# data[].attributes.body
De les van ...
Wat: bekijk de opnamen van deze les, pak pen en papier en maak van dit fragment aantekeningen
Hoe: zelfstandig, met pen en papier
Hulp: bekijk de video van Tumult of raadpleeg Nu Nederlands 3F op pagina 156 of Nu Nederlands 2F op pagina 130
Tijd: 20-30 minuten
Uitkomst: bespreek in duo's. Geen overeenkomsten? Raadpleeg de docent
Klaar: bekijk de video van Samenvattingen schrijven.

# data[].attributes.attachment_link.title
14 Reactievergelijkingen maken - scheikunde

# data[].attributes.body
Een video-uitleg

# data[].attributes.body
Onderstaande artikel gaat over Sachem. Sachem is een chemiebedrijf. Dit bedrijf geeft een kijkje in hun bedrijfsvoering.

Wat: schrijf een samenvatting over de tekst van maximaal 500 woorden.
Hoe: zelfstandig met pen en papier
Hulp: bekijk de video of lees de informatie van Cambiumned.
Tijd: 20-30 minuten
Uitkomst: bespreek in duo's. Geen overeenkomsten? Raadpleeg de docent.
Klaar: lees de informatie nog eens na in je boek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"We proberen ons bedrijf op het gebied van veiligheid en milieu stapsgewijs steeds op een hoger niveau te brengen." Dat stelt Roelant Rosman, sinds 2010 in dienst bij Sachem Europe in Zaltbommel, waar hij als HSE-QA manager samen met zijn team verantwoordelijk is voor de (proces)veiligheid, gezondheid en milieu op de plant en het contact onderhoudt met de overheid en de omgeving.

