# data[].attributes.attachment_link.readable_text
To sytuacja, w której człowiek ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, jest traktowany mniej korzystnie niż byłby traktowany inny człowiek w porównywalnej sytuacji.

Konstytucja RP w art. 32 stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2).
Należy także uwzględnić, że ustrojodawca w sposób szczególny odniósł się do kwestii równouprawnienia płci, stanowiąc w art. 33 Konstytucji, że kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.

Do podstawowych aktów prawnych, mających na celu zapewnienie przestrzegania wskazanych norm konstytucyjnych oraz wykonanie obowiązków związanych z implementacją do krajowego porządku prawnego dyrektyw Unii Europejskiej, należy zaliczyć ustawę z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Ustawa ta określa obszary i sposoby przeciwdziałania naruszeniom zasady równego traktowania ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną (art. 1).
Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania przepisów rozdziału 1 (Przepisy ogólne) i 2 (Zasada równego traktowania i środki prawne dla jej ochrony) tej ustawy nie stosuje się do pracowników w zakresie uregulowanym przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Kodeks pracy uznaje za niedopuszczalną jakąkolwiek dyskryminację w zatrudnieniu, bezpośrednią lub pośrednią, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy (art.113).
Pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków; dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu (art. 112, art. 183c).

Pojęcia używane w Ustawie o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania:

Dyskryminacja pośrednia - sytuacja, w której dla osoby fizycznej ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje lub szczególnie niekorzystna dla niej sytuacja, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.

Molestowanie - każde niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby fizycznej i stworzenie wobec niej zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

Molestowanie seksualne - każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym wobec osoby fizycznej lub odnoszące się do płci, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności tej osoby, w szczególności przez stworzenie wobec niej zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy.

Nierówne traktowanie - traktowanie osób fizycznych w sposób będący jednym lub kilkoma z następujących zachowań: dyskryminacją bezpośrednią, dyskryminacją pośrednią, molestowaniem, molestowaniem seksualnym, a także mniej korzystnym traktowaniem osoby fizycznej wynikającym z odrzucenia molestowania lub molestowania seksualnego lub podporządkowania się molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu, oraz zachęcanie do takich zachowań i nakazywanie tych zachowań.

Zasada równego traktowania - brak jakichkolwiek zachowań stanowiących nierówne traktowanie.

Usługi - usługi w rozumieniu art. 57 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej art. 57 TfUE: Usługami w rozumieniu Traktatów są świadczenia wykonywane zwykle za wynagrodzeniem w zakresie, w jakim nie są objęte postanowieniami o swobodnym przepływie towarów, kapitału i osób.
Usługi obejmują zwłaszcza:

1. działalność o charakterze przemysłowym,

2. działalność o charakterze handlowym,

3. działalność rzemieślniczą,

4. wykonywanie wolnych zawodów.

Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału dotyczącego prawa przedsiębiorczości, świadczący usługę może, w celu spełnienia świadczenia, wykonywać przejściowo działalność w Państwie Członkowskim świadczenia na tych samych warunkach, jakie państwo to nakłada na własnych obywateli.

Ustawa nie znajduje zastosowania do sfery życia prywatnego i rodzinnego oraz do czynności prawnych związanych z tymi sferami. W związku z tym, nie reguluje ona transakcji w sferze niepublicznej. Wyłączono również z zakresu działania ustawy obszar dotyczący swobody umów co do wyboru strony umowy (o ile wybór strony nie jest oparty na płci, rasie, pochodzeniu etnicznym, narodowościowym) oraz treści zawartych w środkach masowego przekazu i ogłoszenia. Ustawa nie będzie stosowana również do usług edukacyjnych w zakresie odmiennego traktowania ze względu na płeć, gdyż w niektórych jednostkach edukacyjnych istnieje możliwość uczenia się tylko przez przedstawicieli jednej płci i jest to uzasadnione charakterem i celem działania takich jednostek edukacyjnych.

Ponadto ustawy nie stosuje się do:

odmiennego traktowania ze względu na płeć w dostępie i warunkach korzystania z usług, rzeczy oraz nabywania praw lub energii, jeżeli ich zapewnienie wyłącznie lub głównie dla przedstawicieli jednej płci jest obiektywnie i racjonalnie uzasadnione celem zgodnym z prawem, a środki służące realizacji tego celu są właściwe i konieczne;

odmiennego traktowania, co do możliwości i warunków podejmowania i wykonywania działalności zawodowej oraz podejmowania, odbywania i ukończenia nauki w zakresie kształcenia zawodowego, w tym w zakresie studiów wyższych, jeżeli rodzaj lub warunki wykonywania danej działalności zawodowej powodują, że przyczyna odmiennego traktowania jest rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym danej osobie fizycznej, proporcjonalnym do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji tej osoby;

ograniczania przez kościoły i inne związki wyznaniowe, a także organizacje, których etyka opiera się na religii, wyznaniu lub światopoglądzie, dostępu do działalności zawodowej oraz jej wykonywania ze względu na religię, wyznanie lub światopogląd, jeżeli rodzaj lub warunki wykonywania takiej działalności powodują, że religia, wyznanie lub światopogląd są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym danej osobie fizycznej, proporcjonalnym do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji tej osoby; dotyczy to również wymagania od zatrudnionych osób fizycznych działania w dobrej wierze i lojalności wobec etyki kościoła, innego związku wyznaniowego oraz organizacji, których etyka opiera się na religii, wyznaniu lub światopoglądzie;

odmiennego traktowania osób fizycznych ze względu na wiek:

1. gdy jest to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione celem zgodnym z prawem, w szczególności celami kształcenia zawodowego, pod warunkiem że środki służące realizacji tego celu są właściwe i konieczne,

2. polegającego na ustalaniu dla celów zabezpieczenia społecznego różnych zasad przyznawania lub nabycia prawa do świadczeń, w tym różnych kryteriów wieku do obliczania wysokości świadczeń; w przypadku pracowniczych programów emerytalnych takie odmienne traktowanie jest dopuszczalne, pod warunkiem że nie stanowi dyskryminacji ze względu na płeć;

odmiennego traktowania ze względu na kryterium obywatelstwa, w szczególności w zakresie warunków wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz związanego ze statusem prawnym, osób fizycznych będących obywatelami państw innych niż państwa członkowskie Unii Europejskiej, państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej.

CZYM JEST DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA RASĘ, NARODOWOŚĆ, POCHODZENIE ETNICZNE?

Dyskryminacja ze względu na rasę, narodowość lub pochodzenie etniczne ma miejsce, kiedy dana osoba traktowana jest gorzej niż inna osoba w podobnej sytuacji ze względu na swoją rasę, narodowość lub pochodzenie etniczne (dyskryminacja bezpośrednia) lub gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą stawiać w szczególnie niekorzystnej sytuacji osoby danego pochodzenia rasowego lub etnicznego w porównaniu do innych osób (dyskryminacja pośrednia).

Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne.

Z dyskryminacją ze względu na rasę, narodowość lub pochodzenie etniczne mamy do czynienia również w przypadku niepożądanego zachowania związanego z pochodzeniem rasowym lub etnicznym, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie onieśmielającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

CZYM JEST DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ?

Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność ma miejsce, kiedy dana osoba, z powodu swojej niepełnosprawności, traktowana jest gorzej niż inna osoba w podobnej sytuacji (dyskryminacja bezpośrednia) lub gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą stawiać w szczególnie niekorzystnej sytuacji osoby niepełnosprawne w porównaniu do innych osób (dyskryminacja pośrednia).

Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne. Z dyskryminacją ze względu na niepełnosprawność mamy do czynienia również w przypadku niepożądanego zachowania związanego z niepełnosprawnością, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie onieśmielającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

CZYM JEST DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA WIEK

Dyskryminacja ze względu na wiek ma miejsce, kiedy dana osoba, z powodu swojego wieku traktowana jest gorzej niż inna osoba w podobnej sytuacji (dyskryminacja bezpośrednia) lub gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą stawiać w szczególnie niekorzystnej sytuacji osoby w określonym wieku w porównaniu do innych osób (dyskryminacja pośrednia). Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne. Z dyskryminacją ze względu na wiek mamy do czynienia również w przypadku niepożądanego zachowania związanego z wiekiem, a jego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie onieśmielającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

CZYM JEST DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA PŁEĆ?

Dyskryminacja ze względu na płeć to nierówne traktowanie kobiet lub mężczyzn ze względu na ich przynależność do danej płci, które nie jest uzasadnione obiektywnymi przesłankami. Dyskryminacja ze względu na płeć ma miejsce również w sytuacji, w której kobiety dyskryminują inne kobiety, a mężczyźni dyskryminują innych mężczyzn.

Z dyskryminacją bezpośrednią ze względu na płeć mamy do czynienia, gdy kobieta lub mężczyzna jest traktowana/y mniej korzystnie ze względu na swoją płeć niż jest, była lub byłaby traktowana inna osoba, o odmiennej płci, w porównywalnej sytuacji.

Dyskryminacja pośrednia natomiast polega na tym, że na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje lub szczególnie niekorzystna sytuacja dla kobiety lub mężczyzny ze względu na przynależność do określonej płci, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.

Przejawem dyskryminacji ze względu na płeć jest również utrwalanie stereotypów dotyczących społecznych i kulturowych wzorców zachowania mężczyzn i kobiet, opierających się na przekonaniu o niższości lub wyższości jednej z płci.

Przykłady dyskryminacji ze względu na płeć:

stosowanie wobec kobiet przemocy fizycznej, psychicznej, ekonomicznej, motywowane przekonaniem o niższości tej płci,

ograniczenia w dostępie do awansu zawodowego, nieuzasadnione różnicowanie wynagrodzeń za pracę jednakowej wartości ze względu na płeć (np. w związku z urlopem macierzyńskim lub ojcowskim),

formułowanie ogłoszeń o pracę w sposób eliminujący jedną z płci (podanie nazwy stanowiska wyłącznie w formie męskiej lub żeńskiej - asystentka, dyrektor),

stosowanie nazw zawodów i stanowisk wyłącznie w formie żeńskiej lub męskiej mającej na celu dyskryminację jednej z płci,

utrwalanie stereotypowych wizerunków kobiet i mężczyzn w reklamach.

CZYM JEST DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA ORIENTACJĘ SEKSUALNĄ I TOŻSAMOŚĆ PŁCIOWĄ

Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową to nierówne traktowanie w związku z prawdziwą bądź domniemaną orientacją seksualną lub poczuciem przynależności do określonej płci. Grupa osób narażona na dyskryminację ze względu na orientację seksualną lub tożsamość płciową określana jest angielskim skrótowcem LGBT (lesbian, gay, bisexual, transgender).Dyskryminacja osób LGBT ma miejsce, gdy nierówne traktowanie nie jest uzasadnione żadnymi racjonalnymi, obiektywnymi przesłankami.

