# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Key Strategies

1. Help families keep their emergency contact information updated. This step can make the difference in whether a child goes home with a known caregiver if a family member is detained. Remind all families to update their contact information regularly.

2. Ensure all staff understand immigrant students' rights. All K-12 staff have an obligation to protect students' privacy and civil rights, as well as their access to an education, regardless of immigration status. This is critical for staff working in the front office and on enrollment.

3. Let all students and families know that they are welcome. A welcoming environment that celebrates students' cultures and encourages family leadership creates a strong foundation for relationships, as well as for identifying and addressing challenges.

4. Create different channels for communication in families' languages. Schools must communicate in families' preferred language. Identifying families' preferred means of contact can also help schools communicate more effectively and efficiently.

5. Become familiar with relevant immigration policies so that you can answer questions. This may include "sensitive locations guidance" (which directs immigration enforcement to avoid activity in certain public spaces like schools and early childhood centers), district policies on immigration enforcement, discipline policies, and other related program/local/state policies. Ideally, all staff should understand these policies and protocols.

6. Connect families with resources and provide opportunities for them to ask questions. It is critical to hear from your families about their questions and concerns before determining what kind of support will be most useful. At that point, educators, schools, and/or districts can identify which resources will be appropriate to share in ways that follow district guidelines.

7. Reach out to community organizations that represent and serve your families. Community partners can provide valuable support and insight regarding immigrant families - as well as volunteers! They can be especially helpful on issues related to meeting students' basic needs and connecting families to legal resources.

8. Learn how stress, anxiety, and trauma impact students of all ages. The impacts of these stressors will vary based on students' ages. Learn how different kinds of stressors affect students in your age group; become familiar with age-appropriate forms of self-expression and social-emotional support; and take steps to prevent and address bullying.

9. Learn more about the ways immigration issues impact students. Immigration policies affect students in complex ways that students may not discuss openly. Learn more about the immigration issues that may impact your students and families, and how to extend that conversation to your school, program, or community.

10. Provide opportunities for staff to collaborate, debrief, and recharge. Collaboration gives staff the chance to draw upon different perspectives and expertise - which leads to more effective support for students and families. In addition, providing social-emotional support for staff working on challenging issues (or who are impacted by those issues themselves) can help the team sustain their work throughout the year.

You are welcome to print copies or republish materials for non-commercial use as long as credit is given to Colorín Colorado and the author(s). For commercial use, please contact [email protected] .

# data[].attributes.attachment_link.title
Ten Strategies for Supporting Immigrant Students and Families

# data[].attributes.attachment_link.description
Help families keep their emergency contact information updated. This step can make the difference in whether a child goes home with a known caregiver if a family member is detained. Remind all families to update their contact information regularly. Ensure all staff understand immigrant students' rights.

# data[].attributes.attachment_link.title
Działania antydyskryminacyjne w szkole - Portal Oświatowy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autonomia to od wielu lat słowo-klucz w nauczaniu języków obcych - koncentracja na uczniu, wspieranie indywidualnych stylów uczenia się i przejmowanie odpowiedzialności. Jaki wpływ ma to na rolę nauczyciela i jak może on wspierać autonomię ucznia na swoich zajęciach?

Autonomię można zdefiniować jako zdolność ucznia do wykazywania inicjatywy w procesie uczenia się w różnych sytuacjach i kontekstach. Może to być umiejętność zarówno podejmowania świadomych decyzji i kierowania się nimi, jak i tworzenia odpowiedniego dla siebie środowiska nauki. Inne umiejętności wymieniane w definicji tego pojęcia to wyszukiwanie osób i sytuacji sprzyjających uczeniu się oraz refleksja nad całością tego procesu (Tassinari 2010).

Autonomia nie jest pojęciem zerojedynkowym, lecz rozwija się stopniowo. Powstaje w wyniku oddziaływania wielu czynników takich jak podejście i przekonania nauczyciela i ucznia, interakcji pomiędzy obiema stronami, kontekstu nauki i nauczania oraz warunków instytucjonalnych.

Nauczyciele wspierają i motywują

Wbrew powszechnej opinii nauczyciele odgrywają ważną rolę we wspieraniu autonomii - wysłuchują i motywują uczniów do przejęcia inicjatywy w procesie nauczania oraz wspierają ich w formułowaniu własnych, realistycznych celów oraz włączaniu ich w plan nauki. Udostępniają materiały i dają rady oraz konstruktywne informacje zwrotne. Wyniki badań i praktyka pokazują, że rola nauczyciela i interakcja pomiędzy obiema stronami to ważne czynniki w budowaniu autonomii (por. Arnold & Fonseca-Mora 2016).

Większa wolność wyboru dla uczniów

Na zajęciach wspierających autonomię od uczniów wymaga się aktywnego kształtowania wspólnego procesu nauki. Na przykład przynoszą oni na lekcję własne materiały, uczą się ewaluacji swoich kompetencji poprzez samoocenę lub ocenę rówieśniczą, mają okazję do refleksji nad swoją nauką, prowadząc dziennik. Negocjowanie wspólnych celów, sposobów nauki, ale też zadań przyczynia się do powstania wspólnoty, która wzbogaca zajęcia.

Dla wielu uczniów ten rodzaj aktywności na zajęciach to wciąż coś niecodziennego. By skutecznie wprowadzić tę zmianę, nauczyciele powinni otwarcie porozmawiać z uczniami o ich autonomii i krok po kroku przekazywać im odpowiedzialność za proces nauczania.

Scharle i Szabó (2000) proponują trzy etapy wspierania autonomii u uczniów: Najpierw należy ukształtować w uczniach świadomość autonomii, pokazując nowe sposoby patrzenia na naukę i motywując uczniów do refleksji nad tym procesem i okazjami do nauki także poza zajęciami. Następnie nauczyciel, poprzez ćwiczenie nowych kompetencji, ról i zachowań, może doprowadzić do zmiany podejścia uczniów. Na końcu przekazuje uczniom więcej odpowiedzialności tak, aby mieli wpływ na przebieg lekcji i mogli podejmować decyzje dotyczące materiałów czy zadań.

