 1988

M. Prather / D. Kuspit, Unrepetant Ego: The self-portraits of Lucas Samaras, Whitney Museum of American Art, New York, 2003

ο.π, Συλλογικό, Λεξικό, 1997, τ. 4, σ. 461

E. Benezit, Dictionnaire critique et documentaire des peintre, sculpteurs, dessinateurs et graveurs (γαλ), t. 3, Grund, Paris, 1976, s. 646

ο.π, Λυδάκης, Οι έλληνες γλύπτες, 1981, σ. 319

I. Jianou / G. Xuriguera / A. Lardera, La sculpture moderne en France depuis 1950 (γαλ) , Arted Editions d' Art, Paris, 1982, σ. 117

ο.π, Λυδάκης, Οι έλληνες γλύπτες, 1981, σ. 327

Peintres et sculpteurs Grecs de Paris (C atalogue de l'exposition ) (γαλ) , Maison de'l Europe, Paris, 1994

Δ. Ιωαννίδης, Μια Καστοριά σαν ζωγραφιά, Καστοριά, 2006

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τουριστικός οδηγός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τοπικά προϊόντα

# data[].attributes.attachment_link.title
Σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες (μέρος 2ο)

# data[].attributes.attachment_link.description
Γρηγόρης Ριζόπουλος (1929- ) γλύπτης, αρχιτέκτονας Γεννήθηκε στη Λάγκα της Καστοριάς το 1929 με γονείς τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης Βασίλη και Ευαγγελία Ριζοπούλου. Το 1946 εξορίστηκε στην Μακρόνησο για τα έκδηλα πολιτικά του φρονήματα. Την περίοδο 1956-61 σπούδασε παράλληλα αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με καθηγητή έναν από τους σημαντικότερους νεοέλληνες γλύπτες, τον Γ.

# data[].attributes.headline
Καστοριά: Σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες Ι.

# data[].attributes.subject
Καστοριά: Σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες Ι.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Για να ερευνηθεί περισσότερο σχολαστικά η τοπική ιστορία μιας περιοχής δεν αρκεί ο μελετητής να παραμείνει στην αναφορά ή την ανάλυση των ιστορικών γεγονότων. Αυτό γιατί τα ιστορικά γεγονότα, παρ' ότι κατέχουν κυρίαρχο ρόλο στο σκοπό αυτό, δεν είναι ικανά από μόνα τους να προσφέρουν μια καλή θέαση της δομής των παρελθοντικών κοινωνιών, αλλά πρέπει να συνδυαστούν με την εντρύφηση σε διάφορες άλλες παραμέτρους. Ιστορία μιας περιοχής είναι η ηθογραφία και λαογραφία του παρελθόντος, είναι οι οικονομικές συνιστώσες και οι πολιτικές συμπεριφορές. Είναι η γλώσσα, η παιδεία, η εθνική συνείδηση, η κατά καιρούς εξουσία και η κοινωνική διαστρωμάτωση, είναι τα γραπτά και κτιστά μνημεία, η αρχιτεκτονική, η θρησκεία, το μεταβαλλόμενο φυσικό περιβάλλον και χίλια δυο ακόμη. Ιστορία είναι ο πολιτισμός, είναι και η τέχνη. Έτσι, στην προσπάθειά μας να επεκτείνουμε λιγάκι αυτή την έρευνα, μεταφερόμαστε σε ένα θέμα που δεν θα λέγαμε ότι συγκαταλέγεται στην κλασική θεώρηση της ιστορίας. Συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά όλοι μαζί και παρουσιάζονται οι βασικότεροι εικαστικοί καλλιτέχνες του 20 ου αι, που κατάγονται από την περιοχή της Καστοριάς. Δεν θα αναφερθούμε στους μεταβυζαντινούς λαϊκούς καλλιτέχνες της Οθωμανοκρατίας, αλλά στους νεωτεριστές που παρήγαγαν έργα σύγχρονης τέχνης. Αν και η γειτονική Φλώρινα έχει (δικαιωματικά) τη ''φήμη'' της πόλης των καλλιτεχνών, διαπιστώνει κανείς ότι και η περιοχή της Καστοριάς έχει να επιδείξει μια σειρά πολύ αξιόλογων καλλιτεχνών. Οι περισσότεροι από αυτούς σταδιοδρόμησαν μακρυά της και εισέπραξαν πανελλήνια ή και παγκόσμια αναγνώριση. Ίσως πολύ περισσότερη από αυτή που δέχτηκαν και συνεχίζουν να δέχονται στην πόλη που τους γέννησε.

Νικόλαος (Κόλτσης) Παπαγιάννης (1870-1953) αγιογράφος, ζωγράφος

Γεννήθηκε στην Κλεισούρα Καστοριάς το 1870. Από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1890 αγιογραφεί επιτοίχιες και φορητές εικόνες σε ναούς της γενέτειράς του και οικισμών της γύρω περιοχής στους Καζάδες Φλώρινας και Καστοριάς. Σε πιο ώριμη ηλικία στρέφεται στην κοσμική ζωγραφική και διακοσμεί τοίχους αρχοντικών στην Κλεισούρα, το Νυμφαίο και τη Θεσσαλονίκη. Αποτελεί έναν από τους πρωτοπόρους ζωγράφους της Δυτικής Μακεδονίας που στράφηκαν σε νεοκλασικές αναζητήσεις, ακολουθώντας το κυρίαρχο πνεύμα της νεοελληνικής ζωγραφικής του 19 ου αι, που εμφανίστηκε αργοπορημένα στην περιοχή. Βέβαια, σε μια πιο απλοποιημένη, λαϊκότροπη εκδοχή τους, καθώς ο ζωγράφος δεν φοίτησε σε κάποια ακαδημαϊκή σχολή. Στην θεματολογία του περιλαμβάνει απεικονίσεις αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων, αντίγραφα έργων αναγεννησιακών ζωγράφων. Εντάσσει νεοκλασικά πλαίσια και διακοσμήσεις στις συνθέσεις του και χρησιμοποιεί έντονα χρώματα, όπως και χρυσές διακοσμήσεις. Ως πρότυπα χρησιμοποιούσε εικόνες από επιστολικά δελτάρια της εποχής. Τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του έζησε στη Θεσσαλονίκη, όπου και πέθανε το 1953.

Ο Βασίλειος Χατζής είναι γεννημένος στην οθωμανοκρατούμενη Καστοριά το 1870 από οικογένεια ξυλεμπόρων με καταγωγή από τον οικισμό Γιαννοχώρι. Σε μικρή ηλικία μετοικεί με την οικογένειά του στην Πάτρα, όπου τελειώνει το σχολείο και αναπτύσσει μια στενή βιωματική σχέση με την θάλασσα και τα πλοία που άραζαν στο λιμάνι της πόλης. Tο διάστημα 1886-93 φοιτά στο Σχολείο Καλών Τεχνών της Αθήνας έχοντας ως καθηγητές τους Νικηφόρο Λύτρα και Κωνσταντίνο Βολανάκη. Τα πρώτα χρόνια του 20 ου αι. ξεκινά να παρουσιάζει τα έργα του σε εκθέσεις της Αθήνας και της Αλεξάνδρειας, ενώ μαζί με τον ζωγράφο Ν. Αλεκτορίδη ανοίγουν το δικό τους εργαστήριο και ιδρύουν την Εταιρεία Καλλιτεχνών.Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων 1912-13 τοποθετείται επίσημα από την ελληνική κυβέρνηση σε πολεμικό πλοίο ώστε να αποτυπώσει ζωγραφικά τη νικηφόρο προέλαση του ελληνικού ναυτικού, καθώς τα σχετικά με τη θάλασσα και τη ναυσιπλοΐα έργα του είχαν γίνει γρήγορα γνωστά. Τέλος, πεθαίνει σε ηλικία 45 ετών στην Αθήνα.

Ο ζωγράφος ασπάστηκε από τα πρώτα του βήματα τις καταβολές των καθηγητών του, βασικών εκπροσώπων του νεοελληνικού νεοκλασικισμού στη ζωγραφική και εντάχθηκε ουσιαστικά στο κυρίαρχο καλλιτεχνικό ρεύμα του 19 ου αι., τον ακαδημαϊκό ρεαλισμό. Οι ρίζες του κινήματος αυτού ως γνωστόν έλκονται από την Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου, όπου σπούδαζαν οι περισσότεροι έλληνες ζωγράφοι του 19 ου αι. μετά την εγκατάσταση του βασιλιά Όθωνα. Στα έργα του Χατζή εμφανίζονται όλα σχεδόν τα γνωρίσματα της λεγόμενης ' 'Σχολής του Μονάχου '', το δραματοποιημένο και πομπώδες σκηνικό, η έντονη χρωματική παλέτα, η ρεαλιστική απόδοση των χαρακτηριστικών και η απεικόνιση σκηνών από την καθημερινή ζωή. Βέβαια, επειδή ασχολείται κυρίως με θαλασσογραφίες, τα περιγράμματά στα ώριμα έργα του είναι λιγότερο σαφή και οι μορφές αποτελούνται από μικρές πινελιές, που δηλώνουν πρόδρομα στοιχεία της ακολουθούμενης ιμπρεσιονιστικής τοπιογραφίας. Τα περισσότερα έργα του εκτίθενται σήμερα στην Εθνική Πινακοθήκη, την Πινακοθήκη της Λάρισας - Συλλογή Ι. Κατσίγρα και την Πινακοθήκη του Μουσείου Αβέρωφ στο Μέτσοβο.

Αριστοτέλης Ζάχος (1871-1939) αρχιτέκτονας, ζωγράφος

Γεννήθηκε στην πόλη της Καστοριάς το 1871 και ήταν γιός του σιατιστινού διδάσκαλου Αθανάσιου Ζάχου, ο οποίος είχε διοριστεί στο Αλληλοδιδακτικό Σχολείο Καστοριάς. Σε βρεφική ηλικία μετοικεί οικογενειακώς στα Βελεσσά και αργότερα ολοκληρώνει τις εγκύκλιες σπουδές του στο Μοναστήρι. Το 1890 μετακινείται για σπουδές στη Γερμανία, όπου φοιτά αρχιτεκτονική στα Πολυτεχνεία του Μονάχου, της Στουτγκάρδης και της Καρλσρούης. Εργάζεται παράλληλα ως βοηθός του καθηγητή J. Durm στην Κρατική Υπηρεσία Δημοσίων Έργων, συμμετέχοντας στον σχεδιασμό σημαντικών δημοσίων κτιρίων. Το 1906 επισκέπτεται μαζί με τον καθηγητή του την Ελλάδα, όπου και παραμένει διακόπτοντας τις σπουδές του. Εγκαθίσταται παροδικά στη Θεσσαλονίκη, απ΄όπου θα ξεκινήσει μια μακρά περιήγηση στις ελληνικές πόλεις (1909-10), σχεδιάζοντας και φωτογραφίζοντας, μαζί με τον ζωγράφο Ν. Φερεκίδη. Το 1913 εκπονεί πολεοδομική μελέτη για τη Θεσσαλονίκη, το 1917 συμμετέχει στη διεθνή επιτροπή υπό τον γάλλο E. Hebrard για την ανοικοδόμηση της πόλης μετά από την πυρκαγιά και το 1918 αναλαμβάνει την αποκατάσταση του κατεστραμμένου ναού του Αγίου Δημητρίου. Εν συνεχεία εγκαθίσταται μόνιμα στην Αθήνα και εκπονεί τα πολεοδομικά σχέδια της Μυτιλήνης και Τρίπολης και μελέτες δεκάδων ναών, δημοσίων κτιρίων και κατοικιών σε όλη τη χώρα. Το 1931 τιμάται για το έργο του με Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών και πεθαίνει το 1939.

Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από έντονες αναζητήσεις των δημιουργών στην αρχιτεκτονική και την τέχνη, ο Ζάχος θα θέσει το δικό του στίγμα για την ανανέωση των μορφών και θα αναδειχθεί σε έναν από τους πρωτοπόρους εκλεκτικιστές έλληνες αρχιτέκτονες. Ως σφοδρός πολέμιος του νεοκλασσικισμού του 19 ου αι. θα πειραματιστεί σε πολλούς αρχιτεκτονικούς ρυθμούς, προσαρμόζοντάς τους όμως στη νεοελληνική πραγματικότητα. Στα πρόδρομα έργα του συναντά κανείς στοιχεία της μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής (ρωμανικής και γοτθικής), του μακεδονικού και αιγαιοπελαγίτικου παραδοσιακού ρυθμού, του ρομαντισμού και της αρτ νουβώ. Στα μεταγενέστερα καταλήγει στην δημιουργική αναπαραγωγή βυζαντινών προτύπων συνδυασμένα με μια ελληνοκεντρική, ρομαντική διάθεση, δημιουργώντας τον λεγόμενο ''νεοβυζαντινό'' ρυθμό, ο οποίος ρυθμός θα αντιγραφεί διαστρεβλωμένος και κατά συρροή μεταπολεμικά, αποτελώντας σχεδόν το μοναδικό σύγχρονο στυλ ναοδομίας. Πέρα από την αρχιτεκτονική, στους πίνακές και τα σχέδια του Αριστοτέλη Ζάχου διακρίνονται τα ιμπρεσιονιστικά και ρομαντικά στοιχεία της τοπιογραφίας και μια έκδηλη αφοσίωση στην εκκλησιαστική και λαϊκή παράδοση.

Ο Λεωνίδας Παπάζογλου, πρωτότοκος γιος του Παναγιώτη και της Ρούσας, γεννήθηκε στην πόλη της Καστοριάς και μετοίκησε οικογενειακώς και σε μικρή ηλικία στην Κωνσταντινούπολη, όπου μαθήτευσε δίπλα σε άγνωστο φωτογράφο. Τα τελευταία χρόνια του 19 ου αι. επιστρέφει στην Καστοριά και δημιουργεί μαζί με τον αδερφό του Παντελή το πρώτο φωτογραφείο της πόλης, παράλληλα με αυτό του Γιαννάκη Μανάκια στα Ιωάννινα. Η καλλιτεχνική σταδιοδρομία του Παπάζογλου συνέπεσε χρονικά με σημαντικά ιστορικά γεγονότα, όπως ο Μακεδονικός Αγώνας, η επανάσταση των Νεότουρκων και η απελευθέρωση από τον ελληνικό στρατό. Έτσι, το έργο του αποτελεί την βασική οπτική πηγή των γεγονότων εκείνων στην περιοχή. Έζησε εργαζόμενος ως φωτογράφος μέχρι το τέλος σύντομης της ζωής του στην Καστοριά και πέθανε σε ηλικία 46 ετών από ισπανική γρίπη. Το πατρικό του σπίτι βρισκόταν στη συνοικία Δραγωτά, στη νότια παραλία της πόλης, και υπέστη μεγάλες ζημιές από ιταλική βόμβα κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.