CZYM JEST DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA RELIGIĘ, WYZNANIE LUB ŚWIATOPOGLĄD

Dyskryminacja ze względu na religię lub wyznanie ma miejsce, kiedy dana osoba z powodu swojej religii lub wyznania traktowana jest gorzej niż inna osoba w podobnej sytuacji (dyskryminacja bezpośrednia) lub gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą stawiać w szczególnie niekorzystnej sytuacji osoby danej religii czy wyznania w porównaniu do innych osób (dyskryminacja pośrednia). Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy, taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne). Z dyskryminacją ze względu na religię lub wyznanie mamy do czynienia również w przypadku niepożądanego zachowania związanego z religią lub wyznaniem, a jego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie onieśmielającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

Dyskryminacja ze względu na inne przyczyny

Należy pamiętać, że zgodnie z Konstytucją wszyscy są wobec prawa równi i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny - jeżeli więc określona osoba jest gorzej traktowana ze względu na swoją cechę osobistą inną niż wymienione w ustawie o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, również mamy do czynienia z dyskryminacją.

Zobacz też: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/dzien-zero-dla-dyskryminacji-1-marca-2017-r

# data[].attributes.attachment_link.description
To sytuacja, w której człowiek ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, jest traktowany mniej korzystnie niż byłby traktowany inny człowiek w porównywalnej sytuacji. Konstytucja RP w art. 32 stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust.

# data[].attributes.body
Aby przybliżyć im temat uchodźców

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Bajki Gry Zabawy edukacyjne - tuptuptup.org.pl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mam nadzieję, że ten krótki post będzie pomocny w wyborze książki, która pomogłaby Wam zapoczątkować rozmowę z dzieckiem na temat inności, tolerancji i otwartości na ból i tragedie innych (nawet obcych) ludzi. Z pewnością nie jest to lekki temat, ale jest dla nas wszystkich lekcją człowieczeństwa.

# data[].attributes.attachment_link.title
Złota lista książek dla dzieci o losach uchodźców i nie tylko - Bajki Gry Zabawy edukacyjne - tuptuptup.org.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Mam nadzieję, że ten krótki post będzie pomocny w wyborze książki, która pomogłaby Wam zapoczątkować rozmowę z dzieckiem na temat inności, tolerancji i otwartości na ból i tragedie innych (nawet obcych) ludzi. Z pewnością nie jest to lekki temat, ale jest dla nas wszystkich lekcją człowieczeństwa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Migracja stawia wiele wyzwań zarówno przed dorosłymi, jak i przed dziećmi. Kiedy towarzyszą jej mocno stresujące, a nawet traumatyczne zdarzenia, w konsekwencji może dojść do rozwoju różnych zaburzeń. Dzieci bardziej niż dorośli narażone są na negatywne konsekwencje stresogennych doświadczeń. Badania wskazują, że traumatyczne wydarzenia dotykające człowieka przed ukończeniem jedenastego roku życia trzy razy częściej skutkują poważnymi problemami emocjonalnymi i behawioralnymi niż w przypadku osób starszych.

Psychospołeczne skutki uchodźstwa i wpływ na rozwój dziecka

Brak dostępu dzieci do szkół lub pozorny dostęp do szkoły i edukacji zakłóca poznawczy i intelektualny rozwój dzieci, a także zaburza ich proces socjalizacji. Edukacja w szkole pełni w życiu małego uchodźcy ważną funkcję w przywracaniu poczucia stabilizacji, przynależności do grupy rówieśniczej oraz rozwoju intelektualnego, emocjonalnego i społecznego. W zależności od tego, w którym momencie swojego życia młody uchodźca doświadcza migracji, pojawiają się u niego różne deficyty i różne potrzeby. Bardzo często te dzieci i młodzież, nie znajdując akceptacji i wsparcia w szkole, poszukują innych, nieraz niebezpiecznych sposobów na to, aby rozładować swój stres i frustrację towarzyszące kontaktom z nową kulturą.

Bariera językowa towarzysząca zmianie kraju zamieszkania sprawia, że dzieci, młodzież i dorośli czują się niepewnie w kontaktach z gospodarzami. Niepewność ta często przeradza się w lęk, a ten prowadzi do wycofywania się z kontaktów lub do agresji. Dodatkowo w przypadku młodzieży i osób dorosłych wyraźny brak kompetencji językowych jest powodem silnej frustracji, ponieważ w związku z niemożliwością skutecznego porozumiewania się tracą oni wpływ na swoją sytuację. Osoby nieposługujące się dobrze danym językiem są ponadto odbierane przez otoczenie jako mniej inteligentne i mniej sprawne społecznie. Dla dzieci uczęszczających do szkół brak znajomości języka polskiego lub jego niewystarczająca znajomość staje się barierą w nawiązywaniu kontaktów, rozwiązywaniu nieporozumień, dalszym uczeniu się i pogłębianiu wiedzy z innych przedmiotów.

Luka edukacyjna. W kraju ogarniętym wojną (działaniami zbrojnymi) wiele dzieci nie ma szans korzystać z edukacji na dobrym poziomie, a niektóre w ogóle nie chodzą do szkoły. Skutkuje to...

# data[].attributes.attachment_link.title
Wpływ doświadczenia uchodźstwa na uczniów z Ukrainy i jak sobie z nim radzić

# data[].attributes.attachment_link.description
Wojna w Ukrainie wstrząsnęła Polską i całym światem. Udostępniane wszystkimi kanałami informacyjnymi wiadomości o zagrożeniu docierają zarówno do polskich uczniów, jak i do mieszkających w naszym kraju dzieci i rodzin z Ukrainy. Ogromnym wyzwaniem jest zapewnienie realnej, solidarnej pomocy wszystkim, którzy już przybyli z Ukrainy lub dopiero dotrą do Polski.

# data[].attributes.body
Dzieci poznają zasady bycia bezpiecznym nad woda, w górach, przy lesie, za granicą

# data[].attributes.headline
Różne inne przykłady lekcji wychowawczych

# data[].attributes.subject
Różne inne przykłady lekcji wychowawczych

# data[].attributes.body
Filmik jest podzielony na konkretne zagadnienia (w opisie filmiku można nacisnąć na dany fragment który akurat nas interesuje)

# data[].attributes.attachment_link.title
Współpraca z rodzicem. Komunikacja i wsparcie w codziennej pracy edukacyjnej i terapeutycznej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Współcześnie kładzie się ogromny nacisk na wielopłaszczyznową współpracę rodziców ze szkołą oraz poszczególnymi nauczycielami, obejmującą różne obszary szkolnej codzienności. Istnieje kilka sposobów i form współpracy szkoły z rodzicami, a każdy z nich prowadzi do uzyskania pewnych efektów. Celem artykułu jest przybliżenie różnorodnych form współpracy obu podmiotów.

# data[].attributes.attachment_link.title
Formy współpracy z rodzicami: które sprawdzą się najlepiej

# data[].attributes.attachment_link.description
Współcześnie kładzie się ogromny nacisk na wielopłaszczyznową współpracę rodziców ze szkołą oraz poszczególnymi nauczycielami, obejmującą różne obszary szkolnej codzienności. Istnieje kilka sposobów i form współpracy szkoły z rodzicami, a każdy z nich prowadzi do uzyskania pewnych efektów. Celem artykułu jest przybliżenie różnorodnych form współpracy obu podmiotów.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jak efektywnie współpracować z rodzicami?

Niemal każdy dyrektor szkoły, wychowawca klasy czy nauczyciel zastanawiał się, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Staramy się ich pozyskać i zachęcić do wspólnych działań na rzecz konkretnego ucznia i społeczności szkolnej.

Współpraca z rodzicami w szkole

Gdy mowa o efektywnej współpracy z rodzicami w szkole, warto poszukać odpowiedzi na kilka pytań:

1. Po co chcę współpracować?

2. Jaką rolę odgrywam w tej współpracy?

3. Co chcę osiągnąć?

4. Po czym poznam, że moja współpraca z rodzicami jest efektywna?

Odpowiedzi na te pytania pozwolą nam wyłonić obszary współpracy i określić ich zakres, np.:

Chcę tylko wypełnić nałożony na mnie prawny obowiązek.

Działania, które do tej pory podejmowałem(-am), okazały się nieskuteczne - rodzice angażują się w życie szkoły w niewystarczającym stopniu.

Zależy mi na uzyskaniu efektów w pracy dydaktycznej, wychowawczej czy terapeutycznej uczniów, a rodzice mogą mi w tym pomóc poprzez udzielanie informacji o uczniu czy wspieranie w działaniach.

Chcę współtworzyć w szkole nową jakość, w której uczniowie, rodzice i nauczyciele będą wspólnie podejmować decyzje związane ze szkołą.

Jeśli dotychczasowe sposoby na efektywną współpracę z rodzicami w szkole okazały się mało skuteczne, być może potrzebna będzie głębsza refleksja - kim jestem dla rodzica, w jakiej roli się stawiam, jak się z nim komunikuję, jak dotychczas przebiegała moja współpraca z rodzicami, co może rodziców do niej zniechęcać.

Czy jestem osobą, która np.:

prowadzi spotkania w sposób zaplanowany i celowy,

określiła zasady współpracy,

wyznaczyła swoje granice,

mówi językiem zrozumiałym dla rodzica, potrafi przekazywać rodzicom trudne dla nich informacje,

uznaje rodzica za eksperta, który zna swoje dziecko,

zna rodzica i wie, w którym momencie życia on się znajduje, zwłaszcza jeśli jego dziecko ma różnorodne potrzeby edukacyjne czy rozwojowe,

ma poczucie własnych kompetencji.

Zasady współpracy z rodzicami

Warto wspólnie określić zasady współpracy z rodzicami, np. podczas spotkania z wychowawcą klasy lub podczas indywidualnego spotkania nauczyciela z rodzicem. Należy pamiętać, by zasady:

uwzględniały zarówno prawa, jak i obowiązki obydwu stron,

zostały zaakceptowane przez wszystkich, których dotyczą,

były przestrzegane przez wszystkich,

podlegały ewaluacji i ewentualnym modyfikacjom w trakcie obowiązywania.

Każda dobra współpraca zaczyna się od efektywnej komunikacji, a w niej ważne są:

dialog,

jasne zasady,

umiejętność słuchania,

wyznaczanie granic,

wzajemny szacunek,

zaufanie,

partnerstwo.

Na czym polega dobra współpraca szkoły z rodzicami?

