# data[].attributes.body
Prinsiplər:

1.İnsan mərkəzliliyi.

2.Ədalətli və ayrı-seçkiliyin qarşısını almaq.

3.Şəffaflıq və izaholunma

4.Məxfilik və məlumatların qorunması.

5.Zərər verməmək.

6.Dayanıqlılıq və ictimai fayda.

# data[].attributes.body
Mütləq olmalıdır. Suni intelektin düzgün işləməsi üçün bir neçə əsas qayda və prinsip tətbiq edilməlidir.Bunlara aşağıdakılar daxildir.

Şəffaflıq- Sİ -nin necə qərar verdiyi hansı məlumatlardan istifadə etdiyi və nəticələrə necə gəldiyi aydın və başa düşülən olmalıdır.

Məsuliyyətlilik.

Ədalətlilik və bərabərlik.

Təhlükəsizlik

Məlumatların qorunması

Tərtibatçı Sİ sistemlərində insan qərəzi riskini azaltmaq üçün bir neçə mühüm addım atmalıdır.

Məlumatların çeşitliyi

Mütəxəssiz komandası

İnsan nəzarəti

# data[].attributes.body
Süni intellektin düzgün və təhlükəsiz işləməsi üçün etik qaydalar,məxfiliyin qorunması qaydaları olmalıdır.

Süni intellekt tam avtomatik deyil,insan nəzarəti altında işləməlidir.

Etik prinsiplərin mahiyyəti ondan ibarətdir ki,təhlükəsizliyin,ədalətli,məsuliyyətli şəkildə işləməsini təmin etsin.

Düzgün məlumat seçməlidir.

# data[].attributes.body
Jalə H.

Olar.Süni intellekt texnologiyasının tətbiqində etik prinsiplər dedikdə bu texnologiya insan həyatını asanlaşdirmaqlayanaşı,eyni zamanda cəmiyyətə fərdlərə və ətraf mühitə zərər vermədən məsuliyyətli şəkildə istifadə olunsun.

# data[].attributes.body
1.Süni intellektin düzgün və ədalətli işləməsi üçün qanunvericiliyə və etik qaydalara əsaslanan çərçivələr müəyyən edilməlidir.

2.Etik prinsiplər dedikdə süni intellektin insan hüquqlarını qorumaq , təhlükəsizliyi təmin etməsi nəzərdə tutulur.

3.Tərtibatçı məlumatları diqqətlə seçməli ,balanslı mənbələrdən istifadə etməli, sistemin nəticələrini mütəmadi yoxlamalıdır.

# data[].attributes.body
modeli oyrənərkən bias olcme ve analiz alətləri ilə yoxlamaq məsələn dogruluq fərqi və diskriminasiya gostəriciləri Məlumat dəstində fərqli yaş cins etnik və sosial qruplar daxil edilməlidir

# data[].attributes.body
1. Əlbəttə olmalıdır, əks halda suni intellekti idarə etmək olmayacaq.

2. AI-də Etik prinsiplər nəzərə alınmasa bu real dünyada qərəz və ayrı- seçkiliyin yayılmasina təhlükə yarada bilər.

3. Tərtibatçı daha ədalətli alqoritmlər yaratmalıdır və daha yaxşı məlumat toplamalıdı

# data[].attributes.body
Süni intellektin düzgün işləməsi etik qaydalarla tənzimlənməlidir. Süni intellekt yalnız səriştəli inkişaf etdiricilər tərəfindən qurulmalı və aydın şəkildə müəyyən edilmiş məqsəd və tətbiq sahəsi əsasında fəaliyyət göstərməlidir.

# data[].attributes.body
Qərəzsizlik,şəffaflıq,məsuliyyət,şəxsi məlumatlardan hüquq çərçivəsində istifadə edə bilmək

# data[].attributes.body
Süni intellektin təhlükəsiz işləməsi üçün ona etik qaydalar, davranış çərçivəsi və məsuliyyətli prinsiplər aşılanmalıdır. Bu, insanlara olan riskləri azaltmaq üçün əsas şərtdir.

* şəffaflıq və məsuliyyət

* insan nəzarəti

* cəmiyyətə uyğunluq

# data[].attributes.body
1.Bəli, süni intellektin düzgün işləməsi üçün müəyyən qaydaların tətbiqi vacibdir. Bu qaydalar təhlükəsizlik, şəffaflıq və ədalətlilik prinsiplərinə əsaslanır.

