# data[].attributes.body
duidelijke weergave, ook in de klas te gebruiken!

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe je het nieuws simpel kunt manipuleren

# data[].attributes.attachment_link.description
Door verschillende standpunten in te nemen, kun je foto's en video's met een verschillende "stemming" maken en daarmee het nieuws manipuleren.

# data[].attributes.headline
Doe de test! Kan jij nepnieuws van echt nieuws onderscheiden?

# data[].attributes.subject
Doe de test! Kan jij nepnieuws van echt nieuws onderscheiden?

# data[].attributes.attachment_link.description
Er zijn steeds meer website met satirisch nepnieuws. Hoe goed kun jij echt nieuws van nepnieuws onderscheiden? Doe de test.

# data[].attributes.body
Informatievaardigheden aanleren in de brugklas.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze kennisclip gaat over het BIG 6 model (Eisenberg & Berkowitz, 2003) om leerlingen informatievaardigheden aan te leren in het basisonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.description
Onlangs deden we een test onder 350 studenten bedrijfseconomie. We lieten hen een officieel examen basisvaardigheden Microsoft Excel doen. 95% van de studenten zakte voor het examen. En let wel: deze studenten gebruiken dat pakket vrijwel dagelijks...

# data[].attributes.headline
Zo maak je geen werkstuk! Maar er zijn genoeg mensen die het zo doen!

# data[].attributes.subject
Zo maak je geen werkstuk! Maar er zijn genoeg mensen die het zo doen!

# data[].attributes.attachment_link.description
Een politiestudent maakt een werkstuk door middel van het knippen en plakken van informatie die hij vindt op internet. Komt hij hier mee weg? Bekijk de film om te zien hoe dit afloopt.

# data[].attributes.body
De filterbubbel! Je kunt je zoekopdrachten aanpassen om eruit te stappen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat is computational thinking? Deze term hoor ik steeds vaker als het gaat over programmeren, robotica en 3D printen in het onderwijs. Afgelopen vrijdag heb ik zelfs nog gebrainstormd over een mogelijke leerlijn computational thinking (zie mijn vorige blogbericht). Maar wat is het precies?

Wikipedia
Op Wikipedia is helaas geen Nederlandstalige pagina van computational thinking. Ik neem hieronder de vrijheid om een deel van het Engelstalige artikel op Wikipedia te vertalen. Ik hanteer de Engelse term, aangezien deze (tot nu toe) steeds in Nederland wordt aangehouden:

Pak een aardappelschilmesje in je voorkeurshand.

Pak de peer in je andere hand.

Schil de peer.

Snijd de peer in stukjes.

Verwijder het klokhuis.

Gooi de perenschilletjes en het klokhuis bij het GFT-afval.

Eet de stukjes peer.

Was je handen.

De afgelopen maanden wordt de term computational thinking steeds vaker genoemd als belangrijk (nieuw) onderdeel van het Nederlands onderwijs. Onderwerpen zoals programmeren, robotica, 3D printen zijn ontzettend populair. Ik denk dat het goed is om tot een (gezamenlijk) beeld te komen van wat computational thinking precies inhoudt en hierboven doe ik een eerste poging om het (ook voor kinderen) begrijpelijk te maken. Bewust gebruik ik hierbij even geen theoretische modellen en indelingen zoals sommige instanties al hebben gemaakt. Ik ben echt op zoek naar de inhoud van het begrip zelf. Ik ben erg benieuwd naar reacties en aanvullingen op dit blogbericht!

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat is computational thinking? Deze term hoor ik steeds vaker als het gaat over programmeren, robotica en 3D printen in het onderwijs. Afgelopen vrijdag heb ik zelfs nog gebrainstormd over een mogelijke leerlijn computational thinking (zie mijn vorige blogbericht). Maar wat is het precies? Wikipedia Op Wikipedia is helaas geen Nederlandstalige pagina van computational thinking.

# data[].attributes.attachment_link.title
Brain evolution 101 for teachers: Digital Natives: iBrain

# data[].attributes.attachment_link.description
Prepared for professional development training I led for language teachers, this video explains how technology is changing the brain. It is focused on the strengths and weaknesses of digital native students, and it is based on the book "ibrain: Suriving the Technological Alteration of the Modern Mind" by Gary Small & Gigi Vorgan.

# data[].attributes.headline
De waarheid over jouw privacy op social media

# data[].attributes.subject
De waarheid over jouw privacy op social media

# data[].attributes.attachment_link.title
De waarheid over jouw PRIVACY op SOCIAL MEDIA met Jiami en Zoey Ivory | 1/2

# data[].attributes.attachment_link.description
Veerle van de Digiraad geeft presentator Koert-Jan de Bruijn advies over hoe je sneller en slimmer kan zoeken op internet

# data[].attributes.body
Welke tools kan ik allemaal inzetten om mijn onderwijs te verrijken?

# data[].attributes.attachment_link.description
MEISTERTASK Delen? Graag! Het is een tijdje geleden dat ik een blog heb geschreven. Voor degenen die pas sinds kort mijn nieuwsbrief ontvangen: Ik schrijf geen blogs tijdens de vakantie, om ook even...

# data[].attributes.headline
Risico's internetgebruik, kom langs in de mediatheek als je deze quiz wilt doen!

# data[].attributes.subject
Risico's internetgebruik, kom langs in de mediatheek als je deze quiz wilt doen!

# data[].attributes.body
Ken je begrippen en doe de test!

# data[].attributes.attachment_link.title
Leuke quiz met lesplan om te reflecteren op mediagedrag

# data[].attributes.attachment_link.description
Een leuke, klassikale quiz met lesplan voor jongeren van 12 tot 17 jaar over o.a. mediagedrag en -gebruik. Geschikt voor lessen burgerschap, maatschappijleer, mediawijsheid, Nederlands.

# data[].attributes.body
Klik op deze link en stem op verschillende stellingen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Web survey powered by SurveyMonkey.com. Create your own online survey now with SurveyMonkey's expert certified FREE templates.

# data[].attributes.body
Leugen of waarheid!

# data[].attributes.attachment_link.title
Are You Living an Insta Lie? Social Media Vs. Reality

# data[].attributes.attachment_link.title
Social Media Wijs - De Digitale Uitdaging in het Onderwijs

# data[].attributes.body
Welk social media kanaal wordt het meest gebruikt?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het grote social media-onderzoek dat Newcom al sinds 2010 in Nederland jaarlijks houdt levert in 2018 weinig verrassende resultaten op. Instagram groeit hard en is met Snapchat en YouTube populair bij jongeren; ouderen zitten nog op Facebook maar daar heb je het dan ook wel mee gezegd; YouTube is nog steeds groot maarlang niet zo groot als WhatsApp en niemand vertrouwt social media.

Facebook

Je kunt wel zeggen dat jongeren Facebook massaal links laten liggen, maar dat is eigenlijk schromelijk overdreven. Het gebruik onder tieners tussen de 15 en 19 is gedaald van 80 procent vorig jaar naar 72 procent nu. Dat is zeker een daling, maar betekent ook dat dus nog steeds zeven van de tien jongeren een Facebook-account heeft. Het dagelijks gebruik is echter niet zo groot: ook dat daalde van 54 naar 43 procent.

Instagram & co.

Insta gaat als een trein: de dienst van Facebook heeft inmiddels meer dan vier miljoen gebruikers in Nederland en is daarmee de snelst groeiende social media-service die we gebruiken in Nederland. Dat komt ook doordat Instagram door zowel jong als oud wordt omarmd, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Snapchat, dat maar 2,4 miljoen gebruikers heeft.

