# data[].attributes.attachment_link.title
VRAGENSPEL VAN CHAMBERS - Onderwijsdatabank

# data[].attributes.attachment_link.description
Hulpmiddel in het stimuleren van leesbevordering en uitwisseling met elkaar over teksten. Het denken en praten over teksten na vrije leestijd is een uit...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Wipneus en zijn schimmelige vriendje Pim' is de titel van de Albert Verwey-lezing die Bibi Dumon Tak op woensdag 23 juni 2021 uitsprak, ter afsluiting van haar gastschrijverschap aan de Universiteit Leiden. Als auteur en als lezer van jeugdliteratuur, kan ze niet aanzien hoe jonge lezers worden afgescheept met stoffige boeken en saaie methoden. In de lezing breekt ze een lans voor 'onveilig' leren lezen, voor actuele jeugdliteratuur, en voor een definitieve afrekening met de boekenserie 'Wipneus en Pim'.

Verwijzingen in deze aflevering
Dit is de tweet waar Bibi Dumon Tak haar lezing aan ophangt.

De leesmethode 'Veilig leren lezen' verschijnt bij uitgeverij Zwijsen. Op deze website lees je er meer over.

De tekst van de lezing is ook als boekje verkrijgbaar voor € 7,50 (Querido).

Bibi Dumon Tak leest het gedicht 'Wat je moet doen als je moeder huilt' van Edward van de Vendel voor, uit de bundel 'Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt' (Querido 8+). Van dat gedicht werd door de Vlaamse zanger Johannes Genard dit liedje gemaakt.

Op deze website lees je alles over de Tijgerlezen-serie.

Hier vind je de lijst met nieuwe klassiekers die Volkskrant-recensent Pjotr van Lenteren opstelde.

De GVP-aflevering met Bibi Dumon Tak luister je hier.

Boeken
Bibi Dumon Tak noemt in haar lezing veel schrijvers, maar ook een paar specifieke boeken waarvan ze hoopt dat het grote publiek die zal omarmen:

'Kapitein Kees' - Anke Kranendonk (Lemniscaat 6+)
'Spinder' - Simon van der Geest (Querido 9+)
'Het werkstuk' - Simon van der Geest (Querido 10+)
'Lepelsnijder' - Marjolijn Hof (Querido 10+)
'Lampje' - Annet Schaap (Querido 9+)
'Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt' - Edward van de Vendel (Querido 8+)
'Zeb.' - Gideon Samson (Leopold 8+)
'Iep!' - Joke van Leeuwen (Querido 10+)
'Hotel de grote L' - Sjoerd Kuyper (Lemniscaat (10+)
'Wij waren hier eerst' - Joukje Akveld (Gottmer 9+)
'Winterijs' - Peter van Gestel (De Fontein 10+)
'Bezoek van Mister P' - Veronica Hazelhoff (Querido 9+)

# data[].attributes.attachment_link.title
Aflevering 48: Albert Verwey-lezing Bibi Dumon Tak

# data[].attributes.attachment_link.description
'Wipneus en zijn schimmelige vriendje Pim' is de titel van de Albert Verwey-lezing die Bibi Dumon Tak op woensdag 23 juni 2021 uitsprak, ter afsluiting van haar gastschrijverschap aan de Universiteit Leiden. Als auteur en als lezer van jeugdliteratuur, kan...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Niet praten  over de leerling, maar  met  de leerling. Ga samen met de leerling op zoek naar 'wat kan ik al, wat kan ik nog leren, wat wil ik nog leren en hoe ga ik dat doen?' Maak leerlingen eigenaar van hun eigen leerproces door met hen in gesprek te gaan. In deze training geven we je handvatten voor het wat, hoe en wanneer van kindgesprekken en krijg je inzicht in je eigen kwaliteiten en ontwikkelkansen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Onderwijs Maak Je Samen is een ondernemend onderwijsadviesbureau. Onze organisatie is gehuisvest binnen een onderwijskundige omgeving naast een hogeschool en een schoolbestuur. We werken met en voor organisaties in het onderwijs. We ontwikkelen en delen kennis en toepassingen met klanten en organisaties als universiteiten en hogescholen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meervoudige Intelligentie - Howard Gardner - Ik leer in beelden

# data[].attributes.attachment_link.description
"Het gaat er niet om hoe intelligent je bent, maar om hoe je intelligent bent". Howard Gardner is de grondlegger van de theorie van de "meervoudige intelligentie". Deze theorie komt erop neer dat ieder mens over acht verschillende intelligenties beschikt. Doordat bij iedereen weer andere intelligenties sterk ontwikkeld zijn, krijg je verschillende soorten slimheid.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geplaatst op 24 april 2017

2.1 - BEKWAAMHEID EN KWALIFICATIE

Definitie

Een bekwame leraar is een leraar die heeft aangetoond dat hij met zijn vakinhoudelijke, vakdidactische en pedagogische kennis en kunde zijn werk als leraar en als deelnemer aan de professionele onderwijsgemeenschap die hij samen met zijn collega's vormt, kan verrichten op een professioneel doelmatige en verantwoorde wijze. Voor de leraar primair onderwijs (groepsleraar) gelden de eisen die gesteld worden aan het bachelor-niveau

van kwalificatie. Dit houdt in dat hij gevorderde kennis en kunde heeft betreffende het curriculum van het basisonderwijs, de vakdidactieken daarvan en de pedagogische theorieën en methodieken die relevant zijn voor zijn onderwijs. Op basis daarvan en ondersteund door gespecialiseerde handboeken en onderwijsmethodes kan hij:

Zijn eigen onderwijs vormgeven, afstemmen op het niveau en de kenmerken van zijn leerlingen, uitvoeren, evalueren en bijstellen.