Przykład lekcji wspierającej autonomię

By zilustrować tę teorię, pokażemy przykładową lekcję na poziomie B1.
Po wejściu do klasy uczniowie zaczynają od przestawienia ławek tak, by utworzyły sześć stołów. Nauczyciel rozdaje kartki i teczki - na jednym stoliku stoi kartka z napisem „czytanie", na kolejnych „słuchanie", „pisanie", „mówienie", „gramatyka" i „słownictwo". W każdej teczce znajdują się teksty i różne zadania. Na stole z gramatyką nauczycielka kładzie słowniki, encyklopedie i zeszyty ćwiczeń.

Oddzielone od siebie ławki pozwalają wprowadzić przestrzenny podział na różne treści. Na ostatniej lekcji za pomocą kwestionariuszy dokonano oceny dotychczasowego postępu, a uczniowie wskazali obszary, w których chcieliby podnieść swoje kompetencje. Teraz mogą usiąść przy stole z tematem, na którym chcieliby się skupić.

Uczniowie przeglądają materiały, wybierają zadanie i zaczynają pracę. Do wyszukiwania i sprawdzania haseł mogą używać także swoich smartfonów, laptopów albo tabletów. Zależnie od upodobań pracują w parach, w trójkach albo samemu. Nauczyciel przysiada się na zmianę do różnych uczniów, przysłuchuje się im, zadaje pytania i dostarcza inspiracji.
Po wykonaniu każdego zadania odbywa się krótka ewaluacja, w której zadawane są pytania takie jak „Czego nauczyłeś się, wykonując to zadanie?" albo „Co sądzisz o tym zadaniu i dlaczego?".

Niektórzy uczniowie wykonują zadanie i przechodzą do następnego szybciej niż pozostali. Inni nie kończą zadania podczas lekcji i będą nad nim pracować także później. Grupa zajmująca się gramatyką dostaje pytania dotyczące form czasownika. Wspólnie tworzą tabelę z wybranymi formami, których chcieliby się nauczyć. Podchodzą do komputera i wpisują tam tabelę. Przed końcem lekcji prezentują tabelę. Inni uczniowie także mówią o swojej pracy podczas tej lekcji, zadawane są pytania i udzielane odpowiedzi. Następnie każdy wybiera sobie pracę domową.

Wykorzystanie na zajęciach metody stacji sprawia, że uczniowie podnoszą swoje kompetencje zarówno językowe, jak i w zakresie uczenia się. W oparciu m.in. o samoocenę uczą się wyznaczać priorytety w nauce, dzielić się zdobytą wiedzą z innymi oraz decydować o dalszym przebiegu procesu nauki.

Lista kontrolna dla nauczycieli

Autonomiczne działanie nie zależy wyłącznie od nastawienia, przekonań i umiejętności jednostki, ale także od warunków instytucjonalnych. Dlatego należy mieć świadomość wszystkich tych czynników, by stworzyć większe możliwości. Za inspirację do autorefleksji może posłużyć poniższa lista bazująca na Lamb, Jiménez Raya i Vieira (2007: 47-53):

Nastawienie i chęci: Czy mam prawdziwe przekonanie do idei autonomii? Co chcę przez to osiągnąć?

Zastosowanie i elastyczność: W jaki sposób mogę poradzić sobie z lokalnymi ograniczeniami i mimo to stwarzać warunki do autonomicznej nauki?

Sojusznicy i komunikacja: Z jakimi osobami z mojego środowiska zawodowego mogę wymienić się doświadczeniami? Jakie mam wzory do naśladowania - także z innych obszarów życia?

Wymiana doświadczeń związanych z autonomią uczniów z kolegami także jest bardzo pomocna.
Pierwsze kroki

Po autorefleksji przychodzi czas na pierwszy krok w kierunku autonomii. Należy wyznaczać sobie konkretne cele, np. umożliwienie uczniom, by na lekcji przedstawili swój ulubiony tekst. Małe kroki są lepsze niż żadne.

Warto też zastanowić się, jakie pomysły i materiały można zastosować na zajęciach wspierających autonomię. Mogą to być np. (bardziej) otwarte zadania, scenariusze nauki i projekty.

Należy pomyśleć o tym, co już powstało i co udało się zrealizować oraz jak jest to odbierane. Można to zrobić, prowadząc dziennik nauczania, ale też rozmawiając z innymi nauczycielami i uczniami. Najważniejsze jest jednak, by się nie poddawać, nawet jeśli nie od razu wszystko układa się po naszej myśli.

Literatura

Arnold, Jane/Fonseca-Mora, Carmen (2016): Affektive Faktoren und Autonomie beim Fremdsprachenlernen. In: Martos, Javier/Tassinari, Maria G. (Hg.): Intercultural German Studies (= Jahrbuch Deutsch als Fremdsprache; 40). München: Iudicium, s. 163-176.

Dam, Leni (1995): Learner autonomy 3. From theory to classroom practice. Dublin: Authentik.

Lamb, Terry/Jiménez Raya, Manuel/Vieira, Flavia (2007): Pedagogy for Autonomy in Language Education in Europe. Dublin: Authentik.
Rogers, Carl R. (1984): Freiheit und Engagement. Personenzentriertes Lehren und Lernen. München: Kösel.

Scharle, Agota/Szabó Anita (2000): Learner autonomy. A guide to developing learner responsibility. Cambridge: Cambridge University Press.

Tassinari, Maria G. (2010): Autonomes Fremdsprachenlernen: Komponenten, Kompetenzen, Strategien. Frankfurt am Main: Peter Lang.

Autor

Maria Giovanna Tassinari jest pracownikiem naukowym i kierowniczką Centrum Samokształcenia w Centrum Językowym Wolnego Uniwersytetu w Berlinie. Jej zainteresowania naukowe obejmują autonomię uczniów i nauczycieli, doradztwo w nauce języków, naukę formalną i nieformalną.

Tłumaczenie: Paweł Wasilewski
Copyright: Goethe-Institut e. V., redakcja magazynu językowego
maj 2017
Jeśli mają Państwo pytania do tego artykułu, prosimy o kontakt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Autonomia w programie nauczania - tak to działa

# data[].attributes.attachment_link.description
Autonomia to od wielu lat słowo-klucz w nauczaniu języków obcych - koncentracja na uczniu, wspieranie indywidualnych stylów uczenia się i przejmowanie odpowiedzialności. Jaki wpływ ma to na rolę nauczyciela i jak może on wspierać autonomię ucznia na swoich zajęciach?