Dobra współpraca nauczycieli z rodzicami jest jak sprawnie działająca maszyna (poziom szkoły lub klasy). Każda jej część ma określoną funkcję do spełnienia (poziom jednostki) i działa według ustalonych zasad. Na płaszczyźnie nauczyciel/terapeuta-rodzic czy rodzice-szkoła warto określić zakres, w którym rodzice będą wiedzieli, jakie role odgrywają, oraz wypracować wspólnie (np. podczas spotkań warsztatowych) standardy współpracy w obszarach:

informowania

kto, kogo i o czym informuje (np. rodzice o nieobecności dziecka, nauczyciele o osiągnięciach edukacyjnych),

w jaki sposób jest przekazana informacja (ustnie czy pisemnie),

w którym miejscu jest zamieszczona (np. dziennik elektroniczny, tablica informacyjna w szkole),

jakimi kanałami jest rozpowszechniana (np. dziennik elektroniczny, wiadomości e-mail, SMS-y),

jakim językiem jest pisana/wypowiadana - tu warto zadbać o język zrozumiały dla wszystkich, bez zbędnych specjalistycznych wyrażeń,

w jakim czasie jest upubliczniona i jaki ma termin obowiązywania (podawanie informacji odpowiednio wcześniej, by każdy mógł się z nią zapoznać);

konsultowania

czego dotyczą konsultacje (np. planowanych form wsparcia ucznia),

w jakiej formie się odbywają (np. systematyczne spotkania, rodzic w roli eksperta w sprawach swojego dziecka),

co zostanie wypracowane (np. plan pracy z uczniem);

współdecydowania

czego dotyczą decyzje (np. dokąd uczniowie pojadą na wycieczkę),

jakie były przyjęte kryteria wyboru rozwiązania,

w jaki sposób ogół ma być poinformowany o wspólnie wypracowanych decyzjach,

w jaki sposób ustalenia zostaną upublicznione;

decydowania

w jakim obszarze decyduje nauczyciel, a w jakim rodzic (określony zakres kompetencji),

w jaki sposób i w jakim terminie nauczyciele i rodzice poinformują o swoich decyzjach.

Formy współpracy nauczyciela z rodzicami

Podczas planowania działań podnoszących efektywność współpracy z rodzicami warto zapytać rodziców, którymi formami są zainteresowani. Ich niewielkie zaangażowanie w życie klasy nie musi wynikać z niechęci do szkoły, lecz może być spowodowane np. przeciążeniem obowiązkami zawodowymi, odpowiedzialnością za opiekę nad dzieckiem wymagającym dodatkowego wsparcia terapeutycznego czy po prostu zwykłym zmęczeniem. Warto też uznać, że rodzice są ekspertami w sprawach swojego dziecka i to oni ponoszą odpowiedzialność za jego wychowanie i opiekę nad nim.

Odpowiednio dobrana forma współpracy nauczyciela z rodzicami, poparta diagnozą potrzeb rodziców, pozwoli skuteczniej angażować ich w nasze działania. Można to zrobić w formie ankiety zbiorowej i zapytać rodziców, którymi formami są najbardziej zainteresowani:

udział w spotkaniach ogólnych szkoły, połączonych z wykładem, warsztatami (tu warto spytać, jaki temat rodziców najbardziej interesuje),

udział w zajęciach otwartych prowadzonych przez nauczycieli, terapeutów,

udział w spotkaniach tematycznych związanych np. z przezwyciężaniem problemów wychowawczych, edukacyjnych czy terapeutycznych,

udział w okolicznościowych spotkaniach klasowych,

udział w grupie wsparcia dla rodziców zorganizowanej na terenie szkoły,

wsparcie w doposażeniu pomieszczenia klasowego w sprzęt, pomoce dydaktyczne,

zaangażowanie w działalność rady rodziców,

udział w reprezentowaniu szkoły na zewnątrz,

udział w spotkaniach dotyczących działań podejmowanych wobec swojego dziecka,

konsultacje indywidualne.

Przykłady działań wpływających na efektywną współpracę z rodzicami

Zaproszenie na spotkanie z rodzicami (mile widziana pisemna forma zaproszenia), z określeniem czasu trwania spotkania i podejmowanych tematów.

Przyjazna sala spotkań z rodzicami (klasowa i indywidualna), np.:

miejsce do powieszenia odzieży,

woda/herbata/kawa do picia, słodki poczęstunek,

ławki ustawione w literę „U" lub w krąg,

czas na dyskusję i wzajemne wysłuchanie się,

przyjście nauczyciela przed rodzicami, by ich powitać,

ustalenie zasad spotkania,

przestrzeganie czasu jego trwania,

przekazywanie ważnych informacji na spotkaniach z wychowawcą w formie pisemnej.

Spotkania z wychowawcą prowadzone aktywizującymi metodami pracy.

Rozmowy indywidualne po wcześniejszym wyznaczeniu terminu i miejsca (tu ważne jest wyznaczenie granicy przez nauczyciela, np. spotykamy się w określonym dniu tygodnia o określonej godzinie, odbieramy telefony do godziny 18.00 itp.).

Wizyty w domach uczniów (by poznać środowisko ucznia, porozmawiać z rodzicami w bezpiecznym dla nich otoczeniu) - mogą mieć formę wycieczek klasowych, rajdów itp.

Integracja rodziców w klasie na początku roku szkolnego (nie podczas spotkania z rodzicami, ale poza szkołą, w dogodnym dla wszystkich czasie).

Zaproszenia na uroczystości szkolne (w roli gościa, organizatora, występującego).

Angażowanie w przygotowanie spotkań okolicznościowych w klasie lub w szkole (można przygotować coś wspólnie dzień wcześniej).

Utworzenie zamkniętej grupy w portalu społecznościowym i zamieszczanie zdjęć, wpisów z życia klasy.

Zbieranie informacji zwrotnych od rodziców na temat podejmowanych przez nauczyciela działań, np. sposobu prowadzenia przez nauczyciela spotkań klasowych (jak się czują podczas pracy metodami aktywnymi), komunikacji z rodzicami (czy jest jasna, czytelna czy dociera do wszystkich); pytanie o ich odczucia i oczekiwania.

Jakie efekty dla szkoły przynosi współpraca z rodzicami?

Szkoła otrzymuje zaplanowane i celowe wsparcie ucznia w osiąganiu pełni jego rozwoju.

Rodzice czynnie uczestniczą w podejmowaniu decyzji związanych z organizacją i pracą szkoły.

Szkoła może wspomagać rodziców w pełnieniu przez nich funkcji wychowawczych i opiekuńczych.

Szkoła może efektywniej współpracować z osobami, instytucjami i organizacjami ze swojego otoczenia (np. gdy rodzice są członkami stowarzyszeń, organizacji).

Wypracowane zostają zasady komunikacji i wymiany informacji między poszczególnymi organami szkoły.

Jak efektywnie współpracować z rodzicami? Zależy to od wielu czynników. Czasem, pomimo wielu naszych starań, zakładane rezultaty są odległe od zakładanych. Warto zaakceptować to, że nie wszyscy rodzice będą z nami współpracować w zakładanym przez nas wymiarze. Jeśli jesteśmy przekonani o celowości naszych działań opartych na zdiagnozowanych potrzebach rodziców, to być może na efekty trzeba jeszcze trochę poczekać.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak efektywnie współpracować z rodzicami?

# data[].attributes.attachment_link.description
Efektywna współpraca z rodzicami opiera się na dialogu, określonych zasadach współpracy i ich przestrzeganiu. Rodzice powinni mieć realny wpływ na działania podejmowane w szkole. Głównym efektem współpracy powinno być wsparcie ucznia w rozwoju we wszystkich sferach.

# data[].attributes.headline
Film z kanału Dhar Mann - tym razem o rasizmie

# data[].attributes.subject
Film z kanału Dhar Mann - tym razem o rasizmie

# data[].attributes.attachment_link.title
Lady CALLS COPS On A Black Dad With A White Kid, INSTANTLY REGRETS IT!| Dhar Mann

# data[].attributes.body
Warto przejrzeć cały artykuł wraz z jego podkategoriami

# data[].attributes.attachment_link.title
Edukacja antydyskryminacyjna - Ucz otwartości

# data[].attributes.attachment_link.description
W obszarze Ucz otwartości, chcemy wspierać nauczycieli i nauczycielki, uczniów i uczennice oraz inne osoby ze szkolnej społeczności, by w swojej szkole czuli się bezpiecznie i byli traktowani z szacunkiem, bez względu na pochodzenie, płeć, orientację psychoseksualną, status materialny, kolor skóry,…

# data[].attributes.body
Artykuł wyjaśnia czym dokładnie jest cyberbullying, oraz że przejawia się w wielu przykładach
Cytat z artykułu:

spreading lies about or posting embarrassing photos or videos of someone on social media

sending hurtful, abusive or threatening messages, images or videos via messaging platforms

impersonating someone and sending mean messages to others on their behalf or through fake accounts.

Są to jedynie przykłady tego, czym może być cyberbullying

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We brought together UNICEF specialists, international cyberbullying and child protection experts, and teamed up with Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok and Twitter to answer some of the most common questions about online bullying and give advice on ways to deal with it.

What is cyberbullying?

Cyberbullying is bullying with the use of digital technologies. It can take place on social media, messaging platforms, gaming platforms and mobile phones. It is repeated behaviour, aimed at scaring, angering or shaming those who are targeted. Examples include:

spreading lies about or posting embarrassing photos or videos of someone on social media

sending hurtful, abusive or threatening messages, images or videos via messaging platforms

impersonating someone and sending mean messages to others on their behalf or through fake accounts.

Face-to-face bullying and cyberbullying can often happen alongside each other. But cyberbullying leaves a digital footprint - a record that can prove useful and provide evidence to help stop the abuse.
If you are worried about your safety or something that has happened to you online, you can seek help by calling your national helpline. If your country does not have a helpline, please urgently speak to an adult you trust or seek professional support from trained and experienced carers.

1. Am I being bullied online? How do you tell the difference between a joke and bullying?

All friends joke around with each other, but sometimes it's hard to tell if someone is just having fun or trying to hurt you, especially online. Sometimes they'll laugh it off with a "just kidding," or "don't take it so seriously."

But if you feel hurt or think others are laughing at you instead of with you, then the joke has gone too far. If it continues even after you've asked the person to stop and you are still feeling upset about it, then this could be bullying.

And when the bullying takes place online, it can result in unwanted attention from a wide range of people including strangers. Wherever it may happen, if you are not happy about it, you should not have to stand for it.

Call it what you will - if you feel bad and it doesn't stop, then it's worth getting help. Stopping cyberbullying is not just about calling out bullies, it's also about recognizing that everyone deserves respect - online and in real life.

2. What are the effects of cyberbullying?

When bullying happens online it can feel as if you're being attacked everywhere, even inside your own home. It can seem like there's no escape. The effects can last a long time and affect a person in many ways:

Mentally - feeling upset, embarrassed, stupid, even afraid or angry

Emotionally - feeling ashamed or losing interest in the things you love

Physically - tired (loss of sleep), or experiencing symptoms like stomach aches and headaches

The feeling of being laughed at or harassed by others, can prevent people from speaking up or trying to deal with the problem. In extreme cases, cyberbullying can even lead to people taking their own lives.

Cyberbullying can affect us in many ways. But these can be overcome and people can regain their confidence and health.

3. How can cyberbullying affect my mental health?

When you experience cyberbullying you might start to feel ashamed, nervous, anxious and insecure about what people say or think about you. This can lead to withdrawing from friends and family, negative thoughts and self-talk, feeling guilty about things you did or did not do, or feeling that you are being judged negatively. Feeling lonely, overwhelmed, frequent headaches, nausea or stomachaches are also common.