Samenwerken met collega's in - en waar relevant ook buiten - de eigen instelling en zijn professionele handelen waar nodig afstemmen met hen.

Bijdragen leveren aan onderwijskundige ontwikkelingen door het raadplegen van bronnen, het inbrengen van informatie en kritische bijdragen aan oordeelsvorming en het oplossen van praktijkproblemen.

Meewerken aan praktijkgericht onderzoek ten behoeve van onderwijsontwikkelingen en gebruik maken van nieuwe kennis en inzichten uit onderzoek die praktijkgericht zijn uitgewerkt en beproefd.

Zelfstandig vormgeven aan zijn professionele ontwikkeling.

2.2 - VAKINHOUDELIJKE BEKWAAMHEID

Definitie

Vakinhoudelijk bekwaam wil zeggen dat de leraar de inhoud van zijn onderwijs beheerst. Hij 'staat boven' de leerstof en kan die zo samenstellen, kiezen en/of bewerken dat zijn leerlingen die kunnen leren. De leraar kan vanuit zijn vakinhoudelijke expertise verbanden leggen met het dagelijks leven, met werk en met wetenschap en bijdragen aan de algemene vorming van zijn leerlingen. Hij houdt zijn vakkennis en -kunde actueel.

Om vakinhoudelijk bekwaam te zijn moet de leraar ten minste het volgende in algemene termen weten en kunnen ¹.

De vakinhoudelijke bekwaamheidseisen voor de leraar primair onderwijs (groepsleraar)

De leraar beheerst de leerstof qua kennis en vaardigheden gericht op het behalen van de kerndoelen van het primair onderwijs - voor zover die betrekking hebben op het onderwijs waarvoor de leraar bevoegd is - en kent theoretische achtergronden daarvan. Hij kan de leerstof op een begrijpelijke en aansprekende manier uitleggen en demonstreren hoe ermee gewerkt moet worden.

De leraar heeft een grondige beheersing van de basisvakken taal en rekenen.

De leraar heeft zich theoretisch en praktisch verdiept in ten minste één van de andere vakken; dit kan ook een deel van een leergebied zijn.

De leraar heeft zich theoretisch en praktisch verdiept in de leerstof voor dat deel van de leerjaren waarin hij werkt, bijvoorbeeld onderbouw/middenbouw of middenbouw/bovenbouw, of een andere geclusterde indeling van leerjaren die binnen een bepaald type school gebruikelijk is.

De leraar overziet de opbouw van het curriculum en de doorlopende leerlijnen. Hij weet hoe zijn onderwijs voortbouwt op het voorgaande onderwijs en voorbereidt op het vervolgonderwijs. De leraar kent de samenhang tussen de verschillende vakken in het curriculum.

De leraar weet dat zijn leerlingen de leerstof op verschillende manieren kunnen opvatten, interpreteren en leren. Hij kan zijn onderwijs afstemmen op die verschillen tussen leerlingen. De leraar kan zijn leerlingen duidelijk maken wat de relevantie is van de leerstof voor het dagelijkse leven en voor het vervolgonderwijs.

2.3 - VAKDIDACTISCHE BEKWAAMHEID

Definitie

Vakdidactisch bekwaam wil zeggen dat de leraar de vakinhoud leerbaar maakt voor zijn leerlingen, in afstemming met zijn collega's en passend bij het onderwijskundige beleid van zijn school. Hij weet die vakinhoud te vertalen in leerplannen of leertrajecten. Hij doet dit met een professionele, ontwikkelingsgerichte werkwijze, waarin de volgende handelingselementen herkenbaar zijn:

Hij brengt een duidelijke relatie aan tussen de leerdoelen, het niveau en de kenmerken van zijn leerlingen, de vakinhoud en de inzet van de verschillende methodieken en middelen.

Bij de uitvoering van zijn onderwijs volgt hij de ontwikkeling van zijn leerlingen.

Hij toetst en analyseert regelmatig en adequaat of de leerdoelen gerealiseerd worden en hoe dat gebeurt.

Op basis van zijn analyse stelt hij zo nodig zijn onderwijs didactisch bij; zijn onderwijs gaat met de tijd mee.

De onderstaande eisen gelden voor alle leraren, maar hebben een specifieke betekenis in de context van het onderwijs in een bepaald vak- of leergebied en het type onderwijs waar de leraar werkt ². De volgorde van de eisen drukt geen rangorde uit, noch een gewenste opeenvolging van handelingen.

De vakdidactische bekwaamheidseisen voor de leraar primair onderwijs

Vakdidactisch bekwaam, kennis

De leraar heeft kennis van verschillende leer- en onderwijstheorieën die voor zijn onderwijspraktijk relevant zijn en kan die herkennen in het leren van zijn leerlingen.

De leraar kent verschillende methodes en criteria waarmee hij de bruikbaarheid ervan voor zijn leerlingen kan vaststellen. Hij kent verschillende manieren om binnen een methode³ te differentiëren en recht te doen aan verschillen tussen leerlingen. Hij kan de methode aanvullen en verrijken.