Die laatste is relatief sterk onder jongeren, maar ook in Nederland doet de app niet wat ze bij Snap Inc. hopen en kan het echt niet concurreren met Instagram en in harde cijfers ook zeker niet met Facebook. YouTube wordt natuurlijk heel veel gekeken, maar om die acht miljoen kijkers nou als social media-gebruiker te tellen gaat toch wat ver.

LinkedIn is de stiekeme social media-app, want al met al zitten daar toch 4,4 miljoen Nederlanders op. Ze doen er wel heel weinig mee, want LinkedIn heeft met afstand de laagste participatiegraad van alle apps. Pinterest (met ook nog drie miljoen gebruikers) doet het dan nog beter.

De grootste

De allermeeste gebruikers zijn te vinden op WhatsApp met 11,5 miljoen gebruikers, gevolgd door Facebook (bijna elf miljoen) en daarna YouTube. Dat maakt opvallend genoeg Facebook nog steeds het grootste platform dat je zou bestempelen als social media, want WhatsApp is een chatapp en YouTube is zoals ik al zei meer onze entertainment-hub. Het verlies van de jongeren doet Facebook in die zin dan toch niet genoeg pijn om de hoogste notering kwijt te raken.

De vooruitzichten voor 2019 kun je dus eigenlijk al uittekenen: meer van hetzelfde. Misschien hebben we dan al helemaal afscheid genomen van Twitter, want dat krijgt in Nederland toch geen enkele voet aan de grond, zo lijkt het. Terwijl het gretig als nieuwsbron wordt gebruikt is de zin om het als communicatieplatform te gebruiken toch niet echt aanwezig, zo lijkt het.

[Afbeeldingen © REDPIXEL - Adobe Stock]

Meer content

# data[].attributes.attachment_link.title
Social media-onderzoek 2018: wat wordt het meest gebruikt?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het grote social media-onderzoek dat Newcom al sinds 2010 in Nederland jaarlijks houdt levert in 2018 weinig verrassende resultaten op. Instagram groeit hard en is met Snapchat en YouTube populair bij jongeren; ouderen zitten nog op Facebook maar daar heb je het dan ook wel mee gezegd; YouTube is nog steeds groot maarlang niet zo groot als WhatsApp en niemand vertrouwt social media.

# data[].attributes.body
Leer!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jongeren weten optimaal gebruik te maken van social media. Ze vinden elkaar razendsnel. Aan de andere kant is de sociale druk bij jongeren om leuk gevonden te worden nog nooit zo groot geweest als nu. Het baart ons, de generaties die ook zonder internet zijn opgegroeid, zorgen.

Jongeren die altijd maar op hun smartphone kijken, en altijd maar online zijn. Is het echt zo erg? Of weten we gewoon nog te weinig over hoe ze alleen, of samen met leeftijdsgenoten, hun weg vinden in een wereld vol digitale media?

Internet (en natuurlijk: volle batterij) een eerste levensbehoefte

Geboren na 1996, 24/7 online en digitaler dan iedere voorgaande generatie. Jongeren groeien op met online media en het is ook niet meer dan normaal dat er altijd internet beschikbaar is. Het is net zo vanzelfsprekend als water uit de kraan. Kortom, internet is de eerste levensbehoefte. Een groot deel van hun vrije tijd brengen ze dan ook online door. In een eigen digitale leefwereld waarin zij alleen of met elkaar zijn. Vrij van alle dagelijkse 'verplichtingen' van ouders en school. Ze maken daar contact, trekken met elkaar op en ontwikkelen (online) kennis en vaardigheden.

En dat kan natuurlijk niet zonder de smartphone. De smartphone is volledig geïntegreerd in hun leven. 99 procent van de jongeren (13 tot 18 jaar) is in het bezit van een smartphone (pdf). Het is een generatie die volledig online opgroeit met een smartphone in de hand. Ze kunnen eerder swipen dan praten en worden daarom ook wel 'Generatie Swipe' genoemd.

Al gezien? De onbekende doelgroep: middelbare scholieren

Bingewatchen, appen en muziek luisteren

Jongeren gebruiken massaal social media. Bijna alle jongeren (99%) van 12 tot 25 jaar maken gebruik van social media. Om te luisteren naar muziek, filmpjes en series (Netflix) te bekijken, appen met vrienden en om te gamen. De sociale omgeving is voor jongeren van levensbelang. Maar hoeveel tijd besteden ze nou aan die media op een dag?

Uit onderzoek van Media:Tijd blijkt dat ze 7 uur en 42 minuten per dag aan media besteden (pdf). Het grootste deel daarvan besteden ze toch echt aan communiceren via social media (2 uur en 12 minuten) en bekijken van video's en tv (2 uur en 15 minuten). Van die kijktijd is 21 procent gestreamd (via Netflix) of gedownload, en 11 procent is het kijken van filmpjes op onder andere YouTube.

Uit een recent Brits onderzoek blijkt zelfs dat jongeren al meer online 'tv' kijken (via Netflix) dan traditioneel voor de televisie. De overige tijd besteden ze aan het luisteren van muziek (1 uur en 35 minuten). En jongens doen dat per dag een half uur langer dan meisjes. Ook spenderen zij meer tijd (45 minuten) aan gamen dan meisjes.

Liever push-notificaties dan papier

Niet verrassend, maar jongeren hebben een sterke voorkeur voor mobiele apparaten, zoals de smartphone. Zo bekijken zij media voornamelijk op hun smartphone (4 uur en 30 minuten per dag). En nog maar 8 minuten op papier. En dat is bij alle 'oudere' generaties andersom: de mobiele technologie maakt daar nog plaats voor het ouderwetse papier. Jongeren blijven dus liever via hun smartphone op de hoogte van iets dan op papier. En dat is toch ook niet gek? Waarom zou je nog bijvoorbeeld nieuws in de krant willen lezen als je het de vorige dag al via een pushbericht van NOS of NU.nl tot je hebt genomen?

Wil jij een sterke social strategie opzetten? Leer in 6 dagen de basis van socialmedia-marketing tijdens deze korte opleiding [tip]

Mbo-studenten zijn vaker online

De meerderheid van de jongeren is máár 1 tot 3 uur per dag actief op social media. Leeftijd maakt geen verschil in de hoeveelheid tijd die jongeren aan social media spenderen. Behalve bij 15 en 16-jarigen. Zij zijn langer online, gemiddeld 5 uur per dag.

Social media zijn ook veel populairder bij meisjes dan onder jongens. Meisjes (22%) zijn gemiddeld 3 tot 5 uur per dag bezig met social media. Bij jongens is dit 17 procent. Ook geeft 11 procent van de meisjes aan meer dan 5 uur per dag online te zijn op social media. En dat ten opzichte van 4 procent van de jongens. Het opleidingsniveau heeft ook grote invloed op het online mediagebruik. Zo blijkt dat mbo-studenten 2,5 keer zo vaak dagelijks 5 uur of meer aan social media spenderen, als universitaire studenten.

Meisjes hebben meer last van FOMO

Wat is de voornaamste reden voor jongeren om social media te gebruiken? Gewoon omdat ze het leuk vinden (97%), contact willen met anderen (92,4%) of uit verveling (80%). Het feit dat ze geen informatie willen missen ( fear of missing out, ook wel FOMO) is voor 49,8 procent een reden om social media te gebruiken. Dat laatste, hoe zit dat nou precies?

21 procent van de meisjes geeft aan vaak bang te zijn om dingen te missen als zij niet online zijn. Ze kunnen niet zonder WhatsApp, Facebook of Instagram.