Sachem is een afkorting, het staat voor South Western Analytical CHEMmicals . "We zijn een onderdeel van een Amerikaans moederbedrijf. Er zijn in de VS twee productielocaties en het hoofdkantoor bevindt zich in Austin. Wij in Zaltbommel zijn voor Europa verantwoordelijk. Daarnaast is er nog een locatie in Wuxi China en een joint venture in het Japanse Osaka."
Batchgewijs
Sachem is een chemiebedrijf waar batchgewijs producten worden gemaakt. Rosman: "We fabriceren hele diverse producten. We maken onder meer halffabricaten voor de zetmeelindustrie en die maakt er papier van. Ons product is als het ware de lijm die het papier versterkt. Verder maken we voor de pharmaceutische industrie de halffabricaten voor medicijnen of voor zalfjes. Verder zijn we heel groot in het maken van quaternaire ammoniumzouten, die worden in een oplossing verkocht en daar maken tal van grote bedrijven weer een eindproduct van. Een voorbeeld daarvan is een autokatalysator. Ons product bepaalt de poriegrootte van de oppervlakte van de autokatalysator. En dat bepaalt goed hoe deze werkt. Hoe kleiner ons molecuul is des te beter NOx (stikstof) wordt gevangen en des te lager de emissie is. Verder maken we bepaalde stoffen die worden verwerkt in de chipindustrie. De stof kan worden verwerkt in de schermen van tv's dan wel telefoon of Ipad. Dit is in een notendop wat we allemaal doen."
Investering
Het afgelopen jaar zijn er grote zijn stappen gezet om de veiligheid te verbeteren en het verminderen van de milieubelasting. Er was een investering mee gemoeid zijn van 10 miljoen euro. "We hebben diverse projecten lopen", zegt Rosman. "Een van de projecten is het verder automatiseren van onze productieprocessen. We hadden al één productiehal waar alles al geautomatiseerd was. Dat proces draait volcontinu. Daarnaast een andere hal waarbij dat geautomatiseerde proces deels aanwezig was en die nu geheel geautomatiseerd is. Waardoor veel minder menselijke handelingen nodig zijn, en waardoor er op dat vlak qua procesveiligheid een grote stap is gemaakt."
Koeltorens
Een ander traject is het gebruik van minder grondwater voor de sanering van het grondwater. Hiervoor zijn twee koeltorens geplaatst en komt nog een derde koeltoren. "We gaan naar bulkopslag van bepaalde grondstoffen en we hebben veel minder menselijke handelingen. Daar omheen komt er een sprinklerinstallatie. Tevens willen we een thermische naverbrander plaatsen. De stoffen die we nu via de schoorsteen emitteren willen we loskoppelen van de schoorsteen en willen we via een nieuwe oven, een thermische naverbrander, naar de lucht sturen. En dan heb je helemaal geen emissies meer."
Brandweer
Een ander voorbeeld waar Rosman naartoe wil, waar hij in onderhandeling met de overheid is, is de verbetering van de brandveiligheid. "We doen nu alles met opgeleid personeel dat als brandweer fungeert. En in de toekomst maken we gebruik van automatische blussystemen die met een druk op de knop op afstand worden geactiveerd. Er wordt dan een tankput bijvoorbeeld volgeschuimd of een waternevel aangebracht om dampen neer te slaan. Kortom: al dat soort projecten lopen. Vraag is wat de volgorde is om dit te implementeren. Want de eigenaar financiert, maar wel stapsgewijs. Daarom hebben we telkens projecten. Het ene project is relevant voor een brandweer. Een ander project is relevant voor de omgeving, waar de provincie over gaat. En een ander project is meer voor het waterschap. Die twee hebben we uitgenodigd en daar gaan we binnenkort mee praten."
Buildingblocks
Er is ook sprake van een project productieveiligheidssysteem. "We hebben twee jaar lang nagedacht over mogelijkheden hoe we ons huidige procesveiligheidssysteem kunnen verbeteren", zegt Rosman." De eerste stap die we hebben gezet is het inschakelen van iemand die expert is op het gebied van procesveiligheid. Die hebben we nu in ons team zitten en doet nu veiligheidsstudies. En de veiligheid waar binnen wij moeten opereren. Dat was stap één. Stap twee is dat we al onze procedures hebben beoordeeld en we hebben 22 kritische buildingblocks gedefinieerd. Per buildingblock hebben we iemand verantwoordelijk gemaakt die bekijkt of er per buildingblock de juiste procedure-instructie is. Zo manage ik nu een kritische tool waarmee we dit onder controle houden. Een voorbeeld van een buildingblock is het uitvoeren van veiligheidsstudies. Daar is iemand voor verantwoordelijk en die maakt een planning voor de uitvoering hiervan. En op basis van de planning en de uitkomst van de risicobeoordelingen kan ik zien of we het buildingblock beheersen. Dan kan ik hierop bijsturen. Maar belangrijkste is natuurlijk dat we de veiligheidseisen opvolgen. Het kan zijn dat we het beleid moeten verbeteren, dan gaan we daar een plan van aanpak maken en implementeren. Volgens de planning moeten we bijvoorbeeld tien veiligheidssituaties uitvoeren. En elke maand krijg ik een update hoe ver het ermee staat."
Veiligheidsbeheerssysteem
Hij spreekt ook van veiligheidsbeheerssysteem en over borgen dat periodiek wordt bekeken wat te doen als je iets signaleert: "Hoe gaan we wij dan daarmee om. Dat is het ene voorbeeld. Zo hebben we dus 22 buidingblocks geformuleerd met training en opleiding. Blocks zijn bijvoorbeeld het onderhoud van het systeem, het oefenen van rampscenario's, wijzigingen binnen processen of installaties (Management of Change). Daarin hebben we vastgesteld, wat is kritisch en waar willen we en vinger aan de pols houden zodat we continu weten dat we veilig bezig zijn. Als je daar goed aandacht aan besteedt, en dat hebben we twee jaar lang gedaan, dan groei je naar een volgend niveau. En dat kunnen we gelijk in de praktijk brengen omdat we projecten starten. Voorheen kon je eenvoudig binnenkomen en kreeg je een korte uiteenzetting over onze veiligheid. Nu willen we vanaf het begin met een veiligheidsofficer kijken naar de werkvergunning, wat zijn de werkzaamheden, een risicoanalyse, en tijdens het werk komen we regelmatig een onaangekondigde inspectie doen. Dus we zijn wat strenger in de leer geworden, maar ook qua werkzaamheden en dan groei je naar een volgend niveau."
Twee jaar
Wanneer is die periode van onderzoek afgelopen? "We hebben dit in 2016 en 2017 gedaan. En nu is het uitvoeren wat je in die twee jaar hebt opgebouwd en is het zaak het gewoon strak te houden. Het gaat goed. Tot nu toe hebben we interne inspecties gehad die door derden zijn uitgevoerd. We hebben steeds gehoord dat we op de goede weg zijn. Maar de vinger moet aan de pols. Verder hebben we een goed en sterk team dat paraat is. Als er iets is, zie je dat snel terug in de kritische procesindicatoren. Dan praten we daarover en maken we een veiligheidsslag en gaan we er tegenaan. We hebben elkaar daarbij nodig. Tijdens het project waren we met een man of negen, allen afdelingshoofden. Je ziet dat het uitgroeit naar een volgend project, dat meer gericht is op gedrag. Door het continu onder de aandacht te houden, verslap je minder snel."
Relatie
De relatie met overheid, bedrijven en overheid is volgens Rosman uitstekend, weer een ander speerpunt. "Wat we doen is de revisievergunning waar we mee bezig zijn te bespreken. Er is een omgevingsoverleg opgestart, dat overleg is bedoeld om de overheid, omliggende bedrijven en omwonenden aangesloten te houden. We willen hen informeren over de voortgang van dit proces. Elke keer als we een rapport af hebben, dan informeren we. En zo stap voor stap delen we informatie en doen we ook rondleidingen aan vertegenwoordigers van de overheid, bedrijven en omwonenden of andere geïnteresseerden. Daardoor hebben we een betere verhouding met elkaar. We zijn open en transparant. We zien dat het vruchten afwerpt. Dit noemen we The SACHEM Way."