# data[].attributes.body
Samorząd – to właśnie praca, żeby jednakowo dobrze działo się wszystkim, którzy razem pracują, uczą się i pół dnia razem spędzają, żeby jeden drugiego nie krzywdził, nie przeszkadzał, nie dokuczał, nie wyśmiewał, a przeciwnie, żeby świadczył przysługi, pomagał, opiekował się i pilnował porządku.

Janusz Korczak

# data[].attributes.body
Autonomia to możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna.

Samorządność uczniów przejawia się w różnych działaniach, które można podzielić na cztery podstawowe grupy:

organizacyjno-porządkowe (powoływanie komisji odpowiedzialnych za realizacja poszczególnych zadań samorządowych, organizowanie wyborów do Samorządu Uczniowskiego i wyborów radnych do Młodzieżowej Rady Miasta, opracowanie harmonogramu uroczystości szkolnych, gospodarowanie funduszem samorządowym itp.)

działania w zakresie reprezentowania ogółu uczniów i interwencji (współpraca z nauczycielami i rzecznikiem praw ucznia, reprezentowanie uczniów na forum szkoły, organizowanie pomocy koleżeńskiej w nauce.

działania rekreacyjne, obejmujące: wycieczki, imprezy klasowe i ogólnoszkolne, wyjścia do kina itp.

działania środowiskowe, do których można zaliczyć: prace użytkowe na rzecz miasta, pomoc Domowi Dziecka czy pomoc finansową uczniom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Some LGBTQ+ youth experience supportive, welcoming school environments where they are physically and emotionally safe and their LGBTQ+ identity is respected or even embraced. Others may experience unwelcoming, unsafe, and unsupportive conditions in schools. Research has found that LGBTQ+ youth are more likely to experience stress and fear in school than their non-LGBTQ+ peers. This experience is associated with verbal harassment (e.g., being subject to name calling), physical harassment (e.g., being pushed or shoved), and physical assault (e.g., being punched or kicked) because of sexual identity and gender identity/expression.

These negative conditions can affect the likelihood that LGBTQ+ youth attend and complete school. Research on LGBTQ youth shows that if they experience and victimization, they are more likely to:

drop out of school

have higher absenteeism

have lower postsecondary education aspirations

have higher levels of depression and anxiety

have lower self-esteem

How to Improve School Experiences for LGBTQ+ Youth

Available research suggests that school climate is a potential protective factor for LGBT youth. Regardless of their sexual orientation and gender identity/expression, all students have the right to a safe, supportive learning environment. Inclusive policies that address sexual orientation and gender identity are linked to more supportive school environments for LGBT youth. These specific policies are also directly linked to decreased truancy and increased positive experiences and perceptions of school climate.

Students who are harassed, assaulted, or bullied because they are LGBTQ+, or are perceived to be, can benefit from speaking with caring, supportive teachers or other adults in their schools. Importantly, schools can :

foster safer, more supportive environments by developing and implementing policies that protect LGBTQ+ youth from discrimination, , and bullying along with establishing practices that foster more affirming learning environments

assess school climate to inform improvement strategies, using tools such as the Gay, Lesbian, & Straight Education Network (GLSEN) school climate survey (available at http://glsen.org/lscs )

build the capacity of teachers and other school staff (e.g., cafeteria workers, bus drivers, security personnel) to create more supportive environments for LGBTQ+ youth

establish organizations and clubs that expand school-based supports for LGBTQ+ youth - in addition to including conversations about LGBTQ+ role models as well as gender and sexual identity in class lessons and school events

The following sections provide additional information on these strategies.

Policies

Schools can support LGBTQ+ youth by encouraging respect for all students and developing and implementing nondiscrimination and anti-bullying policies that include actual or perceived sexual orientation as well as gender identity and expression. Research has found that states with these policies or laws have lower rates of anti-gay remarks in schools, fewer attempts, and lower levels of harassment and assault based on actual or perceived sexual orientation or gender expression compared with states without these policies or laws.

Supportive Adults in Schools

Schools can create safer environments by adopting the following practices:

Create safe spaces, such as counselors' offices, designated classrooms, or student organizations, where LGBTQ+ youth can receive support from administrators, teachers, and other school staff. Research suggests that when teachers get involved to stop harassment and bullying, students feel safer.

Provide teachers with resources and ongoing professional development on LGBTQ+ issues that enhance the cultural competence of school staff. Professional development can focus on ways to discuss LGBTQ+ topics in developmentally-appropriate ways during lessons to create safe, supportive school environments. Professional development can build staff awareness of the language that LGBTQ+ youth use to identify themselves. These approaches can benefit these youth and yield positive school outcomes such as increased school attendance.

Serve as a resource to parents and families by providing affirming information on sexual orientation and gender identity to them (e.g.,Safe Schools Coalition ) and working with them to reduce bias and be more supportive.

Work with and students to identify and connect them with affirming supports and resources in the community.

Ensure that LGBTQ+ youth who need health services are connected with culturally competent, community-based providers who have experience offering these services to LGBTQ+ youth.

Supportive Organizations or Clubs

A growing body of research suggests that gay-straight alliances (GSAs) or similar efforts that explicitly acknowledge and include LGBTQ+ students (e.g., safe zones) can play important roles in promoting emotionally and physically safe schools. In particular, GSAs and similar student clubs for LGBTQ+ students are an important strategy for positively connecting students with supportive adults and peers. GSAs can help schools address the harassment of LGBTQ+ students, encourage dialogue about diversity and acceptance, and promote respect for all people. Research shows that GSAs have numerous positive benefits for students, even among those who do not participate in them, such as creating a more affirming school environment. GSAs can also enhance students' self-esteem and foster their resilience and coping skills for responding to bias. Find local Gay, Lesbian, & Straight Education Network (GLSEN) chapters and a registry of GSAs at schools across the United States at GLSEN Chapters or the GSA Network , or register at GLSEN's student organizing page .

Inclusion of LGBTQ+ Role Models and Resources on Gender and Sexual Identity in Schools

Schools that are inclusive of LGBTQ+ role models, LGBTQ+ history, and events and observances celebrating LGBTQ+ identity, expression, and well-being as part of their curriculum provide a better school climate and improved academic outcomes for LGBTQ+ students. Schools can also provide age-appropriate, LGBTQ+ -affirming information and resources for students of all ages. Research has found that school-based programs that address sexual/gender identity development, connect youth to their cultural community, and dispel prejudice and discrimination are likely to reduce bullying and harassment directed toward LGBTQ students.