Leeftijd speelt een belangrijke rol als het gaat om het missen van dingen op social media. Het blijkt dat 12 tot 18-jarigen het veel vervelender vinden als zij ergens niet online kunnen zijn, dan 18- tot 25 jarigen. Ook hebben meisjes hier meer last van dan jongens. 21 procent van de meisjes geeft aan vaak bang te zijn om dingen te missen als zij niet online zijn. Ze kunnen niet zonder WhatsApp, Facebook of Instagram.

Een verklaring hiervoor zie je terug in de functie van social media voor jongens en meisjes. Meisjes gebruiken social media vooral om contact te onderhouden met vriendinnen. Bij jongens ligt de nadruk op entertainment, YouTube-filmpjes kijken. Dit FOMO-effect is trouwens ook terug te zien in opleidingsniveau. Zo blijkt dat laag en middelbaar opgeleide jongeren hier meer problemen mee hebben dan hoger opgeleiden.

Pas je cookievoorkeuren aan

Likes belangrijker dan geld

Ipsos Mori ging nog een stapje verder. Ze hebben onderzoek gedaan naar het online leven van deze tieners om te ontdekken wat de impact van sociale media is op het echte leven (pdf). 16 procent van de jongeren geeft aan dat negatieve reacties of weinig likes op sociale media ook invloed hebben op het echte leven. En dit effect is wederom het grootst bij meisjes. Meisjes zeggen veel vaker verslaafd te zijn en besteden er meer tijd aan. Ze werken continu aan het perfecte plaatje. Die nieuwe profielfoto gaat dus echt offline als er niet meer dan tien likes bij staan.

11 procent van de jongeren gaf zelfs aan zich depressief te voelen als gevolg van vervelende berichten of het krijgen van weinig likes. En het gaat zelfs nog een stap verder. 9 procent van de jongeren geeft aan likes nog belangrijker te vinden dan geld. Dit laat heel duidelijk zien wat het belang is van de digitale leefwereld van jongeren, en wat de impact van social media daarop is.

Social media hebben een doel en functie

Jongeren weten daarentegen het snelst nieuwe social media en digitale trends op te pikken. Ze kunnen razendsnel keuzes maken in hun digitale leefwereld. Dat blijkt ook wel uit uit onderzoek van Ruigrok in het artikel: 'Swipen, appen & snappen: zo gebruiken digitieners social media'. Zo blijkt dat elk socialmedia-kanaal een eigen doel en functie heeft.

Zo is Instagram voor het verzamelen van likes bij vrienden en onbekenden, Facebook voor familie, YouTube voor vermaak en gespreksstof en wordt op Snapchat de ware ik getoond aan vrienden. Jongeren weten nieuwe ontwikkelingen dus prima een plek te geven binnen hun online activiteiten.

Voorbeeld? Videochat-app Houseparty is een echte hype en is inmiddels ook een onderdeel geworden van hun medialandschap. Waar het begon als gezellig met z'n allen videochatten, zetten ze Houseparty nu in om huiswerk met elkaar te bespreken.

De veranderende rol van media voor jongeren

Jongeren zijn veel online en hebben vaak hun smartphone in de handen. Ze gebruiken social media met name om contact te leggen met anderen, en weten dit razendsnel te doen. De rol van media is sterk veranderd. Waar oudere generaties nog een voorkeur hebben voor papier, is de jeugd gefocust op communicatie via pushberichten.

Jongeren zijn veel beter in staat dan oudere generaties om nieuwe digitale trends en social media een plek te geven binnen hun digitale leefwereld. Elk socialmedia-kanaal geven ze een eigen doel en functie. Jongeren experimenteren sneller met nieuwe ontwikkelingen, maar weten dit ook snel effectief in te zetten voor hun eigen doeleinden. Denk aan de ontwikkeling van Houseparty dat nu gebruikt wordt om huiswerk te bespreken.

Jongeren zijn veel beter in staat dan oudere generaties om nieuwe digitale trends en social media een plek te geven binnen hun digitale leefwereld. Elk socialmedia-kanaal geven ze een eigen doel en functie.

Ze spenderen minder tijd aan traditionele media dan andere generaties, kunnen sneller informatie tot zich nemen en effectiever communiceren. Is dat dan zo erg? Je ziet bij jongeren dat social media een positief effect hebben op contact met vrienden en familie. En dat werkt ook offline door. Ze zijn dus niet volledig op hun scherm gefixeerd, maar hechten juist veel waarde aan het face-to-face contact met familie en vrienden. En dat bevestigt ook wel het interessante experiment van Onno Hansen-Staszynksi in samenwerking met 3FM: ' 24 uur lang alleen maar mogen chatten: zo reageren jongeren '.

Ook leren omgaan met kansen en risico's

Ook moeten we niet alle jongeren over één kam scheren. Opleidingsniveau, leeftijd en geslacht zorgen al voor verschillen in hun gebruik van social media. Zo zien we alleen binnen het mbo-onderwijs al een verschil tussen niveau 1 en niveau 4 -studenten. Het is goed om rekening te houden met verschillen en jongeren juist te stimuleren in het gebruik van online media.

Wel ligt er nog een grote open ruimte in het informeren van jongeren op het gebied van social media. Denk aan onderwerpen als FOMO en kansen en bedreigingen van social media. Daarin ligt een rol weggelegd voor ouders en onderwijs. Het is namelijk cruciaal dat we jongeren ook leren om te gaan met de kansen en risico's die het internet biedt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jongeren & online media: appen, swipen en bingewatchen - Frankwatching

# data[].attributes.attachment_link.description
Jongeren weten optimaal gebruik te maken van social media. Ze vinden elkaar razendsnel. Aan de andere kant is de sociale druk bij jongeren om leuk gevonden te worden nog nooit zo groot geweest als nu. Het baart ons, de generaties die ook zonder internet zijn opgegroeid, zorgen.

# data[].attributes.body
Lukt het jou?

# data[].attributes.attachment_link.description
Indulge your curiosity and have a little fun with these stories about the weird and the wonderful. With articles on aliens, cats, cartoons, and hoaxes, this collection is guaranteed boredom-basher.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vloggers zijn de beroemdheden van de 21e eeuw. Maar er is een schaduwkant: "Bedrijven staren zich blind op bereik en likes, wat niets zegt over de kwaliteit."

Dit artikel verscheen eerder in RTL Z Weekend Magazine

Monica Geuze filmt zichzelf terwijl ze in bed ligt. Voor haar doen is ze extreem vroeg wakker, om acht uur. "Jeetje, wat heb ik nu veel tijd." Ze kleedt zich aan. "De trui is van de Zara, het rokje van River Island. Ik weet niet zo goed of ik de trui in mijn rokje moet stoppen of niet."

De gemiddelde dertigplusser vraagt zich waarschijnlijk af wie Monica Geuze is en waarom ze wil delen hoe laat ze opstaat of dat ze een mega-McDonalds-bestelling plaatst. Het antwoord is: omdat haar 280.000 abonnees willen weten wat de 22-jarige dj eet, drinkt, draagt en doet. En daar maken steeds meer merken gretig gebruik van.

Populairder dan tv-sterren

Zoals Geuze zijn er tientallen YouTubers in Nederland die een inkomen verdienen door zichzelf uit te venten op social media. Onder de millennials (20-34 jaar) en de generatie Z zijn online videomakers als Nikki de Jager (Nikki Tutorials, 6,5 miljoen abonnees), Robert van Eijndhoven (Siv HD, 2 miljoen abonnees) en Enzo Knol (1,4 miljoen abonnees) populairder dan de meeste tv-sterren. Ter vergelijking: een gemiddelde aflevering van het bepaald niet slecht bekeken RTL Late Night trekt 650.000 kijkers. Eén aflevering van StukTV genereert tussen de 500.000 en 2 miljoen views.