You can lose your motivation to do the things that you usually enjoy doing and feel isolated from the people you love and trust. This can perpetuate negative feelings and thoughts which can adversely affect your mental health and well-being.

Skipping school is another common effect of cyberbullying and can affect the mental health of young people who turn to substances like alcohol and drugs or violent behaviour to deal with their psychological and physical pain. Talking to a friend, family member or school counsellor you trust can be a first step to getting help.

The effects of cyberbullying on mental health can vary depending on the medium through which it happens. For example, bullying via text messaging or through pictures or videos on social media platforms has proven to be very harmful for adolescents.

4. Who should I talk to if someone is bullying me online? Why is reporting important?

If you think you're being bullied, the first step is to seek help from someone you trust such as your parents, a close family member or another trusted adult.

In your school you can reach out to a counsellor, the sports coach or your favourite teacher - either online or in person.

And if you are not comfortable talking to someone you know, search for a helpline in your country to talk to a professional counsellor.

If the bullying is happening on a social platform, consider blocking the bully and formally reporting their behaviour on the platform itself. Social media companies are obligated to keep their users safe.

For bullying to stop, it needs to be identified and reporting it is key.

It can be helpful to collect evidence - text messages and screen shots of social media posts - to show what's been going on.

For bullying to stop, it needs to be identified and reporting it is key. It can also help to show the bully that their behaviour is unacceptable.

If you are in immediate danger, then you should contact the police or emergency services in your country.

5. I'm experiencing cyberbullying, but I'm afraid to talk to my parents about it. How can I approach them?

If you are experiencing cyberbullying, speaking to a trusted adult - someone you feel safe talking to - is one of the most important first steps you can take.

Talking to parents isn't easy for everyone. But there are things you can do to help the conversation. Choose a time to talk when you know you have their full attention. Explain how serious the problem is for you. Remember, they might not be as familiar with technology as you are, so you might need to help them to understand what's happening.

They might not have instant answers for you, but they are likely to want to help and together you can find a solution. Two heads are always better than one! If you are still unsure about what to do, consider reaching out to other trusted people. There are often more people who care about you and are willing to help than you might think!

6. How can I help my friends report a case of cyberbullying especially if they don't want to do it?

Anyone can become a victim of cyberbullying. If you see this happening to someone you know, try to offer support.

It is important to listen to your friend. Why don't they want to report being cyberbullied? How are they feeling? Let them know that they don't have to formally report anything, but it's crucial to talk to someone who might be able to help.

Anyone can become a victim of cyberbullying.

Remember, your friend may be feeling fragile. Be kind to them. Help them think through what they might say and to whom. Offer to go with them if they decide to report. Most importantly, remind them that you're there for them and you want to help.

If your friend still does not want to report the incident, then support them in finding a trusted adult who can help them deal with the situation. Remember that in certain situations the consequences of cyberbullying can be life threatening.

Doing nothing can leave the person feeling that everyone is against them or that nobody cares. Your words can make a difference.

7. How do we stop cyberbullying without giving up access to the Internet?

Being online has so many benefits. However, like many things in life, it comes with risks that you need to protect against.

If you experience cyberbullying, you may want to delete certain apps or stay offline for a while to give yourself time to recover. But getting off the Internet is not a long-term solution. You did nothing wrong, so why should you be disadvantaged? It may even send the bullies the wrong signal - encouraging their unacceptable behaviour.

We need to be thoughtful about what we share or say that may hurt others.

We all want cyberbullying to stop, which is one of the reasons reporting cyberbullying is so important. But creating the Internet we want goes beyond calling out bullying. We need to be thoughtful about what we share or say that may hurt others. We need to be kind to one another online and in real life. It's up to all of us!

8. How do I prevent my personal information from being used to manipulate or humiliate me on social media?

Think twice before posting or sharing anything on digital platforms - it may be online forever and could be used to harm you later. Don't give out personal details such as your address, telephone number or the name of your school.

Learn about the privacy settings of your favourite social media apps. Here are some actions you can take on many of them:

You can decide who can see your profile, send you direct messages or comment on your posts by adjusting your account privacy settings.

You can report hurtful comments, messages, photos and videos and request they be removed.

Besides 'unfriending', you can completely block people to stop them from seeing your profile or contacting you.

You can also choose to have comments by certain people to appear only to them without completely blocking them.

You can delete posts on your profile or hide them from specific people.

On most of your favourite social media, people aren't notified when you block, restrict or report them.

9. Is there a punishment for cyberbullying?

Most schools take bullying seriously and will take action against it. If you are being cyberbullied by other students, report it to your school.

People who are victims of any form of violence, including bullying and cyberbullying, have a right to justice and to have the offender held accountable.

Laws against bullying, particularly on cyberbullying, are relatively new and still do not exist everywhere. This is why many countries rely on other relevant laws, such as ones against harassment, to punish cyberbullies.

In countries that have specific laws on cyberbullying, online behaviour that deliberately causes serious emotional distress is seen as criminal activity. In some of these countries, victims of cyberbullying can seek protection, prohibit communication from a specified person and restrict the use of electronic devices used by that person for cyberbullying, temporarily or permanently.

However, it is important to remember that punishment is not always the most effective way to change the behaviour of bullies. Sometimes, focusing on repairing the harm and mending the relationship can be better.

10. Technology companies don't seem to care about online bullying and harassment. Are they being held responsible?

Technology companies are increasingly paying attention to the issue of online bullying.

Many of them are introducing ways to address it and better protect their users with new tools, guidance and ways to report online abuse.

But it is true that more is needed. Many young people experience cyberbullying every day. Some face extreme forms of online abuse. Some have taken their own lives as a result.

Technology companies have a responsibility to protect their users especially children and young people.

It is up to all of us to hold them accountable when they're not living up to these responsibilities.

11. Are there any online anti-bullying tools for children or young people?

Each social platform offers different tools (see available ones below) that allow you to restrict who can comment on or view your posts or who can connect automatically as a friend, and to report cases of bullying. Many of them involve simple steps to block, mute or report cyberbullying. We encourage you to explore them.

Social media companies also provide educational tools and guidance for children, parents and teachers to learn about risks and ways to stay safe online.

Also, the first line of defense against cyberbullying could be you. Think about where cyberbullying happens in your community and ways you can help - by raising your voice, calling out bullies, reaching out to trusted adults or by creating awareness of the issue. Even a simple act of kindness can go a long way.

The first line of defense against cyberbullying could be you.

If you are worried about your safety or something that has happened to you online, urgently speak to an adult you trust. Many countries have a special helpline you can call for free and talk to someone anonymously. Visit United for Global Mental Health to find help in your country.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyberbullying: What is it and how to stop it

# data[].attributes.attachment_link.description
What teens want to know about cyberbullying

# data[].attributes.attachment_link.title
Bullying – jak przeciwdziałać temu zjawisku w szkole i pomóc prześladowanym uczniom?

# data[].attributes.attachment_link.description
Bullying to poważnie problem, z którym borykają się uczniowie szkół podstawowych i średnich. Ignorowanie tego zjawiska może prowadzić do poważnych i daleko idących konsekwencji. Sprawdź, co to jest bullying oraz dowiedz się, w jaki sposób można mu przeciwdziałać. Bullying - co to jest? Definicja Wi…

# data[].attributes.headline
Z artykułu o przeciwdziałaniu - konsekwencje bullyingu 

# data[].attributes.subject
Z artykułu o przeciwdziałaniu - konsekwencje bullyingu 

# data[].attributes.body
Film dla dzieci o tym, jak przejawia się bullying i jak temu zaprzestać

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Twinkl Teaching Resources - United States

# data[].attributes.attachment_link.title
What is Bullying? for Kids | How to Stop Bullying | National Bullying Prevention Month | Twinkl USA

# data[].attributes.body
Warto zerknąć na różne filmiki z tego kanału, są też o prześladowaniu osób niepełnosprawnych i inne tego typu
Są to filmiki o raczej prostej fabule, ale są jasne i z morałem - można je puścić w klasie żeby uświadomić dzieciakom konsekwencje takich zachowań

# data[].attributes.attachment_link.title
Teen Humiliates New Kid On 1st Day Of School, Instantly Regrets It | Dhar Mann

# data[].attributes.body
Dla osób z silną psychiką - serial „13 powodów” przedstawia historię dziewczyny, która popełniła samobójstwo
Łączy tematykę bullyingu ale tez wiele innych, warto obejrzeć w wolnym czasie

# data[].attributes.body
Porównanie samorządu uczniowskiego a lokalnego.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Edukacja Internet Dialog - Portal Liderów Edukacji

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
identyfikacji z celami i zadaniami klasy szkolnej, wzmaga zaangażowanie wychowanków i poczucie odpowiedzialności za ich realizację6. Do samorządności należy jednak dojrzeć. Jej rozwój polega na przechodzeniu od samorządu klasowego do samorządu całej szkoły, od samorządu kierowanego do coraz bardziej autonomicznego, od samorządnego regulowania łatwych, jednorodnych działań do samorządnych wielokierunkowych, długofalowych, skomplikowanych, ogarniających całość życia szkoły7.

Na podstawie analizy literatury przedmiotu można wymienić następujące zadania samorządu: kształtowanie właściwego stosunku uczniów do nauki, uczestnictwo społeczności uczniowskiej w planowaniu, zarządzaniu i kierowaniu pracą szkoły, pobudzanie uczniów do jak najlepszego spełniania obowiązków, rozwijanie opieki i wzajemnej pomocy koleżeńskiej uczniom napotykającym trudności w szkole, w środowisku rówieśniczym i rodzinnym, organizowanie czasu wolnego uczniów, współudział w rozwijaniu ich zainteresowań, udział w gospodarowaniu szkołą - dbanie o sprzęt i urządzenia szkolne, angażowanie uczniów do wykonywania prac na rzecz klasy i szkoły, udział w regulowaniu wewnętrznych stosunków - dyscypliny na terenie szkoły i klasy, w rozwiązywaniu konfliktów koleżeńskich, wzbogacanie życia wewnętrznego szkoły, dbanie o dobre imię i honor szkoły, kultywowanie i wzbogacanie jej tradycji. Zadania samorządu uczniowskiego w danej szkole zależą od jej warunków, dotychczasowych doświadczeń i stopnia

zaangażowania młodzieży, jej zainteresowań, potrzeb i dążeń8. Samorząd jako metoda wychowawcza kształtuje umiejętności zrzeszania się ludzi na zasadzie równości wobec prawa, skłania do wyrozumiałości, uznawania poglądów innych osób w klasie. Wyzwala zdolności organizacyjne, rozwija gotowość niesienia bezinteresownej pomocy, utożsamia interes jednostki z interesem ogółu. Uczy obowiązkowości, sumienności, samodzielności, odpowiedzialności, sprawiedliwości i szczerości, zaradności

i gospodarności, panowania nad sobą, wewnętrznej dyscypliny, utrzymywania ładu i porządku w klasie. Profilaktyczna rola samorządu polega na integrowaniu

i zachęcaniu uczniów do współpracy, zapobiegając niepowodzeniom i złym zachowaniom. Funkcja kompensacyjna przejawia się w wyrównywaniu braków środowiska, poszukiwaniu mocnych stron młodych ludzi i uruchamianiu pomocy. Urzeczywistnianie idei samorządności może przynieść wiele korzyści. J. Radziewicz wymienia bezpośrednie korzyści wychowawcze płynące z samorządnej działalności uczniów:

- uczenie się demokratycznych form współżycia społecznego i organizowania się na zasadzie stowarzyszenia ludzi równych wobec prawa,

- kształtowanie gotowości do zachowań prospołecznych, bezinteresownej pomocy innym,

- głębsze rozumienie odpowiedzialności moralnej uczniów, znaczenia autorytetu, prawa do odmiennych przekonań, tolerancji, zdolności do empatii i rozwijania uczuć wyższych,

- zapewnienie uczniom poczucia godności i wolności osobistej oraz bezpieczeństwa.

