# data[].attributes.body
Sérfræðingar geta ekki sagt hvað það er sem veldur sálrænu málstoli, en hafa samt einhverjar hugmyndir um hvað gæti haft áhrif.

Sálrænt málstol hefur sterk tengsl við aðra gæðræna vanda. Þetta eru ekki endilega orsakir en getur haft áhrif.

Það geta verið raskanir eins og félagskvíðaröskun og er það afar algengt hjá þeim sem glíma við SM.

Sérfræðingar áætla að um 75% til 100% fólks með sálrænt málstol hafi einnig þessar raskanir.

Fælni

Aðrar kvíðaraskanir

Einhverfurófsröskun

Aðskilnaðarkvíði

Áfallastreituröskun (PTSD)

Efrðir

Manneskja sem á ættingja í fyrsta ættlið sem er með sálrænt málstol er þá mun líklegra að vera með það líka.

Sum börn sem eru með sálrænt málstol geta þróað það með sér vegna kvíða sem tengist því hvernig þau tala eða hversu vel þau skilja aðra og getur það verið frá heyrnatruflunum eða einnig seinkun á námi.

Börn geta líka þróað með sér sálrænt málstol vegna taltruflana og getur það verið vegna stams eða annars konar málflutningsröskunnar en aðrir vegna þess að þeim líkar ekki við röddina sína eða kvíða fyrir því hvernig þau hljóma.

Börn með þessa tilteknu félagslegu þætti eða aðstæður eru líklegri til að þróa með sér sálrænt málstol.

Ef barnið hefur lent fyrir einelti, verið fyrir áfalli eða misnotkun, fjölskylduvandamál getur verið bæði andlegt, munnlegt eða líkamlegt ofbeldi sem það verður fyrir heima hjá sér og einnig ef barnið flytur á nýjan stað þar sem er nýtt tungumál.

# data[].attributes.body
Sálrænt málstol eða selective mutism lýsir sér sem endurtekin hömlun eða forðun frá samskiptum í félagslegum aðstæðum, þrátt fyrir að málkunnátta sé til staðar. Barnið getur oft tjáð sig með látbragði eða stökum orðum. Þessi röskun hefur áhrif á félagsleg samskipti, nám og daglegar athafnir og kemur oft fram um 5 ára aldur.

# data[].attributes.body
Tungumál okkar felur í sér tjáningu með tali, orðum, skilningi, lestri og látbragði. Þegar heilaáverki hefur áhrif á einhverja þessa færni er talað um málstol, sem veldur því að fólk getur ekki lengur tjáð sig á sama hátt og áður. Málstol getur einnig haft áhrif á athygli, einbeitingu og minni, svo fólk á oft erfitt með að sinna mörgu í einu. Einkenni málstols eru mismunandi og ráðast af staðsetningu áverkans í heilanum og fyrri tungumálafærni. Með mikilli æfingu og þolinmæði má ná fram framförum, þó batinn verði sjaldan fullkominn.

# data[].attributes.body
Sálrænt málstol kemur oftast fram á aldrinum 3 - 8 ára og er mikilvægt að meðhöndla það sem fyrst til að vandamálið verði ekk stærra.

Það er best fyrir barnið að takast á við erfiðar aðstæður og fá aðstoð við þær í staðinn fyrir að leyfa þeim alltaf að komast undan.

Þetta eru meðferðir sem eru oftast notaðar:

Sálfræðimeðferð

Meðferð hjá talmennafræðingi

og í sumum tilfellum er notað lyf til að aðstoða viðkomandi

# data[].attributes.body
Kvíðaröskun lýsir sér í viðvarandi áhyggjum sem eru meira en aðstæður réttlæta. Einkenni má flokka í þrjá meginflokka: líkamleg, hegðunartengd og hugsunartengd. Líkamleg einkenni fela í sér stífa vöðva, höfuðverk, magaverki, svita og hraðan hjartslátt. Hegðunareinkenni eru m.a. mikil árvekni, pirringur og svefntruflanir. Í hugsun birtast áhyggjur um eigin framtíð, fjölskyldu og ýmsa aðra þætti. Almenn kvíðaröskun er oft arfgeng og þróast yfirleitt smám saman, oft á unglingsaldri. Hún er algengari hjá konum og tíðni hennar er hærri á Íslandi en víða annars staðar. Greining á röskuninni fer fram með viðtali og sálfræðiprófum.

En sálrænt málstol er tegund af málstoli sem er tegund af kvíðaröskun.

# data[].attributes.body
Sálrænt málstol einkennist af því að einstaklingur talar ekki í ákveðnum aðstæðum, eins og í skóla, en getur talað eðlilega annars staðar. Þetta er ekki vegna tungumálavandamála eða þroska.

Einstaklingar með sálrænt málstol upplifa oft mikinn kvíða í félagslegum aðstæðum og geta jafnvel sýnt líkamleg einkenni, eins og frystingu eða skort á augnsambandi. Þeir reiða sig stundum á látbragð til að tjá sig, forðast oft hópstarfsemi og eiga erfitt með að hefja samtöl eða svara. Vanlíðan getur einnig komið fram sem ógleði eða magaverkur.

Sálrænt málstol getur haft áhrif á námsárangur og félagslega þátttöku, en snemma íhlutun og atferlismeðferð geta hjálpað til við að bæta samskiptahæfni og draga úr kvíða.

# data[].attributes.body
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/selective-mutism#symptoms-and-causes

https://www.krigud.com/dsm-ntt/2020/3/8/5-kvaraskanir

https://www.bakercenter.org/selective-mutism2

https://www.heilsutorg.is/is/frettir/hvad-er-almenn-kvidaroskun-1

https://www.afasie.nl/aphasia/pdf/35/brochure1.pdf

https://www.malstol.com/hvad-er-malstol

https://www.education.udel.edu/wp-content/uploads/2013/01/SelectiveMutism.pdf

# data[].attributes.attachment_link.title
5 kafli: Kvíðaraskanir. — Kristján Guðmundsson