Resources

Developing LGBTQ-Inclusive Classroom Resources
This resource provides practical information on how to develop inclusive and appropriate curriculum and guidance on how to promote inclusive behavior in the classroom.

Gay, Lesbian, and Straight Education Network (GLSEN)
This organization works to ensure safe schools for all students, regardless of sexual orientation and gender identity. More than 40 GLSEN chapters exist around the country. Chapters work closely with the network's national staff to implement programs and to keep national staff informed of local events. They also cover a variety of subjects and issues, from public policy to teacher training to supporting students and educators around the country.

Gay-Straight Alliance Network (GSA)
This organization connects school-based chapters to each other and community resources. Through peer support, leadership development, and training, GSA Network supports young people in starting, strengthening, and sustaining GSAs and builds the capacity of GSAs to: (1) create safe environments in schools for students to support each other and learn about homophobia and other oppressions; (2) educate school communities about homophobia, gender identity, and sexual orientation issues; and (3) fight discrimination, harassment, and violence in schools.

getREAL (Recognize. Engage. Affirm. Love)
This initiative promotes the healthy development of all children and youth, with a focus on sexual orientation, gender identity, and expression. getREAL challenges public systems working with children and youth to improve their policies and practices to support the healthy sexual and identity development of all children and youth in child welfare systems.

A Guide for Understanding, Supporting, and Affirming LGBTQI2-S Children, Youth, and Families (PDF, 8 pages)
This guide provides information for service providers, educators, allies, and community members who seek to support the health and well-being of children and youth who are lesbian, gay, bisexual, transgender, questioning, intersex, or two-spirit (LGBTQI2-S) and their families. This guide can support efforts to promote full and affirming inclusion of LGBTQI2-S youth and families in communities and provider settings (e.g., child welfare, juvenile justice, mental health, schools). The guide includes a section for organizations to add their endorsement electronically. Both the National Association of School Psychologists (NASP) and the National Association of Social Workers (NASW) have endorsed the guide.

LGBTQ Youth Programs-At-A-Glance
This webpage provides examples of federally-funded state and local education agencies that address LGBTQ youth issues through HIV, STD, and pregnancy prevention activities.

National Association of School Psychologists (NASP)
This association provides resources related to LGBTQ+ students.

Resources for LGBTQI+ Students
This webpage provides resources that may be of interest to LGBTQI+ students and allies.

Stopbullying.gov: Bullying and LGBTQ Youth
This website provides information related to bullying of LGBTQ youth along with resources and tips to create supportive environments for LGBTQ people.

Welcoming Schools Project
This project addresses family diversity, gender stereotyping, and bullying/name-calling in K-5 learning environments. The project offers professional development tools, lessons aligned with Common Core State Standards, and additional resources for elementary schools.

References

¹ Hunter & Schaecher, 1987; Poirier, 2012; Reis & Saewyc, 1999; Reis, 1999; U.S. Government Accountability Office, 2012
² Kim, 2009; Kosciw et al., 2012
³ Ryan, Russell, Huebner, Diaz, & Sanchez, 2010
⁴ Day, Ioverno, & Russell, 2019
⁵ O'Shaughnessy, Russell, Heck, Calhoun, & Laub, 2004; Safe Schools Coalition, 2005, n.d.
⁶ Espelage, 2011; Russell, 2010; Poirier, 2012
⁷ Hatzenbuehler & Keyes, 2013; Hatzenbuehler et al., 2014
⁸ Hatzenbuehler et al., 2014; Bauermeister et al., 2015
⁹ Meyer, 2010; Munoz-Plaza, Quinn, & Rounds, 2002; Poirier, 2012; Valenti, 2010
¹⁰ Duncan, 2011
¹¹ Lee, 2002; Macgillivray, 2007; Toomey, Ryan, Diaz, & Russell, 2011
¹² GLSEN, 201

# data[].attributes.attachment_link.description
Some LGBTQ+ youth experience supportive, welcoming school environments where they are physically and emotionally safe and their LGBTQ+ identity is respected or even embraced. Others may experience unwelcoming, unsafe, and unsupportive conditions in schools. Research has found that LGBTQ+ youth are more likely to experience stress and fear in school than their non-LGBTQ+ peers.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We brought together UNICEF specialists, international cyberbullying and child protection experts, and teamed up with Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok and Twitter to answer some of the most common questions about online bullying and give advice on ways to deal with it.

What is cyberbullying?

Cyberbullying is bullying with the use of digital technologies. It can take place on social media, messaging platforms, gaming platforms and mobile phones. It is repeated behaviour, aimed at scaring, angering or shaming those who are targeted. Examples include:

spreading lies about or posting embarrassing photos or videos of someone on social media

sending hurtful, abusive or threatening messages, images or videos via messaging platforms

impersonating someone and sending mean messages to others on their behalf or through fake accounts.

Face-to-face bullying and cyberbullying can often happen alongside each other. But cyberbullying leaves a digital footprint - a record that can prove useful and provide evidence to help stop the abuse.
If you are worried about your safety or something that has happened to you online, you can seek help by calling your national helpline. If your country does not have a helpline, please urgently speak to an adult you trust or seek professional support from trained and experienced carers.

1. Am I being bullied online? How do you tell the difference between a joke and bullying?

All friends joke around with each other, but sometimes it's hard to tell if someone is just having fun or trying to hurt you, especially online. Sometimes they'll laugh it off with a "just kidding," or "don't take it so seriously."

But if you feel hurt or think others are laughing at you instead of with you, then the joke has gone too far. If it continues even after you've asked the person to stop and you are still feeling upset about it, then this could be bullying.

And when the bullying takes place online, it can result in unwanted attention from a wide range of people including strangers. Wherever it may happen, if you are not happy about it, you should not have to stand for it.

Call it what you will - if you feel bad and it doesn't stop, then it's worth getting help. Stopping cyberbullying is not just about calling out bullies, it's also about recognizing that everyone deserves respect - online and in real life.

2. What are the effects of cyberbullying?

When bullying happens online it can feel as if you're being attacked everywhere, even inside your own home. It can seem like there's no escape. The effects can last a long time and affect a person in many ways:

Mentally - feeling upset, embarrassed, stupid, even afraid or angry

Emotionally - feeling ashamed or losing interest in the things you love

Physically - tired (loss of sleep), or experiencing symptoms like stomach aches and headaches

The feeling of being laughed at or harassed by others, can prevent people from speaking up or trying to deal with the problem. In extreme cases, cyberbullying can even lead to people taking their own lives.

