# data[].attributes.headline
Animatie van een reis door het menselijk lichaam

# data[].attributes.subject
Animatie van een reis door het menselijk lichaam

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Docukit.nl - Vol informatie over werkstukken en spreekbeurten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het skelet is het hardste deel van het lichaam. Het bestaat uit alle botten die je hebt. Het houdt je overeind en geeft je lichaam vorm. Zonder skelet zou je lichaam een soort pudding zijn. Je zou niet goed kunnen bewegen. Dankzij je skelet kun je lopen en sporten. Je skelet is heel sterk. Het beschermt kwetsbare delen van je lichaam. De ribbenkast in je borstkas beschermt je hart en je longen. De schedel in je hoofd beschermt je hersenen. Veel dieren hebben een skelet. Maar die zijn niet allemaal hetzelfde. De blauwe vinvis heeft het grootste skelet. Dat kan wel 29 meter lang worden. De botten in een skelet zijn een soort puzzelstukken. Door ze achter elkaar te leggen, kom je erachter hoe een dier eruitzag toen hij nog leefde. Zo weten we bijvoorbeeld hoe dinosaurussen er vroeger uitzagen. Terwijl niemand ze ooit in het echt gezien heeft.

© Harold Versteeg/HH, Den Haag

Dit is het skelet van een Tyrannosaurus Rex.

Soorten skeletten

Mensen en veel dieren hebben een skelet aan de binnenkant van hun lichaam. Dieren met een inwendig skelet zijn vaak zacht. Je kunt hun huid een beetje indrukken. Er zijn ook dieren met een skelet aan de buitenkant. Door hun uitwendige skelet voelen ze hard aan. Denk maar aan een krab of een kever. Er zijn ook dieren die helemaal geen skelet hebben, zoals kwallen en regenwormen. Vissen hebben wel een skelet, maar dat bestaat uit graten en niet uit botten. Alle inwendige skeletten lijken op elkaar. Ze hebben allemaal een schedel en staartbotten. Ze hebben ook armen en benen of poten. Dat zijn de ledematen. Elk dier heeft een skelet dat voor hem handig is. Een aap heeft bijvoorbeeld veel staartbotten. Met zijn lange staart kan hij door de bomen slingeren. Een mens heeft ook een staartbot, maar dat is maar heel klein. Het is je stuitje. Dat is te klein om staart te noemen, maar het zit er wel!

Jouw skelet

Een skelet van een volwassen mens heeft 206 botten. Ze zijn allemaal verschillend. In je oor zit het kleinste en lichtste botje. Het heet de stijgbeugel. Het is maar 4 millimeter lang. Dat is kleiner dan de nagel van je pink. Het grootste en sterkste bot is het dijbeen. Elk onderdeel van het skelet heeft zijn eigen taak.
In je rug zitten 33 wervels. Ze passen allemaal op elkaar en vormen samen de wervelkolom. Aan de bovenkant ervan zit je hoofd met daarin je schedel. Je schedel bestaat uit wel twintig verschillende botten. In je borst zitten 24 ribben, aan elke kant twaalf. Je ribbenkast kan een beetje bewegen. Dat kun je zien als je ademhaalt. Onder aan je wervelkolom zit je bekken. Dat is het gedeelte tussen je benen en je wervelkolom. Je armen zitten aan je lichaam vast met het sleutelbeen en de schouderbladen. Aan de uiteinden van je armen zitten handen. Aan de uiteinden van je benen zitten voeten. Ze zijn niet groot, maar er zitten wel heel veel botjes in. In je handen en voeten zitten samen meer dan de helft van alle botten in je skelet.

© John Rabou, 's-Hertogenbosch

Een skelet bestaat uit veel verschillende botten.

Dit is een samenvatting van Junior-Informatieboekje 49 Het skelet.

Details en informatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Het skelet is het hardste deel van het lichaam. Het bestaat uit alle botten die je hebt. Het houdt je overeind en geeft je lichaam vorm. Zonder skelet zou je lichaam een soort pudding zijn. Je zou niet goed kunnen bewegen. Dankzij je skelet kun je lopen en sporten.

# data[].attributes.attachment_link.description
Afl.: Spieren. De mens heeft zo'n 650 spieren! Waar zitten al die spieren en wat doen ze allemaal? En waarom heeft een marathonloper andere spieren dan een sprinter? Dolores gaat naar de sportschool om er achter te komen hoe een bodybuilder aan zo'n gespierd lijf komt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Alles wat je moet weten over het hart | National Geographic

# data[].attributes.attachment_link.title
Sleep Sounds -1 Hour: Heartbeat Sound of Human Heart and Pulse - Sleep Video

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Docukit.nl - Vol informatie over werkstukken en spreekbeurten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zonder hersenen zou je deze tekst niet kunnen lezen. Hersenen zijn een orgaan. Zij zorgen ervoor dat je hart klopt, maar ook hoe je beweegt en wat je voelt. Dat je dingen kunt begrijpen en herinneren.
Bij de hersenen komt allerlei informatie binnen. Ze bekijken de informatie en besluiten wat er moet gebeuren. Ze geven signalen en dat gaat heel snel. De hersenen besturen je lichaam dag en nacht.
Bij de geboorte heeft een baby al net zoveel hersencellen als een volwassene. Toch kan een baby nog niet zo veel. Hersenen leren door dingen te doen. Als je jong bent ontwikkelen de hersenen zich. Als je een jaar of twintig bent, zijn je hersenen 'af'. Mensen die ergens heel goed in zijn, topsporters bijvoorbeeld, zijn vaak al jong begonnen en hebben heel veel geoefend.