"De invloed van online videomakers werd en wordt nog steeds schromelijk onderschat, omdat we er als oudere generatie een waardeoordeel over uitspreken. Vlogs of beauty tutorials worden afgedaan als leeghoofdig gebabbel", zegt marketing- en mediaexpert Igor Beuker. "Zelfs hele grote jongens uit de Mad Men-generatie (jaren '60, red.) hebben de explosieve groei van consumer generated content niet aan zien komen. De CEO van het globaal opererende reclamebureau BBDO zei vijf jaar geleden nog tegen mij in Cannes: 'Dat YouTube gaat nergens over. De grappen zijn flauw en de beeldkwaliteit is slecht'." Inmiddels heeft YouTube meer dan een miljard gebruikers.

Bedrijven willen graantje meepikken

De verschuiving van lineaire tv naar online video heeft de advertentiemarkt flink opgeschud. Jonathan Berhane (33), partner manager bij RTL MCN (Multi Channel Network) merkt dat de onlinevideomarkt flink in de lift zit. Het mediabedrijf helpt talentvolle online-videomakers te professionaliseren en regelt commerciële samenwerkingen. Daarnaast bouwen ze online kanalen in eigen beheer.

Voor Berhane bij RTL MCN aan de slag ging, verzorgde hij als artiestenmanager onder andere het management van zangeres Esmee Denters. "Zij was een van de eerste muziekartiesten die wereldwijd doorbrak op YouTube. Ineens veranderde de positie van de artiest: de platenmaatschappijen hadden niet meer het alleenrecht om te bepalen wie zichtbaarheid kreeg en daarmee succes. Talent kon zichzelf gaan broadcasten. Dat was voor mij een kantelpunt. Ik wist toen: hier ligt de toekomst."

Ook Daan Sip (38), managing director bij het concurrerende Social1fluencers merkt dat steeds meer bedrijven een graantje mee willen pikken van het bereik van bekende YouTubers. "Een paar jaar geleden was het nog schrapen. Nu komen merken met volwassen marketingbudgetten aanzetten."

Verdienmodel

Hoe een Youtuber geld verdient, verschilt niet zo veel van traditionele mediabedrijven als RTL of Telegraaf Media, alleen zijn de online videomakers een mediabedrijf(je) op zichzelf. Inkomsten komen voornamelijk uit:

Advertenties die voor, tijdens en/of na een vlog, tutorial of online show worden afgespeeld. De verdiensten ervan worden uitgedrukt in cpm (cost per mille) dat staat voor inkomsten per duizend advertentieweergaven. Welke Youtuber wat verdient is een publiek geheim, maar volgens inside bronnen van Quote zitten grote internationale YouTube-sterren op een cpm van 7 dollar. Enzo Knol zou rond de 3 dollar zitten. Een filmpje met 226.000 views zou met dit cpm gemiddeld 300 euro opleveren, waarvan 45 procent naar YouTube gaat.

Partnerships - Laura Ponticorvo neemt een slok Dr. Pepper in haar vlog. 'Het is een soort van cola met een fruitsmaakje. Cherry of zo. Héérlijk.' Deze zogenoemde product placements leveren grote youtubers tussen de 5000 en 15.000 euro op, afhankelijk van markt, bereik en doelgroep.

Events - Beautyblogger Masha Feoktistova organiseert een Beauty Gloss Party in de Beurs van Berlage. Bezoekers betalen tussen de 25 en 30 euro voor toegang. Leveranciers van beautyproducten mogen hun waren verkopen. Van de winst pikt Feoktistova een graantje mee.

Merchandise - Koop haarolie van Negin Mirsalehi (Gison, 74 euro per 100 ml).

Gastoptredens - Giel de Winter van Stuk TV verschijnt betaald als presentator in het tv-programma Galileo (RTL5).

Omzet: paar ton per jaar

Wereldwijd zijn het aantal YouTube-kanalen met jaarlijkse inkomsten van zes cijfers in 2016 met 50 procent gestegen. In Nederland zijn er bijna geen Youtubers die een omzet van die omvang halen, maar de top zet per jaar zeker een paar ton om.

Dat lijkt makkelijk geld verdienen. Het enige dat je nodig hebt is een camera en een vlotte babbel. Toch? "Guess again", zegt Sip. "Bekende YouTube-sterren die een acceptabel inkomen weten te vergaren, zijn rasechte ondernemers. Heel veel mensen proberen het, maar er zijn er maar weinig die het volhouden en succesvol zijn."

Wat maakt een Youtuber dan (economisch) succesvol? Sip, Berhane en Beuker zien een paar factoren die het kaf van koren scheiden:

Werkethos

Succesvol vloggen is meer dan af en toe een filmpje uploaden. "De werkdiscipline van bijvoorbeeld Enzo Knol is ongelofelijk", zegt Berhane. "Hij produceert twee video's per dag. Dat is geen kwestie van filmen en posten. Van tevoren bedenk je een concept, dat werk je uit, dan ga je editen. Daarnaast moet je tijd besteden aan partnerships, fans, events, enzovoorts. Dat gaat ook in het weekend door."

Passie

Niemand heeft ooit gezegd dat je automatisch geld kunt verdienen met vloggen of bloggen, zegt Beuker. "Als cashen je uitgangpunt is, hou je het niet vol." Bijna alle succesvolle online sterren zijn begonnen vanuit een authentieke passie. Ze zijn helemaal weg van make-up, koken, mode of auto's en willen hun kennis en kunde graag delen met anderen. Een van de meest succesvolle voorbeelden hiervan is twintigjarige Nikki de Jager. Op haar veertiende maakte ze in haar slaapkamer al haar eerste make-up tutorial en perfectioneerde ze haar Engels door naar films te kijken. Zes jaar en 584 videos later heeft ze een pr-waarde van 20 miljoen dollar.

Creativiteit

Voor vloggers zijn commerciële samenwerkingen complexer dan voor een gemiddelde voetbalster die een spectaculair doelpunt maakt in een Nike-commercial. Vloggers kunnen niet zomaar roepen dat Twix de lekkerste snack is, want dan haken fans af. Het merk moet bij de creator passen en op een natuurlijke manier in de video terugkomen. Daarvoor moeten Youtubers in staat zijn creatieve concepten te ontwikkelen. Als geslaagd voorbeeld noemt Berhane de samenwerking tussen StukTV en Universal Pictures om de film Central Intelligence te promoten.

Hybride businessmodel

Wil je een beetje rondkomen als online videomaker, moet je groter en breder denken dan veel views. "Met anderhalf à twee miljoen views per maand verdien je een minimuminkomen van 1500 euro", zegt Berhane. De grootverdieners gebruiken YouTube om bereik te creëren en bouwen vanuit daar hun mediabedrijf uit. "De slimmeriken hebben allemaal een hybride businessmodel met eigen merchandise, events en gastoptredens", zegt Beuker. "Maar een paar procent van de youtubers kan hier echt zijn brood mee verdienen. De grote middenmoot bijt op een houtje."

Algoritme

Een minder in het oog springende factor, maar daarom niet minder belangrijk: hoe slim speel jij in op het algoritme van YouTube? "Titel, beeld, tags, waar zit je publiek, wat is hun zoekgeschiedenis, hoe laat post je een nieuwe video: al dit soort dingen bepalen welke creator overleeft", zegt Berhane. "En dat wordt in de toekomst alleen maar belangrijker."

Ga online opvoeden

Voor lezers die er nog steeds van dromen hun boterham te verdienen met online video: er zijn nog gaten in de markt die je kunt opvullen. "Op het gebied van opvoeding en financieel advies is er nog weinig aanbod in Nederland", zegt Sip. Hij adviseert dan wel nú te beginnen. Want: de komende jaren zal het aantal volwassen kijkers flink groeien. "En ook de jonge youtubers van nu worden ouder. Dan sta jij voor ze klaar met een hele rits informatieve opvoedingsvideo's."