Cyberbullying can affect us in many ways. But these can be overcome and people can regain their confidence and health.

3. How can cyberbullying affect my mental health?

When you experience cyberbullying you might start to feel ashamed, nervous, anxious and insecure about what people say or think about you. This can lead to withdrawing from friends and family, negative thoughts and self-talk, feeling guilty about things you did or did not do, or feeling that you are being judged negatively. Feeling lonely, overwhelmed, frequent headaches, nausea or stomachaches are also common.

You can lose your motivation to do the things that you usually enjoy doing and feel isolated from the people you love and trust. This can perpetuate negative feelings and thoughts which can adversely affect your mental health and well-being.

Skipping school is another common effect of cyberbullying and can affect the mental health of young people who turn to substances like alcohol and drugs or violent behaviour to deal with their psychological and physical pain. Talking to a friend, family member or school counsellor you trust can be a first step to getting help.

The effects of cyberbullying on mental health can vary depending on the medium through which it happens. For example, bullying via text messaging or through pictures or videos on social media platforms has proven to be very harmful for adolescents.

4. Who should I talk to if someone is bullying me online? Why is reporting important?

If you think you're being bullied, the first step is to seek help from someone you trust such as your parents, a close family member or another trusted adult.

In your school you can reach out to a counsellor, the sports coach or your favourite teacher - either online or in person.

And if you are not comfortable talking to someone you know, search for a helpline in your country to talk to a professional counsellor.

If the bullying is happening on a social platform, consider blocking the bully and formally reporting their behaviour on the platform itself. Social media companies are obligated to keep their users safe.

For bullying to stop, it needs to be identified and reporting it is key.

It can be helpful to collect evidence - text messages and screen shots of social media posts - to show what's been going on.

For bullying to stop, it needs to be identified and reporting it is key. It can also help to show the bully that their behaviour is unacceptable.

If you are in immediate danger, then you should contact the police or emergency services in your country.

5. I'm experiencing cyberbullying, but I'm afraid to talk to my parents about it. How can I approach them?

If you are experiencing cyberbullying, speaking to a trusted adult - someone you feel safe talking to - is one of the most important first steps you can take.

Talking to parents isn't easy for everyone. But there are things you can do to help the conversation. Choose a time to talk when you know you have their full attention. Explain how serious the problem is for you. Remember, they might not be as familiar with technology as you are, so you might need to help them to understand what's happening.

They might not have instant answers for you, but they are likely to want to help and together you can find a solution. Two heads are always better than one! If you are still unsure about what to do, consider reaching out to other trusted people. There are often more people who care about you and are willing to help than you might think!

6. How can I help my friends report a case of cyberbullying especially if they don't want to do it?

Anyone can become a victim of cyberbullying. If you see this happening to someone you know, try to offer support.

It is important to listen to your friend. Why don't they want to report being cyberbullied? How are they feeling? Let them know that they don't have to formally report anything, but it's crucial to talk to someone who might be able to help.

Anyone can become a victim of cyberbullying.

Remember, your friend may be feeling fragile. Be kind to them. Help them think through what they might say and to whom. Offer to go with them if they decide to report. Most importantly, remind them that you're there for them and you want to help.

If your friend still does not want to report the incident, then support them in finding a trusted adult who can help them deal with the situation. Remember that in certain situations the consequences of cyberbullying can be life threatening.

Doing nothing can leave the person feeling that everyone is against them or that nobody cares. Your words can make a difference.

7. How do we stop cyberbullying without giving up access to the Internet?

Being online has so many benefits. However, like many things in life, it comes with risks that you need to protect against.

If you experience cyberbullying, you may want to delete certain apps or stay offline for a while to give yourself time to recover. But getting off the Internet is not a long-term solution. You did nothing wrong, so why should you be disadvantaged? It may even send the bullies the wrong signal - encouraging their unacceptable behaviour.

We need to be thoughtful about what we share or say that may hurt others.

We all want cyberbullying to stop, which is one of the reasons reporting cyberbullying is so important. But creating the Internet we want goes beyond calling out bullying. We need to be thoughtful about what we share or say that may hurt others. We need to be kind to one another online and in real life. It's up to all of us!

8. How do I prevent my personal information from being used to manipulate or humiliate me on social media?

Think twice before posting or sharing anything on digital platforms - it may be online forever and could be used to harm you later. Don't give out personal details such as your address, telephone number or the name of your school.

Learn about the privacy settings of your favourite social media apps. Here are some actions you can take on many of them:

You can decide who can see your profile, send you direct messages or comment on your posts by adjusting your account privacy settings.

You can report hurtful comments, messages, photos and videos and request they be removed.

Besides 'unfriending', you can completely block people to stop them from seeing your profile or contacting you.

You can also choose to have comments by certain people to appear only to them without completely blocking them.

You can delete posts on your profile or hide them from specific people.

On most of your favourite social media, people aren't notified when you block, restrict or report them.

9. Is there a punishment for cyberbullying?

Most schools take bullying seriously and will take action against it. If you are being cyberbullied by other students, report it to your school.

People who are victims of any form of violence, including bullying and cyberbullying, have a right to justice and to have the offender held accountable.

Laws against bullying, particularly on cyberbullying, are relatively new and still do not exist everywhere. This is why many countries rely on other relevant laws, such as ones against harassment, to punish cyberbullies.

In countries that have specific laws on cyberbullying, online behaviour that deliberately causes serious emotional distress is seen as criminal activity. In some of these countries, victims of cyberbullying can seek protection, prohibit communication from a specified person and restrict the use of electronic devices used by that person for cyberbullying, temporarily or permanently.

However, it is important to remember that punishment is not always the most effective way to change the behaviour of bullies. Sometimes, focusing on repairing the harm and mending the relationship can be better.

10. Technology companies don't seem to care about online bullying and harassment. Are they being held responsible?

Technology companies are increasingly paying attention to the issue of online bullying.

Many of them are introducing ways to address it and better protect their users with new tools, guidance and ways to report online abuse.

But it is true that more is needed. Many young people experience cyberbullying every day. Some face extreme forms of online abuse. Some have taken their own lives as a result.