2. Süni intellekt texnologiyalarının tətbiqində etik prinsiplərin mahiyyəti insan hüquqlarını qorumaq, ayrı-seçkiliyin qarşısını almaq, ədalətli və məsuliyyətli istifadəni təmin etməkdir.

3. Tərtibatçı süni intellektin insan qərəzi riskini azaltmaq üçün balanslı məlumat bazasından istifadə etməli, sistemi müxtəlif ssenarilər üzərində test etməli və nəticələrin şəffaflığını təmin etməlidir.

# data[].attributes.body
Bəli

Programlaşma prosessində xüsusi algoritm yazarak, tapsırıqlar vermək.

Riskli olar sözlər,sorğu yaradılanda əlavə kontrol olunsun və xüsusi idarəyə otürülsün.

az yaşlı uşaqlara akaunt yaradanda mütləq valideyinin akauntuna bağlansın, ki lazım olanda bir başa valideyinə ötürülsün

# data[].attributes.body
Süni intellektin düzgün işləməsi üçün müəyyən qaydalar tətbiq etmək olarmı? Süni intellekt texnologiyalarının tətbiqində etik prinsiplərin mahiyyəti nədən ibarətdir?
Tərtibatçı süni intellektin insan qərəzi riskini azaltmaq üçün nə etməlidir?

# data[].attributes.body
Süni intellekt müəyyən tapşırığı yerinə yetirərkən insandan üstün ola bilər,çünki texnologiyada insan zəkasını üstələyə bilir.

Üstün olmaya da bilər.Çünki süni intellektin hiss etmək,duyğusu,empatiyası yoxdur.

# data[].attributes.body
Jalə Hüseynova : Düşünürəm ki, süni intellekt bir çox məqamlarda tapşırıqları yerinə yetirərəkən insandan üstün ola bilər.Çünki süni intellektin məlumat bazası və iş imkanları daha çoxdur.

# data[].attributes.body
mən düşünürəmki ,əvəz edə bilər. boyuk həcmli məlumatlara çixişi var

# data[].attributes.body
Aliyeva Rena. Cavab : Xeyr . Suni intelektin yaradıcıcsı insan özüdüş

# data[].attributes.body
Elə sahələr var ki ,süni intellekt insandan daha üstün,sürətli,dəqiq ola bilər.Məs avtomobil sürərkən,qəzadan yayınmaq olar.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Təxminən üç il əvvəl ChatGPT təqdim olunduqdan sonra süni intellekt (AI) texnologiyalarının təhsilə təsiri geniş müzakirə olunmağa başladı. Müzakirələrdə, əsasən, bu suala cavab axtarılırdı: süni zəka fərdi təhsil üçün lazımlı alətdir, yoxsa akademik "vicdansızlığa" aparan yoldur?

Bəzi təhsil mütəxəssisləri hesab edirlər ki, süni intellektdən istifadə tənqidi düşüncə qabiliyyətinin azalmasına səbəb olacaq. Onların arqumentinə görə, təhsilalanlar süni intellekt alətlərindən çox erkən istifadə edərlərsə, onlar tənqidi düşüncə və problem həll etmək üçün əsas bacarıqlarını inkişaf etdirə bilməyəcəklər.

Dünyanın aparıcı texniki universitetlərindən olan Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT) məktəblərdə süni intellekt alətlərinin istifadəsi ilə bağlı araşdırma dərc edib. Mütəxəssislər süni intellektdən məktəb təhsilində hansı vəzifələr üçün istifadə olunduğu, generativ neyron şəbəkələrinin və digər AI texnologiyalarının inkişafının təhsilə necə təsir etdiyi, müəllimlər və məktəb rəhbərlərinin bununla bağlı nə edə biləcəyi ilə bağlı suallara cavab axtarıblar.

MIT Media Laboratoriyası Bostonda 18-39 yaş arasında olan 54 nəfərin iştirakı ilə araşdırma aparıb. Burada insanlar üç qrupa bölünüb: birinci qrup esse yazmaq üçün GPT-dən, ikinci qrup Google axtarış sistemindən istifadə edib. Digər qrup isə esselərini texnologiyanın yardımı olmadan yazıb. Tədqiqatçılar əlaqə və idrak proseslərini qiymətləndirmək üçün EEQ-dən (Elektroensefaloqrafiya və ya EEQ -nevroloji müayinə metodudur-red.) istifadə edərək onların beyin fəaliyyətini izləyiblər.