Gele Speedo verhoogt je waarde

Online video blijft de komende vijf jaar booming, daar zijn Sip, Beuker en Berhane het over eens. Marketingbudgetten zullen groeien en het aanbod wordt professioneler door de toegankelijkheid van goede camera's en mediabedrijven die talenten verder helpen en hogere budgetten beschikbaar stellen voor het ontwikkelen van formats. Daarmee zal ook het belang van sociale status toenemen, voorspelt Beuker. "Het wordt de nieuwe valuta. Hoe meer volgers, des te meer je waard bent."

De trendwatcher ziet dit fenomeen nu al doorsijpelen in het bedrijfsleven. Steeds meer bedrijven werken met like-targets en staren zich blind op bereik. Deze tendens baart Beuker zorgen: ethiek en competenties kunnen het onderspit delven. "Als ik bij wijze van spreken drie keer per dag een selfie maak met een gele Speedo aan of mensen beledig op Twitter - zoals Trump doet - dan word ik beloond met een vergroot sociaal bereik en een daaraan gekoppelde waarde. Een spreker of dj met 150.000 volgers krijgt een hogere fee dan iemand met 21.000 volgers, terwijl bereik niets hoeft te zeggen over de kwaliteiten van een professional."

Daar komt nog bij dat bereik en likes tegenwoordig te koop zijn. En als de concurrent likes inkoopt en daarvoor wordt beloond, wil niet iedereen achterblijven. "We moeten oppassen dat ons spiegelbeeld - selfie, vlog, tweet, instapost - niet belangrijker wordt dan ons zelfbeeld."

# data[].attributes.attachment_link.description
Vloggers zijn de beroemdheden van de 21e eeuw. Maar er is een schaduwkant: "Bedrijven staren zich blind op bereik en likes, wat niets zegt over de kwaliteit." Dit artikel verscheen eerder in RTL Z Weekend Magazine Monica Geuze filmt zichzelf terwijl ze in bed ligt.

# data[].attributes.body
En iedereen gelooft het....

# data[].attributes.attachment_link.description
Hallo! VICE maakt gebruik van functionele en analytische cookies. Met cookies bedoelen we ook scripts, local storage, en pixeltags of beacons. Die gebruiken we om inzicht te krijgen in de werking en effectiviteit van onze site. Derde partijen plaatsen via onze website ook cookies voor socialmediaintegratie, om gepersonaliseerde advertenties te laten zien, en om inzicht te krijgen in hoe goed verschillende websites werken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kijk kritisch naar subtiele advertenties op sociale media!

# data[].attributes.body
flipping the classroom?

# data[].attributes.attachment_link.title
Je eindexamen leren doe je op YouTube - Mediawijsheid.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Interview met Arnoud Kuijpers die zijn leerlingen voorbereidt op een examen via YouTube

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom je geen openbare wifi meer moet gebruiken

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Of we het nu hebben over lesvoorbereidingen, het doceren van de te leren stof of het toetsen en beoordelen van de scholieren: de ICT-vaardigheden van docenten worden het gehele jaar door aangesproken. "Niet omdat het moet, maar omdat het de werkzaamheden van docenten ondersteunt. Technologie is geen doel, maar een middel. Het staat altijd in dienst van de leraar", aldus Desirée Joosten-ten Brinke. Als lector Technology Enhanced Assessment onderzoekt zij hoe technologieën ervoor kunnen zorgen dat toetsingen en beoordelingen efficiënter en - bovenal - effectiever kunnen plaatsvinden.

Efficiënter toetsen en beoordelen
Er gebeurt namelijk van alles rondom het toetsen en beoordelen van leerlingen. "Ongeacht het onderwijsniveau", bevestigt Joosten-ten Brinke. "We hebben het dan niet alleen over de ICT-vaardigheden, maar ook over tools als robotica die het toetsen en beoordelen efficiënter kunnen maken. Niet omdat die techniek er toevallig is, maar omdat het ook echt een meerwaarde heeft." In het formatief toetsen, dus kijkend naar hoe de leerling zich verder kan ontwikkelen op basis van waar hij nú eigenlijk staat, kunnen toepassingen als ICT een grote rol spelen. "Als leraar wil je voortbouwen op wat de leerling wel en niet weet. Daar kun je dan tussentijds je instructies op aanpassen. Dit kan door middel van een formele toets, maar bijvoorbeeld ook door tussentijdse digitale quizjes. Dan krijg je als docent heel snel een beeld van wat de leerlingen weten en kun je je lessen gaan differentiëren."

Hoe mooi het ook klinkt: voor veel docenten is een toepassing zoals digitaal formatief toetsen een behoorlijke uitdaging. "Dit zijn future skills die behoorlijk wat vragen van docenten die pak 'm beet twintig jaar geleden van de lerarenopleiding afkwamen. Maar ik denk dat juist dáárom elkaar informeren zo ongelofelijk belangrijk is. Zij die nu de lerarenopleiding volgen moeten bij het afronden van hun studie weten hoe en waarom ze met bepaalde tools werken. Voor docenten die al wat langer actief zijn in het onderwijs zijn er naschoolse opleidingen, waarvan sommige zich alleen richten op de ICT-component, maar de meeste proberen dit te combineren met didactische werkvormen." Zo leren de docenten niet alleen dát er tools zijn, maar ook waarom ze die moeten gebruiken.

Hoe kan ik toetsingsvragen hergebruiken? Hoe kan ik een toets maken die tegelijkertijd betrouwbaar en valide is? Hoe zit het met fraudemogelijkheden? Een kleurrijk palet aan vraagstukken die uitstekend met behulp van ICT-oplossingen beantwoord kunnen worden. Natuurlijk zijn hier wel altijd risico's aan verbonden. "Digitale toetsingsmethoden maken interactief toetsen van kennis en vaardigheden mogelijk, maar als de computers uitvallen heb je daar als leraar weinig aan. Dan kun je in plaats van een 'Klik de hoofdstad van de provincie Groningen'-vraag wel een 'kruis aan'-vraag achter de hand houden, maar dat is niet wat je wil. Leraren zullen dus een ICT-veiligheidsplan achter de hand moeten hebben."

Toetsingspraktijk
Wanneer docenten van collega's hebben gehoord, of in literatuur hebben gelezen, dat bijvoorbeeld tussentijds toetsen bijdraagt aan de motivatie van leerlingen, dan moet diegene dit in zijn eigen praktijk kunnen gaan uitproberen. "Nog voordat er peperdure licenties voor programma's en pakketten worden aangeschaft." Door dit in de ene klas wel te doen en in de andere klas niet, kunnen leraren toetsen of een maatregel werkt of juist niet. "Ook dit verhoogt het kennisniveau van docenten."

Je leven lang leren: het is niet alleen een ambitie die de Rijksoverheid heeft uitgesproken, maar ook iets wat de leraren in spe al tijdig wordt meegegeven. "Docenten krijgen al tijdens de studie veelvuldig te horen dat ze er na het afronden van de lerarenopleiding nog niet zijn. Op het moment dat zij de school verlaten zijn het nog steeds 'pas' beginnende leraren, die nog veel moeten leren." Het blijven ontwikkelen van de ICT-vaardigheden maakt hier onderdeel van uit.

Game based
Het gebruikmaken van simulaties en game based assessments zijn ontwikkelingen die binnen het toetsen en beoordelen van leerlingen hot zijn en naar verwachting doorzetten. "Motivatie om te leren is voor veel leerling een uitdaging, maar in hun belevingswereld is het spelen van games wél leuk. Er wordt nu onderzocht hoeveel informatie een docent uit een game zou kunnen halen om iets te kunnen zeggen over bijvoorbeeld de vaardigheden." Hierdoor wordt toetsen, naast efficiënt en effectief, ook leuk.