Technology companies have a responsibility to protect their users especially children and young people.

It is up to all of us to hold them accountable when they're not living up to these responsibilities.

11. Are there any online anti-bullying tools for children or young people?

Each social platform offers different tools (see available ones below) that allow you to restrict who can comment on or view your posts or who can connect automatically as a friend, and to report cases of bullying. Many of them involve simple steps to block, mute or report cyberbullying. We encourage you to explore them.

Social media companies also provide educational tools and guidance for children, parents and teachers to learn about risks and ways to stay safe online.

Also, the first line of defense against cyberbullying could be you. Think about where cyberbullying happens in your community and ways you can help - by raising your voice, calling out bullies, reaching out to trusted adults or by creating awareness of the issue. Even a simple act of kindness can go a long way.

The first line of defense against cyberbullying could be you.

If you are worried about your safety or something that has happened to you online, urgently speak to an adult you trust. Many countries have a special helpline you can call for free and talk to someone anonymously. Visit United for Global Mental Health to find help in your country.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyberbullying: What is it and how to stop it

# data[].attributes.attachment_link.description
What teens want to know about cyberbullying

# data[].attributes.attachment_link.title
Deal with a Bully and Overcome Bullying - HelpGuide.org

# data[].attributes.attachment_link.description
Being bullied can leave you feeling helpless, humiliated, depressed, or even suicidal. But there are ways to put a stop to it.

# data[].attributes.attachment_link.title
Types of Bullying Cyberbullying, it's not a game! It's your Life!!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Group Ice Breaker Dice Counseling activities, Group counseling activities, Therapy worksheets

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bullying to poważnie problem, z którym borykają się uczniowie szkół podstawowych i średnich. Ignorowanie tego zjawiska może prowadzić do poważnych i daleko idących konsekwencji. Sprawdź, co to jest bullying oraz dowiedz się, w jaki sposób można mu przeciwdziałać.

Bullying - co to jest? Definicja

Wiele osób zastanawia się, co oznacza słowo„bullying". Tłumaczenie z języka angielskiego oznacza dosłownie „znęcanie się", „zastraszanie" lub „tyranizowanie". Bullying po polsku opisuje zatem różne formy dręczenia. Zjawisko to występuje przede wszystkim wśród dzieci i młodzieży w wieku 7-16 lat. Ma ono miejsce wówczas, gdy dochodzi do aktów agresji jednego lub kilku uczniów wobec słabszej ofiary. Warto dodać, że nie chodzi o jednorazową sytuację - zachowania te mają charakter powtarzalny. Wśród innych specyficznych cech bullyingu wymienia się:

celowość - prześladowca dąży do wyrządządzenia swojej ofierze krzywdy,

nieproporcjonalność sił - ofiara jest słabsza fizycznie i psychicznie od sprawcy,

grupowość - najczęściej jest zjawiskiem grupowym, a nie indywidualnym.

Rodzaje bullyingu

Bullying może przybierać wiele różnych form - od ataków fizycznych, przez przemoc psychiczną, aż po zastraszanie w Internecie. Z tego powodu wyróżnia się jego następujące rodzaje:

bullying bezpośredni - dotyczy on agresji fizycznej oraz psychicznej, która może objawiać się zachowaniami takimi jak: uderzanie, kopanie, opluwanie, zmuszanie do wykonywania upokarzających czynności (również o charakterze seksualnym), zabranie/niszczenie/chowanie rzeczy osobistych, zamykanie w pomieszczeniach, wyłudzanie pieniędzy, zmuszanie do wykonywania poleceń (np. odrabiania prac domowych za prześladowcę), wyśmiewanie, poniżanie, przedrzeźnianie, nadanie ofierze upokarzającego przezwiska, obrażanie, grożenie przemocą fizyczną lub ujawnieniem intymnych informacji na temat ofiary (prawdziwych lub fałszywych),

bullying pośredni (ukryty) - jest on mniej widoczny, ale często bardziej dotkliwy. Polega na rozprzestrzenianiu plotek na temat ofiary, namawianiu innych do izolacji jej, ignorowaniu, obmawianiu czy używaniu wulgarnych gestów,

cyberbullying - ma on miejsce w przestrzeni Internetowej i przybiera formy umieszczania w sieci fałszywych, ośmieszających informacji na temat ofiary, tworzenia memów i fotomontaży z jej prywatnych zdjęć, zakładania grup oraz konwersacji grupowych w celu obgadywania i wyśmiewania ofiary. Oprawcy mogą pozostać anonimowi i dzięki temu uniknąć odpowiedzialności. Wszystko ze względu na to, że osoby dorosłe często nie są w stanie kontrolować tego, co dzieci i nastolatkowie robią w Internecie.

Mobbing a bullying w szkole - czym się różnią?

Mobbing to zjawisko prześladowania i molestowania, do którego dochodzi przede wszystkim w miejscu pracy. Pojęcie to zostało jednak rozszerzone o zachowania, które występują w szkole oraz innych środowiskach dzieci i młodzieży. Mobbing w pracy oraz szkole polega na szykanowaniu jednostki przez grupę. Ma on na celu wykluczenie ofiary z grupy i podobnie jak bullying, może przyjmować formę przemocy psychicznej, fizycznej, materialnej, seksualnej oraz społecznej. Mobbing i bullying są zatem terminami pokrewnymi, które w praktyce opisują tożsame zjawiska.

Kim są ofiary, sprawcy i świadkowie bullyingu?

W akcie bullyingu bierze udział kilka lub kilkanaście osób: sprawca, ofiara oraz świadkowie. Każda z nich pełni inną rolę i ma bezpośredni lub pośredni wpływ na tę sytuację.

Ofiary bullyingu

Ofiarami bullyingu padają najczęściej dzieci i nastolatkowe o niskim poczuciu własnej wartości, nieśmiali, cisi, borykający się z lękami oraz doświadczający trudności w nawiązywaniu relacji rówieśniczych. Nie oznacza to jednak, że osób śmiałych i towarzyskich nigdy nie dotykają akty przemocy fizycznej lub psychicznej w szkole. Na bullying może być narażony każdy uczeń, bez względu na płeć oraz charakter.