MIT əməkdaşlarının gəldiyi nəticəyə görə, GPT istifadə edənlərin beyin fəaliyyəti çox aşağı olub. Bu da idrak qabiliyyətinin azaldığını göstərir.

GPT istifadəçiləri süni intellekt alətinə çox etibar etdiklərinə görə təkrarlanan və daha az orijinal məzmun yaradıblar.

Nəticələrə əsaslanan mütəxəssislər deyir ki, esse yazmaq kimi tapşırıqlar üçün süni intellektə etibar etmək tənqidi təfəkkürün və yaddaş inteqrasiyasının inkişafına mane ola bilər.

Tədqiqatçılar son mərhələdə təcrübə iştirakçılarının rollarını dəyişib. Öz beynindən yazan qrup süni intellektdən, AI-dən istifadə edənlər isə öz bacarıqlarını göstərməklə esse yazmalı olublar.

Əvvəcə AI-dən istifadə edib sonra essesini özü yazan qrupun nəticələri olduqca zəif olub. Müəlliflər iddia edirlər ki, bu, süni intellektdən uzun müddət istifadənin iştirakçıların koqnitiv bacarıqlarını zəiflətdiyini nümayiş etdirir.

Aydındır ki, süni intellektdən nə vaxt, harada və necə istifadə olunacağını bilmək uzunmüddətli uğurun və bacarıqların inkişafının açarıdır. İndiki və gələcək nəsillər tənqidi və yaradıcı düşünməyi, problemləri həll etməyi bacarmalıdır. Bununla belə, AI bu anlayışların mənasını dəyişir.

Mütəxəssislərin fikrincə, süni intellekt hazırda ən çox proqram təminatının hazırlanması və dizaynı sahələrində tədris prosesinə yanaşmanı dəyişir, yəni peşəkarlar artıq AI alətlərindən gündəlik istifadə edirlər. MIT mütəxəssisləri əksər məktəb fənləri, xüsusən sosial və humanitar elmlər üçün süni intellektin təsirinin o qədər də güclü olmadığına inanırlar. Müəlliflər vurğulayırlar ki, süni intellekt alətləri hələ də bir çox sahədə, eləcə də tarix və ya ingilis dili sahəsində yüksək keyfiyyətli iş nümayiş etdirməyib. Buna görə də onları bu fənlərin öyrənilməsinə inteqrasiya etməyə ehtiyac yoxdur. Hazırda süni intellekt bu sahələrdə məhdud rol oynayır. Onun geniş şəkildə tətbiqi belə fənlərin tədrisinə effektiv təsir göstərməyəcək.

MIT mütəxəssisləri məktəblərə generativ süni intellektə əsaslanan məhsulları tətbiq edərkən onların effektivliyi ilə bağlı əlavə araşdırmalar aparılana qədər ehtiyatlı olmağı tövsiyə edir. Onlar belə nəticəyə gəliblər ki, indiyə qədər süni intellekt həlləri təhsildə hər hansı inqilabi dəyişiklik potensialını nümayiş etdirməyib. Öyrənmək prosesi ilk növbədə sinif otaqlarında müəllim və şagird arasında baş verir.

Bununla belə, tədqiqat müəllifləri fərdi süni intellekt alətləri ilə eksperimentlərdən imtina etməməyi, onlara müəllim və təhsilalanların marağını təşviq etməyi məsləhət görürlər. Müəllimlərin bu gün məktəblərdə generativ süni intellektdən istifadə etdiyi məqsədlər arasında aşağıdakılar vurğulanır:

Tədris materiallarının hazırlanması və fərdiləşdirilməsi. Buraya ev tapşırıqlarının müxtəlif versiyalarının yaradılması, laboratoriya təcrübələri üçün təlimatlar və əyani vəsaitlər daxildir.

Sürətli prototipləşdirmə. Bəzi müəllimlər şagirdlərini öz layihə işləri üçün başlanğıc nöqtəsi kimi AI məzmunundan istifadəyə təşviq edirlər. Qeyd etmək lazımdır ki, bu şəbəkənin hazırladığı material yalnız eskiz ola bilər.