Ο δημιουργός φωτογράφιζε είτε σε κλειστό είτε σε ανοιχτό χώρο, πολύ συχνά με φόντο έναν μεταφερόμενο μουσαμά - σκηνικό με ζωγραφιές δέντρων. Περιοριζόταν στην αποτύπωση μεμονωμένων προσώπων ή ομάδων ατόμων, πολλές φορές μαζί με ζώα, ενώ εκλείπουν τα τοπία στις σωζόμενες ''πλάκες'' του. Φωτογράφιζε άτομα κάθε ηλικίας, κοινωνικής τάξης και εθνικότητας της οθωμανοκρατούμενης πόλης, ενώ φαίνεται να ''κυνηγούσε'' τις ασυνήθιστες εικόνες. Χαρακτηριστικές για την ρεαλιστική ωμότητά τους οι φωτογραφίες με βασανισμένα πτώματα ελλήνων, κομμένα κεφάλια κομιτατζήδων ή ατόμων με δυσπλασίες. Γενικώς, αρεσκόταν σε μια θεατρική απεικόνιση των προσώπων, δίνοντας τους ένα ιδιαίτερο δραματικό ή γλαφυρό ύφος ανάλογα την περίσταση. Η τεχνική του είναι άξια θαυμασμού ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα, καθώς το αποτέλεσμα ήταν μια καθαρή φωτογραφία με ωραίο φωτισμό, η οποία είχε την φυσικότητα και ζωντάνια να σου διηγηθεί ένα γεγονός. Οι 2500 περίπου γυάλινες φωτογραφικές πλάκες του Παπάζογλου που σώθηκαν από τον ιατρό Γ. Γκολομπία ανήκουν σήμερα στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.

Νικόλαος Δόντας (1882-1940) αγιογράφος, ζωγράφος, φωτογράφος

Γεννήθηκε στο Άργος Ορεστικό το 1882 και μαθήτευσε αγιογραφία στο Άγιο Όρος για 10 έτη. Μετοίκησε στην Καρδίτσα, όπου ήρθε σε επαφή με τον ζωγράφο Δ. Γιολδάση και αγιογράφησε πολλούς κεντρικούς ναούς της πόλης. Εκτός από την αγιογραφία ασχολήθηκε με προσωπογραφίες και αργότερα με τη φωτογραφία. Πέθανε το 1940 στην Καρδίτσα, ενώ έργα του εκτίθενται σήμερα στη Δημοτική Πινακοθήκη της πόλης.

Ζωή Χαλβατζή - Παπαϊωάννου (1918-1980) γλύπτρια, ζωγράφος

Η Ζωή Χαλβατζή - Παπαϊωάννου γεννήθηκε το 1918 στον Γέρμα Καστοριάς, παντρεύτηκε τον Εμμανουήλ Χαλβατζή και διέμεινε στην Κοζάνη αρκετά χρόνια. Γιός της είναι ο βουλευτής και ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ Σπύρος Χαλβατζής. Εγκαθίσταται μόνιμα στην Αθήνα και ξεκινά την συστηματική ενασχόλησή της με την τέχνη σε μεγαλύτερη ηλικία τη δεκαετία του '70, οπότε παρουσίασε τα έργα της σε αρκετές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις. Επέλεξε ανθρωποκεντρικά θέματα στα έργα της, αποδίδοντας άλλοτε ρεαλιστικά και άλλοτε εξπρεσιονιστικά τις μορφές. Τα γλυπτά της είναι πολύ συχνά αναφορικά με στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής των αγροτών. Πέθανε το 1980 στην Αθήνα.

Ο Βασίλης Παπαντίνας γεννήθηκε στην Καστοριά το 1920, όπου ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Σπούδασε στη Νομική Σχολή και την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Επέστρεψε στην Καστοριά, όπου άσκησε για πολλές δεκαετίες επιτυχώς το επάγγελμα του δικηγόρου. Παράλληλα, φιλοτέχνησε δεκάδες ζωγραφικούς πίνακες με εικόνες από τα παραδοσιακά κτίσματα και τα στενά σοκάκια της πόλης, αποτελώντας τον πλέον αντιπροσωπευτικό εικονογράφο της πόλης. Παρ΄όλο που επιδιώκει το ρεαλιστικό αποτέλεσμα, οι πίνακές του χαρακτηρίζονται από ιμπεριονιστικά στοιχεία της τοπιογραφίας. Η σύνθεση γίνεται με χιλιάδες μικρές πινελιές με παχιές στρώσεις χρώματος, δεν υπάρχουν σαφή περιγράμματα και το μαύρο απουσιάζει. Επιλέγει θερμούς και ζωηρούς τόνους που φωτίζουν τον πίνακα, ενώ χειρίζεται καλά την προοπτική, την αίσθηση του βάθους, τη σκίαση και το φυτικό περιβάλλοντα χώρο. Έργα του έχουν εκτεθεί σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Καστοριά και το 2006 έγινε προς τιμήν του μια μεγάλη αναδρομική έκθεση στη Θεσσαλονίκη με συνοδευτικό κατάλογο έργων, που επιμελήθηκε ο Γ. Γκολομπίας. .

Αν και γεννήθηκε στο Greenwich και μεγάλωσε στο Brooklyn της Νέας Υόρκης τον συμπεριλαμβάνουμε στον κατάλογο των καστοριανών καλλιτεχνών, καθώς οι γονείς του ήταν καστοριανοί που μετανάστευσαν στις Η.Π.Α πριν τη γέννησή του. Μαθήτευσε σε αρχικά σε ελληνικό σχολείο, ερχόμενος σε επαφή με την ελληνική γλώσσα, ιστορία και μυθολογία που επηρέασαν καταλυτικά το μελλοντικό του έργο. Αργότερα, σπουδάζει χημεία στο Τεχνικό Λύκειο και Πολυτεχνείο του Brooklyn. Κατά τον 2 ο Παγκόσμιο Πόλεμο, το διάστημα 1942-46, υπηρετεί στην Αμερικανική Αεροπορία σε ένα απομονωμένο νησί του Ειρηνικού Ωκεανού και επιστρέφει στις Η.Π.Α αποφασίζοντας να ακολουθήσει καλλιτεχνικές σπουδές. Το 1950 αποφοιτά από την διάσημη Σχολή Τεχνών της Cooper Union και συνεχίζει τις σπουδές του στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο της Αθήνας και τη Σχολή Καλών Τεχνών της Ρώμης. Στη Ρώμη θα νυμφευθεί και θα παραμείνει για περίπου 25 χρόνια, καθώς του προσφέρθηκε καλλιτεχνικό στούντιο της Αμερικανικής Ακαδημίας. Εκεί, θα διαπρέψει στα καλλιτεχνικά δρώμενα της πόλης, εκθέτει τα γλυπτά του σε πολλές γκαλερί, κάνει γνωριμίες με σημαντικούς δημιουργούς, εκπροσωπεί επανειλημμένα τις Η.Π.Α στην Έκθεση Biennale της Βενετίας και αποσπά διεθνή βραβεία και συνεργασίες με τα κορυφαία μουσεία του κόσμου. Το 1975 επιστρέφει στις Η.Π.Α και αναλαμβάνει θέση καθηγητή στο Harvard University, την οποία διατήρησε μέχρι το 1989. Έπειτα, δημιουργεί το εργαστήριό του στο Cambridge της Μασσαχουσέτης, όπου συνεχίζει να δημιουργεί μέχρι τον θάνατό του το 2006.

Από τα πρώτα δημιουργικά του χρόνια στις αρχές της δεκαετίας του '60 αρέσκεται στην μεταμόρφωση του μαλακού χαλκού σε μικρά αφηρημένα γλυπτά με λίθινη έδραση, με τα οποία θα συνεχίσει να ασχολείται αδιάλειπτα. Λιγότερο συχνά είναι τα εξ' ολοκλήρου λίθινα και τα κεραμικά έργα μικρής κλίμακας, με τα οποία ασχολήθηκε σε πιο ώριμη ηλικία. Όμως, τα έργα που είναι περισσότερο αντιπροσωπευτικά του καλλιτέχνη και γνωστά στο κοινό είναι τα μνημειακής κλίμακας δημόσια γλυπτά. Η εξελικτική πορεία που ακολουθεί από τις σπουδές και τα προπλάσματα έως το full scale γλυπτό είναι μια ιεροτελεστία συνεχούς εργασίας και βελτίωσης. Στα δημόσια γλυπτά του άλλοτε χρησιμοποιεί τον χαλκό με πάτινα και άλλοτε έγχρωμους φυσικούς λίθους, όπως γρανίτες, μάρμαρα, βασάλτες και δολομίτες. Άλλοτε είναι καμπυλόμορφα και δυναμικά, άλλοτε μονολιθικά και στιβαρά, όμως πάντοτε αφαιρετικά και αφηρημένα. Υπάρχει μια αντιθετική αρμονία μεταξύ πλήρους και κενού, οριζόντιου και κατακόρυφου, γωνίας και καμπύλης, στιλπνότητας και τραχύτητας. Οι μορφές του δημιουργού ακολουθούν κατά βάση τις επιταγές του αφαιρετικού εξπρεσιονισμού στη γλυπτική, που μερικές φορές εντάσσουν υποψίες κλασσικών ή μπαρόκ στοιχείων, ενώ συχνά συνοδεύονται από την παρουσία νερού. Η θεματολογία του είναι σχεδόν πάντα αναφορική με την αρχαία ελληνική ή λατινική μυθολογία σε μια σύγχρονη, συμβολική εκδοχή της. Σήμερα, πολυάριθμα έργα του Hadzi κοσμούν κεντρικά δημόσια σημεία αμερικανικών πόλεων και πανεπιστημίων, ως μια παρακαταθήκη στο παγκόσμιο κοινό.

Ανδρέας (Λάκης) Χατζηαθανασίου (1922-; ) γλύπτης, ζωγράφος

Κατάγεται από την Κορησό Καστοριάς, όπου γεννήθηκε το 1922. Σε ηλικία 28 ετών μετανάστευσε στη Ρουμανία και αποφοίτησε από το Institutul de Arte Plastice ''N. Grigorescu'' το 1959. Μέχρι το 1970 εργαζόταν και παρουσίαζε τα έργα του σε εκθέσεις στο Βουκουρέστι, απ' όπου μεταφέρθηκε στη Γερμανία. Το 1975 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα. Ασχολήθηκε ενδελεχώς με τη ζωγραφική, την υαλουργία και την κεραμική, όμως τα πλέον χαρακτηριστικά έργα του καλλιτέχνη είναι τα γλυπτά από φυσικό ξύλο. Χειρίστηκε το ξύλο όχι ως υλικό, αλλά ως οντότητα, αφού χρησιμοποιεί ολόκληρες ρίζες ή τμήματα από κορμούς δέντρου και σκαλίζει πάνω μορφές ανθρώπων και ζώων. Ο φλοιός δίνει μια βιολογική διάσταση στις συνθέσεις του με ενδιαφέροντα αποτελέσματα.

Νικόλαος Πιστικός (1925- ) μακετίστας, μινιατουρίστας

Γεννήθηκε στην πόλη της Καστοριάς το 1925, όπου και τελείωσε τα εγκύκλια μαθήματά του. Εργάστηκε για τρεις δεκαετίες ως κουρέας και μετέπειτα ως έμπορος έργων λαϊκής τέχνης. Αυτοδίδακτος, ναΐφ καλλιτέχνης, είχε ιδιαίτερη έφεση στη χειροτεχνία από μικρή ηλικία. Στα τέλη της δεκαετίας του '40 ξεκίνησε να κατασκευάζει αρχικά διακοσμημένα μικροαντικείμενα και στη συνέχεια ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την κατασκευή μακετών, συνήθως σε αρχιτεκτονικές κλίμακες 1:25 ή 1:50. Η θεματολογία των μακετών του περιλαμβάνει αποκλειστικά καστοριανά κτίσματα (εκκλησίες, αρχοντικά) ή τοπία. Παράγει ρεαλιστικά έργα με ιδιαίτερη έμφαση στη μορφολογική και κατασκευαστική λεπτομέρεια των κτιρίων. Ως βασικά υλικά χρησιμοποιεί γύψο, γουταπέρκα (ρητίνη) ή πολυεστέρα, τα οποία χρωματίζει και συμπληρώνει με ξύλινο ή φυτικό διάκοσμο. Σήμερα, ζει στην Καστοριά.

συλλογή Εθνικής Πινακοθήκης - Μουσείου Αλέξανδρου Σούτζου, Αθήνα

συλλογή Τελλόγλειου Ιδρύματος Τεχνών, Θεσσαλονίκη

αρχείο Μορφωτικού Συλλόγου '' Η Ορεστίς'' Άργους Ορεστικού

Ε. Φεσσά - Εμμανουήλ / Ε. Μαρμαράς, 12 έλληνες αρχιτέκτονες του Μεσοπολέμου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Αθήνα, 2005

Λ. Παπάζογλου (επιμ. Γ. Γκολομπίας / Κ. Αντωνιάδης), Φωτογραφικά πορτραίτα από την Καστοριά και την περιοχή της την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα, Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, Θεσ/νίκη, 2005

Γ. Γκολομπίας / Β. Παπαντίνας, Διαδρομές στην παλιά Καστοριά, Δήμος Θεσσαλονίκης, Θεσ/νίκη, 2006

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τουριστικός οδηγός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τοπικά προϊόντα

# data[].attributes.attachment_link.title
Σύγχρονοι εικαστικοί καλλιτέχνες (μέρος 1ο)

# data[].attributes.attachment_link.description
Για να ερευνηθεί περισσότερο σχολαστικά η τοπική ιστορία μιας περιοχής δεν αρκεί ο μελετητής να παραμείνει στην αναφορά ή την ανάλυση των ιστορικών γεγονότων. Αυτό γιατί τα ιστορικά γεγονότα, παρ' ότι κατέχουν κυρίαρχο ρόλο στο σκοπό αυτό, δεν είναι ικανά από μόνα τους να προσφέρουν μια καλή θέαση της δομής των παρελθοντικών κοινωνιών, αλλά πρέπει να συνδυαστούν με την εντρύφηση σε διάφορες άλλες παραμέτρους.