Natomiast do pośrednich korzyści wychowawczych samorządności uczniów autor ten zalicza:

- naturalne powstawanie wewnątrzgrupowych norm moralnych, regulujących uznanie przez uczniów tego, co godziwe i tego, co niegodziwe,

- stworzenie poczucia posiadania równych szans we współżyciu z innymi członkami grupy,

- wzajemne wspieranie się uczniów, współdziałanie, współodpowiedzialność za losy jednostek i grupy, rzecznictwo interesów rówieśniczych,

- spontaniczne i nieformalne tworzenie się małych i większych zespołów uczniowskich o wewnętrznej strukturze odpowiadającej ich potrzebom i akceptowanych celach działania,

- wyodrębnienie liderów w wyniku pozytywnie, jawnie działających mechanizmów selekcyjnych,

- powstawanie autentycznego przedstawicielstwa uczniów jako organów samorządnych,

- realizacja idei autentycznego partnerstwa w stosunkach uczniów z dorosłymi,

- rzeczywiste upodmiotowienie jednostek i grup uczniowskich w procesie wychowania (przechodzenie od postaw biernych do aktywnych, od bezradności do zaradności, od

działań reproduktywnych do twórczych, wymagających umiejętności podejmowania decyzji),

- pojawienie się warunków samokontroli, samooceny i samodyscypliny9.

Samorząd przygotowuje młodzież do życia w demokracji, uczy samodzielności i odpowiedzialności za podejmowane decyzje, rozwija postawy aktywne i twórcze, „urabia przekonanie, że każdy przede wszystkim powinien być sobą, a nie wykonawcą myśli innych". Stąd należy „zdać sobie sprawę, jak praktyczną, kształcącą i piękną jest jego działalność"10Na prawidłową realizację funkcji i zadań samorządu uczniowskiego wpływa niewątpliwie demokratyczna, tolerancyjna i empatyczna postawa wychowawcy, który planuje i podejmuje decyzje wspólnie z grupą, utrzymuje z nią życzliwe kontakty oparte na szacunku i zaufaniu. Doradza, nie narzucając, sprawdza, lecz nie wykonuje niczego za młodzież11. Rola opiekuna wymaga dużego zaangażowania, umiejętności współdziałania nie tylko z dziećmi i młodzieżą, ale i z dyrektorem szkoły, wychowawcami klas, rodzicami, instytucjami środowiska lokalnego. Prawidłowe funkcjonowanie samorządu uczniowskiego wymaga zatem ciągłej weryfikacji i dokonywania w nim zmian

i ulepszeń. W znacznej mierze zależy to od kompetencji opiekunów samorządu i ich oceny rzeczywistej roli samorządu w życiu młodzieży szkolnej. W polskiej szkole rzadko ma miejsce organizowanie samorządnej działalności uczniów w korczakowskim rozumieniu, o eksponowanych bezpośrednich i pośrednich korzyściach. Uważam, że samorząd uczniowski jest często pomijaną metodą pracy wychowawcy klasy, aby mógł angażować wszystkich uczniów w klasie, a nie tylko reprezentantów i wybrańców. Bowiem ideą prekursorów metody samorządowej było włączanie w życie szkoły wszystkich uczniów, aby każdy czuł się dobrze, był akceptowany i doceniany za potencjał, który posiada, by

mógł pełnić pewne zadania w zespole uczniowskim jako grupie formalnej i nieformalnej. Aby zorientować się, jak w szkołach organizowany jest samorząd uczniowski, w 2007 roku przeprowadziłam badania sondażowe za pomocą ankiety wśród 200 uczniów i 120 nauczycieli różnych typów szkół z miasta i ze wsi. Badania miały charakter

diagnostyczny. Badaną młodzież stanowiło dwa razy więcej dziewcząt aniżeli chłopców. Po jednej czwartej było uczniów szkoły podstawowej i licealnej. Natomiast połowę badanej grupy reprezentowali gimnazjaliści. Byli to uczniowie wychowujący się w rodzinach o wysokim statusie materialnym (73,5%), a co czwarty z nich miał sytuację przeciętną. Większość uczniów otrzymywała dobre i bardzo dobre wyniki w nauce (78,0 %). Niespełna co piąty był uczniem dostatecznym. Jedna osoba miała wyniki celujące, jedna mierne i jedna niedostateczne. Ankietowaną kadrę nauczycielską reprezentowały głównie kobiety (80,8%) i nauczyciele szkół miejskich (70,0%). Co drugi z nich uczył w gimnazjum, co czwarty w szkole podstawowej, a co piąty w liceum. Odsetek badanych był równomierne rozłożony z uwagi na staż pracy. Nieco mniej było nauczycieli krócej aniżeli dłużej pracujących w szkole. Co piąty wychowawca odznaczał się 10-15-letnim stażem pracy. Ankietowani posiadali też wysokie kwalifikacje. Co drugi respondent

miał stopień nauczyciela dyplomowanego, a co czwarty mianowanego. Najmniej było nauczycieli stażystów (5,0%) i kontraktowych (15,8%). Wszyscy badani, zarówno uczniowie, jak i nauczyciele, uznali, że w ich placówkach działa samorząd uczniowski. Jednakże nauczyciele częściej dostrzegali potrzebę jego organizowania niż badana młodzież, gdyż 9,0% uczniów było przeciwnych funkcjonowaniu samorządu. Niemal wszyscy wychowawcy i wychowankowie potwierdzili też demokratyczne wybory samorządu uczniowskiego w swoich szkołach. Tylko nieliczni akcentowali wybór przez wychowawcę, co jest zabiegiem sprzecznym z prawem oświatowym i prawami uczniów. Kolejne pytanie dotyczyło reprezentantów samorządu uczniowskiego. Z badań wynika, że zdecydowana większość wychowawców jak i wychowanków wiedziała, kto reprezentuje samorząd w szkole. Zdarzały się osoby (od 2,5-4,0%), które nie deklarowały ich znajomości. Respondenci poproszeni o ocenę aktywności przedstawicieli samorządu uczniowskiego w zdecydowanej większość wyrażali sądy pozytywne. Jednakże nauczyciele częściej niż uczniowie afirmowali zaangażowanie reprezentantów samorządu dzieci i młodzieży w szkole. Tylko 6,7% wychowawców i aż 26,5 % wychowanków było przekonanych o biernej postawie przedstawicieli samorządu uczniowskiego zarówno w klasie, jak i w szkole. Oznacza to, że uczniowie bardziej krytycznie oceniają pracę samorządu aniżeli nauczyciele-wychowawcy. Podobne opinie formułowali respondenci przy ocenie zaangażowania opiekuna samorządu uczniowskiego. W tym wypadku również uczniowie częściej niż nauczyciele krytykowali aktywność prospołeczną opiekuna samorządu. Krytyka wychowawcy - opiekuna dotyczyła bowiem niespełna co trzeciego wychowanka (29,5%), co wydaje się zastanawiające i niepokojące, jeśli chodzi o posługiwanie się wychowawców tą metodą w pracy z młodzieżą. Kolejnym krokiem badawczym było wyeksponowanie najważniejszych - zdaniem respondentów - cech zarówno przedstawicieli samorządu, jak i jego opiekuna - wychowawcy. Do najwartościowszych z wychowawczego punktu widzenia właściwości uczniów, którzy są przedstawicielami organizacji

uczniowskiej - samorządu klasowego lub szkolnego, można zaliczyć aktywność, pracowitość, obowiązkowość, zorganizowanie, a w dalszej kolejności życzliwość, uprzejmość, koleżeńskość, odpowiedzialność, otwartość, zaufanie, inteligencję, bycie ambitnym, pomocnym i dobrym uczniem. Tylko nieliczni wskazywali takie cechy przedstawicieli, jak:

weseli, zabawni, z poczuciem humoru, twórczy, zaradni, o zdolnościach przywódczych. Zdarzały się też negatywne określenia osób reprezentujących społeczność uczniowską w klasie: leniwi, mało zaangażowani i odpowiedzialni za klasę. Natomiast na pytanie o najbardziej cenione cechy wychowawcy - opiekuna samorządu uczniowskiego częściej odpowiedzi formułowali nauczyciele aniżeli uczniowie. Analizując jednak opinie obu podmiotów, można zauważyć, że nauczyciele głównie wskazywali takie cechy, jak: komunikatywny, otwarty, dyspozycyjny, dobrze zorganizowany, pomysłowy i twórczy. Natomiast uczniowie najbardziej cenili u opiekuna samorządu troskę o dobro uczniów, zaangażowanie w ich sprawy, cierpliwość, wyrozumiałość, sprawiedliwość i szczerość. Pojedynczy wychowankowie podkreślali też konsekwencję i stanowczość w działaniu, zaufanie, gotowość niesienia pomocy, umiejętność rozwiązywania problemów i konfliktów w klasie oraz pogodny

stosunek do wychowanków i poczucie humoru. Z kolei do negatywnie ocenianych przez młodzież cech opiekuna zakwalifikowałam brak zainteresowania oraz zaangażowania

w sprawy klasy i problemy uczniów, nadmierne wymagania wobec wychowanków, surowość w ocenie, rygoryzm, i brak konsekwencji, faworyzowanie niektórych