# data[].attributes.attachment_link.title
Vernieuwing voor milieu en veiligheid bij Sachem - ProcessControl

# data[].attributes.attachment_link.description
"We proberen ons bedrijf op het gebied van veiligheid en milieu stapsgewijs steeds op een hoger niveau te brengen." Dat stelt Roelant Rosman, sinds 2010 in dienst bij Sachem Europe in Zaltbommel, waar hij als HSE-QA manager samen met zijn team verantwoordelijk is voor de (proces)veiligheid, gezondheid en milieu op de plant en het contact ...

# data[].attributes.body
tekstuele uitleg bij het schrijven van een samenvatting

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lees de tekst oriënterend/globaal door en stel vast wat het onderwerp is.

Bepaal de hoofdgedachte (wat wordt er over het onderwerp gezegd?) en tekstsoort (uiteenzetting, beschouwing of betoog).

Onderstreep de kernzinnen van inleiding en slot.

Hoofdzaken vaststellen

Lees nu de tekst intensief en onderstreep de kernzinnen van het middenstuk.

Bepaal de deelonderwerpen (welke alinea's hebben hetzelfde deelonderwerp?) en de bijbehorende kernzinnen.

Met welke tekststructuur heb je te maken?

De samenvatting uitschrijven

Noteer de titel en de naam van de schrijver.

Schrijf de kernzinnen van inleiding en middenstuk op.

Noteer uit het slot de hoofdgedachte.

Controleer je samenvatting op formulering (gebruik geen telegramstijl) en spelling en tel het aantal woorden.

Schrijf je samenvatting in het net.

B. De geleide samenvatting

Bij het eindexamen moet je een geleide samenvatting maken. In de opdracht wordt dan aangegeven welke aandachtspunten je moet opnemen.
In de samenvatting moet je geen andere aandachtspunten opnemen ook als jij denkt dat ze wel tot de hoofdzaken behoren.

Maak van de aandachtspunten vragen.

Lees vervolgens de tekst intensief en onderstreep de antwoorden op de vragen.

Schrijf de antwoorden uit.

Controleer je samenvatting op formulering (gebruik geen telegramstijl) en spelling en tel het aantal woorden.

Schrijf je samenvatting in het net.

Nieuwe richtlijnen voor het eindexamen

# data[].attributes.attachment_link.description
Lees de tekst oriënterend/globaal door en stel vast wat het onderwerp is. Bepaal de hoofdgedachte (wat wordt er over het onderwerp gezegd?) en tekstsoort (uiteenzetting, beschouwing of betoog). Onderstreep de kernzinnen van inleiding en slot. Hoofdzaken vaststellen Lees nu de tekst intensief en onderstreep de kernzinnen van het middenstuk.

# data[].attributes.body
Geschreven uitleg
•Luisteren, kijken, begrijpen en schrijven

•Noteer het onderwerp van bijvoorbeeld de les

•Noteer de deelonderwerpen

•Noteer alleen de hoofdzaken

•Let op signaalwoorden van de spreker/docent

•GEEN VOLZINNEN

•Gebruik symbolen zoals pijlen voor een verband of een dubbele punt voor een definitie

•Zorg dat je vaste afkortingen gebruikt zoals bv. Lln. Doc. Nat.

•Onderstreep belangrijke woorden

•Maak waar nodig rijtjes.

•Laat na elk onderwerp een regel leeg