# data[].attributes.body
Hiçbir popülasyon geometrik büyümeyi çok uzun süre devam ettiremez. Popülasyon yoğunluğu arttıkça
popülasyonu oluşturan bireyler su ve yiyecek bulma, enerji, barınma gibi sorunlarla karşılaşır. Kaynakların tükenmesi doğum oranlarını düşürürken ölüm oranlarını artırır. Dolayısıyla yaşama alanlarındaki kaynaklar sadece belirli sayıdaki popülasyonun bireylerini destekleyecek kapasitededir. Belirli bir alandaki maksimum popülasyon büyüklüğü taşıma kapasitesi olarak adlandırılır. Popülasyonun büyümesini sınırlandıran faktörlere ise çevre direnci adı verilir. Kaynaklar tükenmeye başladığında popülasyonun büyüme hızı yavaşlar ve büyüme eğrisi S tipi bir eğri hâlini alır.

# data[].attributes.body
Thomas Malthus (Tomas Maltus) 1798'de yayınladığı kitabında insan popülasyonunun geometrik artış gösterdiğini bildiren teorisini yazmıştır. Bu teoriye göre insan popülasyonundaki nüfus artışı gelecekte yoksulluğa,açlığa ve ölüme yol açacaktır. Şimdilerde insanlar artan nüfusu besleyecek yiyeceğin üretim kapasitesini artırmanın bir yolunu bulmaya çalışmaktadır. Ancak çevreye verilen zarardan, kirlenmeden ve habitatların yok edilmesinden dolayı popülasyon büyümesi olumsuz etkilenmektedir.

# data[].attributes.body
Üretme çiftliklerinde çoğaltılan canlıların sayılarındaki
artış J tipi büyüme eğrisi gösterir. Alabalık ve somon üre-
tim çiftlikleri bu duruma örnek verilebilir. 1944'te Alaska’da
küçük bir adaya bırakılan Ren geyikleri 20 yıl içinde do-
ğal avcıları olmadığından ve besinin bol olmasından dolayı
geometrik artışla çoğalmıştır. Popülasyonun yok olmasına
sebep olan ise aşırı soğuk bir kış mevsimi olmuştur.

# data[].attributes.body
S TİPİ BÜYÜME EĞRİSİ

S tipi büyümede 4 evre gözlenir. Birinci evre popü-
lasyonun kuruluş evresidir (I). Bu evrede popülasyon
ortama uyum sağlar ve birey sayısında artış görülür.
İkinci evre olan logaritmik artış evresinde (II) birey
sayısı geometrik dizi şeklinde artar. Birey sayısındaki
artış popülasyon büyümesini sınırlandırır. Popülasyonun büyüme hızı yavaşlar. Büyüme hızındaki yavaşla-
madan dolayı bu evreye negatif artış evresi denir (III). Popülasyon taşıma kapasitesine ulaşınca denge evresi
(IV) gözlenir. Popülasyonun birey sayısındaki değişiklikler dengeyi bozar.

# data[].attributes.body
Türkiyenin gelecekte nasıl bir yaş piramidine ulaşacağı TÜİK’in geliştirdiği tahminlerle grafikte gösterilmiştir. 2050’de Türkiye’nin küçülen ve gerileyen bir yaş piramidine sahip olacağı ön görülmektedir.

Türkiye’de de olduğu gibi ülkelerin popülasyonlarında başlangıçta görülen hızlı artış; sonrasında artan nüfusun beslenme , barınma gibi gereksinimlere bağlı olarak zamanla azalır. Bunun için tarım arazilerinin doğru kullanımı, işlenmesi ve tarım arazilerinin kirletilmemesi gerekir. Bireylerin ihtiyaçlarının karşılanması ekonomiye ek yük getirebilir. Sosyal ve ekonomik yaşamdaki değişikliklerin getirdiği stres, hastalıkların artmasına neden olabilir. Yaşanan çevrenin kısıtlayıcı faktörleri popülasyonunun büyüklüğü üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.

# data[].attributes.body
TÜİK’in adrese dayalı nüfus kayıt sistemi ile elde ettiği sonuçlara göre 2016 yılına ait yaş piramidi grafikte olduğu gibidir.

Türkiye’de 15-64 yaş grubundaki(çalışma çağı) nüfusun oranı 2016’ %68’dir. 0-14 yaş grubundaki(çocuk çağı) nüfusun oranı ise %23,7 iken 65 ve daha yukarı yaştaki nüfusun oranı %8,3’tür. Grafikteki yaş piramidi incelendiğinde Türkiye nüfusunun yavaş büyüyen bir popülasyona ait olduğu söylenebilir.