De komende jaren verwacht Joosten-ten Brinke dat het toetsingsapparaat veel gevarieerder wordt. "Vanuit de leraar vraagt dit om een lerende houding: openstaan om de benodigde kennis en vaardigheden op te wíllen doen. Ook om zelfredzamer te worden en bijvoorbeeld eigenhandig kleine computertechnische storingen te kunnen verhelpen." Een leraar die zelf ICT-problemen oplost: een leven lang leren in optima forma.

# data[].attributes.attachment_link.description
Of we het nu hebben over lesvoorbereidingen, het doceren van de te leren stof of het toetsen en beoordelen van de scholieren: de ICT-vaardigheden van docenten worden het gehele jaar door aangesproken. "Niet omdat het moet, maar omdat het de werkzaamheden van docenten ondersteunt. Technologie is geen doel, maar een middel.

# data[].attributes.attachment_link.title
You Won’t Believe What Obama Says In This Video! 😉

# data[].attributes.attachment_link.title
CodeCombat: Learn to Code by Playing a Game

# data[].attributes.attachment_link.description
Learn typed code through a programming game. Learn Python, JavaScript, and HTML as you solve puzzles and learn to make your own coding games and websites.

# data[].attributes.attachment_link.title
Week van de Mediawijsheid: 10 t/m 17 november 2023

# data[].attributes.attachment_link.description
De Week van de Mediawijsheid staat in het teken van online gedrag. Haatspraak? Scheldpartijen? Kwetsende opmerkingen? #hierniet.

# data[].attributes.headline
Lesmateriaal voortgezet onderwijs week van de mediawijsheid

# data[].attributes.subject
Lesmateriaal voortgezet onderwijs week van de mediawijsheid

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Veel scholen zien het als hun opdracht om leerlingen mediawijs te maken. Hoe? Dat vult iedere school zelf in. De meeste scholen bieden hun leerlingen medialessen aan. Als het gaat om lessen op het gebied van media en mediawijsheid, is er voor scholen nogal wat te kiezen. In dit dossier vind je lesmateriaal voor onder andere po, vo, so, mbo en hbo.

Wat moet een mediawijze leerling kennen en/of kunnen?

Om dat in kaart te brengen, is het Mediawijsheid Competentiemodel opgesteld. Daarin vind je een verzameling van competenties die je nodig hebt om actief en bewust deel te kunnen nemen aan de mediasamenleving.

De meeste onderstaande lesmaterialen zijn gebaseerd op (een deel van) dit competentiemodel. Bekijk hieronder een overzicht aan lesmateriaal per soort, doelgroep en thema.

Lesmateriaal over prosociaal gedrag

Wil je aan de slag met het thema van de Week van de Mediawijsheid 2022, Like en Cancel, en het stimuleren van online sociaal gedrag? Gebruik dan dit handige overzicht met lesmateriaal. En kijk op deze website voor meer tips voor het onderwijs.

Overzicht doorlopende leerlijnen

Overzicht lesmateriaal

Lesmateriaal per thema

Ook zijn er lespakketten of -ideeën die specifiek over één onderwerp gaan:

Mediawijsheid voor leraren - zelf mediawijzer worden?

In het dossier Mediawijze leraren vind je uitgebreide tips, tools en workshops voor leerkrachten & docenten.

Veelgestelde vragen

Wat is een goed anti-pestprogramma?

Er zijn veel antipestprogramma's. Om tot een wetenschappelijk verantwoorde validatie van deze programma's te komen, is in 2013 de onafhankelijke Commissie Antipestprogramma's opgesteld.

Deze commissie beoordeelde in 2018 voor het laatst welke programma's aan al hun criteria, en welke progamma's aan een aantal criteria voldoen.

" Lees hier de meest recente beoordeling van verschillende antipestprogramma's

Hoe wordt een leraar zelf mediawijs?

Het Nederlandse onderwijs vraagt in toenemende mate van leraren dat zij zelf ook mediawijs zijn.

Wat moet je dan kennen / kunnen? Een uitgebreid overzicht van de mogelijkheden vind je in het dossier Mediawijze leraren.

Wat zijn 21e eeuwse vaardigheden?

Dat zijn de vaardigheden die we nodig hebben in de 21ste eeuw. We zien dat bedrijven, universiteiten en opleidingsinstituten steeds minder belang hechten aan kennis en steeds méér belang aan vaardigheden als:

Samenwerken

Creativiteit

Ict-geletterdheid

Communiceren

Probleemoplossend vermogen

Kritisch denken

Sociale en culturele vaardigheden

De 21e eeuwse vaardigheden worden ook wel 21st century skills genoemd. Ook programmeren is een 21st century skill.

Tip: Cubiss heeft een online cursus 21e eeuwse vaardigheden ontwikkeld voor het onderwijs, mediacoaches en bibliotheken waarin bovenstaande vaardigheden worden behandeld.

Een mediacoach is gespecialiseerd in het begeleiden bij mediawijsheid. Ze helpen kinderen, jongeren én ouderen om (nieuwe en traditionele) media slim, leuk en juist gedoseerd te gebruiken.

Mediacoaches zijn vaak in dienst bij een bibliotheek, een school of (jeugd)hulpverlening. Er zijn ook zelfstandig werkende mediacoaches.

Zijn er websites waar kinderen en jongeren zelfstandig leren over mediawijsheid?

De website HoeZoMediawijs.nl biedt basiskennis over (sociale) media en digitale vaardigheden aan kinderen vanaf 10 jaar door middel van betrouwbare informatie, educatieve filmpjes en doe- en reflectieopdrachten. De website is zo ingericht dat kinderen en jongeren zelfstandig kunnen rondkijken en opdrachten maken, zowel thuis als op school.

Ook zijn er websites die regelmatig voor kinderen en jongeren actuele mediawijsheidthema's belichten, zoals Kidsweek, NOS Jeugdjournaal, Het Klokhuis en Schooltv.

Meer weten?

Wil je meer weten over lesmateriaal, dan kunnen deze organisaties je helpen:

# data[].attributes.attachment_link.title
Lesmateriaal en medialessen over mediawijsheid: een handig overzicht

# data[].attributes.attachment_link.description
Veel scholen zien het als hun opdracht om leerlingen mediawijs te maken. Hoe? Dat vult iedere school zelf in. De meeste scholen bieden hun leerlingen medialessen aan. Als het gaat om lessen op het gebied van media en mediawijsheid, is er voor scholen nogal wat te kiezen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
MediaMasters

Wie wordt de meest mediawijze klas van Nederland? Leraren van groep 7 en 8 kunnen hun klassen aanmelden voor MediaMasters 2018/2019! Spelenderwijs maken leerlingen kennis met de kansen en gevaren van (digitale) media.

MediaMasters is een serious game en is het hele jaar te spelen met als hoogtepunt de landelijke wedstrijd tijdens de Week van de Mediawijsheid. Duizenden klassen gaan dan de strijd aan om de titel 'Meest mediawijze klas van Nederland' en maken kans op mooie prijzen.
Ga naar de website

# data[].attributes.attachment_link.title
Activiteiten tijdens de Week van de Mediawijsheid 2018

# data[].attributes.attachment_link.description
Rondom de Week van de Mediawijsheid 2018 kun je deelnemen aan een activiteit bij jou in de buurt. Organiseer je een event? Zet 'm op de kaart!