De leraar weet hoe een leerplan in elkaar zit en kent de criteria waaraan een goed leerplan moet voldoen.

De leraar heeft kennis van digitale leermaterialen en -middelen. Hij kent de technische en pedagogisch-didactische mogelijkheden en beperkingen daarvan.

De leraar kent verschillende didactische leer- en werkvormen en de psychologische achtergrond daarvan. Hij kent criteria waarmee de bruikbaarheid daarvan voor zijn leerlingen kan worden vastgesteld.

De leraar kent verschillende doelen van evalueren en toetsen. Hij kent verschillende, bij deze doelen passende vormen van observeren, toetsen en examineren. Hij kan toetsen ontwikkelen, toetsresultaten beoordelen, analyseren en interpreteren en de kwaliteit van toetsen en examens beoordelen. Hij kan bruikbare en betrouwbare voortgangsinformatie verzamelen en analyseren en op grond daarvan zijn onderwijs waar nodig bijstellen.

De leraar heeft zich theoretisch en praktisch verdiept in de vakdidactiek ten behoeve van het type onderwijs en het deel van het curriculum waarin hij werkzaam is.

Vakdidactisch bekwaam, kunde

De leraar kan onderwijs voorbereiden:

Doelen stellen, leerstof selecteren en ordenen.

Samenhangende lessen⁴ uitwerken met passende werkvormen, materialen en media, afgestemd op het niveau en de kenmerken van zijn leerlingen.

Passende en betrouwbare toetsen kiezen, maken of samenstellen.

De leraar kan onderwijs uitvoeren en het leren organiseren:

Een adequaat klassenmanagement realiseren.

Aan leerlingen de verwachtingen en leerdoelen duidelijk maken en leerlingen motiveren om deze te halen.

De leerstof aan zijn leerlingen begrijpelijk en aansprekend uitleggen, voordoen hoe ermee gewerkt moet worden en daarbij inspelen op de taalbeheersing en taalontwikkeling van zijn leerlingen.

Doelmatig gebruik maken van beschikbare digitale leermaterialen en -middelen.

De leerlingen met gerichte activiteiten de leerstof laten verwerken, daarbij variatie aanbrengen en bij instructie en verwerking differentiëren naar niveau en kenmerken van zijn leerlingen.

De leerling begeleiden bij die verwerking, stimulerende vragen stellen en opbouwende gerichte feedback geven op taak en aanpak.

Samenwerking, zelfwerkzaamheid en zelfstandigheid stimuleren.

De leraar kan onderwijs evalueren en ontwikkelen:

De voortgang volgen, de resultaten toetsen, analyseren en beoordelen.

Feedback vragen van leerlingen en deze feedback tezamen met zijn eigen analyse van de voortgang gebruiken voor een gericht vervolg van het onderwijsleerproces.

Leerproblemen signaleren en indien nodig met hulp van collega's oplossingen zoeken of doorverwijzen.

Advies vragen aan collega's of andere deskundigen; hij weet wanneer en hoe hij advies kan geven; hierbij kan de leraar gebruik maken van methodieken voor professionele consultatie en leren, zoals supervisie en intervisie.

Zijn didactische aanpak en handelen evalueren, analyseren, bijstellen en ontwikkelen.

Bijdragen aan pedagogisch-didactische evaluaties in zijn school en deze in afstemming met zijn collega's gebruiken bij de onderwijsontwikkeling in zijn school.

De inhoud en de didactische aanpak van zijn onderwijs uitleggen en verantwoorden.

Hij is in staat tot kritische refectie op zijn eigen pedagogisch-didactisch handelen.

2.4 - PEDAGOGISCHE BEKWAAMHEID

Definitie

Pedagogische bekwaamheid wil zeggen dat de leraar met een professionele, ontwikkelingsgerichte werkwijze en in samenwerking met zijn collega´s een veilig, ondersteunend en stimulerend leerklimaat voor zijn leerlingen kan realiseren. Hij volgt de ontwikkeling van zijn leerlingen in hun leren en gedrag en stemt daarop zijn handelen af. Hij draagt bij aan de sociaal-emotionele en morele ontwikkeling van zijn leerlingen. Hij kan zijn pedagogisch handelen afstemmen met zijn collega´s en met anderen die voor de ontwikkeling van de leerling verantwoordelijk zijn. Deze uitspraak heeft een brede betekenis en impliceert ook de bijdrage van de leraar aan burgerschapsvorming en de ontwikkeling van de leerling tot een zelfstandige en verantwoordelijke volwassene. Ook in pedagogische zin blijft zijn onderwijs van deze tijd.

De onderstaande eisen gelden voor alle leraren, maar hebben een specifieke betekenis in de context van het type onderwijs waar de leraar werkt. De volgorde van de eisen drukt geen rangorde uit, noch een gewenste opeenvolging van handelingen.

De pedagogische bekwaamheidseisen voor de leraar primair onderwijs

Pedagogisch bekwaam, kennis

Hij heeft kennis van ontwikkelingstheorieën en de gedragswetenschappelijke theorie die voor zijn onderwijspraktijk relevant zijn (bijvoorbeeld elementen uit de sociale psychologie en de communicatietheorie) en kan die betrekken op zijn pedagogisch handelen.

Hij heeft kennis van agogische en pedagogische theorieën en methodieken, die voor zijn onderwijspraktijk relevant zijn en kan die betrekken op zijn pedagogisch handelen.