# data[].attributes.headline
Η Καστοριά στην Βυζαντινή Εποχή

# data[].attributes.subject
Η Καστοριά στην Βυζαντινή Εποχή

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Παρόλο που για τη χωροθέτηση των χρήσεων της πόλης στη βυζαντινή εποχή έχουμε ελάχιστες πληροφορίες, μπορούμε εντούτοις να κάνουμε κάποιες βάσιμες εικασίες. Η πόλη διέθετε εξωτερική οχύρωση στον ισθμό και εσωτερικό τείχος που περίκλειε τον κεντρικό πυρήνα της πόλης και το κάστρο. Οι βασικές λειτουργίες της πόλης σαφώς και θα περιλαμβάνονταν σ' αυτό τον πυρήνα, έκτασης περίπου 12 εκταρίων. Το διοικητικό κέντρο και οι κατοικίες των βυζαντινών αρχόντων πιθανώς βρισκόταν κοντά στην κεντρική πύλη, καθώς εκεί βρισκόταν τα μεταγενέστερα τούρκικα κονάκια και γνωρίζουμε ότι οι Τουρκοι συνήθιζαν να τα διατηρούν. Ομοίως, η μητρόπολη θα βρισκόταν στη θέση του περίοπτου καθεδρικού τεμένους των Τούρκων, του Κουρσούμ Τζαμιού. Τα ευρήματα εξάλλου συνηγορούν στην ύπαρξη πρωτοχριστιανικού ναού, που όπως αναφέρει ο Μουτσόπουλος ήταν αφιερωμένος στην Αγ. Παρασκευή. Αντίθετη άποψη εξέφρασε στο παρελθόν ο αρχιμανδρίτης Γ. Χρηστίδης, αναφέροντας πως η μητρόπολη εντοπιζόταν στο ψηλότερο σημείο της πόλης, στη θέση του Γαζή Εβρέν τζαμιού, γεγονός που μάλλον δεν ισχύει, καθώς μετά την κατεδάφιση του τζαμιού και την θεμελίωση της σύγχρονης δεξαμενής το 1927, ανακαλύφθηκε μικρή, τρίκλιτη εκκλησία που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως μητρόπολη. Τέλος, η αγορά μάλλον χωροθετούνταν στην περιοχή της αγοράς κατά την Τουρκοκρατία, στην σημερινή πλατεία Ομονοίας, όπου εγκαταστάθηκαν και οι Εβραίοι, που ασχολούνταν κυρίως με εμπορικές δραστηριότητες.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τουριστικός οδηγός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τοπικά προϊόντα

# data[].attributes.attachment_link.title
Η εικόνα της πόλης στη Βυζαντινή Εποχή

# data[].attributes.attachment_link.description
Παρόλο που για τη χωροθέτηση των χρήσεων της πόλης στη βυζαντινή εποχή έχουμε ελάχιστες πληροφορίες, μπορούμε εντούτοις να κάνουμε κάποιες βάσιμες εικασίες. Η πόλη διέθετε εξωτερική οχύρωση στον ισθμό και εσωτερικό τείχος που περίκλειε τον κεντρικό πυρήνα της πόλης και το κάστρο.

# data[].attributes.headline
Ίδρυση και όνομα της Καστοριάς

# data[].attributes.subject
Ίδρυση και όνομα της Καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο ιστορικός Προκόπιος χρονολογεί την ίδρυση της πόλης στα μέσα του 6 αιώνα από τον Ιουστινιανό δίπλα στην λίμνη Καστοριά . Πι θανότατα, αρχικώς το όνομά της ήταν Ιουστινιανούπολη, χάριν του ιδρυτή της, γεγονός που συνέβαινε αρκετά συχνά κατά τη Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Εποχή (Κωνσταντινούπολη, Ανδριανούπολη, Μαξιμιανούπολη, Τραϊανούπολη, Νέα Ιουστινιανούπολη Κύπρου, Θεοδοσιούπολη). Οι ιστορικές συγκυρίες της εποχής επέβαλλαν τη δημιουργία ενός καλά οχυρωμένου οικισμού, που θα παρείχε τη σχετική ασφάλεια στους κατοίκους του. Στα τέλη του 4ου αι. κατέκλυσαν την βαλκανική χερσόνησο ορδές Βησιγότθων με προεξάρχοντα τον Αλάριχο, στα τέλη του 5ου αι. οι επιδρομές συνεχίστηκαν από τους Οστρογότθους (Μ. Θεϋδέριχος), ενώ στα τέλη του 6ου αι. (582-591 μ.Χ) παρατηρείται η πρώτη εμφάνιση των Σλάβων, συνασπισμένων με πληθυσμούς Αβάρων. Οι επιδρομείς λεηλάτησαν αρκετές πόλεις στο πέρασμά τους, σκορπώντας τον τρόμο και θέτοντας τέλος στην περίοδο ειρήνης της Ρωμαϊκής Εποχής (pax romana). Αυτός εξάλλου ήταν και ο λόγος που οι ρωμαϊκές πόλεις ήταν χτισμένες σε πεδινές θέσεις και καταλάμβαναν μεγάλη έκταση, σε αντίθεση με τις άριστα οχυρωμένες και πυκνοδομημένες πόλεις-κάστρα του Βυζαντίου. Έτσι, όταν ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός παρατήρησε πως η ήδη κατεστραμμένη γειτονική Διοκλητιανούπολη (κοντά στο Άργος Ορεστικό) βρισκόταν σε επίπεδη τοποθεσία, επέλεξε την γειτονική οχυρή θέση του ισθμού της χερσονήσου της λίμνης. Ο Προκόπιος χ αρακτηριστικά αναφέρει: ''
ε αυτήν την τοποθεσία υπήρχαν προφανώς τα ερείπια του αρχαίου Κελέτρου που είχε δεχθεί τις επιδρομές Γότθων και είχε πιθανώς εγκαταλειφθεί ή είχε περιοριστεί αρκετά ο πληθυσμός του. Την πρώιμη Βυζαντινή Εποχή ήταν συνήθης πρακτική, στον ελλαδικό κυρίως χώρο, η εγκατάλειψη μιας παλιάς ρωμαϊκής πόλης και η μετεγκατάστασή της σε κάστρο σε φυσική οχυρή τοποθεσία για αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των επιδρομέων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Νικόπολη που μετεγκαταστάθηκε στην Πρέβεζα, η Αρέθουσα και η Ρεντίνα, η Χριστούπολις και η Καβάλα, η Πλωτινούπολις και το Διδυμότειχο, η Ηράκλεια Σιντική και το Σιδηρόκαστρο όλις δε ην επί Θεσσαλίας, Διοκλητιανούπολις όνομα, ευδαίμων μεν το παλαιόν γεγενημένη, προϊόντος δε του χρόνου βαρβάρων οι επιπεσόντων καταλυθείσα και οικητόρων έρημος γεγοννία επί μακρότατον λίμνη δε τις αυτή εν γειτόνων τυγχάνει ούσα η Καστοριά ωνόμασται και νήσος κατά μέσοντης λίμνης τοις ύδασι περιβέβληται... διο δη ο βασιλεύς ουτος τον Διοκλητιανουπόλεως υπεριδών χώρον ατε που διαφανως ευέφοδον όντα και πεπονθότα πολλω πρότερον απερ ερρήθη, πόλιν εν τη νήσω οχυρωτάτην εδείματο και το όνομα ως το εικός αφηκε τη πόλε ι'' .

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τουριστικός οδηγός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τοπικά προϊόντα

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ίδρυση και το όνομα της Καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο ιστορικός Προκόπιος χρονολογεί την ίδρυση της πόλης στα μέσα του 6 αιώνα από τον Ιουστινιανό δίπλα στην λίμνη Καστοριά . Πι θανότατα, αρχικώς το όνομά της ήταν Ιουστινιανούπολη, χάριν του ιδρυτή της, γεγονός που συνέβαινε αρκετά συχνά κατά τη Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Εποχή (Κωνσταντινούπολη, Ανδριανούπολη, Μαξιμιανούπολη, Τραϊανούπολη, Νέα Ιουστινιανούπολη Κύπρου, Θεοδοσιούπολη).

# data[].attributes.headline
Καστοριά: τα αρχοντικά  

# data[].attributes.subject
Καστοριά: τα αρχοντικά  

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η παρατεταμένη περίοδος της τουρκικής κατάκτησης, άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα της στην πόλη. Ανάμεσα στα κληροδοτήματα εκείνης της εποχής συγκαταλέγονται και οι εντυπωσιακοί αρχοντικοί οίκοι, πολλοί από τους οποίους σώζονται έως σήμερα, και κοσμούν τον ιστορικό πυρήνα της πόλης. Τα καστοριανά αρχοντικά αποτελούσαν κατ' ουσίαν κατοικίες εύπορων καστοριανών και συνήθως καλούνταν με το όνομα των ιδιοκτητών τους. Αφετηρία της ύπαρξής τους πρέπει να θεωρούμε τον 17 ο αι., όταν ντόπιοι έμποροι παροίκησαν στην Πόλη, τις Παραδουνάβιες Χώρες και την Κεντρική Ευρώπη και κατάφεραν να πλουτίσουν, στέλνοντας χρήματα πίσω στην πατρίδα. Έτσι, με τα εμβάσματα των ξενιτεμένων κτίστηκαν μια σειρά από εντυπωσιακές κατοικίες στον κωνσταντινοπολίτικο ρυθμό, ο οποίος αποτελεί συνέχεια των βυζαντινών δόμων. Ήδη από το 1661, ο Εβλιγιά Τσελεμπή κατά την επίσκεψή του στην πόλη περιγράφει ότι συνάντησε αξιόλογα, πολυώροφα σπίτια παρόμοια με της Κωνσταντινούπολης, σαφώς αναφερόμενος στα αρχοντικά της πόλης. Η ανοικοδόμηση συνεχίστηκε τον 18 ο και τον 19 ο αι. με παραλλαγές στην τυπολογία, αλλά διατηρώντας σε γενικές γραμμές την εξωτερική μορφή και τα υλικά κατασκευής. Εδώ πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι αναφερόμαστε μόνο στα παραδοσιακά μακεδονίτικα αρχοντικά και όχι τα νεοκλασικά ή εκλεκτικιστικά κτίσματα των τελών του 19 ου και των αρχών του 20 ου αι. Σύγχρονες γενικές μελέτες για τα αρχοντικά της πόλης έχουν κάνει οι Α. Ορλάνδος, Δ. Πικιώνης, Π. Τσαμίσης, Ν. Μουτσόπουλος , Ν. Δόϊκος και Π. Τσολάκης.

Μορφολογικά χαρακτηριστικά

Εξωτερικά, τα αρχοντικά αποκτούν φρουριακά χαρακτηριστικά και μια σχετική εσωστρέφεια. Ανάλογα με την κλίση του εδάφους οι όροφοι κυμαίνονται από έναν μέχρι τρεις, μαζί με το μεσοπάτωμα. Στα πολυώροφα κτίσματα το ισόγειο και ο πρώτος όροφος είναι συνήθως ένας συμπαγής λιθόκτιστος όγκος με μικρά ανοίγματα, ενώ ο δεύτερος και ο τρίτος διαμορφώνονται με περισσότερη ελευθερία. Εδώ, τα παράθυρα είναι αρκετά και μεγάλα και κοσμούνται από πολύχρωμα υαλοστάσια, πραγματικά κομψοτεχνήματα. Επίσης, προεξέχουν κατά κανόνα τα λεγόμενα σαχνισιά, σύνηθες στοιχείο της μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής. Τα σαχνισιά στηρίζονται τις περισσότερες φορές σε ξύλινες αντιρίδες (παγιάντες και φουρούσια) και σπανιότερα είναι υπόστυλα. Μερικές φορές δύο γειτονικά αρχοντικά επικοινωνούσαν στον όροφο με μια γέφυρα, το διαβατικό, αφήνοντας από κάτω προσπελάσιμο χώρο. Διαβατικά σήμερα δεν υπάρχουν στην πόλη, σωζόταν μέχρι μερικές δεκαετίες πριν. Σπανιότερα, εμφανίζεται και ένας ηλιακός στον όροφο, δηλαδή ένα στεγασμένο μπαλκόνι. Η στέγη είναι ξύλινη και τετράκλινη, με έντονο γείσωμα, προεξέχουσες καμινάδες και πάντοτε με κόκκινα κεραμίδια. Γενικά, όλη η ανωδομή είναι ξυλόπηκτη με σκελετό από τσατμά και μπαγδατί και πληρώσεις από καλαμωτή (πλεγμένα καλάμια με λάσπη). Έτσι, δημιουργείται μια ιδανική αντισεισμική κατασκευή με συμπαγή βάση και ελαφρό επιστέγασμα, ένα παράδειγμα προς μίμηση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

Η διάρθρωση του χώρου παρουσιάζει μια εξελικτική τάση στην πάροδο των ετών, όπως παρατηρεί ο Ν. Μουτσόπουλος. Τα παλαιότερα αρχοντικά που σώζονται σήμερα, των αρχών του 18 ου αι., έχουν ορθογώνια κάτοψη με έναν κατά μήκος διαχωριστικό τοίχο. Αργότερα, δημιουργείται ο τύπος σχήματος Π ή Γ και τέλος τον 19 ο αι. επικρατεί η τετράγωνη κάτοψη με έναν εγγεγραμμένο σταυρό και τέσσερις οντάδες στις γωνίες. Ο τελευταίος τύπος χρησιμοποιείται και στα μεταβατικά κτίσματα των τελών του 19 ου αι. από τα παραδοσιακά αρχοντικά στα νεοκλασικά αστικά κτίρια. Κάθετα, τα αρχοντικά χωρίζονται σε ισόγειο, μεσοπάτωμα και όροφο (ή ορόφους). Στο ισόγειο (ή εναλλακτικά κατώι) συναντάμε το μαγειρείο, τα κελάρια τροφίμων και κρασιών και μερικές φορές μια εσωτερική αυλή. Στον ημιώροφο υπάρχουν οι χειμερινοί οντάδες (καθιστικά) όπου διημέρευε η οικογένεια και άλλοι βοηθητικοί χώροι, μεταξύ των οποίων και το εργαστήριο γούνας, όταν ο ιδιοκτήτης ήταν γουναράς. Στον όροφο, το κλιμακοστάσιο πάντοτε κατέληγε σε έναν ενιαίο χώρο μέσω του οποίου επικοινωνούσαν τα υπόλοιπα καλοκαιρινά δωμάτια και ο δοξάτος (επίσημος χώρος υποδοχής στις γιορτές). Η έλλειψη χώρου και η ανάγκη ορθογωνισμού των δωματίων επιλύεται με την προεξοχή των σαχνισιών, πολλές φορές ασύμμετρα με το υπόλοιπο κτίριο. Ακόμη, όλα τα αρχοντικά διέθεταν κλειστές με ψηλούς μαντρότοιχους και πλακοστρωμένες αυλές. Η αυλή συνήθως περιελάμβανε μπαξέδες, κληματαριές, τον απόπατο και διάφορα βοηθητικά κτίσματα ή υπόστεγα, τα χαγιάτια. Στα παραλιακά οικόπεδα η αυλή έφτανε μέχρι το γιαλό και τότε τη ονόμαζαν αβγατή. Τα παραλίμνια οικόπεδα θεωρούνταν προνομιακά, καθώς ο ιδιοκτήτης μπορούσε να δένει τη βάρκα του άμεσα στο ιδιωτικό του γεφύρι (ξύλινη αποβάθρα). Έτσι, η κατάτμησή τους γινόταν με τέτοιο τρόπο ώστε όσο το δυνατόν περισσότερα να επικοινωνούν με τη λίμνη.