uczniów, niesłowność, nieuczciwość, nietolerancję, zbytnią ingerencję w sprawy osobiste młodzieży, brak zorganizowania i umiejętności utrzymania dyscypliny w klasie, schematyzm i nuda na lekcjach, które nauczyciele prowadzą. Mając na uwadze negatywnie oceniane cechy, badani uczniowie postulowali zorganizowanie, zaangażowanie, obowiązkowość, pracowitość, sumienność i odpowiedzialność, a także życzliwy i przyjazny stosunek do dzieci i młodzieży, wyrozumiałość i empatię, opiekuńczość, cierpliwość i gotowość niesienia pomocy uczniom, sprawiedliwość, uczciwość, szczerość i lojalność oraz pomysłowość i kreatywność dobrego wychowawcy, który efektywnie posługiwałby się samorządem jako metodą wychowawczą. W prowadzonych badaniach za ważne uznałam również pytanie o zadania samorządu uczniowskiego - ich znajomość i ocenę stopnia realizacji. Z analizy otrzymanych tą drogą opinii wynika, że nauczyciele w większym stopniu są świadomi zadań samorządu (96,7%) aniżeli ich wychowankowie (78,0%).najczęściej zadania te respondenci kojarzyli z organizacją życia kulturalnego w klasie oraz prac użytecznych dla szkoły i środowiska, reprezentowaniem interesów uczniów wobec władz szkolnych, wydawaniem gazetki, współdecydowaniem o regulaminie szkoły, dbałością o porządek i estetykę sal, pozyskiwaniem funduszy na cele szkoły, prowadzeniem apeli, uroczystości, imprez szkolnych, „skrzynki pytań i wniosków". Rzadziej niż co trzeci respondent wykorzystywał natomiast na organizowanie czasu wolnego wychowanków - głównie zajęć pozalekcyjnych i kół zainteresowań oraz pomocy uczniom mającym trudności w nauce. Tylko nieliczni, zarówno nauczyciele, jak i uczniowie, twierdzili, że przedstawiciele samorządu uczestniczą w posiedzeniach rady pedagogicznej. Można dostrzec pewne różnice w wypowiedziach obu podmiotów. Nauczyciele częściej od uczniów deklarowali organizację „skrzynki pytań i wniosków", prac użytecznych na rzecz szkoły i środowiska, wydawanie gazetki szkolnej i współdecydowanie

uczniów o regulaminie szkoły. Oznaczać to może większą świadomość wychowawców na temat zadań samorządu uczniowskiego lub ich adaptacyjną postawę wobec jego funkcjonowania w praktyce. Sednem rozważań uczyniłam zagadnienie korzyści wynikających z samorządnej pracy uczniów. Pytałam o zdanie zarówno uczniów, jak i nauczycieli, którzy akcentowali bardziej ogólne aspekty pracy samorządowej. Zaliczali do nich głównie: kształtowanie prospołecznych postaw wychowanków i gotowości niesienia bezinteresownej pomocy, integrowanie klasy i działań podmiotów szkoły, uczenie tolerancji oraz odpowiedzialności za siebie i innych, kształtowanie kompetencji organizacyjnych uczniów oraz rzecznictwo ich praw i interesów. Natomiast badana młodzież oddzielnie wymieniała korzyści osobiste i społeczne z funkcjonowania samorządu

uczniowskiego. Do osobistych dóbr młodzież zaliczała wdrażanie do kultury, organizowanie czasu wolnego uczniów i pomocy osobom mającym trudności w nauce, rozwijanie ich prospołecznych postaw, dialogu i współpracy między nauczycielami, członkami i przedstawicielami samorządu, na których zawsze można liczyć. Bardziej ogólne, pozytywne rezultaty pracy samorządowej w szkole, które dostrzegali badani uczniowie, to lepsze zorganizowanie pracy dydaktyczno-wychowawczej, większa integracja klasy, bardziej przyjazna szkoła dla uczniów, troska wszystkich wychowanków o dobro klasy, dialog i współpraca między wszystkimi podmiotami szkoły. Badani wychowawcy i wychowankowie akcentowali też wady i niedociągnięcia w pracy samorządu uczniowskiego w klasie i szkole. Analizując bliżej otrzymane wyniki badawcze, można zauważyć, że uczniowie formułowali znacznie więcej negatywnych opinii i argumentów na temat organizacji samorządu uczniowskiego w szkołach aniżeli nauczyciele. Wychowawcy podkreślali najczęściej małą motywację, małe zaangażowanie i inicjatywę przedstawicieli samorządu uczniowskiego, brak czasu i środków finansowych do aktywnej pracy samorządowej w szkole i w klasie, a także brak opieki ze strony wychowawców. Uczniowie, podobnie jak nauczyciele skarżyli się na niską prospołeczną aktywność i brak systematycznej współpracy przedstawicieli samorządu uczniowskiego z innymi podmiotami szkoły i środowiska. Ich zdaniem nazwiska reprezentantów samorządu figurują tylko na gazetce szkolnej. Często nie wywiązują się z obowiązków, negatywnie zachowują się wobec innych uczniów i nauczycieli oraz nie organizują pomocy uczniom z trudnościami w nauce. Uczniowie podkreślali też brak samodyscypliny i poczucia odpowiedzialności przedstawicieli samorządu za wszystkich uczniów. Nieliczni respondenci akcentowali zbyt dużą ingerencję wychowawcy klasy - opiekuna w samorządną pracę dzieci i młodzieży. Ponadto na pytanie dotyczące dostrzegania merytorycznej potrzeby zmian w funkcjonowaniu samorządu w klasie i w szkole badani nauczyciele w zdecydowanej większości (76,0%) odpowiadali negatywnie, a tylko co czwarty z nich widział zasadność reformowania samorządu we współczesnej polskiej szkole. Jednak nauczyciele z pewnych względów nie odpowiedzieli na to pytanie, lekceważąc je i pomijając. Tylko 15,8% z nich chciało

zmian w organizacji samorządnej pracy wychowanków. Postulowali konieczność większego zaangażowania i inicjatywy ze strony wszystkich uczniów jako członków samorządu, bardziej przedsiębiorcze działania jego reprezentantów, upowszechnianie inicjatyw w postaci gazetki szkolnej, większą współpracę z wychowawcami klas i nauczycielami różnych przedmiotów. Badani uczniowie również optowali za zmianami w pracy samorządu, choć był o tym przekonany zaledwie co czwarty wychowanek. Ta grupa młodzieży widziała konieczność: większego zainteresowania i zaangażowania członków samorządu uczniowskiego w sprawy klasy, lepszej organizacji pracy samorządowej,

ale też akcentowała zasadność zwiększenia ich udziału w życiu kulturalnym klasy oraz udzielania pomocy uczniom z niepowodzeniami w nauce. Młodzież apelowała o liczenie się z opinią zespołu, a w skrajnych wypadkach o zmianę przedstawicieli samorządu, którzy wydają się im mało pomysłowi, odpowiedzialni. Dopełnieniem diagnozy funkcjonowania samorządu uczniowskiego w różnych typach szkół miejskich i wiejskich z województwa podkarpackiego są wyniki badań empirycznych, przeprowadzonych na temat postaw głównych podmiotów szkoły, tj. uczniów i nauczycieli, wobec faktycznego funkcjonowania samorządu. Nauczyciele mieli ustosunkować się w skali pięciostopniowej do 15 twierdzeń pozytywnych o samorządzie uczniowskim i 15 sądów negatywnie opisujących jego rzeczywiste funkcje. Jeśli przeważały stwierdzenia krytyczne, to uznałam je za przejaw krytycyzmu. Przewagę ocen pozytywnych traktowałam za symptom adaptacyjności badanych podmiotów. Określiłam tym sposobem ich postawy wobec rzeczywistości, którą tworzą za pomocą metody wychowawczej wykorzystującej potencjał każdego ucznia, aby czuł się akceptowany i doceniany oraz aby pełnił określone role w klasie. Chcąc poznać, która postawa wobec roli samorządu uczniowskiego dominuje wśród badanych uczniów i nauczycieli - instrumentalna czy adaptacyjna oraz czy istnieją różnice w postawach obu grup respondentów, dokonałam zestawienia wyników badawczych12. Analiza zebranego materiału prowadzi do podobnego

wniosku, jaki zawarłam w książce pt. Nauczyciele wobec zmian edukacyjnych, opierając się na wynikach badań przeprowadzonych wśród nauczycieli różnych typów szkół w wielu regionach kraju13. Wyniki badań wskazują na zdecydowaną przewagę wśród nauczycieli myślenia adaptacyjnego (90,6%) nad emancypacyjno- krytycznym (3,3%). Większość badanej kadry (60,0%) prezentuje myślenie zdecydowanie adaptacyjne wobec zastosowania w pracy wychowawczej metody samorządowej. Nieliczni (5,8%) przejawiali postawy ambiwalentne. Nauczyciele zgodnie twierdzą, że samorząd prawidłowo realizuje swoją założoną rolę, stąd nie trzeba zmieniać i ulepszać jego działalności i otrzymywanych efektów. Nie jest to dobry prognostyk wychowania uczniów w demokracji i do demokracji. Postawy te są blokadą rozwoju samorządności uczniów oraz „zamrażaczem" przemian demokratycznych w szkole. Są też barierą efektywnej pracy wychowawczej w klasie - jej prawidłowego planowania i organizowania, a przede wszystkim wprowadzania zmian i doskonalenia warsztatu pracy wychowawcy klasy, ukierunkowania a rozwój i postęp szkoły, otwartej na środowisko. Tylko znikoma część nauczycieli negatywnie oceniała obecną organizację i funkcjonowanie samorządu uczniowskiego w szkole. Najczęściej krytykowali oni niski stopień zaangażowania

uczniów w pracę samorządową oraz warunki materialno- finansowe szkół, twierdząc, że samorząd uczniowski mimo rzeczywistych chęci i zaangażowania nie ma wystarczających środków finansowych na społeczną działalność i pomoc innym. Byli też nauczyciele przekonani, że negatywne postawy osób dorosłych - dyrektora, ich samych czy rodziców - nie sprzyjają spontanicznej pracy samorządu uczniowskiego. Także nadmierna ingerencja wychowawcy klasy jako opiekuna samorządu nie

przyczynia się do jego rozwoju. Wychowanków jednak znacznie częściej niż wychowawców cechują emancypacja i krytyczny stosunek do ładu demokratycznego w szkole. Z badań bowiem wynika, że co trzeci uczeń krytykuje funkcjonowanie samorządu uczniowskiego. Co czwarty zaś jest nastawiony doń ambiwalentnie, nie mając pewności, że samorząd prawidłowo wykonuje swoje zadania i funkcje: organizacyjną, profilaktyczną, kompensacyjną, środowiskową i uspołeczniającą itp. Jednakże wśród respondentów byli uczniowie, którzy nie potrafili rozgraniczyć funkcji założonych od rzeczywistych metody samorządowej, afirmując istniejące realia szkolne. Postawy adaptacyjne wobec pracy samorządu dzieci i młodzieży przejawiała mniej niż połowa badanych uczniów (43,5%) i były one bardziej umiarkowane niż zdecydowane. Natomiast wychowawcy dwukrotnie częściej niż wychowankowie prezentowali postawy adaptacyjne wobec roli, jaką dziś pełni samorząd uczniowski. Brak jest ocen krytycznych wśród nauczycieli, a formułuje je mniej więcej jedna trzecia uczniów, którzy dostrzegają niedociągnięcia w pracy samorządu dzieci i młodzieży w swoich środowiskach. Nauczyciele byli przekonani, że samorząd wdraża uczniów do aktywności i samodzielności w podejmowaniu decyzji, uczy współpracy i zespołowego działania oraz demokratycznych form współżycia społecznego, kształtuje postawy prospołeczne i gotowość niesienia pomocy. Ankietowana kadra nauczycielska była przeciwna mniemaniu, że samorząd nie uwzględnia interesów wszystkich