Hij heeft kennis van veelvoorkomende ontwikkelings- en gedragsproblemen en -stoornissen.

Hij weet hoe hij zicht kan krijgen op de leefwereld van zijn leerlingen en hun sociaal-culturele achtergrond. Hij weet hoe hij daarmee rekening kan houden in zijn onderwijs.

Hij heeft zich theoretisch en praktisch verdiept in de pedagogiek van het type onderwijs en het deel van het curriculum waarin hij werkzaam is.

Pedagogisch bekwaam, kunde

Hij kan groepsprocessen sturen en begeleiden.

Hij kan vertrouwen wekken bij zijn leerlingen en een veilig pedagogisch klimaat scheppen.

Hij kan ruimte scheppen voor leren, inclusief het maken van vergissingen en fouten.

Hij kan verwachtingen duidelijk maken en eisen stellen aan leerlingen.

Hij kan het zelfvertrouwen van leerlingen stimuleren, hen aanmoedigen en motiveren.

Hij heeft oog voor de sociaal-emotionele en morele ontwikkeling van zijn leerlingen en doet daar recht aan.

Hij kan ontwikkelings-, gedragsproblemen en -stoornissen signaleren en indien nodig met hulp van collega's oplossingen zoeken of doorverwijzen.

Hij kan zijn onderwijs en zijn pedagogische omgang met zijn leerlingen uitleggen en verantwoorden.

Hij kan zijn pedagogisch handelen afstemmen met ouders en anderen die vanuit hun professionele verantwoordelijkheid bij de leerling betrokken zijn.

Hij is in staat tot kritische refectie op zichzelf in de pedagogische relatie.

Hij kan zijn eigen grenzen bewaken.

Noten

¹ Deze algemene termen moeten vak- en context-specifiek worden geconcretiseerd. Enkele termen overlappen onvermijdelijk met vakdidactische bekwaamheid. Onder vak wordt ook verstaan: vakgebied, vakdomein, leergebied, leerdomein. Dit geldt in algemeenheid voor alle typen onderwijs.
De algemene uitspraken over vakdidactische kennis en -kunde moeten nader vakspecifiek worden geïnterpreteerd en geconcretiseerd. Waar 'vakinhoud' of 'leerstof' staat, kan ook worden gelezen: lesstof, vakgebied, vakdomein, leergebied en dergelijke. Dit geldt in algemeenheid voor alle typen onderwijs.
³ Waar 'methode' staat, kan ook worden gelezen leermiddelen, leergangen, enzovoort.
⁴ Onder 'lessen' wordt ook verstaan cursusonderdelen die een andere vorm hebben dan een les.
5 De algemene uitspraken over pedagogische kennis en -kunde moeten nader context-specifiek worden geïnterpreteerd en geconcretiseerd. Dit geldt in algemeenheid voor alle typen onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
De bekwaamheidseisen voor de leraar primair onderwijs (groepsleraar)

# data[].attributes.attachment_link.description
Geplaatst op 24 april 2017 Een bekwame leraar is een leraar die heeft aangetoond dat hij met zijn vakinhoudelijke, vakdidactische en pedagogische kennis en kunde zijn werk als leraar en als deelnemer aan de professionele onderwijsgemeenschap die hij samen met zijn collega's vormt, kan verrichten op een professioneel doelmatige en verantwoorde wijze.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Medewerker kennisinstituut bij LKCA

Geplaatst op 1 juni 2014

Wat moet het onderwijs leerlingen bijbrengen? Een altijd actuele vraag, omdat onderwijs een groot aandeel heeft in de toekomst van leerlingen. Maar nu net wat extra actueel omdat de Onderwijsraad in haar advies Een eigentijds curriculum het brede maatschappelijke belang van onderwijs extra benadrukt en een nationaal debat wil voeren over de doelen en opbrengsten van het onderwijs.

De opbrengsten van kunstonderwijs worden gewoonlijk onderverdeeld in kunstzinnige en niet-kunstzinnige effecten. Er is discussie over welk van deze opbrengsten het meest gewenst of waardevol zijn. Om als leraar concreet vorm te geven aan kunstonderwijs is het belangrijk te weten wat realiseerbare doelen en opbrengsten zijn. Dit artikel, dat gebaseerd is op theorie en onderzoek, geeft daar inzicht in.

Kunstzinnige leereffecten

Volgens een van de meest invloedrijke denkers over kunstonderwijs, de recent overleden Elliot Eisner, ontwikkelt kunstonderwijs de denkvermogens van leerlingen. Hij zei: 'The arts are fundamental resources through which the world is viewed, meaning is created and the mind developed'. Als president van de National Art Education Association in de VS maakte Eisner een pamflet met de tien lessen die leerlingen leren van kunst. Dit zijn ze:

Van kunst leren leerlingen om tot een goed oordeel te komen over betekenisvolle relaties. Een groot deel van het schoolcurriculum gaat over de juiste antwoorden. Bij kunst gaat het om eigen oordeel boven regels.

Van kunst leren leerlingen dat problemen meer dan één oplossing kunnen hebben, en vragen meer dan één antwoord. Kunst biedt meervoudig perspectief.

Een van de grootste lessen is dat er veel manieren zijn om de wereld te zien en er betekenis aan te geven.