# data[].attributes.headline
Het belang van mediawijsheid in het onderwijs

# data[].attributes.subject
Het belang van mediawijsheid in het onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.title
Het belang van mediawijsheid in het onderwijs - Mediawijsheid.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
In De Wereld Draait Door riep journalist Jeroen Smit op om mediawijsheid een belangrijke plek in het onderwijs te geven.

# data[].attributes.headline
Facebook probeert zelfmoord te voorkomen.

# data[].attributes.subject
Facebook probeert zelfmoord te voorkomen.

# data[].attributes.attachment_link.title
New Facebook Live tools help prevent suicide

# data[].attributes.body
Hoe zet ISIS sociale media in?

# data[].attributes.attachment_link.title
Tegenlicht Kort: Hoe zet ISIS sociale media in?

# data[].attributes.headline
gesprekskaarten die je kunt gebruiken in de klas. 

# data[].attributes.subject
gesprekskaarten die je kunt gebruiken in de klas. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voordat je het gesprek begint, is het belangrijk dat je aangeeft wat de aard en het doel van het gesprek is. Benadruk herhaaldelijk en duidelijk dat je de mening van je gesprekspartner wilt weten over het onderwerp dat je wilt bespreken. Er zijn geen goede of foute antwoorden; je wilt meer weten over ervaringen met en ideeën over het gespreksonderwerp.

Het kan helpen om het doel van het gesprek eerst voor jezelf te verwoorden; bijvoorbeeld om (zowel thuis als op school) een voorgevallen gebeurtenis te bespreken, tot afspraken te komen of om meer inzicht te krijgen in waar de leerling staat in relatie tot leerdoelen. Je geeft dus aan wat er met de informatie over het gesprek gedaan wordt. Als geheugensteuntje voor wat er er is besproken is en wat jullie daarmee gaan doen kun je dat samen vastleggen.

Er zijn drie soorten vragen per gespreksonderwerp, gericht op de activatie van voorkennis, persoonlijke relevantie en oplossingsgericht denken. Zie deze stappen als leidraad om het gesprek mee op te bouwen.

Je kunt alle vragen behandelen, of een selectie maken. Wees niet bang om van de vragen af te wijken. Je wilt zoveel mogelijk bewegingsvrijheid nemen om het gesprek naar gelang de situatie te voeren en waar nodig door te vragen over wat er wordt verteld ( hoe ging dat dan? Wat voelde je daarbij? Denk je dat, of is het zo? )

1) Activatie: Wat weet je al? Vragen van algemene aard om een duidelijke aanzet tot het gespreksonderwerp te geven. Samen verken je wat je al weet en waar het onderwerp allemaal mee te maken heeft.

2) Relevantie: Wat heeft het met jou te maken? Vragen om perspectief te nemen en daarmee het onderwerp zo concreet mogelijk te maken; wat is mijn ervaring met betrekking tot het onderwerp en zou ik er net zo over denken als ik iemand anders was?

3) Oplossing: Wat als... Vragen om oplossingsgericht denken te stimuleren. Wat kan ik er zelf aan doen? Hoe zou het anders kunnen? En wie kan mij hierbij helpen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Aan de slag! Kies een thema en ga in gesprek

# data[].attributes.headline
Strijd tegen nepnieuws...door facebook, twitter en google.

# data[].attributes.subject
Strijd tegen nepnieuws...door facebook, twitter en google.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat kunstmatige intelligentie kan bijdragen aan het opsporen van nepnieuws

De roep om nepnieuws te bestrijden klinkt steeds luider. Overheden in binnen- en buitenland willen fake news aanpakken, Facebook en Google hebben maatregelen aangekondigd en diverse nieuwsmedia hebben factcheckers ingesteld. Maar wat is nepnieuws eigenlijk en wat kan er bestreden worden op een open internet? Dat verkennen we in een reeks blogs. We keken eerder wat nepnieuws is en wat factcheckers precies doen. In dit derde deel bekijken we de geautomatiseerde vormen om nepnieuws te bestrijden. Hoe pakken Facebook, Google en Twitter grootschalig nepnieuws aan? En hoe goed werkt dat?

Herkomst van bronnen

Eind vorig jaar hebben Facebook, Google en Twitter aangegeven dat ze gaan werken met zogeheten 'trust indicators' om consumenten te helpen de betrouwbaarheid van publicaties en journalisten in hun tijdlijnen beter in te schatten. Daarnaast gaan ze onderling kennis delen en een gezamenlijke database bijhouden van nepnieuws-artikelen en van onbetrouwbare verspreiders.

Bij een artikel in de tijdlijn van Google (News en Search), Facebook (tijdlijn) en Twitter (tijdlijn) verschijnt een icoontje waaraan je kunt zien wie de bron ervan is en of het reclame betreft of niet. Door hierop te klikken verschijnt de Wikipedia-informatie van deze bron zodat lezers zich kunnen informeren. De lezer kan dan zelf een inschatting maken van de betrouwbaarheid.

De gebruikte indicatoren zijn ontwikkeld door het Trust Project van het Santa Clara Institute of Applied Ethics. Amerikaanse partners zijn The New York Times, Washington Post en USA Today Network. Europese partners zijn onder andere de BBC, The Economist, DPA en La Repubblica.

Het ergste nepnieuws bestrijden

Facebook werkt sinds 2017 in diverse landen samen met de belangrijkste factcheckers, die zich houden aan de internationale 'code of principles'. We bespraken enkelen ervan in deel 2 van deze serie. Facebook richt zich in eerste instantie op 'het ergste nepnieuws': bewust onjuiste berichten die opzettelijk verspreid worden om te misleiden, te spammen of er financieel beter van te worden. Facebook richt zich dus niet meteen op vermeende uitspraken van politici en de interpretatie ervan, het wil uit de voortdurende discussie blijven die dat oplevert.

Krijgt een artikel de beoordeling 'niet waar' van één factchecker dan wordt het minder gepromoot in News Feeds. Zodra tenminste twee factcheckers een bericht als onwaar bestempelen, krijgt een gebruiker een boodschap bij het artikel te zien dat het bericht "In twijfel getrokken door externe feitencheckers". Door hierop te klikken kan de gebruiker meer te weten komen over wie het artikel in twijfel trekt en waarom. Factcheckers kunnen een toelichting geven bij hun beoordeling.

"Facebook richt zich in eerste instantie op 'het ergste nepnieuws', niet op omstreden uitspraken van politici"

Momenteel duurt het zo'n drie dagen voordat een artikel zo'n label krijgt. Voor nieuws is dit nog veel te langzaam: hoaxes verspreiden zich in de eerste uren het snelste. Facebook probeert dit proces daarom te versnellen.

Gebruikers kunnen zelf ook berichten aanmelden als mogelijk nepnieuws. Facebook maakt hiervan een overzicht dat ze deelt met de factcheckers die dan gericht aan de slag kunnen. In Nederland werkt Facebook onder meer samen met Nieuwscheckers van de Universiteit Leiden (zie onze vorige blog).

Effectiviteit wordt betwist

Artikelen die in twijfel getrokken worden, worden door Facebook lager geplaatst op de lijst artikelen die in de News Feeds van andere gebruikers verschijnen. Deze krijgen, als ze zo'n twijfelachtig artikel willen delen in hun netwerk, een pop-up te zien met de vraag of ze dit echt willen. Facebook beweert dat dit alles ervoor zorgt dat zo'n artikel 80% minder verspreid wordt.

Verschillende media betwijfelen of dit percentage zo hoog is omdat veel artikelen (of varianten van deze berichten) in omloop blijven, ondanks dat ze overduidelijk als nepnieuws zijn aangemerkt. Gebruikers blijken zich weinig aan te trekken van de notificaties omdat ze vinden dat hun vrienden het sowieso moeten weten of omdat ze, in geval van een politieke strijd, willen blijven volharden in hun eigen gelijk.