Ofiara reaguje na agresywne zachowania w sposób pasywny. Przeważnie nie mówi o swoich doświadczeniach i nie szuka pomocy u osób dorosłych, aby nie wyjść na donosiciela. Przemoc wpływa negatywnie na jej wyniki w nauce. Z lęku przed spotkaniem swoich oprawców, często chodzi na wagary. Może wykazywać objawy nerwicy i agresji. Pojawiają się u niej również dolegliwości fizyczne, takie jak ból brzucha i głowy, bezsenność, utrata apetytu czy moczenie się w nocy.

Sprawcy bullyingu

Sprawcami bullyingu są zarówno chłopcy, jak i dziewczęta. Z badań wynika, że chłopcy znacznie częściej stosują bullying fizyczny, skierowany w innych uczniów i uczennice. W tym przypadku oprawca jest silniejszy psychicznie i fizycznie od swojej ofiary, a nierzadko również starszy. Ma on silną potrzebę dominowania nad innymi, jest impulsywny, pozbawiony empatii, a przemoc postrzega w sposób pozytywny. Wykorzystuje ją najczęściej do osiągania swoich celów. Sprawca ma również wysokie poczucie własnej wartości oraz pragnie podziwu. Otacza go kilku przyjaciół, którzy w bullyingu pełnią funkcję pomocniczą, np. podżegają agresora do dręczenia ofiary, wzmacniają jego zachowania, a także wykonują polecenia. To zapewnia im wysoką pozycję w grupie.

Dziewczęta częściej stosują bullying psychiczny, skierowany w inne uczennice z ich grupy wiekowej. Jedną z najpowszechniejszych form zachowań bullyingowych wśród dziewczynek jest wykluczenie ofiary z kręgu znajomych.

Świadkowie bullyingu

Sprawca i ofiara bullyingu to nie jedyne osoby, które biorą udział w akcie przemocy. Pośrednią rolę odgrywają także świadkowie. Nie angażują się oni w zachowania agresywne, ale uczestniczą w nich jako obserwatorzy oraz mają tego świadomość. Część z nich może stawać po stronie oprawcy i popierać przemoc przez śmianie się z ofiary czy żywe zaciekawienie sytuacją. Inna grupa świadków to osoby, które nie wykazują zainteresowania i choć widzą, że ofiara potrzebuje pomocy, nie czują potrzeby, aby jej udzielić. Istnieją również świadkowie, którzy chcieliby pomóc i nie zgadzają się z przemocą, ale nie podejmują żadnych działań z lęku przed staniem się kolejną ofiarą agresora. Ostatnia grupa to obrońcy, który starają się udzielić pomocy.

Jakie są przyczyny i konsekwencje bullyingu?

Istnieje wiele czynników warunkujących powstanie bullyingu. Ryzyko wystąpienia zachowań agresywnych u dziecka zwiększają:

czynniki rodzinne: chłód emocjonalny rodziców, brak ciepła i bliskich więzi, zbyt surowa dyscyplina, brak troski o dziecko, nieobecność rodziców, samotność dziecka, przyzwolenie na agresywne zachowania, kary cielesne, niekonsekwentne karanie, problemy występujące w rodzinie (rozwód, kłótnie, przemoc, trudne warunki mieszkaniowe i materialne), aspołeczne zachowanie rodzeństwa i inne,

czynniki indywidualne: temperament dziecka, zaburzenia psychiczne, problemy z koncentracją, napięcie emocjonalne, złe wyniki w szkole,

postawa nauczycieli: bierność, poczucie małej wartości pełnionej roli, agresywność, roszczeniowość, konfliktowość,

organizacja szkoły: lekceważenie wagarów, kradzieży i pobić, brak dialogu między uczniami, rodzicami i nauczycielami, brak wzajemnego szacunku, brak jasnych zasad postępowania w szkole, brak pracy zespołowej nauczycieli, ograniczenie zajęć pozaszkolnych, brak kontroli podczas przerw.

Konsekwencje bullyingu

Bullying w szkole często ma wpływ na całe życie ofiary i będzie odbijał się na niej również w wieku dorosłym. Osoba, która doświadczyła dręczenia, w przyszłości może mieć trudności z nawiązywaniem trwałych relacji partnerskich oraz relacji w środowisku pracy. U ofiar bullyingu występują również zaburzenia lękowe i nastroju. Dręczenie przez rówieśników może także doprowadzić do depresji, a w najgorszej sytuacji - targnięcia się na swoje życie. Jak wynika ze statystyk Komendy Głównej Policji, w 2020 roku liczba zakończonych śmiercią prób samobójczych wśród nieletnich wzrosła po dwóch latach względnej stabilizacji. Życie odebrało sobie wówczas 107 dzieci i nastolatków w wieku 7-18 lat. Najmłodszy z nich miał zaledwie 8 lat. Z tego powodu tak ważne jest udzielenie pomocy dręczonemu dziecku, nim będzie za późno.

Bullying w szkole - jak pomóc prześladowanemu uczniowi?

Ofiara bullyingu bardzo rzadko prosi o pomoc osobę dorosłą ze strachu przed zemstą swoich oprawców, a także otrzymaniem łatki donosiciela. Z tego powodu nauczyciel powinien zareagować natychmiast, gdy zauważy przejawy agresji wobec ucznia. Rozmowa z prześladowanym dzieckiem i zapewnienie go, że może liczyć na wsparcie, jest kluczowa. Ofiara bullyingu w szkole często potrzebuje także opieki specjalistów - pedagoga lub psychologa.

Przejawy bullyingu, które nie zostały dostrzeżone przez nauczycieli, mogą rozpoznać rodzice. W takim przypadku konieczna jest rozmowa z wychowawcą oraz dyrektorem szkoły, na temat istnienia tego zjawiska w placówce.

Dorośli powinni zwrócić uwagę w szczególności na tych uczniów, którzy:

mają siniaki, zadrapania podarte ubranie,

są wyśmiewani, wyszydzani, zaczepiani, popychani,

są samotni w czasie przerw, ignorowani przez grupę rówieśniczą,

trzymają się w pobliżu osób dorosłych,

wyglądają na nieszczęśliwych, niepewnych i nerwowych,

często płaczą w szkole,

skarżą się na bóle głowy, brzucha i brak apetytu,

nie są zapraszani na urodziny i spotkania, koledzy nie odwiedzają ich w domu,

przejawiają kłopoty ze snem, moczą się w nocy, mają koszmary,

występują u nich objawy fobii szkolnej, takie jak pragnienie zostania w domu, strach przed szkołą,

chodzą do szkoły dłuższą drogą.