Van kunst leren leerlingen dat doelen niet vaststaan bij complexe vormen van problemen oplossen. Doelen veranderen onder invloed van omstandigheden en kansen.

Leren van kunst vereist het vermogen en de bereidheid om je over te geven aan de onverwachte mogelijkheden van een werk terwijl je het maakt.

Kunst maakt leerlingen duidelijk dat woorden en cijfers niet genoeg zijn om uit te drukken wat we weten. De grenzen van onze taal zijn niet de grenzen van ons denken.

Van kunst leren leerlingen dat kleine verschillen grote effecten kunnen hebben. Kunst handelt in subtiliteit.

Van kunst leren leerlingen denken in materiaal. Alle kunstvormen gebruiken middelen om ideeën werkelijk te maken.

Van kunst leren leerlingen zeggen wat niet gezegd kan worden. Ze moeten hun poëtische capaciteiten aanspreken om het gevoel dat kunst oproept uit te drukken.

Kunst biedt een ervaring die leerlingen op geen enkele andere manier meemaken. Door die ervaring ontdekken ze de reikwijdte en variëteit van wat ze kunnen voelen.

De positie van kunst in het curriculum van een school laat leerlingen zien wat volwassenen belangrijk vinden.

In Eisners boek The Arts and the Creation of Mind staat het theoretisch verhaal waarop deze tien punten gebaseerd zijn.

Bereikte leereffecten

Dit soort kunstzinnige effecten is ook in de praktijk onderzocht. In een onderzoek naar kunstcurricula in het Verenigd Koninkrijk constateerde de Britse onderzoeker John Harland bijvoorbeeld dat er meer aandacht is voor het verwerven van technische vaardigheden dan voor creativiteit, denkvaardigheden en betekenisgeving.

Ten onrechte, volgens Harland. Hij pleit voor meer afwisseling tussen kunstonderwijs waarbij kinderen vaardigheden leren en waarbij ze kritisch leren luisteren, lezen en/of beschouwen. Een beter evenwicht tussen het aanleren van technische vaardigheden en creatieve toepassingen zou kunnen leiden tot meer leereffecten op dit terrein, omdat leerlingen dan eerder de relevantie zien van het aanleren van basisvaardigheden.

Niet-kunstzinnige effecten

Er zijn claims dat kunstonderwijs positieve effecten heeft op algemene onderwijsprestaties en resultaten bij taal en rekenen zou verbeteren. En dat kunst daarom belangrijk zou zijn in het curriculum. Wetenschappelijk onderzoek biedt vooralsnog géén steun voor de meeste van deze beweringen. De onderzoeksgroep Project Zero (Harvard Graduate School of Education) toonde op basis van meta-analyses drie soorten causale verbanden aan tussen kunstonderwijs en niet-kunstzinnige effecten:

Een causaal verband tussen drama waarbij verhalen in het klaslokaal worden nagespeeld en taalvaardigheden als lezen en tekstbegrip.

Een causaal verband tussen muziek spelen en ruimtelijk inzicht, waarbij het effect groter was als leerlingen ook leerden om bladmuziek te lezen.

Een medium-groot causaal verband tussen luisteren naar bepaalde soorten muziek en ruimtelijk inzicht. Dit effect is echter van tijdelijke duur en wordt niet in alle studies bevestigd.

In haar review van onderzoek naar transfereffecten (Arts for Art's Sake? The impact of Arts Education) stelde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) aanvullend vast dat muziekeducatie luistervaardigheden en gehoor verbetert, wat taalvaardigheden ten goede komt. Dat goed leren kijken naar kunstobjecten bij beeldende vorming de waarneming traint. En dat drama effecten heeft op sociale vaardigheden en een rol kan spelen bij attitudeverandering.

Een nadruk op dit soort effecten brengt kunstonderwijs in een zwakke positie. Het verwordt dan tot 'hulpmiddel' ter ondersteuning van wat 'echt belangrijk' is. En een leerling leert nog steeds beter rekenen door meer te oefenen met rekenen, dan door muziek te luisteren.

Kunst in het curriculum

Kunst is een deel van de menselijke ervaring en van kunstonderwijs leren leerlingen iets dat in de andere leergebieden niet aan bod komt. Daarom maakt kunst onderdeel uit van het onderwijscurriculum. Door kunst te maken, te waarderen, te begrijpen en te beoordelen snappen leerlingen de relaties tussen cultuur en kunst beter en breiden ze hun kunstzinnige competenties uit.

Ook een kunstcurriculum moet aangepast worden aan de eisen van de tijd. De 21st century skills bijvoorbeeld geven aanleiding om als leraar zelf kritisch na te denken over de vraag wat je de huidige generatie leerlingen wilt bijbrengen aan meer generieke competenties. En over de vragen met welke strategieën je dat doet, en hoe je aanhaakt bij de intrinsieke motivatie om te leren. Om als leerling te kunnen leren van en over kunst moet er voldaan worden aan een paar onontbeerlijke randvoorwaarden, aldus Eisner. Namelijk een stevig curriculum, bekwame vakdocenten en voldoende tijd voor artistieke productie.

Literatuur

Op de website van het LKCA vindt u een uitgebreider kennisdossier over de leereffecten van kunstonderwijs. En op YouTube kunt u kijken naar een lezing Elliott Eisner: What Do the Arts Teach? Drie kwartier lang behandelt hij manieren waarop kunstzinnige denkprocessen en artistieke creatie bij kunnen bijdragen aan de verbetering van de onderwijspraktijk.