uczniów, często podejmując decyzje tylko dla własnego dobra; jest pozostawiony samemu sobie, nikt w rzeczywistości nie sprawuje nad nim opieki oraz nie wspiera go i nie motywuje do działań demokratyzujących życie klasy czy szkoły. Wśród badanych wychowawców znalazły się też osoby o postawach ambiwalentnych, które nie potrafiły jednoznacznie ocenić funkcjonowania samorządu uczniowskiego. Byli to wychowawcy niezdecydowani w opiniach, że samorząd daje poczucie akceptacji i bezpieczeństwa uczniów w społeczności szkolnej oraz stwarza możliwość wyrażania ich opinii o pracy dydaktyczno-wychowawczej szkoły. Nie potrafili też jednoznacznie ocenić, czy w obecnych realiach szkolnych samorząd to sąd koleżeński, który rozstrzyga spory i konflikty uczniów w klasie. Z przeprowadzonego sondażu wynika, że średnio co trzeci badany uczeń krytykował rzeczywistość szkolną w zakresie pracy samorządowej, wskazując jej mierne efekty. Był on bowiem przekonany, że samorząd istnieje raczej na papierze, wisi na

gazetce szkolnej i reprezentuje go grupa najaktywniejszych, a nie wszyscy uczniowie w klasie. Niespełna połowa badanej młodzieży sądziła, że samorząd umożliwia współdziałanie i wspieranie się uczniów, daje poczucie akceptacji i bezpieczeństwa uczniów w społeczności szkolnej oraz zmniejsza różnice między uczniami i nauczycielami, zachęca uczniów do aktywnego udziału w życiu klasy i szkoły. Podobny odsetek uczniów (około 40%) popierał sądy negatywne informujące, że:

- samorząd jest korzystny tylko dla jego przedstawicieli (członków), gdyż cieszą się oni rożnymi przywilejami u nauczycieli i innych pracowników szkoły,

- samorząd to grupa uczniów najpopularniejszych, tzw. elita klasy, bez względu na ich cechy i kompetencje,

- samorząd to grupa uczniów najaktywniejszych, którzy nie angażują innych w swoją pracę.

Wychowankowie afirmujący sądy negatywne przejawiali postawy krytyczne wobec wymienionych aspektów organizacji i funkcjonowania samorządu uczniowskiego jako metody

wychowawczej. Co trzeci badany uczeń prezentował adaptację, a co czwarty ambiwalencję wobec tak rozumianej samorządności w polskiej szkole i w klasie. Młodzież objęta badaniami nie zgadzała się z tym, że:

- członkowie samorządu nie mają czasu na efektywną pracę na rzecz klasy czy szkoły,

- samorząd uczniowski nie interesuje się potrzebami i problemami uczniów, sam nie inicjuje też żadnych form pomocy,

- członkowie samorządu uczniowskiego są mało aktywni, nie mają pomysłów i nie wykazują inicjatywy do prospołecznego działania,

- samorząd podejmuje decyzje tylko dla własnego dobra, a nie uwzględnia dobra i interesów wszystkich uczniów.

Nie potrafili oni zaś jednoznacznie ocenić sądów informujących, że samorząd uczniowski kształtuje postawy tolerancyjne, zdolność do empatii i uczuć wyższych (43,0%), daje poczucie posiadania równych szans we współżyciu z innymi członkami społeczności szkolnej w zakresie praw i obowiązków, a tym samym zmniejsza różnice między nimi (39,5%), ma ograniczoną swobodę działania przez nadmierną ingerencję opiekuna - wychowawcy, który narzuca mu swoje zdanie i wolę (39,0%). Wobec tych funkcji i ograniczeń samorządnej pracy wychowanków badana młodzież w dużej mierze przejawiała postawy mało zdecydowane i ambiwalentne, które mogą wynikać z jej małego zainteresowania i zaangażowania w sprawy wychowawcze klasy i szkoły. Analiza ocen cząstkowych odnoszących się do poszczególnych twierdzeń kwestionariusza pt. Rola samorządu w życiu społeczności uczniowskiej potwierdza duże nasilenie instrumentalizmu- adaptacyjności u nauczycieli. Są oni przekonani, że samorząd kształtuje postawy tolerancyjne, aktywne i odpowiedzialne uczniów. Wdraża ich do samodyscypliny, samokontroli itp. Nauczyciele akceptują rolę samorządu, mając na uwadze jego założone, a nie rzeczywiste funkcje. Brak krytycznej refleksji nad pracą i efektami stosowania metody samorządowej w szkole blokuje ich gotowość do zmian. Z tego powodu nie są

zainteresowani zmianą. Mimo zagwarantowania nauczycielom autonomii i swobody twórczej oraz podstaw prawnych szkoły demokratycznej w małym stopniu przygotowują oni młodzież do demokracji i przez demokrację. Oznacza to, że system edukacji nauczycielskiej nie kształtuje postaw emancypacyjnych i krytycznych przyszłych wychowawców, które wzmagałyby ich gotowość do zmian jakościowych w szkolnictwie. Stwierdzony w badaniach stan świadomości nauczycieli skłania do sformułowania postulatów zmian w zakresie kształtowania ich ważnych kompetencji zawodowych poprzez odchodzenie od edukacji instrumentalno-adaptacyjnej na rzecz krytyczno-emancypacyjnej metodami poszukującymi.

Maria Kocór-adiunkt, Instytut Pedagogiki, Uniwersytet Rzeszowski

Banszel K., Samorząd jako podstawa wychowania, Książnica „Atlas", Warszawa 1930.

Kamiński A., Samorząd dzieci i młodzieży jako metoda wychowawcza, PZWS, Warszawa 1985.

Kocór M., Nauczyciele wobec zmian edukacyjnych w Polsce, UR, Rzeszów 2006.

Kocór M., Postawy nauczycieli wobec funkcjonowania samorządu uczniowskiego, [w:] Nauczyciel w rzeczywistości globalnej i lokalnej, red. Z. Zacłona, Wyd. PWSZ, Nowy Sącz 2007.

Korczak J., „Pisma Wybrane". Wybór A. Lewin, 1978. Łagodna A., Samorząd uczniowski, „Edukacja i Dialog" 2002/4.

Popławska A., Idea samorządności. Podmiotowość - autonomia - pluralizm, Trans Humana, Białystok 2001.

Prywer Z., Ziarko Z., Samorządna i organizacyjna działalność dzieci i młodzieży w szkole, PWN, Warszawa - Poznań 1980.

Radziewicz J., Czym był i jest samorząd uczniowski, „Oświata i Wychowanie" 1988/14.

Radziewicz J., Migros M., O samorządności uczniów w procesie wychowania szkolnego, Nasza Księgarnia, Warszawa 1988.

Radziewicz J., Samorząd - potrzeba czy zło konieczne, [w:] Nauka demokracji, CODN, Warszawa 1993.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
edukacja dialog nauczyciele pedagogika e-learning oświata nauczanie czasopismo portal społecznościowy społeczność newsy blog publikacja

# data[].attributes.attachment_link.description
identyfikacji z celami i zadaniami klasy szkolnej, wzmaga zaangażowanie wychowanków i poczucie odpowiedzialności za ich realizację6. Do samorządności należy jednak dojrzeć. Jej rozwój polega na przechodzeniu od samorządu klasowego do samorządu całej szkoły, od samorządu kierowanego do coraz bardziej autonomicznego, od samorządnego regulowania łatwych, jednorodnych działań do samorządnych wielokierunkowych, długofalowych, skomplikowanych, ogarniających całość życia szkoły7.

# data[].attributes.headline
Prezentacja Szkoły Podstawowej nr 357 w Warszawie nt. samorządu szkolnego

# data[].attributes.subject
Prezentacja Szkoły Podstawowej nr 357 w Warszawie nt. samorządu szkolnego

# data[].attributes.body
„My samorządni”
Jest to też częściowo scenariusz lekcji wychowawczej o samorządzie

# data[].attributes.body
Potraktowałam to zadanie jako rodzaj notatko-dzienniko-przemyślnika, dlatego wiele z tych przykładów/linków zawiera nieco moich komentarzy i opinii.
Są tu nie tylko przykłady naukowe, ale także inspiracje z tiktoka, pinteresta i wielu innych źródeł.

# data[].attributes.headline
Webinar o tym, dlaczego integracja grupy jest tak ważna.

# data[].attributes.subject
Webinar o tym, dlaczego integracja grupy jest tak ważna.

# data[].attributes.body
Ważne wytłumaczenie powodów, dla których grupa powinna być zintegrowana :))

# data[].attributes.attachment_link.title
Integracja jako klucz do współpracy. Budowanie pozytywnej grupy rówieśniczej.

# data[].attributes.headline
Bardzo ciekawy materiał - Takie jakby pierwsze kroki! :) 

# data[].attributes.subject
Bardzo ciekawy materiał - Takie jakby pierwsze kroki! :) 

# data[].attributes.body
Szczególnie ciekawy jest pierwszy wpis - o tym, jak poznać swoich uczniów. Sama uważam, że bliska relacja z uczniami (na poprawnym poziomie) to podstawa bycia dobrym wychowawcą.

# data[].attributes.headline
Uroczy filmik, który może służyć jako inspiracja dla wychowawców! 

# data[].attributes.subject
Uroczy filmik, który może służyć jako inspiracja dla wychowawców! 

# data[].attributes.body
Filmik ten pochodzi z platformy tiktok, gdzie wychowawczyni (prawdopodobnie zerówki) prosi każde dziecko o narysowanie jakiegoś rysunku na jej białej sukience, tak żeby mogła ją nosić i o nich pamiętać. Uważam, że to cudowna inspiracja oraz miłe wspomnienie dla tych dzieciaków.

PS. Jakby Pani chciała znać efekt końcowy, to mogę również tu wrzucić :))

# data[].attributes.attachment_link.title
Just wait till you see thier little drawings 🥹I got this idea from @Madison Jantzen !! #kindergartenteacher #teacherideas 

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
@heatherstansberryy
Just wait till you see thier little drawings 🥹I got this idea from @Madison Jantzen !! #kindergartenteacher #teacherideas
♬ Stories 2 - Danilo Stankovic

# data[].attributes.body
Materiał również pochodzi ze źródła - https://doskonaleniewsieci.pl/Upload/ceo/dkk/narzedziownik_wychowawcy_klasy_izabela_jaskolka_turek.pdf
Jest to według mnie bardzo ciekawe przedstawienie stereotypowego podziału ról w przykładowej klasie.

# data[].attributes.body
W starszych klasach można wykorzystać testy osobowościowe - luźny pomysł

# data[].attributes.body
Dyskryminacja dotyczy nie tylko różnic rasowych i kulturowych, ale także tego jak postrzega się zachowania różnych płci i co się z tym wiąże.
Krzywdzące jest pozwolenie młodym chłopcom na zachowania upokarzające dziewczynki "bo chłopcy w tym wieku tak mają" "oni tylko się wygłupiają" "to takie końskie zaloty".