© Jessica Peterson/Tetra RF Collection/ImageSelect, Wassenaar

Om iets te leren, moet je het vaak doen. De hersencellen die dit kindje voor het lopen gebruikt, maken door het oefenen steeds betere verbindingen met elkaar. Daardoor gaat het lopen steeds makkelijker.

Hoe werken hersenen?

Hersenen bestaan uit verschillende delen: de grote en de kleine hersenen en de hersenstam.
In die verschillende hersendelen vangen neuronen informatie op en geven informatie door. De informatie die de neuronen met elkaar uitwisselen, worden overgebracht door kleine stroomstootjes. Voor een goede werking van je hersenen is het heel belangrijk dat de communicatie tussen de hersencellen goed verloopt.
Hersenen hebben veel brandstof nodig om alle belangrijke dingen goed te kunnen uitvoeren. De brandstof voor de hersenen bestaat uit zuurstof en glucose, een suikersoort. Je lichaam haalt de glucose uit je voedsel. Zuurstof adem je in.
Als een deel van je hersenen niet goed werkt, zul je dat meestal snel merken. Normaal verloopt de informatie-uitwisseling tussen de hersencellen netjes en geordend. Bij epilepsie gaat er wat mis bij de uitwisseling van informatie. Cellen communiceren niet goed en je lichaam kan daardoor erg in de war raken.
Soms ontstaat er een tumor in de hersenen. Een tumor kan ervoor zorgen dat andere cellen niet genoeg zuurstof krijgen. Ze raken afgesloten, daardoor kun je bijvoorbeeld niet meer goed praten.

Hersenonderzoek

Vroeger konden artsen pas als iemand dood was, zijn hersenen bekijken om te ontdekken hoe ze werkten of wat er mis mee was. Nu bestaan er verschillende manieren om in je hoofd te kijken. Met gebruik van röntgenstralen kan een arts zien of er bijvoorbeeld een breuk zit of een tumor.
Ook kan een arts elektrische activiteit meten. De stroomstootjes die hersencellen uitwisselen, worden aan de buitenkant van de schedel opgevangen.
En dan is er nog een manier om hersenactiviteit te bekijken. Als je praat of een vinger beweegt, is er steeds een ander gedeelte van je hersenen dat veel zuurstof nodig heeft. Dat gedeelte heeft meer doorbloeding en dat kun je zien op een MRI-scan.
Bij een operatie is het belangrijk dat de chirurg weet dat hij op het juiste stukje van de hersenen bezig is. Maar je kunt niet zien welke functie ieder hersendeel heeft. Daarom gebeuren operaties soms terwijl de patiënt bij bewustzijn is. Door een stukje van de hersenen te prikkelen, kan de arts aan de reactie van de patiënt zien welke functie dat deel heeft. Bijvoorbeeld: als de patiënt een kriebelig gevoel aan zijn duim krijgt, dan prikkelt de arts het stukje dat over de duim gaat. Het lijkt griezelig, maar hersenen voelen geen pijn. Het doet natuurlijk wel pijn om bij de hersenen te komen, daarvoor krijg je een verdoving.

© Dr. Fred Hossler/Lineair, Arnhem

Hersenfuncties zitten verspreid over de hersenen. Die hersendelen communiceren voortdurend met elkaar.

Dit is een samenvatting van Informatieboekje 19 Hersenen.

Details en informatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Zonder hersenen zou je deze tekst niet kunnen lezen. Hersenen zijn een orgaan. Zij zorgen ervoor dat je hart klopt, maar ook hoe je beweegt en wat je voelt. Dat je dingen kunt begrijpen en herinneren. Bij de hersenen komt allerlei informatie binnen. Ze bekijken de informatie en besluiten wat er moet gebeuren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Nieuws uit de natuur - Het brein

# data[].attributes.attachment_link.description
Thema: Zintuigen. Alles wat onze ogen, oren, mond, neus en huid aan prikkels doorseinen, verwerken de hersenen. Daarbij moeten we door blijven gaan met ademen, ons hart laten kloppen en ook nog nadenken. Onze hersenen zijn continu beredruk!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Je hart is zo groot als een vuist

Embed

Het hart is verdeeld in een linker- en een rechterkant. Het bestaat uit kamers, boezems en kleppen. Het bloed wordt door het hart door je hele lichaam gepompt.

kamer

bloedsomloop

lichaam

hart

bloed

boezem

Log in om je favorieten op te slaan

Favoriete video’s gemakkelijk terugkijken waar je wilt

Bewaar je favoriete video's en kijk later

Maak je eigen afspeellijsten

Deel je video's met vrienden en collega's

Je bent niet ingelogd

Je moet ingelogd zijn in Mijn Schooltv om een afspeellijst te kunnen maken.