Όπως προαναφέραμε, τα αρχοντόσπιτα της Καστοριάς ήταν συνήθως διώροφα, σπανιότερα τριώροφα, ενώ όσες φορές επιχειρήθηκε η κατασκευή ενός ακόμη ορόφου, κατεδαφίστηκε από τους οθωμανούς λόγω του ότι είχε οπτική επαφή με τους τούρκικους μαχαλάδες και ιδίως τα χαρέμια. Οι πολεοδομικές διατάξεις της εποχής προέβλεπαν περιορισμό του ύψους σε 9 πήχεις (5,76 μ.) για τα σπίτια των υπόδουλων και 12 (7,68 μ.) για τα τούρκικα σπίτια. Συνήθως, δεν ενδιέφερε το ύψος των κτιρίων αλλά ο σαφής διαχωρισμός των ελληνικών από τις τούρκικες γειτονιές. Σε αυτό ευνοούσε βέβαια και το ανάγλυφο της πόλης, καθώς μεταξύ τους παρεμβάλλονταν η έντονη εδαφική έξαρση της περιοχής της Μητρόπολης με προσανατολισμό βορρά - νότου. Ορισμένες φορές εφαρμοζόταν το εν συνεχεία σύστημα δόμησης με κοινές μεσοτοιχίες, κυρίως στην περιοχή της αγοράς, αλλά συνήθως τα αρχοντικά κτιζόταν ελεύθερα στο οικόπεδο αφήνοντας περιμετρικά τους τον αυλόγυρο. Ακόμη, μετά από προσεκτική μελέτη των όψεων προκύπτουν κάποιες σταθερές αναλογίες που επαναλαμβάνονται. Βέβαια, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε με βεβαιότητα ότι οι παραδοσιακοί οικοδόμοι γνώριζαν ή εφάρμοζαν οποιασδήποτε μορφής γεωμετρικές χαράξεις, όμως οι αρμονικές αναλογίες στα ανοίγματα και τις καθ' ύψος υποδιαιρέσεις δεν μπορεί να προέκυψαν τυχαία. Πιθανώς, οι μάστορες να χρησιμοποιούσαν ράμμα (= σχοινί για την επίτευξη καθετότητας) και κουμπάσο (= διαβήτης), αλλά όπως και να 'χει το τελικό σύνολο χαρακτηρίζεται από αρμονία στις χαράξεις και τελειότητα στην κατασκευή. Γενικά, οι κατασκευές σέβονταν την ανθρώπινη κλίμακα και εντάσσονταν αρμονικά στον οργανικά αναπτυσσόμενο αστικό ιστό και το φυσικό περιβάλλον, σε αντίθεση με τις σύγχρονες πολυώροφες οικοδομές. Ο εντυπωσιασμός προκύπτει όχι μέσω της επιβολής του μεγέθους, αλλά μέσω της ποικιλίας στην όψη (αριθμός και θέση ανοιγμάτων, σαχνισιά, μπαλκόνια, ξεπεταχτά, κιονοστοιχίες) και της επιλογής των υλικών ή των χρωμάτων. Ο χώρος προσέφερε ένα αίσθημα ανθρωπιάς με τον πλούσιο ηλιασμό και αερισμό από τα πολλά παράθυρα, με τις ευχάριστες συνθήκες θερμοκρασίας όλο τον χρόνο που παρείχαν οι παραδοσιακές μέθοδοι στον σχεδιασμό και την κατασκευή, με τους ημιυπαίθριους χώρους και τον φυτεμένο αυλογυρο που έδιναν ζωτικό χώρο στους ενοίκους.

Η Καστοριά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν χωρισμένη σε τρία εθνοτικά μιλέτια: το ελληνικό, το τουρκικό και το εβραϊκό. Σε καθένα από αυτά ανοικοδομήθηκαν εντυπωσιακοί αρχοντικοί οίκοι από διάφορης εθνικότητας ιδιοκτήτες. Βέβαια, σήμερα σώζονται μόνο αρχοντικά από το ελληνικό τμήμα στις περιοχές του Ντολτσό και του Απόζαρι και μόλις ελάχιστα από το τουρκικό και το εβραϊκό τμήμα. Από τα πρώιμα δείγματα του 17του Ναντζή, των Εμμανουήλ, του Τσιατσαπά και του Μαντζούρα. Από τον 18 ου αι. που αναφέρει ο Εβλιγιά Τσελεμπή δυστυχώς δεν σώζεται κανένα και ούτε γνωρίζουμε τις θέσεις τους. Τα παλαιότερα σωζόμενα ανάγονται στις αρχές και τα μέσα του 18 ου αι., αυτά του Δράσκα, του Μπασάρα , ο αι. και τον 19 ο αι. έχουμε αρκετά παραδείγματα στους παραδοσιακούς πυρήνες του Ντολτσό και του Απόζαρι (παλιές συνοικίες Καρύδη, Δραγωτά, Αγ. Λουκά και Αγ. Παντελεήμονα), πολλά από τα οποία έχουν αποκατασταθεί. Προσδιορίζοντας τις θέσεις των αρχοντικών κατά την Τουρκοκρατία θα λέγαμε ότι συγκεντρώνονταν κυρίως σε τρία σημεία: στα βόρεια και τα νότια παραλίμνια ομαλά εδάφη του Απόζαρι και του Ντολτσό που προαναφέρθηκαν και στην περιοχή της κεντρικής πύλης, όπου ήταν το διοικητικό κέντρο και πολλά τούρκικα κονάκια επιφανών Τούρκων. Στο εβραϊκό και τα υπόλοιπα τμήματα υπήρχαν λιγοστά τέτοια κτίρια, διεσπαρμένα.

: βρίσκεται στην οδό Βυζαντίου και θεωρείται ένα από τα παλαιότερα αρχοντικά των μέσων του 18 ου αι. Κτίστηκε από τον γουνέμπορο Μ. Μπασάρα που ήρθε από την Πόλη και παρέμεινε στην οικογένεια πολλές γενιές. Είναι διώροφο με μεσοπάτωμα, αλλά αρχικά περιλάμβανε ακόμη έναν όροφο που κατεδαφίστηκε στα τέλη του 19 ου αι. Τυπολογικά, ανήκει στην πρώιμη μορφή με έναν κατά μήκος τοίχο, που διαχωρίζει διμερώς το ορθογώνιο κτίσμα. Ακόμη, σώζονται ιδιαίτερα στοιχεία όπως ο ηλιακός και τα τοξωτά ανοίγματα του ισογείου. Το 1976 περιήλθε στη δικαιοδοσία του κράτους και έγιναν κάποιες εργασίες συντήρησης στην στέγη. Σήμερα σώζεται σε πολύ κακή κατάσταση και έχει προταθεί για τη δημιουργία ενός Μουσείου Γούνας στην πόλη.

(κυρ-Γιαννάκη): από τα καλύτερα διατηρημένα αρχοντικά, βρίσκεται ομοίως στην οδό Βυζαντίου. Η κατασκευή του ανάγεται στα μέσα του 18 ου αι. και αργότερα ήταν ακόμη γνωστό ως σπίτι του κυρ Γιαννάκη. Είναι διώροφο και έχει κάπως περίεργο σχήμα κάτοψης, που οφείλεται στο οικόπεδο. Έχει προεξέχοντα σαχνισιά, κιονοστοιχία στον εσωτερικό αυλόγυρο, ωραίες διακοσμητικές τοιχογραφίες στο εσωτερικό και κάπως καμπυλωμένο γείσο στέγης. Κάποια περίοδο του 20 ου αι. φιλοξένησε μουσείο.

: είναι και αυτό του 18 Νεράντζη-Αϊβάζη ου αι. και βρίσκεται στην οδό Καπετάν Λάζου. Είναι διώροφο με μεσοπάτωμα, σχήματος Π και είναι κτισμένο εν σειρά με τα γειτονικά οικήματα. Στολίζεται με μοναδικές ζωγραφικές παραστάσεις και ξυλόγλυπτα ταβάνια. Την δεκαετία του 1970 περιήλθε στον Δήμο και τη διαχείρισή του ανέλαβε ο Μουσικοφιλολογικός Σύλλογος "Αρμονία", ενώ στεγάζει από το 1975 το Λαογραφικό Μουσείο.

: Κατασκευάστηκε στα τέλη του 19 ου αι. από τον Αναστάσιο Πηχιών, πρωτεργάτη του Μακεδονικού Αγώνα. Είναι διώροφο με σταυρόσχημη σάλα, ενώ αρχικά περιλάμβανε ακόμη έναν όροφο που καθαιρέθηκε. Βρίσκεται στην πλατεία του Ντολτσό και αποκαταστάθηκε πρόσφατα, στεγάζοντας το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα.

Ακολουθεί απλή αναφορά σε παραδοσιακές οικίες, που μάλλον συμβατικά αναφέρονται ακόμη ως αρχοντικά, καθώς διαθέτουν πολλά εκλαϊκευμένα χαρακτηριστικά. Είναι στην πλειοψηφία τους διώροφα, μικρά σε μέγεθος και έχουν δεχτεί πολλές σημαντικές αλλοιώσεις, όπως προσθήκες και ασβέστωμα της λιθοδομής. Μερικά σώζονται σε πολύ καλή κατάσταση και κατοικούνται ακόμη, άλλα όχι.

Αρχοντικά Βαλαλά, Γιαννάκη, Γκιμουρτζίνα , Δόλγου, Δράσκα, Ζάχου, Ζήλα, Μπασακύρου, Παπαγεωργίου, Παπάζογλου, Παπαμαντζάρη, Παπαντίνα, Παπαχρήστου, Πρωτόγερου, Σιώμκου, Σούκου, Τσακάλη, Χαλάτση κ.α

(Κούφαλου): όπως δείχνουν οι πηγές μάλλον είναι από τα παλαιότερα σωζόμενα αρχοντικά της Καστοριάς. Πιθανότερη χρονολογία κατασκευής οι αρχές του 18 ου αι. Βρίσκεται στον μυχό της Γκραντίτσας του Απόζαρι, στην οδό Τσιατσαπά. Αναφορές έχουν γίνει για ζωγραφικές παραστάσεις και ξυλόγλυπτα στο εσωτερικό του.

(Μόραλη): είναι ένα από τα ψηλότερα αρχοντικά, καθώς διαθέτει τρεις ορόφους και μεσοπάτωμα. Ανήκει στο πρώτο τύπο αρχοντικών και είναι το μοναδικό με σαφή χρονολόγηση το 1754, όπως δηλώνει ένα εγχάρακτο αγκωνάρι. Αρχικά ανήκε στην οικογένεια Μόραλη και μετέπειτα σε αυτή του Δ. Τσιατσαπά. Σήμερα λαμβάνουν χώρα εδώ εργασίες συντήρησης.

:βρίσκεται σε έδαφος με αρκετή κλίση στην οδό Βιτσίου. Θεωρείται σύμφωνα με παραδόσεις ότι είναι ο τόπος γέννησης του μεγάλου λόγιου της Καστοριάς, Αθανάσιου Χριστόπουλου. Αν αυτό ισχύει τότε η κατασκευή του μάλλον ανάγεται στα μέσα του 18 Χριστόπουλου ου αι. Είναι του Α τύπου και δεν σώζεται σε καλή κατάσταση.

Πολλά παραδοσιακά αρχοντικά εξαφανίστηκαν στην πάροδο των ετών, είτε επειδή ανήκαν σε Τ ούρκους και πυρπολήθηκαν μετά την απελευθέρωση (γεγονός που δικαιολογείται ως ένα βαθμό), είτε κατέρρευσαν λόγω της αδιαφορίας από μέρους της πολιτείας, είτε δέχθηκαν εμπρησμούς. Από τα πρώτα γνωστά αρχοντικά που κατεδαφίστηκαν είναι αυτό του Παν αγιόδωρου, που βρισκόταν στην θέση του σημερινού 2 ου Δημοτικού Σχολείου και κατεδαφίστηκε για την ανέγερση της Ελληνικής Σχολής. Ειδική μνεία πρέπει να γίνει για τα τούρκικα κονάκια που ακολουθούσαν τα παραδοσιακά μακεδονίτικα πρότυπα και καταστράφηκαν από έλληνες στρατιώτες τον πρώτο καιρό μετά την απελευθέρωση το 1912. Γνωστά σε εμάς από τις πηγές είναι αυτά του Αράμ Μπέη (το μεγαλύτερο κτίσμα της πόλης εκείνη την εποχή που στέγαζε το διοικητήριο), τα δίδυμα κονάκια του Σαχίν Μπέη, του Ζουλφεκιάρ Μπέη στη θέση της σημερινής Νομαρχίας, του Δαούτ Μπέη, του Μουμτάζ Μπέη, αλλά και νεοκλασικά κτίσματα όπως τα κονάκια του Μαλίκ Μπέη. Σχετικές αναφορές στις εφημερίδες της εποχής και σε μελέτες του Π. Τσολάκη. Επίσης, στην περίδο του Μεσοπολέμου χάθηκαν τα αρχοντικά Βασδέκα στο Ντολτσό, Βότσα και Γιάντσου στο Απόζαρι. Μετά το 1950 καταστράφηκε το εντυπωσιακό αρχοντικό του Χαμ Μιρκάδο στην εβραϊκή συνοικία και το αρχοντικό Σπάλα, ενώ αυτό του Μπετλή, που στέγαζε το παλιό Ορφανοτροφείο-Οικοτροφείο της πόλης, έχει δεχθεί πολύ μεγάλες αλλοιώσεις σε βαθμό που δεν μπορεί να αναγνωριστεί. Τέλος, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια έξαρση όσον αναφορά τους εμπρησμούς και την προσπάθεια αποχαρακτηρισμού πολλών αρχοντικών, ώστε να κατεδαφιστούν. Πρόσφατα, καταστράφηκαν για διάφορους λόγους τα αρχοντικά Τσαμίση, Παπία, Ρούμπα, Χούρτα, Φεραίου και Τζιάττα. Στην περίπτωση του εβραϊκού αρχοντικού Σομαλιά έγιναν καταφανείς οι λόγοι εμπρησμού του, καθώς είχε προηγηθεί αφαίρεση των τοιχογραφιών από αρχαιοκάπηλους.

Ν. Μουτσόπουλος, Καστοριά, Τα αρχοντικά, εκδ. Αρχιτεκτονικής, Αθήνα, 1962

Ν. Μουτσόπουλος, Καστοριά, Ελληνική παραδοσιακή αρχιτεκτονική, Μέλισσα, Αθήνα, 1989

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τουριστικός οδηγός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τοπικά προϊόντα

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα αρχοντικά της πόλης

# data[].attributes.attachment_link.description
Η παρατεταμένη περίοδος της τουρκικής κατάκτησης, άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα της στην πόλη. Ανάμεσα στα κληροδοτήματα εκείνης της εποχής συγκαταλέγονται και οι εντυπωσιακοί αρχοντικοί οίκοι, πολλοί από τους οποίους σώζονται έως σήμερα, και κοσμούν τον ιστορικό πυρήνα της πόλης. Τα καστοριανά αρχοντικά αποτελούσαν κατ' ουσίαν κατοικίες εύπορων καστοριανών και συνήθως καλούνταν με το όνομα των ιδιοκτητών τους.