Gerelateerd

[extra-breed-algemeen-kolom2]

# data[].attributes.attachment_link.description
Medewerker kennisinstituut bij LKCA Geplaatst op 1 juni 2014 Wat moet het onderwijs leerlingen bijbrengen? Een altijd actuele vraag, omdat onderwijs een groot aandeel heeft in de toekomst van leerlingen. Maar nu net wat extra actueel omdat de Onderwijsraad in haar advies Een eigentijds curriculum het brede maatschappelijke belang van onderwijs extra benadrukt en een nationaal debat wil voeren over de doelen en opbrengsten van het onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.description
Gynzy Login - interactive white board and educational puzzles, games, tools & training

# data[].attributes.attachment_link.description
0.Beginsituatie en doelstellingen voor jezelf als leraar

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Over ons

DramaOnline is ontstaan uit de behoefte om het vak drama toegankelijker te maken. Veel leerkrachten ervaren drempels in het zelf maken en geven van een dramales. Het resultaat is dat er op basisscholen vaak weinig of geen dramaonderwijs wordt aangeboden. Een gemiste kans, want expressievakken leveren een positieve bijdrage aan de ontwikkeling van je leerling. Meer zelfvertrouwen, betere presentatievaardigheden en het stimuleren van samenwerking zijn hier voorbeelden van. Tijd dus om het vak drama een gedegen plek in je lesprogramma te geven. Met DramaOnline heb je alle vrijheid, maar vind je tegelijkertijd de structuur die een les nodig heeft.

# data[].attributes.attachment_link.title
DramaOnline | De dramamethode voor het basisonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
DramaOnline is ontstaan uit de behoefte om het vak drama toegankelijker te maken. Veel leerkrachten ervaren drempels in het zelf maken en geven van een dramales. Het resultaat is dat er op basisscholen vaak weinig of geen dramaonderwijs wordt aangeboden. Een gemiste kans, want expressievakken leveren een positieve bijdrage aan de ontwikkeling van je leerling.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Heb jij ook moeite om je leerlingen een boeiend verhaal te laten schrijven? De één komt niet op gang en de ander weet niet te stoppen. En vervolgens zit jij na afloop weer te staren naar die stapel nakijkwerk. Het nakijken van een stelopdracht is een hele opgaaf. Tuurlijk, één ellenlang verhaal lukt nog wel. Twee ook nog wel. Maar na drie? Of vier? Hoe zorg je toch dat die leerlingen een mooi verhaal schrijven? De oplossing is de verhalenberg.

Een bekend begrip in het Engelstalige onderwijs: de story mountain. Leer kinderen verhalen schrijven volgens de opbouw van begin-midden-eind. Een handige manier om je stelopdrachten vorm te geven en leerlingen ook daadwerkelijk creatief te leren schrijven. In plaats van een weinig inspirerende opdracht uit de methode. Of als tijdvuller. Zie hier: de verhalenberg, het antwoord op deze problemen.

Hoe werkt de verhalenberg?

In de bijgevoegde bestanden vind je een Powerpoint presentatie en een PDF pakket om je op weg te helpen. Leerlingen hebben allemaal een eigen kopie van de verhalenberg. Heb je bijvoorbeeld net een spannende geschiedenisles achter de rug? Of wil je de fantasie van je leerlingen prikkelen na een les over insecten? Leer ze met deze strategie om op een gestructureerde wijze een boeiend verhaal te schrijven over deze onderwerpen.

Als instructie voor het schrijven van een verhaal gebruik je de volgende stappen:

Vertel in een paar zinnen wat er in je verhaal gaat gebeuren per stap op de berg.

Schrijf vervolgens iets over je hoofdpersonen.

Beschrijf in één paragraaf het gehele verhaal.

Schrijf nu je eerste schets van je verhaal.

De verhalenberg helpt leerlingen met de bekende problemen van creatief schrijven: de leerling die niet op gang komt, de leerling die eindeloos schrijft zonder ergens te komen of de leerling die weinig variatie of fantasie weet te gebruiken. Door hen te helpen met het structureren voordat ze aan hun verhaal beginnen kun je hier inhoudelijk op coachen en ze in een nieuwe richting duwen. Eén van creativiteit en inhoud. Zodat ze een verhaal schrijven waar ze trots op kunnen zijn.

Waarom is een stelopdracht zo effectief?

Het schrijven van een verhaal biedt de kans tot geïntegreerd onderwijs: geen losse spelling les of woordenschat les, maar integratie. Een taalmethode is qua opzet vaak zo ingedeeld dat het gaat om het geïsoleerd oefenen van deelvaardigheden. Het grotere doel achter elke taalmethode is geletterdheid in de breedste zin van het woord. Maar toch merk je vaak in de klas dat leerlingen een spellingles heel goed maken, maar het spellingdictee een stuk minder. We oefenen namelijk wel het invullen van de opdrachten, maar niet het internaliseren van de spellingswoorden. Het zelf schrijven van teksten is een veel effectievere manier om de taalvaardigheid van je leerlingen te vergroten. Zeker als je dit integreert in de zaakvakken. Leren in samenhang én effectieve integratie van spelling en woordenschat. Een mooi boek dat hier meer tips voor geeft is Thema's en Taal.

