# data[].attributes.body
Europa eremu landatarra zen oraindik ere, eta biziraupeneko ekonomia zuen. Hala ere, 1000.uretetik aurrera, bikingoen inbasioak desagertu ziren, hiriak handitu ziren eta merkataritza suspertu zen.

# data[].attributes.body
Europako klima hobetu zen eta aldaketa horrekin nekazaritza zabaldu zen. Aldaketa hauek Xl eta XlV. menden artean gertatu ziren.

Nekazaritza-tresnak hobetzea:

Golde belarriduna eta arnes berriak, hala nola lepokoa, erabiltzeari esker, lurraren emankortasuna areagotu zen.

Laborantza-metodo berriak:

Hiru urteko txandaketa sartu zuten, horri esker, lur-eremu txikiagoa uzten zen lugorrian eta neguko eta udaberriko zerealak txandakatzen hasi ziren.

Haize eta ur-erroten erabilera orokortzea:

Antzinarotik ezagutzen ziren errota horiek eta lanak erraztu zituzten.

Hori esker, produktibitatea hobetu zen, beraz elikagaien ekoizpena handitu zen eta landan jada ez zen hainbeste jende lanean izan behar.

# data[].attributes.body
Janari gehiago izateagatik ez zuten izan hainbeste heriotzak eta Europako biztanleria asko handitu zen.

Jende askok, abandonatutako lurrak berri lantzea eskatu zuten, eta landutako lurren azalera asko handitu zen.

Bestalde, landa-eremuetako biztanleria-hazkundeak nekazariak hirietara emigratzea bultzatu zituen, askatasun pertsonal handiagoa eta bizi-baldintza hobeak eskaintzen zituzten.

# data[].attributes.headline
1.4 Nekazaritzako soberakin gehiago izatea

# data[].attributes.subject
1.4 Nekazaritzako soberakin gehiago izatea

# data[].attributes.body
Produktibitatea hobetzeari eta laborantza-lurren azalera handitzeari esker merkatuak sortu ziren. Truke egitea ahal izateko, beren uzten zati bat saldu ahal izan zuten.

Produktu-truke horrek merkataritza eta artisautza-ekoizpena suspertu zituen.

Hiriak zeuden baina gehiago sortu ziren bide-gurutzeetan edo gaztelu eta abadien parean.

# data[].attributes.headline
1.5 Berrikuntzen nekazaritzaren hedapena ekarri zuten    

# data[].attributes.subject
1.5 Berrikuntzen nekazaritzaren hedapena ekarri zuten    

# data[].attributes.body
Hiru urteko txandaketa:

Aurreko sisteman, bi urteko txandaketan alegia. lurraren erdia uzten zen atseden hartzen

Golde normandiarra:

Golde normandiarra erromatarra baino astunagoa zen, ildo sakonagoak egiten zituen eta lurra hobeto harrotzen zuen.

Ur-errota eta haize-errota:

Errotetan, urak edo haizeak gurpiletan eragiten duten indarrak ardatz bat biratzen du.

# data[].attributes.body
Merkatuan nekazaritzako produktu gehiago zeuden, eta landako jendeak erosahalmen handiagoa zuen.

Berrikuntza garaioan: Gurdi bidezkolehorreko garraioa hobetu zen. Itsas garraioan hobekuntzak egon ziren.

Merkataritza berrikuntzak: Diru gehiago zegoen zirkulazioan eta merkataritza teknikak hobetu ziren kanbio edo letrak erabiltzen hasi ziren esku-dirua erabili beharrean. Gertuko merkatuak eta ertainekoak astero egiten ziren. Garrantzitsuena urruneko merkataritza itsaso bidez egiten hasi zen.

# data[].attributes.body
Erdi Aroan hiriak artisautzako eta merkataritzako guneak ziren. Hiriak txikiak ziren 15.000-30.000 biztanle artean. Parisen eta kordoban 200.000nzeuden hiri handiak zirelako. Pertsonak askeak ziren.

Artisauak lanbideen gremioetan antolatzen ziren:

Beren arauak ipintzen zituzten. Gremioak kaleetan biltzen ziren, jardueraren arabera. Gremioen lantegietan: Maisu artisau (jabe zen), ofizial eta ikastunea (jabearen zoldatzaren truke lan egiten zuten).

Gizarte talde berriak sortu ziren: Burgesia eta Burgesiaren barruan behe-burgesia (Artisau eta merkatari txikiak, diru gutxiago) eta goi-burgesia(Merkatari handiak eta bankariak, diru gehiago zutenak). Burgesiaz gain nobleak klerikoak mirabeak eta eskaleak bizi ziren.

# data[].attributes.body
Hiri nukleoa harresi batekin inguratuta egoten zen. Hiria defendatzeko,kanpotik etortzen zenei zergak kobratzeko eta merkataritza produktuak kontrolatzeko. Hiriaren oinplanoa irregularra zen. Erdian hiriko plaza kokatzen zen eta bertan katedrala, udaletxea eta lonja egoten ziren. Biztanleria ausoetan biltzen zen. Harresietatik kanpo aurkitzen ziren auzo berriei errebalak deitzen zieten. Hemen jende pobrea bizi zen.

# data[].attributes.body
Burgesiaren babesak monarken autoritatea sendotu zuen eta gorteen edo parlamentuen sorrera boltzatu zuen.

Feudalismoaren garaian Xll. mendean jaun feudal boteretsuena erregea zen, eta zituen lurrak koroaren lurrak deitzen ziren. Monarkek burgesiaren bebesa behar zuten beren autoritatea inposasatzeko nobleziari. Babesa lortzeko erregeak legea edo hiri gutunak sortzen zituzten, hauen bidez pribilegioak edo foruak ematen zizkieten. Hauen bidez, biztanleak pertsonak askeak zirela eta beren gobernua izateko eskubidea zutela aitortzen zen. Pribilegio hauen truke burgesek zergak ordaindu behar izaten zituzten.

Burgesek babesa behar zuten jaun feudalen kontra itsasoetan eta hirietan merkataritzan aritzeko.

Gobernatzeko, monarkek errege kontseiluaren laguntza zuten. Hau noblezako eta kleroko pertsona handiak osatzen zuten eta Xll. mendetik aurrera monarkek burgesak ere gonbidatzen zituzten. Hiru estamentuek (noblezia, kleroa eta burgesia) egiten zituzten bilerei gorte edo paralamentu deitzen zitzaien.

# data[].attributes.body
XlV. mendean Europara gosea, gerra eta izurritea heldu zen eta hau Behe Erdi Aroko krisia eragin zuen.

Izurrite beltza:

1348. urtean iritsi zen Asiatik. Gaixotasun infekiziosoa zen oso hilkorra. Arakusoen bitartez transmitizten zen, sintomak hauek ziren: sukarra, arnasketa eta zirkulazio arazoak, azala kolore beltzez ipintzen zen.

Gerra ugari:

Gertatu ziren XlV. mendean honen ondorioz hildako asko egon ziren.

Lurren produktibitate oso txikia eta kalitate gutxiko lurrak. Lugorrian ez usteagaitik, demografi hazkunde handiak behartuta.

Izotz Aro Txikia hasi zen. Izotzaldi, txingor eta euri ugari izan ziren. Ondorioz uztak galdu ziren eta goseteak gertatu ziren.