# data[].attributes.headline
Μοναστήρια της Καστοριάς

# data[].attributes.subject
Μοναστήρια της Καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ιστορικά Καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.title
Μοναστήρια της Καστοριάς / Monasteries of Kastoria

# data[].attributes.headline
Νεολιθικός οικισμός Δισπηλιού Ι.

# data[].attributes.subject
Νεολιθικός οικισμός Δισπηλιού Ι.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
προϊστορικός οικισμός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πρώτη ελληνική γραφή

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΠΙΝΑΚΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ, ΚΑΙ Η ΠΙΝΑΚΙΔΑ ΤΩΝ ΓΙΟΥΡΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο Λιμναίος οικισμός του Δισπηλιού ανακαλύφθηκε τυχαία το 1932 από τον καθηγητή Πανεπιστημίου κ. Α.Κεραμόπουλο. Οι ανασκαφές στο χώρο άρχισαν το 1992 από την ομάδα του καθηγητή προϊστορικής αρχαιολογίας του Α.Π.Θ. κ. Γ. Χ. Χουρμουζιάδη. Τα ευρήματα των ανασκαφικών ερευνών μας παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τη ζωή των κατοίκων της περιοχής πριν από περίπου 7.000 χρόνια.

# data[].attributes.headline
Καστοριά: Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας

# data[].attributes.subject
Καστοριά: Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας

# data[].attributes.attachment_link.title
Tovoion Tv Ιερά Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας στην Καστοριά by Dji Phantom 4

# data[].attributes.headline
Καστοριά: Σπηλιά του Δράκου

# data[].attributes.subject
Καστοριά: Σπηλιά του Δράκου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
σπήλαιο του δράκου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λιμναιος οικισμος

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
δυτικη μακεδονια

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
νομός καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.description
Στη Σπηλιά του Δράκου, που είναι από τα εντυπωσιακότερα αξιοποιημένα στον Ελλαδικό χώρο, δεν έχουν βρεθεί ίχνη ανθρώπινης παρουσίας, έχουν βρεθεί όμως οστά αρκούδας των σπηλαίων ηλικίας 10.000 ετών.

# data[].attributes.headline
Νυμφαίο Φλώρινας

# data[].attributes.subject
Νυμφαίο Φλώρινας

# data[].attributes.body
Περπάτημα σε δάση οξιάς γεμάτα μανιτάρια, παιχνίδια με το χιόνι πλάι σε εντυπωσιακά αρχοντικά, εκλεκτά κρασιά από ονομαστούς αμπελώνες, κανό στη λίμνη Ζάζαρη, συναντήσεις με... αρκούδες και λύκους.

Το Νυμφαίο, 28 χλμ. από τη Φλώρινα, δεν είναι μόνο ένα χωριό-πρότυπο, αλλά και ένας τόπος όπου τα ενδιαφέροντα δεν έχουν τελειωμό. Χτισμένο σε υψόμετρο 1.346 μ., δεν παρουσιάζει ούτε μία παραφωνία: Οι αναστηλώσεις των αρχοντόσπιτων είναι άψογες, τα καλντερίμια αψεγάδιαστα. Φρόντισαν για όλα οι Βλάχοι κάτοικοί του με πρωτεργάτες τον Νίκο Μέρτζο και τον Γιάννη Μπουτάρη, που αποφάσισαν τη δεκαετία του 1990 όχι μόνο να ζωντανέψουν το χωριό, αλλά και να το κάνουν από τα πιο όμορφα και πιο τουριστικά της Ελλάδας.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οι στέγες στο Νυμφαίο είναι κατασκευασμένες από λαμαρίνα, βάσει μιας παλιάς τεχνικής που δεν επιτρέπει στο χιόνι να μένει επάνω. (Φωτογραφία: ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΕΛΟΣ)

Περπάτημα σε δάση οξιάς γεμάτα μανιτάρια, παιχνίδια με το χιόνι πλάι σε εντυπωσιακά αρχοντικά, εκλεκτά κρασιά από ονομαστούς αμπελώνες, κανό στη λίμνη Ζάζαρη, συναντήσεις με... αρκούδες και λύκους. Το Νυμφαίο, 28 χλμ. από τη Φλώρινα, δεν είναι μόνο ένα χωριό-πρότυπο, αλλά και ένας τόπος όπου τα ενδιαφέροντα δεν έχουν τελειωμό. Χτισμένο σε υψόμετρο 1.346 μ., δεν παρουσιάζει ούτε μία παραφωνία: Οι αναστηλώσεις των αρχοντόσπιτων είναι άψογες, τα καλντερίμια αψεγάδιαστα. Φρόντισαν για όλα οι Βλάχοι κάτοικοί του με πρωτεργάτες τον Νίκο Μέρτζο και τον Γιάννη Μπουτάρη, που αποφάσισαν τη δεκαετία του 1990 όχι μόνο να ζωντανέψουν το χωριό, αλλά και να το κάνουν από τα πιο όμορφα και πιο τουριστικά της Ελλάδας.

Περπατήστε ανάμεσα στα επιβλητικά αρχοντικά και παρατηρήστε τις στέγες από λαμαρίνα, οι οποίες είναι έτσι σχεδιασμένες ώστε να μην κρατούν το χιόνι. Φωτογραφηθείτε μπροστά στη Νίκειο Σχολή και ρωτήστε τους ντόπιους για την παλιά ένδοξη εποχή του Νυμφαίου, όταν από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα πρωταγωνιστούσε στα εμπορικά δρώμενα ως ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα αργυροχρυσοχοΐας των Βαλκανίων.

Εως τον Ιανουάριο μπορείτε να επισκεφτείτε και το καταφύγιο της αρκούδας του Αρκτούρου. Αν είστε τυχεροί και δεν έχουν πέσει σε νάρκη (αρχές Ιανουρίου), ίσως δείτε κάποια από τις πρώην αρκούδες χορεύτριες που διασώθηκαν. Εναλλακτικά, κατεβείτε στην Αγραπιδιά, όπου λειτουργούν το καταφύγιο του λύκου και το κέντρο αναπαραγωγής του ελληνικού ποιμενικού. Οι λάτρεις του κρασιού θα βρουν στην περιοχή μερικά από τα πιο ονομαστά οινοποιεία της Ελλάδας (όπως το Κτήμα Aλφα, τηλ. 23860-20111, και στο χωριό το πρατήριο του κτήματος Κυρ-Γιάννη, τηλ. 23860-61120), ενώ οι πιο δραστήριοι αξίζει να αναζητήσουν τον Δημήτρη Βογλίδη (τηλ. 6974-076527) για κανό, ιππασία και πεζοπορία στη λίμνη Ζάζαρη.

Για διαμονή επιλέξτε τον ξενώνα La Moara (τηλ. 23860-31377, www.lamoara.gr, από 90 ευρώ την περίοδο των γιορτών) που συνδυάζει θαλπωρή και αρχοντιά. Καλή επιλογή το Αργυρώ (τηλ. 23860 31.331, www.argyro.gr, τις γιορτές από 90 ευρώ) με απίθανη θέα και το Casa Mare (τηλ. 23860-31107, www.casamare.gr, τις γιορτές από 65 ευρώ).
Για κρατήσεις που αφορούν τη διαμονή σας επισκεφθείτε τo:
www.booking.com
Δοκιμάστε πίτες, κυνήγι και ψητά στην Πλατεία (τηλ. 6947-153604). Για αληθινές γευστικές συγκινήσεις κατεβείτε στο χωριό Σκλήθρο στον Θωμά (τηλ. 23860-31206) και στον Κοντοσώρο (τηλ. 23860-81256, www.kontosoros.gr) στο Ξινό Νερό.

# data[].attributes.attachment_link.title
Νυμφαίο Φλώρινας: Αρκούδες, κρασιά και αψεγάδιαστη ομορφιά, ΟΛΓΑ ΧΑΡΑΜΗ | Kathimerini

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι στέγες στο Νυμφαίο είναι κατασκευασμένες από λαμαρίνα, βάσει μιας παλιάς τεχνικής που δεν επιτρέπει στο χιόνι να μένει επάνω. (Φωτογραφία: ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΕΛΟΣ) Περπάτημα σε δάση οξιάς γεμάτα μανιτάρια, παιχνίδια με το χιόνι πλάι σε εντυπωσιακά αρχοντικά, εκλεκτά κρασιά από ονομαστούς αμπελώνες, κανό στη λίμνη Ζάζαρη, συναντήσεις με... αρκούδες και λύκους.

# data[].attributes.headline
Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς

# data[].attributes.subject
Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς

# data[].attributes.attachment_link.title
Βυζαντινό Μουσείο Καστοριάς - Καστοριά

# data[].attributes.attachment_link.description
Περιηγηθείτε σε βυζαντινά μνημεία της Καστοριάς

# data[].attributes.headline
Φλώρινα: Αρχοντικά και αρχιτεκτονική

# data[].attributes.subject
Φλώρινα: Αρχοντικά και αρχιτεκτονική

# data[].attributes.body
Παράλληλα με τις όχθες του ποταμού Σακουλέβα βρίσκονται τα εναπομείναντα νεοκλασικά αρχοντικά της Φλώρινας, δείγματα αρχιτεκτονικής των περασμένων αιώνων και δυνατά στοιχεία του τοπικού πολιτισμού. Δυστυχώς πολλά απ' αυτά καταστράφηκαν απ' το βομβαρδισμό της 28/7/1944. Οικοδομούνται κυρίως κατά τηνς περίοδο 1920-30, από έλληνες αρχιτέκτονες όπου τα πρότυπά τους είναι ευρωπαϊκά ή βαλκανικά.Οι τύποι των κτιρίων είναι α)με υπόγειο, δωμάτια στο ισόγειο,εσωτερική σκάλα και βεράντα με πεσσούς, β)διώροφα με δωμάτια πάνω και κάτω,υπόγειο και εξώστη, γ)στον όροφο κατοικία ενώ στο ισόγειο λειτουργεί κατάστημα, σκάλα για τον όροφο εκλεκτιστικού ρυθμού. Τα ταβάνια τους εσωτερικά διακοσμούνται με γύψινους ρόδακες, ανθέμια και γιρλάντες.

# data[].attributes.body
5 πράγματα που πρέπει να δεις σε μια από τις ομορφότερες περιοχές της Ελλάδας.

1) Ανταρκτικό - Περβάλι

2)  Μικρολίμνη
3)  Άγιος Γερμανός
4)  Άγιος Αχίλλειος
5)  Ψαράδες

Πηγή: www.lifo.gr

# data[].attributes.headline
Μετέωρα: Μονή Ρουσάνου 

# data[].attributes.subject
Μετέωρα: Μονή Ρουσάνου 

# data[].attributes.body
Ο βράχος που αναφέρεται με το όνομα Ρουσάνου κατοικήθηκε από τις αρχές του 16ου αι. και σ΄αυτόν ιδρύθηκε μονή κατά τον 14ο αι. Το μοναστήρι όμως πήρε τη σημερινή του μορφή στα μέσα του 16ου αι, όταν οι αδελφοί Ιωάσαφ και Μάξιμος από την Ήπειρο στα πλαίσια της γενικής ανακαίνισης της μονής to ξαναέκτισαν.

Το καθολικό που κτίστηκε, από τους Γιαννιώτες αδελφούς το 1545, και αγιογραφήθηκε, επί ηγουμένου Αρσενίου το 1560, είναι αφιερωμένο μέχρι και σήμερα στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, αλλά τιμάται και στη μνήμη της Αγίας Βαρβάρας.

Η μονή αποτέλεσε καταφύγιο κατατρεγμένων ατόμων και οικογενειών κατά τις διάφορες ιστορικές περιπέτειες του έθνους. Κατά το 19ο αι. το μοναστήρι παρήκμασε και περιέπεσε σε ερημητήριο για τους μοναχούς της μονής Βαρλαάμ. Σήμερα μετά την αναστήλωσή της, κατά την δεκαετία του 1980, από την Αρχαιολογική Υπηρεσία λειτουργεί ως γυναικείο μοναστήρι.

Η ανάβαση στη μονή αρχικά γινόταν με ανεμόσκαλα ενώ σήμερα γίνεται με τη βοήθεια κλίμακας και δύο στερεών γεφυρών.

Το κτηριακό συγκρότημα καλύπτει ολόκληρο το πλάτωμα της κορυφής του απότομου βράχου. Η μονή αποτελείται από ένα τριώροφο συγκρότημα, με το καθολικό και κελλιά στο ισόγειο και με χώρους υποδοχής (αρχονταρίκι), άλλα κελλιά και βοηθητικούς χώρους στους άλλους δύο ορόφους.

Το καθολικό της μονής που κτίστηκε το 1545 είναι ένας σταυροειδής, δικιόνιος, αγιορείτικου τύπου ναός με λιτή, ένα σχεδόν τετράγωνο χώρο που καλύπτεται με ελαφρά ελλειψοειδή θόλο.

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του καθολικού έγινε το 1560 και αποτελεί χρονικά αλλά και από άποψη ποιότητας ένα από ωριμότερα ζωγραφικά σύνολα της ακμής της "Κρητικής Σχολής".

Συντάκτης
Λάζαρος Δεριζιώτης, αρχαιολόγος

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΟΝΗ ΡΟΥΣΑΝΟΥ

# data[].attributes.body
Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο ΄Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι σήμερα μοναστικό σύνολο στον ελλαδικό χώρο. Από τις ιστορικές μαρτυρίες συμπεραίνουμε ότι οι μονές των Μετεώρων ήταν στο σύνολό τους τριάντα. Από τις τριάντα αυτές μονές οι έξι λειτουργούν έως σήμερα και δέχονται πλήθος προσκυνητών. Υπάρχουν όμως και πολλά μικρότερα μοναστήρια εγκαταλελειμμένα. Τα περισσότερα από αυτά είχαν ιδρυθεί στον 14ο αι.

Η ονομασία Μετέωρα είναι νεότερη και δεν αναφέρεται από τους αρχαίους συγγραφείς. Το όνομά τους το οφείλουν στον Άγιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη, κτήτορα της μονής της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος (Μεγάλο Μετέωρο), ο οποίος ονόμασε έτσι τον «πλατύ λίθο›, στον οποίο ανέβηκε για πρώτη φορά το 1344.

Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, οι πρώτοι αναχωρητές εγκαταστάθηκαν στην περιοχή το 12 αι. Στα μέσα του 14ου αι. ο μοναχός Νείλος συγκέντρωσε τους μοναχούς που ζούσαν απομονωμένοι σε σπηλιές των βράχων, γύρω από την σκήτη της Δούπιανης οργανώνοντας έτσι τον μοναχισμό στα Μετέωρα.

Η κατάκτηση της Θεσσαλίας από τους Οθωμανούς Τούρκους (1393) και η βαθμιαία κατάρρευση και τελική πτώση της βυζαντινής αυτοκρατορίας επέφεραν κατά το 15ο αι. κάμψη στη μοναστική ζωή των Μετεώρων.
Κατά το τελευταίο τέταρτο του 15ου αι. παρατηρείται ανάκαμψη, που σηματοδοτείται από τη ίδρυση της μονής της Αγίας Τριάδας (1475/76) και την τοιχογράφηση του παλαιού καθολικού του Μεγάλου Μετεώρου (1483).