# data[].attributes.body
Ciekawy przykład, chociaż osobiście wolę takie, gdzie widać aktywny udział dzieciaków - duże, kolorowe podpisy lub odbite/odrysowane dłonie
Ważne, żeby dzieci (zwłaszcza te młodsze) miały wgląd w swój regulamin, a każda zasada żeby była poprawnie uzasadniona

# data[].attributes.body
Plusy: widać odciski rąk - aktywny udział wychowanków
Minusy: dużo tekstu, raczej dla starszych dzieci + rozdzielenie na "prawa" i "obowiązki" - dla dużych jak najbardziej, ale maluchy mogą nie zrozumieć (młodszym dzieciom zazwyczaj łatwiej zrozumieć jasne zasady)

# data[].attributes.headline
Przykłady zabaw integracyjnych w przedszkolu

# data[].attributes.subject
Przykłady zabaw integracyjnych w przedszkolu

# data[].attributes.body
Są to raczej aktywności dla młodszych dzieci, choć niektóre pewnie da się "przekręcić" na takie dla starszych, zwłaszcza że odrobina zabawy w pierwszych dniach z nowym wychowawcą z pewnością zostałaby odebrana pozytywnie, nawet mimo infantylności takowych zabaw.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zabawy integracyjne to ważny element pierwszych dni w przedszkolu. We wrześniu kiedy w naszej grupie pojawiają się nowe dzieci wykorzystujemy zabawy, które mają na celu lepsze poznanie się dzieci. Dobre samopoczucie, niwelowanie stresu i dobra zabawa - to priorytety na początku roku szkolnego. Zabawy integracyjne należą do grupy zabaw, których głównym celem jest umożliwianie pokonywania trudności w nawiązywaniu kontaktów między dziećmi.

Zabawy integracyjne efektywnie wpływają na proces komunikowania się w grupie, uruchamiają procesy myślowe i emocjonalne, eliminują bariery i stresy a przez to ułatwiają przyswajanie się do nowego środowiska.

Wpływ zabaw integracyjnych:

Przedstawione zabawy pomogą nam poznać dzieci oraz stworzą dobry klimat w grupie.

Ja - tupnięcie jedną nogą

Jestem - tupnięcie drugą nogą

(imię) - podskok na obu nogach
2. Piosenka na powitanie
Witam Was! - klaszczemy w dłonie

Zaczynamy już czas - klaszczemy w dłonie

Zaczynamy już czas - klaszczemy w dłonie

Jestem ja - pokazujemy na siebie

Jesteś ty - pokazujemy na kolegę

Raz, dwa, trzy - klaszczemy w dłonie

Jak się masz

Wszyscy Cię lubimy

Bądź wśród nas
3.Wierszyki na powitanie
„W dużym kole się ustawimy,

Mocno za rączki się trzymamy,

Chociaż jesteśmy jeszcze mali,

To nigdy nie jesteśmy sami".

„Nie wszystko umiem robić sam,

Ale nie martwię się tym,

Bo kolegów fajnych mam,

Co pomogą zawsze mi".
4.Zabawa „Wolne miejsce"
Dzieci siadają na podłodze w siadzie skrzyżnym, tworzą koło, zostawiają wolne miejsce, dziecko prosi :

Miejsce obok mnie jest wolne,

Zapraszam (Jacka) ,

By przyszedł tu jak żabka...ptaszek, piesek...itd.

Dzieci siedzą w kole, począwszy od nauczyciela odliczają kolejno. Każdy musi zapamiętać swój numer. Zabawę rozpoczyna nauczyciel, przykłada ręce do swojej głowy i machając nimi (robi króliczka) i mówi: króliczek numer jeden pozdrawia króliczka numer ....wywołany króliczek macha „swoimi" uszami i pozdrawia następnego, podając swój numer i numer pozdrawianego.
6. Zabawa „Nastrój"
Dzieci wymieniają swoje imię ze zmianą nastroju:

- smutno

- z radością

- ze złością
7. Zabawa „Detektyw"
Dzieci siedzą w kole. Nauczyciel zaczyna zabawę i mówi zagadkę na temat dziecka siedzącego w kole, np.: „Ta osoba ma zieloną bluzkę i czarne włosy", kto pierwszy zgadnie mówi kolejną zagadkę.
8. Zabawa „Od najmniejszego do największego".
Zadaniem dzieci jest ustawić się od najmniejszego do największego dziecka.
9. Zabawa „Węzeł"
Dzieci łapią się za ręce, robią koło. Jedno dziecko staje z boku. Osoby z kręgu plączą swoje ręce - ale nie mogą się puścić. Na sygnał nauczyciela zatrzymują się, a dziecko stojące z boku stara się rozplątać węzeł bez „rozrywania" rąk dzieci.
10. Zabawa „Zrób to co ja"
Dzieci siedzą w kole. W środku koła chętne dziecko. Wszyscy klaszczą rytmicznie naprzemiennie w dłonie i kolana, mówiąc: „ Raz i dwa, raz i dwa" dziecko w środku koła dokańcza: „Każdy zrobi to co ja" i pokazuje wymyślone ruchy lub gesty. Następnie wybiera swojego następcę.
11. Zabawa „Wężyk"
Dzieci ustawiają się jeden za drugim tworząc węża. Chwytają się za ramiona. Osoba na początku śpiewa piosenkę i pokazuje określone gesty, dzieci naśladują.

„Cały wężyk robi hop! - skok obunóż w przód

Głowa w lewo, w lewo krok! - pochylamy głowę w lewo i robimy krok w lewo

Do przodu głośno kroki trzy,

Idę na koniec, prowadzisz ty!

Dziecko które prowadziło idzie na koniec szeregu a pociąg prowadzi kolejna osoba.
12 .Zabawa „Dotknij"
Nauczyciel mówi np.: „Czerwony" i dzieci muszą dotknąć coś w kolorze czerwonym. Hasła mają nie tylko dotyczyć kolorów ale np.: kształtów, faktur itp.
13. Zabawa „Niedźwiadek"
Dzieci śpiewają piosenkę i pokazują określone ruchy

Jedna łapka - pokazują rękę

Druga łapka - pokazują drugą rękę

Ja jestem niedźwiadek - pokazują na siebie

Jedna nóżka, druga nóżka - pokazujemy prawą i lewą nogą

Oto jest mój zadek - klepiemy się po pośladkach

Lubię miodek - masujemy po brzuszku

Kocham miodek - masujemy się po brzuszku

Podkradam go pszczółkom - machamy rękami, odganiając pszczoły

Jedną łapką, drugą łapką albo wciągam rurką - robimy z rąk rurkę i przytykamy do buzi
16.Zabawa „Iskierka"
Grupa stoi w kole i podaje sobie ręce. Nauczycielka mówi: „Iskierkę przyjaźni puszczam w krąg, niech zaraz powróci do moich rąk". Nauczyciel ściska delikatnie dłoń dziecka, przekazując iskierkę dalej i tak do momentu kiedy iskierka powróci do nauczyciela.
17..Zabawa „Start rakiety"
Zaczynamy od tego, że dzieci:

uderzają płaskimi dłońmi o dywan - najpierw cicho, później coraz głośniej

tupią nogami, zaczynają cicho i powoli, a potem coraz głośniej i szybciej

cicho naśladują brzęczenie owadów, przechodząc do bardzo głośnego

dzieci wstają z miejsca, dają ręce do góry i krzyczą: Rakieta Wystartowała!

18.Zabawa „Ja i Ty"
Grupa maszeruje po sali, na sygnał nauczyciela STOP, zatrzymuje się tworząc pary. Pokazują na siebie i mówią „Ja", następnie pokazują na kolegę i mówią „Ty", uderzają wzajemnie w dłonie mówiąc „To my"
19."Lustro"
Dzieci parami stoją naprzeciwko siebie. Jedno z dzieci z pary robi różne miny, drugie dziecko naśladuje to samo. Po kilku razach następuje zamiana ról.
20. Zabawa „Kłębek przyjaźni"
Dzieci siedzą w kole w siadzie skrzyżnym. Nauczycielka mówi swoje imię, rzucając w kierunku wybranego dziecka. Dziecko musi przytrzymać nić i kłębek odrzucić do kolejnego dziecka.
21. „Powitanie"
Dzieci siedzą w kręgu, nauczyciel wypowiada słowa:

Witam dzieci które:

- lubią kolor czerwony

- mają rodzeństwo

- lubią lody ....itp.
22. Zabawa „Pająk i muchy"
Jedno dziecko jest pająkiem, pozostałe to muchy.

Pająk śpiewa:

„Muchy, muchy latają - dzieci biegają po sali,

Muchy, muchy latają - dzieci biegają po sali,

Raz, dwa, trzy pająk patrzy - dzieci stają nieruchomo, te które się poruszy zostaje złapane do pajęczyny. Bawimy się do ostatniego dziecka.
23. Zabawa „Lata ptaszek po ulicy"
W rytm słów dzieci chodzą po sali szukając partnera:

„Lata ptaszek po ulicy, szuka sobie ziarn pszenicy,

A ja stoję sobie w kole i wybieram kogo wolę.

A ty ptaszku śpiesz się śpiesz, kogo lubi tego bierz".
24."Statek"
Dzieci stoją na środku sali. Prowadzący podaje komendy np.:

- lewa burta - wszyscy biegną na lewą stronę sali

- prawa burta - wszyscy biegną na prawa stronę sali

- rufa - wszyscy biegną na koniec sali (do tyłu)

- dziób - wszyscy biegną na początek sali (do przodu)

- pokład - wszyscy stoją w miejscu, nikt nie może się poruszyć.

Pamiętajmy, że przede wszystkim liczy się uśmiech dziecka i dobra zabawa.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zabawy integracyjne w przedszkolu - ich wpływ na funkcjonowanie grupy

# data[].attributes.attachment_link.description
Zabawy integracyjne efektywnie wpływają na proces komunikowania się w grupie, uruchamiają procesy myślowe i emocjonalne, eliminują bariery i stresy.

# data[].attributes.body
Gra w tabu po angielsku - nauczycielka przygotowała karteczki do gry w tabu, było na nich jedno słowo, które grupa musi zgadnąć plus 3-4 zakazane słówka (przykład: słowo do zgadnięcia = lemon, zakazane słówka: yellow, fruit, sour, orange)
Podzieliła nas na grupy i każda drużyna miała minutę aby zgadnąć jak najwięcej słów, które były do wylosowania.
Śmiechów i wpadek było pełno, najbardziej mi się podobało połączenie zabawy z nauką (bo jednak trzeba było się wysilić, aby opowiedzieć po angielsku o czymś tak, aby nie wypowiedzieć zakazanych słów)
Uważam, że tak powinny wyglądać integracje klasy - każdy bierze udział w zabawie, jest przy tym śmiesznie a przy okazji zdobywa się wiedzę.