Satire-makers zijn juist blij met de weinig effectiviteit: hun bewust onware artikelen - denk in Nederland aan een sites als De Speld - worden via het systeem van factchecking als nep aangemerkt.

Slimme algoritmen

Tegelijk met de samenwerking met de factcheckers zetten de grote sociale netwerken ook in op de ontwikkeling van slimme algoritmen om nepnieuws te herkennen. Zo kan er inzicht komen in hoe nieuws wordt verspreid, via welke accounts en via welke knooppunten in sociale netwerken. Hiermee kan men volgen hoe een discussie zich dynamisch ontwikkelt en daar gericht op ingrijpen als er bijvoorbeeld heel veel accounts tegelijk spam versturen of als tijdlijnen dreigen te worden overspoeld. Twitter, dat vergeleken met Google en Facebook het meest gevoelig is, bepaalt op basis van patroonherkenning of het (potentiële nep)accounts of het 'retweeten' van berichten tijdelijk bevriest.

Met kunstmatige intelligentie kunnen ook patronen worden gevonden in nieuwsberichten en kan de consistentie ervan worden vastgesteld. Google is met zijn zoekmachine en nieuwsaggregator Google News een belangrijke speler. Google's zoekmachine is gebaseerd op een uiterst geavanceerd algoritme dat uit vele informatiebronnen informatie destilleert, kijkt naar kruisverbanden en doorverwijzingen tussen websites en rekening houdt met (lees: corrigeert voor) echo-putten, marketeers (SEO) en reputatie van bronnen. Je zou Google's zoekmachine de 'wisdom of crowds' kunnen noemen: hij zoekt naar een grootste gemene deler en consistentie in de informatie.

"Met kunstmatige intelligentie kunnen patronen en consistentie worden gevonden in nieuwsberichten"

Daarnaast heeft Google een databank aangelegd vol feitelijke, wetenschappelijke en encyclopedische informatie: de Google Knowledge Vault. Hiermee kan het informatie op waarheid checken zoals de omvang van de aarde, de snelheid van het licht. Een bericht over sneeuw in Israël zou dan aangemerkt kunnen worden als 'onwaarschijnlijk' gelet op het klimaat of seizoen.

Polarisatie in debat vernietigt 'wisdom of crowds'

Google's algoritme zoekt naar consensus tussen de informatie uit verschillende bronnen. Dat wordt echter lastig als er twee tegenovergestelde 'waarheden' zijn die allebei even fanatiek worden gepromoot in een netwerk van personen en nieuwssites.

Google meldde dat het hier last van had tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2017. Er waren twee kampen van Trump en Clinton met een hecht netwerk van 'incrowd' die voortdurend elkaar versterken, herhalen en zich afzetten tegen het andere kamp. In Nederland kunnen we denken aan de recente discussie over vermeend racisme binnen Forum voor Democratie (FvD): ook hier is een zeer gepolariseerd debat tussen bronnen die zeker zeggen te weten dat FvD racistisch is, maar er is ook een grote FvD-aanhang die alle aantijgingen met veel nadruk ontkent.

Google-topman Eric Schmidt gaf in een interview in 2017 aan dat het bedrijf niet al te positief is over de mogelijkheden om met kunstmatige intelligentie slechte berichtgeving tegen te houden.

Kunstmatige intelligentie als heilige graal?

De Nederlandse startup NWZER is hier positiever over. Dit bedrijf gebruikt kunstmatige intelligentie om de betrouwbaarheid van een bericht in te schatten, door net als Google te kijken naar consensus in berichtgeving. Wanneer meerdere bronnen over eenzelfde feit berichten, is de kans groot dat dit bericht waar is. De software kijkt naar consistentie in berichtgeving en kan dankzij de kunstmatige intelligentie ook gegevens uit verschillende bronnen vergelijken. Onjuiste informatie valt dus eerder door de mand. De software van NWZER is in eerste instantie ontwikkeld om informatie uit meerdere bronnen te synthetiseren en samenvoegen tot één geheel.

Het Groningse Trust The Source ontwikkelt een automatische Nederlandstalige online factchecker. Door op zoek te gaan naar de bron, en verbanden te leggen tussen taalgebruik, locatie en andere kenmerken wordt een inschatting gemaakt van de betrouwbaarheid van een tweet. Een tweet in de 'ik'-vorm door iemand vlakbij de plaats van een incident, heeft een hoge betrouwbaarheid. In de toekomst zal ook gekeken worden naar de foto's en video's in de tweets. De tool kan journalisten helpen in hun speurwerk.

De toegevoegde waarde van kunstmatige intelligentie zit dus vooral in het opsporen van inconsistente informatie en van de bewuste verspreiding. Een harde uitspraak doen zoals de factcheckers is echter meestal een brug te ver. Dit komt omdat het vrijwel onmogelijk is om over alle informatie te beschikken voor het vellen van een sluitend oordeel. Een bericht kan onwaarschijnlijk zijn maar toch waar blijken te zijn.

Het automatisch filteren van berichten blijft dus nog problematisch. Er zijn al incidenten geweest waarbij een artikel ten onrechte nep werd genoemd en ten onrechte werd verwijderd.

Er blijft dus actie nodig zoals het controleren van berichten door observaties ter plekke, van experts of door meerdere betrokken personen te raadplegen. Kunstmatige intelligentie zou daarom een goed hulpmiddel kunnen zijn voor onderzoeksjournalisten en factcheckers maar voorlopig nog geen vervanger ervan.

Filteren of censureren?

Google, Facebook en Twitter gebruiken voortdurend algoritmes om te bepalen in welke volgorde en op welke manier we nieuws in onze tijdlijnen te zien krijgen. Door hun strijd tegen nepnieuws komen daar nu nieuwe criteria bij. Berichten die onwaarschijnlijk lijken te zijn, krijgen sneller een lage ranking in tijdlijnen en zoekresultaten. Daarmee filteren de platformen nog meer en worden ze nog sturender in de informatie die ze ons aanbieden. Is het nog transparant te maken hoe er gefilterd wordt zodat we als gebruikers weten waar we aan toe zijn en hebben we daar zelf ook nog controle op?

Het automatiseren van nepnieuws-bestrijding is interessant maar leidt tegelijkertijd tot meer filtering van informatie en systemen die beslissen. Menselijke controle, nuance en satire, debat en kritische journalistiek ontbreken daarin. De berichtgeving van de Volkskrant over de leugen van Halbe Zijlstra begon met een vermoeden op basis van onwaarschijnlijkheid maar kon pas worden hard gemaakt na gedegen journalistiek werk. Kunstmatige intelligentie mag dan een van de meest veelbelovende technologieën zijn van deze eeuw, het is nog niet de door velen gehoopte oplossing voor nepnieuws.
Nu we weten hoe veelkoppig nepnieuws is en wat de mogelijkheden en beperkingen zijn van factcheckers en slimme algoritmen, is het tijd de balans op te maken. Dit doen we in volgende en vierde deel van deze serie over nepnieuws.

Dit artikel is geschreven in samenwerking met Chris Aalberts.

# data[].attributes.attachment_link.title
De strijd tegen nepnieuws (3): Hoe Facebook, Google en Twitter fake news niet kunnen bestrijden

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat kunstmatige intelligentie kan bijdragen aan het opsporen van nepnieuws De roep om nepnieuws te bestrijden klinkt steeds luider. Overheden in binnen- en buitenland willen fake news aanpakken, Facebook en Google hebben maatregelen aangekondigd en diverse nieuwsmedia hebben factcheckers ingesteld. Maar wat is nepnieuws eigenlijk en wat kan er bestreden worden op een open internet?