# data[].attributes.body
Ülkelere göre yaş dağılımının gösterildiği grafiklere bakarak Gana’nın gelecekte nüfusun hızla artacağı,ülkede iş bulma ve işe yerleşme sorunlarının yaşanabileceği söylenebilir. ABD’de 1950’lerde nüfus patlamasının olduğu ve bu nüfus patlamasının sonraki kuşakları etkilediği yorumu yapılabilir. Almanya içinse 1970 yılından sonra popülasyon artış hızının ani azalış gösterdiği,popülasyonun artış hızının yavaşladığı yorumu yapılabilir.
TÜİK verilerine göre 1923’ten günümüze kadar tespit edilen ve 2023’e kadar tahmin edilen nüfus büyüklüğü ve nüfus artış hızındaki değişimler grafikte gösterilmiştir. Bu grafikte nüfusun artmasına karşın nüfus artış hızının 1985 yılından sonra düşmeye başladığı görülür.

# data[].attributes.body
Popülasyonu oluşturan bireylerin yaşları farklılık gösterir. Popülasyondaki bireylerin yaşlarının dağılımına bakarak popülasyonların geleceği hakkında bilgi sahibi olunabilir. Popülasyonda aynı yaşa sahip bireylerin sayıları gruplandırıldığında yaş piramitleri elde edilir. Hızlı çoğalan popülasyonlarda piramidin tabanını oluşturan genç bireylerin toplam popülasyon içindeki oranı yüksektir. Dengedeki popülasyonlarda yaş gruplarının oranları birbirine yakındır. Azalan popülasyonlarda ise piramidin tepesindeki yaşlı bireylerin oranı genç bireylere göre fazladır.Ülkelerin gelişmişlik düzeyi arttıkça genç yaş grubu oranı azalırken popülasyon dengede kalır.

# data[].attributes.body
Popülasyonu oluşturan bireyler yaşam alanlarında değişik modellerde dağılım gösterir. Dağılımın popülasyon artışı üzerine etkileri vardır. Popülasyonun büyüklüğünü tahmin edebilmek için dağılım modellerinin bilinmesi gerekir. Sıcaklık,nem,rüzgar gibi çevresel faktörler dağılım modellerinin oluşmasında etkilidir. Popülasyonların dağılımı kümeli dağılım, düzenli dağılım ve rastgele dağılım olmak üzere üç tiptir.

# data[].attributes.body
Bireylerin dağılımlarında karşılıklı bir etki yoktur. Bireyler kendileri için uygun alanları seçer ve aralarındaki mesafe farklıdır. Bireyler arasındaki etkiledim en azdır. Doğada çok yaygın görülmekle birlikte popülasyonlarda genellikle kümeli bir dağılıma eğilim vardır. Karahindiba ve Brunsvigia tohumları rüzgarla rastgele dağılım gösteren yaşam alanları oluşturur.

# data[].attributes.body
Alan savunması, besin ve çiftleşme rekabeti gibi popülasyondaki bireylerin birbirini doğrudan etkilediği durumlarda ortaya çıkar. Bireyler arasındaki uzaklık birbirine yakındır ve bireyler arasında sıkı bir etkileşim vardır. Kümeli Dağılıma göre daha nadir rastlanan dağılım şeklidir. Oran penguenlerindeki ve sedir ormanlarındaki sedir ağaçlarının dağılımı düzenli dağılıma örnektir.

# data[].attributes.body
Bireylerin belli alanlarda toplandığı dağılım şeklidir. Gruplar arası uzaklık ve grupların içerdiği birey sayıları farklılık gösterir. En yaygın dağılım modelidir. Popülasyondaki bireyler beslenmek ya da avcılarından korunmak gibi nedenlerle gruplar oluşturabilir. Mantarlar beşinin bol olduğu yerde kümeleşir. Kurtlar daha kolay avlanmak için gruplaşır. Afrika mandaları, kuşlar ve küçük balıklar savunma amacıyla grup oluşturur.