Η ακμή των Μετεώρων θα συντελεστεί τον επόμενο αιώνα, κατά τον οποίο ιδρύονται νέα μοναστήρια, ανεγείρονται νέα καθολικά και άλλα μοναστηριακά κτίσματα, τα περισσότερα από τα οποία κοσμούνται με εξαιρετικής τέχνης αγιογραφίες.
Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας στη Θεσσαλία (1393-1881) τα μετεωρίτικα μοναστήρια λειτούργησαν ως τόποι ελπίδας. Στις αρχές του 19ου αι. τα στρατεύματα του Αλή-Πασά, επέφεραν καταστροφές και λεηλασίες σε πολλά από αυτά (Μονή Υπαπαντής, Μονή Αγίου Δημητρίου κ. ά.).
Τα έξι επισκέψιμα μοναστήρια των Μετεώρων, είναι σήμερα αναστηλωμένα και με συντηρημένο στο μεγαλύτερο μέρος τους τον τοιχογραφικό τους διάκοσμο.
Το 1989 η Unesco ενέγραψε τα Μετέωρα στον κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ως ένα ιδιαίτερης σημασίας πολιτιστικό και φυσικό αγαθό. Συντάκτης
Λ.Δεριζιώτης, αρχαιολόγος

# data[].attributes.attachment_link.title
Εκπληκτικό βίντεο Ιάπωνα για τα Μετέωρα "κόβει την ανάσα"!

# data[].attributes.headline
Η παρέα μας:

# data[].attributes.subject
Η παρέα μας:

# data[].attributes.body
Δανάη

Παναγιώτης

Συμεών

Ηλιάνα

Γιάννης

Μιχάλης

Χρήστος

Σοφία

Άγγελος Ξ.

Άγγελος Κ.

Στάθης

Εύα

Κώστας Κ.

Μαριέφη

Γιώργος Μ.

Σπύρος

Γιώργος Κ.

Κωσταντίνα

Δέσποινα

Κώστας Λ.

# data[].attributes.body
Η Καστοριά απέχει από την Αθήνα 482 χλμ. και θα φτάσετε μέσω της εθνικής οδού Αθηνών-Λαμίας και κατόπιν μέσω Τρικάλων, Καλαμπάκας και Γρεβενών.

Η Καστοριά δεν είναι εύκολη πόλη. Το κρύο είναι τσουχτερό, οι δρόμοι της είναι μπερδεμένοι και η λίμνη δεν σε βοηθάει στον προσανατολισμό.
Πόσες φορές χάθηκα στα στενά της δρομάκια! Και κάθε φορά που ανακάλυπτα τη λίμνη και πίστευα ότι είχα βρει το δρόμο μου, συνειδητοποιούσα ότι βρισκόμουν μπροστά σε ένα ακόμη κομμάτι της που δεν είχα ξαναδεί.

Η λίμνη Ορεστιάδα έχει ανακηρυχθεί από το υπουργείο Πολιτισμού μνημείο φυσικού κάλλους.

Η δε Καστοριά εισβάλλει σε αυτήν, χτισμένη στο διάσελο μιας χερσονήσου, ενώ οι δύο πλευρές της λίμνης που συναντά συνιστούν τη νότια και τη βόρεια παραλία.

Η παλιά πόλη

Αφήνω τη λίμνη και χάνομαι (μεταφορικά και κυριολεκτικά) στην παλιά συνοικία της πόλης, το Ντολτσό.

Δεκάδες αρχοντικά διαδέχονται το ένα το άλλο, άλλα ερειπωμένα και ένα βήμα πριν από την κατάρρευση και άλλα αναστηλωμένα και περήφανα.

Χάρη σε αυτά τα αρχοντικά αλλά και στους περίπου 70 ναούς (βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς), η Καστοριά αποτελεί προορισμό για ιστορικούς και ερευνητές. Ο πλούτος της πόλης σε μνημεία δεν έχει εκτιμηθεί ακόμα στο σύνολό του. Οι επιστήμονες κυκλοφορούν ανάμεσα στα χαλάσματα, κοιτώντας με επιμονή τους τοίχους και ελπίζοντας να ξύσουν το σοβά και να αποκαλύψουν μια τεράστια τοιχογραφία. Ονειρεύονται να ανοίξουν μια παλιά υπόγεια πέτρα και να ανακαλύψουν παλιούς θησαυρούς και οικογενειακά φυλαχτά.

Η αναστήλωση των αρχοντικών γίνεται πάντα με σεβασμό στην παράδοση και την ιστορία του κτιρίου, με ειδικούς μελετητές, αρχιτέκτονες και διακοσμητές που γνωρίζουν τη μακεδονίτικη και ειδικά την καστοριανή αρχιτεκτονική. Μάλιστα, κάποια από τα αρχοντικά έχουν μετατραπεί σε παραδοσιακούς ξενώνες.

Η ιστορία της γούνας
Η ιστορία της γούνας στην Καστοριά μάς γυρνάει πίσω στον 16ο αιώνα. Από τότε και μέχρι περίπου τη δεκαετία του 1980, η πόλη πλούτιζε από την παραγωγή και την εμπορική εκμετάλλευσή της. Καραβάνια φορτωμένα ξεκινούσαν από την Καστοριά και διέσχιζαν όλη την Ευρώπη, διαμοιράζοντας τις πολύτιμες γούνες. Οι εμπορικοί οίκοι των Καστοριανών ανά τον κόσμο πλήθαιναν, οι γουναράδες γίνονταν πιο πλούσιοι και η φήμη της καστοριανής γούνας κατακτούσε όλο τον κόσμο.

Τότε ήταν που άρχισαν να χτίζονται τα πλούσια αρχοντικά που χαρακτηρίζουν σήμερα την πόλη. Στο ισόγειο ήταν η κατοικία και πολλές φορές στον πρώτο όροφο λειτουργούσε το εργαστήριο σε μορφή οικοτεχνίας - αυτό τουλάχιστον ίσχυε για τους μικρούς παραγωγούς. Το αποκορύφωμα ήταν τη δεκαετία του 1970, όταν λειτουργούσαν 6.000 μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις στην περιοχή και απασχολούσαν περίπου 15.000 εργάτες.

Τότε οι Καστοριανοί ήταν στις πρώτες θέσεις στις λίστες με το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα, όχι μόνο στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ο κατήφορος άρχισε τη δεκαετία του 1980 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Η παγκόσμια οικονομική κρίση, η άνοδος της κινεζικής αγοράς αλλά και τα οικολογικά κινήματα εναντίον της γούνας έφεραν την πτώση της ζήτησης.
Σήμερα, η αγορά έχει συρρικνωθεί αρκετά, αν και ακόμα κυκλοφορούν στην πόλη αρκετοί επισκέπτες από τις μακρινές χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Αποσπάσματα από την Εφημ. Καθημερινή, Λίνα Καπετάνιου

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η καστοριά από ψηλά. (Φωτογραφία: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ)
Ανακαλύπτουμε την όμορφη παραλίμνια πόλη της Μακεδονίας με τα παραδοσιακά αρχοντικά και την πλούσια ιστορία. Περπατάμε στην Παλιά Πόλη αλλά και πλάι στη λίμνη και εκδράμουμε στα κοντινά χωριά και τα δασωμένα βουνά που την περιβάλλουν.
Η Καστοριά δεν είναι εύκολη πόλη. Το κρύο είναι τσουχτερό, οι δρόμοι της είναι μπερδεμένοι και η λίμνη δεν σε βοηθάει στον προσανατολισμό. Πόσες φορές χάθηκα στα στενά της δρομάκια! Και κάθε φορά που ανακάλυπτα τη λίμνη και πίστευα ότι είχα βρει το δρόμο μου, συνειδητοποιούσα ότι βρισκόμουν μπροστά σε ένα ακόμη κομμάτι της που δεν είχα ξαναδεί. Μια τεράστια γυάλινη επιφάνεια, παγωμένη από το κρύο, καθρέφτης όλων, ακόμη και του επίμονου ήλιου, βρίσκεται σχεδόν κάθε στιγμή μπροστά μου. Σαν να κινούνται σχεδόν όλα γύρω της. Η λίμνη Ορεστιάδα έχει ανακηρυχθεί από το υπουργείο Πολιτισμού μνημείο φυσικού κάλλους. Η δε Καστοριά εισβάλλει σε αυτήν, χτισμένη στο διάσελο μιας χερσονήσου, ενώ οι δύο πλευρές της λίμνης που συναντά συνιστούν τη νότια και τη βόρεια παραλία. Αρκετοί ερασιτέχνες ψαράδες κάθονται στις ακτές της με το καλάμι στο χέρι, περιμένοντας με τις ώρες κάτι να τσιμπήσει. Και κάμποσοι άλλοι παίρνουν τα μικρά βαρκάκια και απομακρύνονται από τις ακτές για να ψαρέψουν. Ισως η καλύτερη βόλτα στην πόλη περιλαμβάνει περίπατο δίπλα στη λίμνη, κάτω από πλατάνια και οξιές και με το βλέμμα πάντα καρφωμένο στην υδάτινη επιφάνεια. Ο παραλίμνιος περίπατος φαίνεται να είναι το must της πόλης. Κορίτσια στην εφηβεία κάνουν ποδήλατο, ηλικιωμένοι κύριοι, τυλιγμένοι στα χοντρά παλτά τους, σταματάνε για να ξεκουραστούν στο παγκάκι, μαμάδες κυνηγούν τα μικρά τους, φωνάζοντας να απομακρυνθούν από το νερό, μικροπωλητές πωλούν χύμα φασόλια, ενώ Ρώσοι τουρίστες βγάζουν με ενθουσιασμό φωτογραφίες, φορώντας γούνινα καπέλα.

Η παλιά πόλη

Αφήνω τη λίμνη και χάνομαι (μεταφορικά και κυριολεκτικά) στην παλιά συνοικία της πόλης, το Ντολτσό. Δεκάδες αρχοντικά διαδέχονται το ένα το άλλο, άλλα ερειπωμένα και ένα βήμα πριν από την κατάρρευση και άλλα αναστηλωμένα και περήφανα. Χάρη σε αυτά τα αρχοντικά αλλά και στους περίπου 70 ναούς (βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς), η Καστοριά αποτελεί προορισμό για ιστορικούς και ερευνητές. Ο πλούτος της πόλης σε μνημεία δεν έχει εκτιμηθεί ακόμα στο σύνολό του. Οι επιστήμονες κυκλοφορούν ανάμεσα στα χαλάσματα, κοιτώντας με επιμονή τους τοίχους και ελπίζοντας να ξύσουν το σοβά και να αποκαλύψουν μια τεράστια τοιχογραφία. Ονειρεύονται να ανοίξουν μια παλιά υπόγεια πέτρα και να ανακαλύψουν παλιούς θησαυρούς και οικογενειακά φυλαχτά.

Η αναστήλωση των αρχοντικών γίνεται πάντα με σεβασμό στην παράδοση και την ιστορία του κτιρίου, με ειδικούς μελετητές, αρχιτέκτονες και διακοσμητές που γνωρίζουν τη μακεδονίτικη και ειδικά την καστοριανή αρχιτεκτονική. Μάλιστα, κάποια από τα αρχοντικά έχουν μετατραπεί σε παραδοσιακούς ξενώνες.

Η ιστορία της γούνας

Μαζί με τους θρησκευτικούς και ιστορικούς τουρίστες, η πόλη υποδέχεται και αρκετούς λάτρεις και επίδοξους αγοραστές γούνας, κυρίως Ρώσους. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού οι Ρώσοι νεόπλουτοι άρχισαν τα ταξίδια. Είναι και μια παράδοση που θέλει τους Ρώσους να ταξιδεύουν από τη μακρινή χώρα τους μέχρι αυτήν τη μικρή πόλη της Βόρειας Ελλάδας μόνο και μόνο για τα ξακουστά γουναράδικά της.

Η ιστορία της γούνας στην Καστοριά μάς γυρνάει πίσω στον 16ο αιώνα. Από τότε και μέχρι περίπου τη δεκαετία του 1980, η πόλη πλούτιζε από την παραγωγή και την εμπορική εκμετάλλευσή της. Καραβάνια φορτωμένα ξεκινούσαν από την Καστοριά και διέσχιζαν όλη την Ευρώπη, διαμοιράζοντας τις πολύτιμες γούνες. Οι εμπορικοί οίκοι των Καστοριανών ανά τον κόσμο πλήθαιναν, οι γουναράδες γίνονταν πιο πλούσιοι και η φήμη της καστοριανής γούνας κατακτούσε όλο τον κόσμο. Τότε ήταν που άρχισαν να χτίζονται τα πλούσια αρχοντικά που χαρακτηρίζουν σήμερα την πόλη. Στο ισόγειο ήταν η κατοικία και πολλές φορές στον πρώτο όροφο λειτουργούσε το εργαστήριο σε μορφή οικοτεχνίας - αυτό τουλάχιστον ίσχυε για τους μικρούς παραγωγούς. Το αποκορύφωμα ήταν τη δεκαετία του 1970, όταν λειτουργούσαν 6.000 μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις στην περιοχή και απασχολούσαν περίπου 15.000 εργάτες. Τότε οι Καστοριανοί ήταν στις πρώτες θέσεις στις λίστες με το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα, όχι μόνο στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο κατήφορος άρχισε τη δεκαετία του 1980 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Η παγκόσμια οικονομική κρίση, η άνοδος της κινεζικής αγοράς αλλά και τα οικολογικά κινήματα εναντίον της γούνας έφεραν την πτώση της ζήτησης. Σήμερα, η αγορά έχει συρρικνωθεί αρκετά, αν και ακόμα κυκλοφορούν στην πόλη αρκετοί επισκέπτες από τις μακρινές χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης.