Voeg toe aan

Verwijderen

Afspeellijst verwijderen?

Wijzig titel

Wijzig omschrijving

Afspeellijst toegevoegd

Afspeellijst verwijderd

Titel gewijzigd

Omschrijving gewijzigd

Log in om je favorieten op te slaan

Favoriete video’s gemakkelijk terugkijken waar je wilt

Bewaar je favoriete video's en kijk later

Maak je eigen afspeellijsten

Deel je video's met vrienden en collega's

Je bent niet ingelogd

Je moet ingelogd zijn in Mijn Schooltv om een afspeellijst te kunnen maken.

Voeg toe aan

Verwijderen

Afspeellijst verwijderen?

Wijzig titel

Wijzig omschrijving

Afspeellijst toegevoegd

Afspeellijst verwijderd

Titel gewijzigd

Omschrijving gewijzigd

Bekijk ook eens

Bekijk ook eens

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Het hart - Je hart is zo groot als een vuist

# data[].attributes.attachment_link.description
Het hart is verdeeld in een linker- en een rechterkant. Het bestaat uit kamers, boezems en kleppen. Het bloed wordt door het hart door je hele lichaam gepompt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een interactieve videotour van Schooltv.nl

Volg de videotour langs je botten

In je lichaam zitten meer dan 200 botten. Laat je rondleiden langs de botten in je lichaam.

Start de videotour

Ontdek al je botten op de interactieve plaat

Je knie, je hoofd, je duim; veel lichaamsdelen zijn stevig door het bot dat er in zit. Waar is bot van gemaakt? En hoe kunnen botten los van elkaar bewegen? Zoom in en dwaal door je geraamte, van top tot teen. Wil je ergens meer over weten? Klik op de knop voor een korte video!

Vrij verkennen

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek al je botten op de interactieve plaat van Schooltv. Je knie, je hoofd, je duim; veel lichaamsdelen zijn stevig door het bot dat er in zit. Zoom in en dwaal door je geraamte, van top tot teen.

# data[].attributes.body
Zie bladzijde 6 t/m 10

# data[].attributes.body
Zie bladzijde 10 t/m 13

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Een nieuw hart - Een donorhart krijg je niet zomaar

# data[].attributes.attachment_link.description
Een harttransplantatie is een heel bijzondere operatie. In Nederland krijgen ongeveer vijf kinderen per jaar een nieuw hart. Zo'n donorhart krijg je alleen als je hart heel erg ziek is. Met een nieuw hart is het weer mogelijk een normaal leven te leiden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hart- en bloedvaten - Waar begint de bloedsomloop?

# data[].attributes.attachment_link.description
Bij de bloedsomloop in het lichaam van de mens, zijn het hart, de slagaders en de aders van belang. Waar begint en eindigt de bloedsomloop?

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Bloedgroepen - Welke bloedgroepen zijn er?

# data[].attributes.attachment_link.description
Met een klonterreactie kun je achterhalen welke bloedgroep iemand heeft. Handig als bij een misdrijf bloed gevonden wordt dat niet van het slachtoffer is.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hersenscan - Kijken naar je hersenen

# data[].attributes.attachment_link.description
Met behulp van een MRI-scan kan gekeken worden hoe je hersenen werken. Hoe werkt zo'n MRI-scan?

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hersenen - Hoe werken je hersenen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Onze hersenen registreren elke beweging die wij maken, elk geluid dat wij horen en elke geur die wij ruiken. Maar waar in de hersenen gebeurt dat allemaal?

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Hoe werken je hersenen? - Heel veel tegelijk

# data[].attributes.attachment_link.description
Wij mensen kunnen heel veel dingen tegelijk doen. Terwijl we ademhalen en met onze ogen knipperen, kunnen we lezen en tegelijkertijd een koekje eten of muziek luisteren. Maar hoe kunnen je hersenen al die dingen tegelijk doen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Ademhaling - De hele dag haal je adem. Maar wat gebeurt er dan eigenlijk in je lichaam?

# data[].attributes.attachment_link.description
De mens moet ademhalen om het hele lichaam van zuurstof te voorzien. In de lucht zit zuurstof. Als je inademt, komt er lucht met zuurstof in je longen. Als je uitademt, gaat lucht zonder zuurstof je lichaam weer uit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Luchtwegen - Welke weg legt de ingeademde lucht in je lichaam af?

# data[].attributes.attachment_link.description
De lucht die je inademt komt binnen via je neus of mond, en komt via de luchtpijp tenslotte in je longen terecht. Deze organen samen heten het ademhalingssysteem.