Təhsilalanları cəlb etmək və icma yaratmaq. Bəzi müəllimlər bildirir ki, onlar şagirdlərlə birlikdə müxtəlif sınaqlarla münasibətlərini gücləndiriblər.

Təhsilalanların müstəqil işinə dəstək. Generativ süni intellekt "laboratoriya köməkçisi" kimi fəaliyyət göstərmək üçün təhsilalanlara göstərişlər verə bilər.

Tədqiqat həmçinin AI-nin inkişafı ilə bağlı fırıldaqçılıq və plagiat kimi bəzi çətinlikləri də vurğulayır. Belə problemləri minimuma endirmək və müəllimləri süni intellektdən səmərəli istifadəyə həvəsləndirmək üçün bu sahədə yalnız rəsmi təlimatlardan istifadə olunmalıdır. Bu cür sənədlər AI-nin necə işlədiyini, onun təhsil üçün üstünlük və məhdudiyyətlərini təsvir edir. Amerikalı müəllimlər özləri də işlərində generativ süni intellektə əsaslanan ChatGPT və digər vasitələrdən istifadəyə tələsmirlər.

Araşdırma müəllifləri qeyd edir ki, koqnitiv bacarıqların azalmaması üçün süni intellektə hansı vəzifələrin yüklənə biləcəyinə üstünlük vermək, hansı tapşırıqların əsl yaradıcılıq və tənqidi düşüncə tələb etdiyini anlamaq qədər vacibdir.

Zemfira Məmmədqızı

# data[].attributes.attachment_link.title
SÜNİ İNTELLEKT NƏ VAXT, HARADA VƏ NECƏ FAYDALIDIR

# data[].attributes.attachment_link.description
Təxminən üç il əvvəl ChatGPT təqdim olunduqdan sonra süni intellekt (AI) texnologiyalarının təhsilə təsiri geniş müzakirə olunmağa başladı. Müzakirələrdə, əsasən, bu suala cavab axtarılırdı: süni zəka fərdi təhsil üçün lazımlı alətdir, yoxsa akademik "vicdansızlığa" aparan yoldur? Bəzi təhsil mütəxəssisləri hesab edirlər ki, süni intellektdən istifadə tənqidi düşüncə qabiliyyətinin azalmasına səbəb olacaq.

# data[].attributes.body
Düşünürəm ki daha agıllı ola bilər Yaddaş və məlumat baxımından , saniyələr icərisində coxlu sayda əməliyyatlari yerinə yetirir.Keçirilən bəzi sahmat oyunlarinda dünya cempionatlarini belə məglub etdiyi bilinir

# data[].attributes.body
Şirvan müəllimə:

Süni intellekt müəyyən tapşırıqları yerinə yetirərkən bir çox məsələlərdə üstün ola bilər.1 Bir nümunə: böyükhəcmli mətnlərin analizi zamanı insandan daha sürətli və dəqiq ola bilər.

Lakin müzakirə etdiyimiz kimi, tibbi diaqnostikada bəzən süni intellekt daha düzgün və dəqiq nəticə çıxarmasına baxmayaraq, insan emosiyalarına ehtiyac duyulur.

# data[].attributes.body
Pərvanə Q.

Süni intelekt elmi cəhətdən insanı əvəz edə bilər.Çünki böyük məlumat bazasına və eyni zamanda sürətlə analiz etmə bacarığına malikdir.

# data[].attributes.body
H.Günay

Bəli, süni zəka daha çox mənbədən araşdırma etdiyi üçün müəyyən işi yerinə yetirərkən, problem həll edərkən daha üstün cavab verir.

# data[].attributes.body
Günel

bəli, ola bilər!

Məsələn, riyyazi məsələlərdə.Eger insa çətin,çox həlli olan bir məsələni və ya misalı ederkən bir nöqtə və vergül sehvi etdiyində, bütün tapsırıq tamam ilə səhv olacaq.Suni intellekt isə daha dəqiqi hesablama aparır.

Bu böyük şirkətlərdə nasa, elmi tədqiqatlarda daha mühümdü

# data[].attributes.body
Ola bilər,amma tapşırıqdan və sahədən asılıdır

# data[].attributes.body
Mən Aynurə İsmayıl-zadə düşünürəm ki, insan ağlından üstün ola bilər, lakin insan emosiyalarından üstün ola bilməz

# data[].attributes.body
Süni intellekt müəyyən tapşırıqları yerinə yetirərkən insandan üstün ola bilərmi?