5 χωριά γύρω από την Καστοριά

1 | Στο δρόμο για το χιονοδρομικό κέντρο Βιτσίου και σε ύψος 1.200 μέτρων, το χωριό Οξυά δεν έχει αξιοθέατα ούτε ξενώνες. Βρίσκεται, όμως, σε μια μαγευτική τοποθεσία και έχει μια φιλόξενη ταβέρνα με το όνομα "Πέτρος", με πεντανόστιμο φαγητό. Μη χάσετε την ευκαιρία να δοκιμάσετε τη μανιταρόσουπα. Απόσταση από Καστοριά: 19 χλμ.
2 | Οι περισσότεροι λένε ότι από το Σιδηροχώρι έχεις την καλύτερη θέα προς την Καστοριά και τη λίμνη. Εκτός από τη θέα, στο εστιατόριο "Στους καλούς δρυς" του ξενοδοχείου "Loggas" (Τ/24670-72.424) θα απολαύσετε και παραδοσιακά πιάτα. Απόσταση: 11 χλμ.
3 | Χτισμένο αμφιθεατρικά πάνω από τον Αλιάκμονα, το χωριό Νεστόριο φημίζεται για το river party που διοργανώνεται εκεί κάθε Αύγουστο. Εκτός από αυτό, όμως, πρόκειται για ένα πολύ όμορφο χωριό με ξενώνες και ταβέρνες. Απόσταση: 25 χλμ.
4 | Η ιστορική Κλεισούρα ήταν ένα πλούσιο και ακμαίο βλαχοχώρι. Στο λαογραφικό μουσείο θα μάθετε περισσότερα για την ιστορία του, ενώ υπάρχει και μνημείο που θυμίζει τη σφαγή των κατοίκων από τους Γερμανούς το 1944. Απόσταση: 31 χλμ.
5 | Το χωριό Νέα Κοτύλη δεν είναι πολύ γνωστό, αλλά αξίζει την επίσκεψη. Είναι χτισμένο σε ένα οροπέδιο σε ύψος 1.500 μέτρων και διαθέτει ένα αυθεντικό ορεινό ξενοδοχείο με το χαρακτηριστικό όνομα "1450m Hotel" (T/24670-82.400, www.hotel1450.com).

Από τις 6 έως τις 8 Ιανουαρίου λαμβάνει χώρα στην Καστοριά το ιδιότυπο καρναβάλι της πόλης, τα περίφημα Ραγκουτσάρια. Πέρα από τις παράλληλες εκδηλώσεις και τις γιορτές που διοργανώνει ο δήμος, τα Ραγκουτσάρια ξεκινούν την ημέρα των Φώτων και παίρνουν μέρος σχεδόν όλοι οι κάτοικοι. Οι ντόπιοι μεταμφιέζονται και οργανώνονται σε μπουλούκια. Το κάθε μπουλούκι με τη δική του ορχήστρα βγαίνει στους δρόμους πίνοντας και χορεύοντας και ζητάει κεράσματα από τους περαστικούς και τα σπίτια. Η μάσκα είναι απαραίτητη, όπως και το κέφι και η διάθεση για χορό. Η κορυφή της γιορτής είναι η παρέλαση των μπουλουκιών, όπου μάλιστα βραβεύεται το καλύτερο.

Μετάβαση

Η Καστοριά απέχει από την Αθήνα 482 χλμ. και θα φτάσετε μέσω της εθνικής οδού Αθηνών-Λαμίας και κατόπιν μέσω Τρικάλων, Καλαμπάκας και Γρεβενών. Από τη Θεσσαλονίκη η απόσταση είναι 190 χλμ., μέσω Εγνατίας Οδού.

Διαμονή

Calma Hotel & Spa (3ο χλμ. Καστοριάς-Βιτσίου, Τ/24670-22.215, www.calmahotel.com). Λίγο έξω από την Καστοριά, το ξενοδοχείο ανταποκρίνεται σε αυτό που υπονοεί το όνομά του. Σε ένα ήρεμο φυσικό περιβάλλον θα χαλαρώσετε στα υπέρδιπλα αφράτα κρεβάτια, θα απολαύσετε το πρωινό στη "διάφανη" (με τζάμι γύρω-γύρω) αίθουσα πρωινού και θα νιώσετε την πραγματική νιρβάνα στο Anassa Spa. Από 70 ευρώ το δίκλινο.
Doltso Luxury Hotel (Πλατεία Ντολτσό, Τ/24670-22.022, www.doltsohotel.gr). Πέτρινοι τοίχοι, μεγάλα παράθυρα, ξύλινα ταβάνια και αρχοντικές σκάλες. Στα συν το πλούσιο σπιτικό πρωινό. Από 70 ευρώ το δίκλινο.
Αρχοντικό Ωρολογόπουλου (Πηχεών 1, Πλατεία Ντολτσού, Τ/24670-21.604, www.orologopoulos.gr). Στην καρδιά του Ντολτσού, στην άκρη της ομώνυμης πλατείας, το αρχοντικό του 19ου αιώνα έχει 9 δωμάτια, έναν ατμοσφαιρικό οντά και καφενείο. Από 100 ευρώ το δίκλινο.
Chloe Hotel (Ανθέων και Γιασεμιών, Τ/24670-21.300, www.hotelchloe.gr). Ζεστά, γήινα χρώματα, απαλά υφάσματα, παχιά μοκέτα και αραχνοΰφαντες κουρτίνες για να αντικατοπτρίζεται η λίμνη μέσα στο δωμάτιο. Επίσης, σε πολύ καλή τοποθεσία: στην καταπράσινη περιοχή Χλόη, στη βόρεια πλευρά της λίμνης. Από 59 ευρώ το δίκλινο.
Limneon Resort & Spa (4ο χλμ. Εθνικής Οδού Καστοριάς-Αθήνας, Τ/24670-85.111, www.limneon.com). Μια ολόκληρη πολιτεία, φιλόξενη και με όλες τις ανέσεις. Διαθέτει δίκλινα δωμάτια, junior, luxury και superior σουίτες, εστιατόριο, all day μπαρ, γυμναστήριο και το κέντρο spa Noufaro. Από 72 ευρώ το δίκλινο με πρωινό.
Esperos Palace (Απόδημων Καστοριανών, περιοχή Φουντουκλί, T/24670-24.670, www.esperospalacekastoria.gr). Σε ψηλό σημείο πάνω από την πόλη, το ξενοδοχείο διαθέτει δίκλινα, τρίκλινα και σουίτες, εστιατόριο, μπαρ και κέντρο σπα με εσωτερική πισίνα, χαμάμ και σάουνες. Από 100 ευρώ το δίκλινο.
Ξενώνας Αλλαχού (Παναγίας Φανερωμένης 18, Τ/24670-27.058, www.allahou.gr). Αναπαλαιωμένο αρχοντικό με πέντε δίκλινα δωμάτια, καθένα διαφορετικό, με έντονα χρώματα και μοντέρνα διακόσμηση. Από 68 ευρώ το δίκλινο.
Αρχοντικό Βέργουλα (Αιδήτρας 14, Ντολτσό, Τ/24670-23.415, www.vergoulas.gr). Δώδεκα δωμάτια στο τριώροφο αναπαλαιωμένο αρχοντικό με θέα τη λίμνη. Ξύλινο πάτωμα και ταβάνι, μεγάλα παράθυρα και κρεβάτια, φωτιστικά-αντίκες και χαγιάτια με μαξιλάρες. Από 55 ευρώ το δίκλινο.
Ανδρομέδα Boutique Hotel (Μητροπόλεως 33, Τ/24670-22.220, www.andromedahotel.gr). Δέκα κομψά και chic δωμάτια στεγάζει το μικρό αρχοντικό με γήινα χρώματα, jacuzzi και μοντέρνες γραμμές. Από 65 ευρώ το δίκλινο.
Ξενώνας Βυσσινόκηπος (Απόσκεπος, 6 χλμ. από την Καστοριά, www.hotelvissinokipos.gr). Ο "μικρός ξενώνας εξοχής", όπως αυτοχαρακτηρίζεται, είναι ένας πραγματικά φιλόξενος και χαριτωμένος χώρος με 10 πολύ προσεγμένα, ατμοσφαιρικά και ρομαντικά δωμάτια. Από 60 ευρώ το δίκλινο.

Για κρατήσεις που αφορούν τη διαμονή σας επισκεφθείτε τo:
www.booking.com

Φαγητό

Το στέκι της παρέας (Υπ. Διάκου 10, Τ/24670-82.397). Στέκι των ντόπιων εδώ και τέσσερις δεκαετίες, προσφέρει μαγειρευτά αλλά και φρέσκα κρέατα της ώρας. Τα μοσχαρίσια μάγουλα και το γουρουνόπουλο είναι τα highlights, αλλά μας άρεσε πολύ και το ψαρονέφρι με δαμάσκηνα, το αρνάκι και το μοσχαράκι με μελιτζάνα. Μη χάσετε το τοπικό τυρί μπάτζο σαγανάκι με ντομάτα και αυγό μάτι.
Ντολτσό (Τσακαλή 2, πλατεία Ντολτσού, Τ/24670-23.377). Στο αρχοντικό του 1860, όπου τα πατώματα, τα ταβάνια και η πέτρα στον τοίχο έχουν διατηρηθεί, η ατμόσφαιρα προστάζει παραδοσιακό καστοριανό φαγητό. Χοιρινό με αρμιά (λάχανο ωριμασμένο στην άλμη), κεφτεδάκια μακαλό (σάλτσα από αλεύρι και ντομάτα με σκόρδο), αλλά και μαγειρευτά στη γάστρα (μοσχαράκι, κότσι, ζυγούρι) και ψητά της σχάρας. Πιάστε θέση δίπλα στο τζάκι.
Family (Φουντουκλή, περιοχή Χλόη, Τ/24670-26.155). Mε τζάκι και παραδοσιακή ατμόσφαιρα, σερβίρει παραδοσιακές συνταγές αλλά και πιο σπέσιαλ πιάτα, όπως ψαρονέφρι pepper κ.ά.
Παλιά Πόλη (Ορεστιάδος 51, Τ/24670-21.401). Πράσινη σαλάτα με σος από κράνια, τηγανιά του βουνού, άγρια μανιτάρια και εξαιρετικό κότσι είναι μερικά μόνο από τα πιάτα που ετοιμάζονται εδώ καθημερινά. Θα το βρείτε απέναντι από τη λίμνη.
Αθήρι (Αμπελόκηποι, 7 χλμ. από την Καστοριά, Τ/24670-85.031). Παραδοσιακοί πρασοκεφτέδες, τραχανόσουπα και μανιταρόπιτα, μπριζόλα από αγριογούρουνο και δικά τους ζυμαρικά με κοκκινιστό μοσχάρι. Στο Αθήρι όλα είναι χειροποίητα και πεντανόστιμα.
Αλλοτινό (Λ. Κύκνων 30, Τ/24675-04.404). Με θέα τη λίμνη και την πόλη, ο κομψός χώρος προσφέρεται για δημιουργικές γεύσεις. Δοκιμάστε το κοτόπουλο με ανανά, την τηγανιά μανιταριών με μπέικον και θυμάρι, ενώ μπορεί να πετύχετε και βραδιές αφιερωμένες σε έθνικ κουζίνες.
Γράδα (Ορεστείων 37, Τ/24670-29.615). Μπιστρό με δημιουργικά πιάτα, εμπνευσμένα από τη διεθνή κουζίνα: γαρίδες στο γκριλ με λάιμ και μυρωδικά, ριζότο με άγρια μανιτάρια και λάδι τρούφας, γλυκόξινο χοιρινό με ανανά και rib eye με 4 πιπέρια.
Κράτεργο (Ορεστείων 19, Τ/24670-29.981). Δίπλα στη λίμνη, ιδανικό αν έχετε όρεξη για τσίπουρο και μεζεδάκια. Μη χάσετε τα καπνιστά σουτζουκάκια σχάρας, το σαγανάκι μελιτζάνας και το μοσχαράκι σαλμί.

Καφές / Ποτό / Διασκέδαση

Σβούρα (Θωμαΐδος 5, Τ/24675-21.282). Με τσίπουρο και ρακόμελο δικής τους παραγωγής, σερβίρουν μεζεδάκια αλλά και καφέ, ροφήματα και ποτά μέχρι αργά το βράδυ. Το εναλλακτικό μικρό καφενείο-μπαρ βρίσκεται απέναντι από τη λίμνη.
Περίπου (Ορεστιάδος 79, Τ/24670-25.093). Πάρτι, cocktail nights, funky μουσική - το νυχτερινό σημείο συνάντησης στην πόλη.
Ο Ανθός (Αγίου Αθανασίου 6, Τ/24675-02.971). Τζάκι, μεγάλα παράθυρα, ζεστά χρώματα και χαλαρή διάθεση στο καφέ-μπαρ που συχνά διοργανώνει live βραδιές, εκθέσεις και events.

Αγορές

Βλαχοδήμος (Μεγάλου Αλεξάνδρου 11, Τ/24670-83.850). Φασόλια κάθε είδους, πίτες και ζυμαρικά από γυναικείους συνεταιρισμούς, μακεδονίτικα τυριά και κασέρια, ντόπια γλυκά του κουταλιού. Στο μικρό μαγαζάκι του Βλαχοδήμου θα βρείτε ό,τι παράγει η περιοχή και όχι μόνο.
Αμάλθεια (Μεγάλου Αλεξάνδρου 17, Τ/24670-23.955). Οι δύο ιδιοκτήτες θα σας δώσουν λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε τοπικό προϊόν που βρίσκεται στα ράφια τους. Μανιτάρια, πίτες, όσπρια, μαρμελάδες, ζυμαρικά - όλα τα καλούδια της τοπικής παραγωγής σε έναν καλαίσθητο χώρο που διαθέτει και σαλονάκι για να ξεκουραστείτε. Λειτουργεί επίσης ηλεκτρονικό κατάστημα με αποστολές σε όλη την Ελλάδα, στο www.amaltheia-kast.gr

# data[].attributes.attachment_link.title
Καστοριά: Αρχοντικά, γουναράδικα και βόλτες στη λίμνη, ΛΙΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΥ | Kathimerini

# data[].attributes.attachment_link.description
Ανακαλύπτουμε την όμορφη παραλίμνια πόλη της Μακεδονίας με τα παραδοσιακά αρχοντικά και την πλούσια ιστορία. Περπατάμε στην Παλιά Πόλη αλλά και πλάι στη λίμνη και εκδράμουμε στα κοντινά χωριά και τα δασωμένα βουνά που την περιβάλλουν. | Ημερήσια Πολιτική και Οικονομική Εφημερίδα

# data[].attributes.headline
Φλώρινα: Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 

# data[].attributes.subject
Φλώρινα: Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 

# data[].attributes.body
Η  Στέγη Φιλοτέχνων Φλώρινας ξεκινά το έργο της το 1975 επικεντρώνοντας  την δράση της στα  εικαστικά δρώμενα της χώρας σε μια  γεωγραφική γωνιά που διέθετε μια εικαστική ιδιαιτερότητα που ο καθένας  σήμερα την αναγνωρίζει. Οι πρώτες σκέψεις για την δημιουργία μιας αξιόλογης συλλογής αποδίδουν χάρη στις προσπάθειες του καθηγητή της Α.Σ.Κ.Τ Αθήνας γλύπτη Δημήτρη Καλαμάρα. Εμπνευστές και πρωτεργάτες  μαζί με τον Δημήτρη Καλαμάρα, οι  Φλωρινιώτες καλλιτέχνες:  Στερίκας Κούλης, Ηλίας Βυζάντης, Θέμης Μηλώσης, Κωστάκης  Λούστας, Νικόλας Δογούλης, Βασίλης Κύρκος, Δημήτρης Μπέσσας, Θανάσης Μηνόπουλος, Γιάννης Αντωνιάδης, Γεώργιος Κόρας, Βασίλειος Μιχαήλ  καθώς και φιλότεχνοι πολίτες όπως οι: Παύλος Στεφανίδης, Παναγιώτης Γιασημακόπουλος, Τσώκας Νικόλαος, Γιώργος Λαβασίδης,  Γρηγόρης Καραφύλλης, Σπύρος Αλεξίδης, Δημήτριος Τσούκας, Δημήτριος Θωίδης, Βασίλειος Βαγουρδής, Αναστάσιος Βασιλείου κ.α.