Alternatieve werkvorm

Een andere manier om via de verhalenberg tot een goed verhaal te komen is de "snowflake method". Vrij vertaald: de sneeuwvlokjes-methode. Lees er hier meer over (site is in het Engels). Kort gezegd is elk sneeuwvlokje uniek. Zodra je er één onder de microscoop bekijkt zie je dat de vertakkingen van een sneeuwvlokje eindeloos doorgaan. Op eenzelfde manier kun je ook jouw verhaal laten vertakken:

Laat je leerlingen de verhalenberg bestuderen. Vervolgens beschrijven ze in één zin hun verhaal. Dus bijvoorbeeld: "Johan wint op een dag de loterij, besluit een tropisch eiland te komen maar komt tot de ontdekking dat geld niet gelukkig maakt als hij al z'n vrienden kwijt raakt uit arrogantie."

Vervolgens wordt er vanuit deze ene zin een paragraaf geschreven.

Deze paragraaf wordt vervolgens weer opgesplitst in zinnen.

Deze zinnen worden ook weer verdeeld in paragrafen. De leerlingen beschikken nu over een overzicht wat er in hun verhaal moet gebeuren.

Check met de verhalenberg of je een goeie opbouw in je verhaal hebt. Hussel anders de volgorde van je verhaal door elkaar tot het klopt.

Schrijf je verhaal!

Je leest het - met een beetje creativiteit zijn de mogelijkheden eindeloos om er echt wat gaafs van te maken. En als het straks weer november is zijn er vast wel leerlingen in jouw school die mee willen doen met het Young Writer Program van NaNoWriMo. En voor je het weet heb je opeens gepubliceerde boeken in je school liggen!

Download hier:

Zelfs je leerlingen die normaal nooit tot het schrijven van een verhaal komen zullen opeens versteld staan van hun eigen kunnen. Het fabeltje dat ze geen fantasie hebben of niet kunnen schrijven moet uit de wereld geholpen worden. Iedereen is creatief! Alleen is het soms handig om een leidraad te hebben die je op weg helpt om een lastige opdracht als "schrijf maar een verhaal" tot een goed resultaat te brengen. Ik hoor heel graag hoe het in jouw klas is gegaan. Deel je misschien een foto van je leukste verhaal via Twitter of Instagram?

# data[].attributes.attachment_link.description
Heb jij ook moeite om je leerlingen een boeiend verhaal te laten schrijven? De één komt niet op gang en de ander weet niet te stoppen. En vervolgens zit jij na afloop weer te staren naar die stapel nakijkwerk. Het nakijken van een stelopdracht is een hele opgaaf.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het netwerk

Woorden leren is niet zomaar rijtjes woorden toevoegen aan een berg eerder opgedane woordkennis. Woorden en hun betekenissen zijn in het geheugen van mensen met elkaar verbonden in een netwerk van betekenissen (de hond - de kat - het huisdier). Bij het leren van nieuwe woorden (de cavia) gaat het om aanhaken en leggen van nieuwe betekenisverbindingen. Hoe hechter het woord(kennis)netwerk, des te sneller woorden tijdens het spreken of lezen 'herkend' worden én hoe makkelijker nieuwe woorden kunnen worden ingepast. Er is veel winst te behalen als het onderwijs aansluit bij dit principe. Door nieuwe woorden niet los aan bod te laten komen, maar te werken aan een logische opbouw van het kennisnetwerk. LOGO draagt bij aan meer en beter woorden leren, doordat woorden voorgestructureerd zijn in woordclusters (de halsband - de riem - uitlaten; volhouden - opgeven; de planeet - de aarde - de ruimte - het heelal).

Woorden clusteren en aanhaken

Het clusteren van woorden, zoals dat bij LOGO gebeurt, komt het woordenschatonderwijs in meerdere opzichten ten goede.

1. De woordkennis wordt verdiept. Door woorden in onderling verband aan te bieden worden de betekenissen breder belicht; de woorden blind en doof bijvoorbeeld, zijn geclusterd onder het woord de handicap.

2. De woordenschatuitbreiding wordt versneld. In een woordcluster leren kinderen meerdere woorden tegelijk in hun onderlinge samenhang (bijvoorbeeld: het onweer, de bliksem en de donder). Dat betekent twee, drie of vier woorden in de tijd van één!

3. Het aanhaken van nieuwe woorden wordt vergemakkelijkt. Als kinderen bijvoorbeeld het cluster het materiaal - het fluweel - het leer - de zijde - het bont hebben geleerd, kunnen woorden als de katoen of het satijn er later makkelijk bij worden aangehaakt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Woorden leren is niet zomaar rijtjes woorden toevoegen aan een berg eerder opgedane woordkennis. Woorden en hun betekenissen zijn in het geheugen van mensen met elkaar verbonden in een netwerk van betekenissen (de hond - de kat - het huisdier). Bij het leren van nieuwe woorden (de cavia) gaat het om aanhaken en leggen van nieuwe betekenisverbindingen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Leerlijnen taal - Deelnemen aan gesprekken

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze site maakt de praktische vertaalslag van de nieuwe, wettelijke ‘Referentieniveaus Taal’ naar de al langer omschreven ‘Leerlijnen en tussendoelen Taal’ van het Expertisecentrum Nederlands.