# data[].attributes.body
Belli bir alandaki ya da hacimdeki birey sayısı popülasyon yoğunluğunu belirtir. Ekologlar doğrudan sayma, işaretleme, dolaylı sayım gibi yöntemleri kullanarak popülasyon yoğunluğunu hesaplar. Popülasyona yeni bireylerin eklenmesi ya da bireylerin ayrılmasıyla popülasyon yoğunluğu değişir. Doğum ve içe göçler popülasyon yoğunluğunu artırırken ölüm ve dışa göçler popülasyon yoğunluğunu azaltır.
Kentleşme ve doğal yaşam alanlarının tahribatı da popülasyon yoğunluğunun azalmasına neden olur.
Popülasyon yoğunluğu artarsa besin bulmakta güçlükler ortaya çıkar ve rekabet gözlenir.

# data[].attributes.body
Popülasyonların büyüklüğü sabit değildir. Sahip olduğu birey sayısı ve biyokütlesi zaman içinde değişim gösterir. Popülasyonda zaman içindeki değişimler üzerine etkili faktörler popülasyon dinamiği olarak adlandırılır. Popülasyonun yoğunluğu, bireylerin dağılımı, popülasyonun büyüklüğü ve yaş dağılımı popülasyon dinamiğinin konusudur.

# data[].attributes.body
Belirli bir zamanda belirli bir habitatı paylaşan karşılıklı ilişkiler içindeki aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluğa popülasyon denir. Popülasyon ekolojisi, ekolojik nişleri (ekolojik ortamdaki görev ve sorumlulukları) aynı olan canlıların zamana bağlı sayısal değişikliklerini ve bu değişikliklerin nedenlerini inceler. Canlıların biyotik (canlı etmen) ve abiyotik (cansı etmen) faktörlerden nasıl etkilendiklerini araştırır. Popülasyonun bireyleri aynı çevresel kaynaklara
ihtiyaç duyduklarından çevredeki değişiklikler popülasyonun bireylerini etkiler. Popülasyondaki bireyler
bu kaynaklar için birbirleriyle rekabet hâlindedir.

# data[].attributes.body
Bir popülasyonda doğum ve içe göçler, ölüm ve dışa göçlerden fazla ise popülasyon büyüme halinde; ölüm ve dışa göçler, doğum ve içe göçlerden fazla ise popülasyon küçülme halinde; iki durum birbirine eşit ise popülasyon dengededir.

# data[].attributes.body
J TİPİ BÜYÜME EĞRİSİ
İdeal koşullardaki popülasyonlarda kaynaklar bol olduğu sürece zamana bağlı olarak popülasyonun büyük-
lüğü sürekli artan geometrik bir artışla J tipi büyüme eğri-
sini oluşturur. Bu modelde popülasyondaki bireyler fizyo-
lojik kapasitesi oranında üreyebilmektedir. Popülasyonun
büyüklüğünü etkileyecek toplu ölümler, salgın hastalıklar,
mevsimsel değişiklikler gibi nedenlerle birey sayısında ani
azalışlar görülebilir. Bu durumda popülasyon tamamen or-
tadan kalkabilir ya da kalmayı başaran bireyler yeni büyü-
me eğrisi oluşturacak şekilde çoğalabilir.

# data[].attributes.attachment_caption
Canlı popülasyonlarında üç tip hayatta kalma eğrisi görülür.

# data[].attributes.body
TİP I EĞRİSİ; ergin (yetişkin) dönemlerde hayatta kalma oranı yüksektir. Yavru sayısı azdır, yavru bakımı vardır.İlk ve orta yaşlarda ölüm oranı azdır. Çoğu memelide bu tip hayatta kalma eğrisi görülür.

TİP II EĞRİSİ; her yaş için ölüm oranı sabittir. Bazı omurgasızların,kemirgenlerin, çoğu kuşların ve sürüngenlerin hayatta kalma eğrileri bu tiptir.

TİP III EĞRİSİ; hayatın erken dönemlerinde bireylerin çoğu ölür. Çok sayıda yavrulama görülür. Çoğu böceklerde, pek çok deniz omurgasızlarında ve balıklarda görülür.

# data[].attributes.attachment_caption
 Popülasyondaki doğum oranları ve içe göçler popülasyon yoğunluğunu artırırken; ölüm oranları ve dışa göçler popülasyon büyüklüğünü azaltır. 

# data[].attributes.headline
Popülasyon büyüklüğünde etkili faktörler 

# data[].attributes.subject
Popülasyon büyüklüğünde etkili faktörler 

# data[].attributes.body
Popülasyon büyüklüğündeki değişim, ölüm ve dışa göçlerin toplamının doğum ve içe göçlerin toplamından çıkarılmasıyla elde edillir.