Το 1977 με ένα μικρό αριθμό έργων της Εθνικής Πινακοθήκης εγκαινιάζεται το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης σε ένα οίκημα της Γεωργικής Σχολής και την επόμενη χρονιά, τέσσερις δάσκαλοι της Ελληνικής τέχνης,  ο Ν. Χ’’Κυριάκος Γκίκας, ο Δ. Μυταράς, ο Π. Τέτσης, και ο Δ. Κοκκινίδης παρουσιάζουν έργα τους. Η έκθεση αυτή προδιαγράφει και σηματοδοτεί έκτοτε το πλαίσιο και τις δράσεις του Μουσείου που κύρια πρόθεση είναι η σύγχρονη ποιοτική δημιουργία. Ακολουθούν συνεργασίες με τα σημαντικότερα εικαστικά κέντρα της χώρας και στις αίθουσες του Μουσείου παρουσιάζονται τα έργα των σημαντικότερων σύγχρονων Ελλήνων δημιουργών.

Από την ίδρυση της ακόμα η Στέγη Φιλοτέχνων Φλώρινας εγκαινιάζει τον θεσμό των Συμποσίων σε μια προσπάθεια να φέρει σε επαφή το φιλότεχνο κοινό της πόλης με την  «κλασσική τέχνη» αλλά και  τις σύγχρονες εικαστικές  αναζητήσεις. Το 1985 η Στέγη Φιλοτέχνων Φλώρινας ιδρύει την Πινακοθήκη Καλλιτεχνών Φλώρινας που φιλοξενεί τα έργα των Φλωρινιωτών Καλλιτεχνών εντάσσοντας έτσι στη δράση της και τη ντόπια καλλιτεχνική δημιουργία. Από το 1993 η Πινακοθήκη Καλλιτεχνών Φλώρινας στεγάζεται σε ένα παραδοσιακό κτίριο του ΟΣΕ το οποίο πρόσφατα συντηρήθηκε και είναι έτοιμο πλέον  να παρουσιάσει την συλλογή των 120 έργων του. Ταυτόχρονα, η ίδρυση της Εικαστικής Βιβλιοθήκης που σήμερα αριθμεί 6.000 εικαστικούς τόμους και η λειτουργία του Εικαστικού Εργαστηρίου, καθιστά το Μουσείο ένα από τα σημαντικότερα  επαρχιακά εικαστικά κέντρα προσανατολισμένο στις σύγχρονες απαιτήσεις ενός  τέτοιου χώρου όπου παράλληλα τονίζει και αξιοποιεί τον εκπαιδευτικό του χαρακτήρα.

Το 1995, το Μουσείο αποκτά  τη συλλογή «Φόρος τιμής στον Γκρέκο» που σχηματίσθηκε από τις δωρεές Ελλήνων καλλιτεχνών για την απόκτηση του έργου  « Άγιος Πέτρος» του El Greco από την Εθνική Πινακοθήκη και έτσι ενδυναμώνει το σύγχρονο χαρακτήρα της συλλογής του Μουσείου με 137 νέα έργα. Η δραστηριότητες που αναπτύσσονται συνεχώς για  35 χρόνια καθιστούν  το Μουσείο ευρύτερα γνωστό και γίνεται έτσι  ένα από τα σημαντικότερα και εγκυρότερα εικαστικά κέντρα της χώρας. Ανάμεσα στα 600 περίπου έργα που αριθμεί σήμερα η συλλογή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, βρίσκονται έργα των σημαντικότερων σύγχρονων Ελλήνων δημιουργών.
Πηγή: Δήμος Φλώρινας
Ιστοσελίδα Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης: https://www.facebook.com/mstflorina/

Στερίκας Κούλης

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ο προπομπός των εκδηλώσεων μνήμης - Κάλεσμα συμμετοχής

1921. Κορυτσάς γέννημα και Φλώρινας θρέμμα, αυτοδίδακτος, χωρίς καν τα τυπικά ακαδημαϊκά προσόντα κι όμως από τους πιο δραστήριους ζωγράφους της ακριτικής από πολλές πλευρές αυτής πόλης και ο βασικότερος συντελεστής μαζί με τον Δημήτρη Καλαμάρα στην ίδρυση της "Στέγης Φιλοτέχνων Φλώρινας" και του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, με σκοπό την προβολή του νεοελληνικού πολιτισμού, την καλλιέργεια του αισθητικού κριτηρίου των κατοίκων και την καλλιτεχνικής παιδεία προς τους νέους, μέσα από διάφορες δράσεις και εκθέσεις επωνύμων δημιουργών και εκπροσώπων νέων τάσεων.

Το "παρών" του στην καλλιτεχνική κίνηση της Φλώρινας, έδωσε από τον σύλλογο "Αριστοτέλης", όπου και έδρασε τη δεκαετία του 1940 ως ποιητής, συγγραφέας και αργότερα ως ζωγράφος. Έργα του, θεωρούνται από τα πρώτα βήματα της λογοτεχνίας της Φλώρινας.

Από το 1956 και μετά όμως, απορροφήθηκε αποκλειστικά στη ζωγραφική, επηρεασμένος από την στροφή των ιμπρεσιονιστών προς την εικαστική σκέψη και το φοβισμό.

Το 1973 αλλάζει το ύφος της τεχνοτροπίας του και το εδραιώνει θεματικά το 1980, προς την κοινωνική ευαισθητοποίηση και τα ειρηνιστικά κινήματα. Αν και πολλοί καλλιτέχνες την εποχής του έφευγαν για τα αστικά κέντρα και το εξωτερικό, όπως ο ίδιος δήλωσε τον Οκτώβριο του 1992:

"Στη Φλώρινα έμεινα, για να μπορώ να είμαι ανεπηρέαστος από το σύγχρονο, αναρχικό, παρηκμασμένο κόσμο, αλλά κυρίως γιατί η Φλώρινα είναι ένας ωραίος τόπος, με χαρακτήρα, με ωραία φθινόπωρα και τρυφερές άνοιξες".

Τον Αύγουστο του 1981 έγινε στις αίθουσες του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης μια πολυσυζητημένη έκθεση του Στερίκα Κούλη. Πολλοί εικαστικοί είχαν την άποψη ότι δεν πρέπει τοπικοί καλλιτέχνες να κάνουν ατομικές παρουσιάσεις στο μουσείο ή αν αυτό συνέβαινε να υπήρχαν ανάλογα κριτήρια. Παρόλα αυτά η έκθεση πραγματοποιήθηκε και τον Στερίκα Κούλη υποστήριξε στην εφημερίδα Έθνος, ένας επίσης σημαντικός Φλωρινιώτης καλλιτέχνης, ο Θέμης Μηλώσης.

"...Το έργο που αναρτήθηκε σήμερα εδώ, στις αίθουσες του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, είναι το όραμα ενός κόσμου που τον δημιούργησε μια γνήσια καλλιτεχνική συνείδηση... Είναι το έργο ενός ανθρώπου και ζωγράφου που αγωνίστηκε σκληρά, μ' όλη του τη δύναμη για τα σωστά και τα δίκαια στα κοινωνικά και καλλιτεχνικά πράγματα αυτής της πολιτείας... Είναι το έργο ενός ζωγράφου που πιστεύει ότι η τέχνη δε σταματάει ποτέ κι ότι εκείνο που πραγματικά αξίζει και μένει, είναι αυτή η προσπάθεια, αυτή η εναγώνια αναζήτηση της αλήθειας του κόσμου μας..."

Τον Απρίλιο του 1990 η αγωνία του Στερίκα και άλλων μελών της Στέγης Φιλοτέχνων οδήγησαν σε μια εκστρατεία με σύνθημα " Θέλουμε το Μουσείο να ζήσει". Έγινε έκθεση έργων με σκοπό την πώλησή τους και την αύξηση των εσόδων του Μουσείου, πράγμα που επιτεύχθηκε. Τα οικονομικά όμως προβλήματα δεν είχαν τέλος. Επιπλέον, ο Στερίκας είχε αρχίσει να καταβάλλεται και το συμβούλιο του Μουσείου απλώς προσπαθούσε να διατηρήσει κάποιο επίπεδο στις ελάχιστες εκδηλώσεις που γινόταν.

Σε έργα του, που παρουσιάζουν λεύκες, ιτιές και κουμαριές, δέντρα που ο ίδιος φύτευε και φρόντιζε στις όχθες του Σακουλέβα, διακρίνουμε περιγραφές με μια λευκή γραμμή. Έτσι υποστήριζε, πως σε αντίθεση με την αυστηρότητα του ακαδημαϊσμού, ότι βλέπουμε δεν έχει περίγραμμα και το επισήμαινε σχεδόν αφαιρετικά, σχεδόν εννοιολογικά. Μια γραμμή που επηρέασε και επηρεάζει πολλούς καλλιτέχνες, όχι μόνο στην έρευνα αλλά και το έργο τους. Σαν να ειρωνευόταν ευγενικά από τότε διαχωρισμούς μεταξύ ακαδημαϊσμού και αυτοδιδαχής. Διαχωρισμούς που επισημαίνονται ως προς την υπόστασή τους και παίρνουν μορφή κατά το δοκούν. Αυτή την αντίρροπη, ειρωνική αλλά και πλατωνική σχέση, λες και περιέγραφε με τη λευκή του γραμμή. Ένα σημείο αναφοράς που έμελε να γίνει χαρακτηριστικό του. Άλλωστε όπως και ο μεγάλος εικαστικός και παιδαγωγός, Πάουλ Κλεέ αναφέρει πως η γραμμή δεν υφίσταται με την μορφή που την αντιλαμβανόμαστε.

"Η Γραμμή είναι ένα σημείο που πάει βόλτα".

Πολλοί χαρακτήρισαν τον Στερίκα ακόμα και Σουρεαλιστή γιατί στα έργα του αναδύονται ονειρικές αναφορές και τάσεις ως προς την εννοιολογία τους. Μην ξεχνάμε όμως πως ο ίδιος ο Στερίκας ως ιδεαλιστής, έδινε μεγάλη έμφαση στα όνειρα και ιδίως στα όνειρά του. Ο ίδιος μας αφηγείται:

...Θέλω να μνημονεύσω και ένα σημείο επιστολής του Μοντιλιάνι, γραμμένη στα 17 του χρόνια. Γράφει λοιπόν, μεταξύ άλλων:
" ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΟΥ ΧΡΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΣΩΣΕΙΣ ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΣΟΥ".
Αυτό θέλω να κάνω κι εγώ. Να σώσω, θέλω μια πραγματικότητα, ένα έργο, να πάει στους ανθρώπους, ένα έργο γεννημένο από ένα τέτοιο όνειρο, από το χρέος στους ανθρώπους, ένα όνειρο που έζησε και ζει σε ένα κόσμο που δεν μιλάει, που δεν διαβάζει, που δεν ακούει, που δεν βλέπει"...

Έπειτα από 30 και πλέον χρόνια ενεργής δημιουργικής πορείας αλλά και προσφοράς, στις 10 Ιουνίου του 1995 ο Στερίκας Κούλης, ξαναγύρισε στη "γη του ανθρώπου" όπως αναφέρει σε πρόσφατη σπαρακτική, γεμάτη αγάπη και νοσταλγία ανάρτησή του, ο γιός του Λαέρτης.

" Θάνατος δεν είναι ο θάνατος, είναι η λησμονιά. Μνήμη σημαίνει ένας συνεχής αγώνας ενάντια στη λησμοσύνη... Φέτος "μετράμε" - για όσους δεν ξέχασαν- 20 καλοκαίρια. Το δάκρυ είναι η βουβή διάλεκτος του πόνου και η μνήμη το ημερολόγιο της ύπαρξής μας... Η ζωή μας μοιάζει με μια μεγάλη λίμνη που γεμίζει σιγά-σιγά από το ρεύμα και το βάρος των χρόνων μας. Καθώς το νερό ανεβαίνει αδιάκοπα, τα ορόσημα της περασμένης ζωής ένα-ένα βυθίζονται. Μα πάντα η μνήμη θα σηκώνει το κεφάλι μέσα από το νερό για να μας θυμίζει ό,τι μας καθόρισε"...

Πάνω σε αυτά λοιπόν τα νερά της μνήμης, που ρέουν έξω από το σπίτι του Στερίκα και καθρεπτίζουν την επιβλητική κουμαριά που ο ίδιος εντατικά φρόντιζε, καλούμαστε να πλεύσουμε και να αφιερώσουμε με μια διάλεκτο βουβή, τη σιωπή μας.

Γι αυτό το λόγο, η ομάδα εξωστρέφειας του 3ργαστηρίου της Σχολής Καλών Τεχνών Φλώρινας, απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα στους φοιτητές και αποφοίτους της, να συμμετέχουν αυτό το φθινόπωρο, στο εικαστικό αφιέρωμα για τα 20 χρόνια χωρίς τον Στερίκα Κούλη, πάνω στα νερά της μνήμης του, ως ελάχιστο φόρο τιμής σε έναν από τους πιο δραστήριους αυτοδίδακτους ζωγράφους, έναν συντελεστή της προβολής του νεοελληνικού πολιτισμού, έναν καλλιεργητή αισθητικών κριτηρίων και καλλιτεχνικής παιδείας.

Για την ομάδα εξωστρέφειας του 3ργαστηρίου

Ομάδα εξωστρέφειας 3ργαστηρίου Σχολής Καλών Τεχνών Φλώρινας

Υπεύθυνοι διδάσκοντες:
Χάρης Κοντοσφύρης - Θωμάς Ζωγράφος

*Περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες συμμετοχής στο project θα ανακοινωθούν σύντομα..

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Αργύριος Ρήμος

# data[].attributes.attachment_link.title
"Στερίκας o Ποτάμιος"

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο προπομπός των εκδηλώσεων μνήμης - Κάλεσμα συμμετοχής 1921. Κορυτσάς γέννημα και Φλώρινας θρέμμα, αυτοδίδακτος, χωρίς καν τα τυπικά ακαδημαϊκά προσόντα κι όμως από τους πιο δραστήριους ζωγράφους της ακριτικής από πολλές πλευρές αυτής πόλης και ο βασικότερος συντελεστής μαζί με τον Δημήτρη Καλαμάρα στην ίδρυση της "Στέγης Φιλοτέχνων Φλώρινας" και του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, με σκοπό την προβολή του νεοελληνικού πολιτισμού, την καλλιέργεια του αισθητικού κριτηρίου των κατοίκων και την καλλιτεχνικής παιδεία προς τους νέους, μέσα από διάφορες δράσεις και εκθέσεις επωνύμων δημιουργών και εκπροσώπων νέων τάσεων.