Jak zapobiegać bullyingowi?

Bullyingowi można skutecznie zapobiegać. Konieczne jest podjęcie środków na poziomie placówki oraz klasy. Szkoła może przeprowadzić anonimową ankietę, aby zbadać, czy wśród uczniów występuje zjawisko bullyingu. Dobrym pomysłem jest także zwołanie apelu poświęconego temu problemowi i omówienie, jakie kroki mogą podjąć uczniowie, jeśli będą ofiarami lub świadkami bullyingu. Szkoła powinna również uczulić nauczycieli na większą kontrolę podczas przerw, a także interweniowanie w sytuacjach konfliktowych między dziećmi. Innym pomysłem na to, jak zapobiegać bullyingowi, jest uruchomienie anonimowego telefonu zaufania dla dzieci, który umożliwi im porozmawianie z osobą dorosłą o problemach, z jakimi się borykają. Placówka powinna również postawić na większą współpracę z rodzicami, a także zaoferować swoim podopiecznym więcej ciekawych zajęć pozaszkolnych.

Ogromną rolę w zapobieganiu bullyingowi pełni wychowawca klasy. Powinien on zorganizować pogadankę na lekcji wychowawczej, podczas której poruszy temat dręczenia, zasugeruje możliwe rozwiązania tego problemu oraz przedstawi jego konsekwencje. Wychowawca musi również dążyć do wzmacniania więzi między uczniami oraz dać im możliwość bliższego poznania się. Ważne jest również zwrócenie uwagi rodziców na to, jak zachowują się ich dzieci, np. podczas zebrań czy rozmów indywidualnych.

Źródła:

„Mobbing i bullying w szkole: charakterystyka zjawiska i program zapobiegania" Stanisław Orłowski,

„Bullying jako forma przemocy w środowisku szkolnym" Anna Krajewska,

„Jak radzić sobie z bullyingiem i dyskryminacją w szkole?" Vademecum szkoły przyjaznej prawom człowieka, Amnesty International

# data[].attributes.attachment_link.title
Bullying - jak przeciwdziałać temu zjawisku w szkole i pomóc prześladowanym uczniom?

# data[].attributes.attachment_link.description
Bullying to poważnie problem, z którym borykają się uczniowie szkół podstawowych i średnich. Ignorowanie tego zjawiska może prowadzić do poważnych i daleko idących konsekwencji. Sprawdź, co to jest bullying oraz dowiedz się, w jaki sposób można mu przeciwdziałać. Bullying - co to jest? Definicja Wiele osób zastanawia się, co oznacza słowo „bullying".

# data[].attributes.attachment_link.title
Build a Strong Classroom Community (Despite Social Distancing Rules)

# data[].attributes.attachment_link.title
Budowanie współpracy pomiędzy rodzicami i nauczycielami

# data[].attributes.attachment_link.description
NAUCZYCIEL - RODZIC Jak prawidłowo budować relacje? Dobra współpraca Dobra współpraca Aby współpraca pomiędzy rodzicami i nauczycielami przebiegała pomyślnie musimy odpowiedzieć sobie na pytanie o cel tej współpracy 1. 1. Najważniejszym celem, który stawiamy sobie we współpracy z

# data[].attributes.attachment_link.title
współpraca z rodzicami - regio handout_0

# data[].attributes.attachment_link.description
TED-Ed celebrates the ideas of teachers and students around the world. Discover hundreds of animated lessons, create customized lessons, and share your big ideas.

# data[].attributes.headline
Organizacja non-profit pomagająca w nauce i przyswajaniu wiedzy

# data[].attributes.subject
Organizacja non-profit pomagająca w nauce i przyswajaniu wiedzy

# data[].attributes.attachment_link.title
Khan Academy | Darmowe kursy, lekcje i ćwiczenia online

# data[].attributes.attachment_link.description
Ucz się za darmo matematyki, sztuki, programowania, ekonomii, fizyki, chemii, biologii, medycyny, finansów, historii i wielu innych. Khan Academy jest organizacją non-profit z misją zapewnienia darmowej edukacji na światowym poziomie dla każdego i wszędzie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Coggle is online software for creating and sharing mindmaps and flowcharts. It works online in your browser: there's nothing to download or install. Log in to start diagramming!

Whether you're taking notes, brainstorming, planning, or doing something awesomely creative, it is super simple to visualise your ideas with Coggle. Share with as many friends or colleagues as you like. Changes you make will show up instantly in their browser, wherever they are in the world

# data[].attributes.attachment_link.description
The clear way to share complex information. Coggle is a collaborative mind-mapping tool that helps you make sense of complex things. Create unlimited mind maps and easily share them with friends and colleagues.

# data[].attributes.headline
Quizy sprawdzające, quizy tematyczne (np. dotyczące świąt)

# data[].attributes.subject
Quizy sprawdzające, quizy tematyczne (np. dotyczące świąt)

# data[].attributes.attachment_link.title
Quizizz | Free Online Quizzes, Lessons, Activities and Homework

# data[].attributes.attachment_link.description
Motivate every student to mastery with easy-to-customize content plus tools for inclusive assessment, instruction, and practice. Engage students with Quizizz today!

# data[].attributes.headline
Tworzenie fiszek, zestawów do nauki dla uczniów, testowanie znajomości słownictwa

# data[].attributes.subject
Tworzenie fiszek, zestawów do nauki dla uczniów, testowanie znajomości słownictwa

# data[].attributes.attachment_link.description
Quizlet has study tools to help you learn anything. Improve your grades and reach your goals with flashcards, practice tests and expert-written solutions today.

# data[].attributes.attachment_link.description
Canva is a free-to-use online graphic design tool. Use it to create social media posts, presentations, posters, videos, logos and more.

# data[].attributes.attachment_link.description
Play Wordle with unlimited words! Guess words from 4 to 11 letters in different languages and create your own puzzles. Can you guess the hidden word in 6 tries?

# data[].attributes.attachment_link.description
Access Toolbox by Hyper Island to build an innovative workplace and support well-being. Unlock your team’s full potential now!

# data[].attributes.headline
Przyjęcie dzieci - uchodźców do Twojej szkoły - broszura ZNP

# data[].attributes.subject
Przyjęcie dzieci - uchodźców do Twojej szkoły - broszura ZNP