# data[].attributes.attachment_link.description
2013. 5. 19 - Melanie Hammink님이 찾은 핀입니다. Pinterest에서 회원님만의 핀을 찾아 저장하세요.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
N.B. De kennisbasis Nederlands voor de Pabo op deze website is (nog) niet aangepast aan de herijking van de kennisbasis. Kijk op www.10voordeleraar.nl voor de herijkte kennisbasis.
Het platform Taaldidactiek heeft tot doel de kennisbasis Nederlands voor de Pabo toegankelijk te maken voor Pabo studenten en aan de hand van beelden deze kennisbasis tot leven te wekken.

Binnen ieder domein is onder het tabblad praktijk een aantal voorbeelden van taalactiviteiten opgenomen, uitgevoerd door ervaren leerkrachten of door Pabo- stagiaires. Videofragmenten van deze praktijkvoorbeelden sturen richting kennisbasis en bieden mogelijkheden taaldidactische kennis te verwerven en te verwerken.

Het uitgangspunt voor dit kennisplatform is de Kennisbasis Nederlandse taal voor de lerarenopleiding basisonderwijs zoals die is vastgesteld door de HBO-raad (Van der Leeuw e.a., 2009).

# data[].attributes.attachment_link.description
N.B. De kennisbasis Nederlands voor de Pabo op deze website is (nog) niet aangepast aan de herijking van de kennisbasis. Kijk op www.10voordeleraar.nl voor de herijkte kennisbasis. Het platform Taaldidactiek heeft tot doel de kennisbasis Nederlands voor de Pabo toegankelijk te maken voor Pabo studenten en aan de hand van beelden deze kennisbasis tot leven te wekken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Paulien Cornelisse: Het ontstaan van taal

# data[].attributes.attachment_link.title
Balanceren met woorden: Hoe taal & rekenen verweven zitten in kunsten | Haagse Cultuuronderwijs Dag

# data[].attributes.attachment_link.title
Het combineren van taal met muziek in de kleuterklas

# data[].attributes.attachment_link.description
‘Dingen die je leuk vindt, daar leer je van’ Regen De regen komt met bakken naar beneden op een woensdagmiddag in november. In een kleuterklas in Dordrecht leest een vakdocent muziek het prentenboek ‘Aju paraplu’ voor. Dat gaat over (het geluid van) regen, dus dat past mooi bij het weer van die dag.…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Basisschool de Omnibus wil graag kunst en taal aan elkaar verbinden. De school vroeg ons hen hierin te begeleiden. Hoe doen we dat precies? Een blog van Mirjam Zaat:

Zes kinderen van groep 8 van de Omnibus rommelen in alle bakken van de Kunstuitleen in Amstelveen. Ze gaan een kunstwerk uitzoeken dat 6 weken op school komt te hangen. Dat is een serieuze taak en ze doen het dan ook met verve: gesprekken over kleur, over iets wat iemand wel mooi vindt, maar volgens een ander op een worm lijkt. Uiteindelijk worden ze het eens: bij dit werk kun je aan heel veel verschillende dingen denken. De ets Home: Serifos Gr van Rolf Weijburg gaat mee naar school.

Op de Omnibus werken we al een half jaar met Kunst Dichtbij: een manier om kunstwerken en kinderen dichter bij elkaar te brengen. Vorig schooljaar keken we in elke groep uitgebreid naar kunstwerken op het digibord, we praatten erover, maakten tekeningen en schreven teksten naar aanleiding van de kunstwerken. Eind mei was er een tentoonstelling van werk dat de kinderen maakten in de lessen.

Dit schooljaar gaan we door. We gaan onder andere echte kunstwerken de school in brengen: elke 6 weken kiest een groep een kunstwerk uit bij de Kunstuitleen. Dat hangt op een centrale plaats op school en wordt officieel onthuld. We maken samen met twee leerkrachten een ideeënlijst voor alle leerkrachten: hoe kun je in de komende weken een taalronde doen naar aanleiding van het echte kunstwerk dat in de hal hangt?

Na de herfstvakantie is groep 7 aan de beurt om het volgende kunstwerk uit te zoeken. Ze hebben nu al zin.

# data[].attributes.attachment_link.title
Blog: Kunst en taal verbinden op school - Taalvorming

# data[].attributes.attachment_link.description
Basisschool de Omnibus wil graag kunst en taal aan elkaar verbinden. De school vroeg ons hen hierin te begeleiden. Hoe doen we dat precies? Een blog van Mirjam Zaat: Zes kinderen van groep 8 van de Omnibus rommelen in alle bakken van de Kunstuitleen in Amstelveen.

# data[].attributes.body
Tjipcast: Hoe krijg je kinderen aan het lezen? Tjipcast 121 met Martin Bootsma op Apple Podcasts https://podcasts.apple.com/nl/podcast/tjipcast/id1459159769?i=1000520978800

# data[].attributes.body
http://geletterdheidenschoolsucces.blogspot.com/?m=1

# data[].attributes.attachment_link.title
Voor alles is een woord - Liedje - Sesamstraat

# data[].attributes.attachment_link.description
effectief, comfortabel én betaalbaar werken aan je taalvaardigheid voor de pabo → voor verkorte versie, o.a. voor mobiel: taaltoets-pabo.nl Op de pabo word je natuurlijk niet alleen bij 'de taaltoets' afgerekend op je taalvaardigheid. Bij de lessen taaldidactiek moet je eigen taalvaardigheid uiteraard goed op orde zijn.