# data[].attributes.headline
Segja stuttlega frá hvaða yfirflokki geðröskunin tilheyrir og hvað einkennir slíkar raskanir 

# data[].attributes.subject
Segja stuttlega frá hvaða yfirflokki geðröskunin tilheyrir og hvað einkennir slíkar raskanir 

# data[].attributes.body
Anfélagsleg persónuleikaröskun tilheyrir yfirflokknum B flokks persónuleikaraska.

Persónuleikaraskanir eru geðraskanir sem hafa áhrif á hegðun, tilfinningar og hugsanir einstaklinga sem hefur neikvæð áhrif á líf þeirra.

Raskanirnar eru langvarandi og koma oft fram snemma á fullorðinsárum, en hægt er að sjá einkenni í barnæsku.

Í kringum 9% af fólki hafa einhvernvegin tegund af persónuleikaröskun og í kringum 50% af fólki sem er á geðspítala eru með einhvernvegin persónuleikaröskun.

Persónuleikaraskanir eru flokkaðar í 3 meginflokka (a, b og c)

A flokkur: ofsóknarpersónuleikaröskun (paranoid), geðklofaeinkenna persónuleikaröskun (schizoid) og geðklofalík persónuleikaröskun (schizotypal).

B flokkur: andfélagsleg (antisocial), jaðar (borderline), geðhrifa (histrionic) og sjálfsdýrkunar (narcissistic)

C flokkur: hliðrunar (avoidant), ósjálfstæð (dependent) og áráttukennd persónuleikaröskun (obsessive-compulsive personality disorder - OCPD).

B flokkur

Anfélagsleg persónuleikaröskun tilheyrir yfirflokknum B flokks persónuleikaraska og einkennist B flokkur persónuleikaraska af samskiptaerfiðleikum. Fólk með raskanir í B flokki eiga erfiðleika með samskipti vegna hvernig það sér sjálft sig og hvernig það hagar sér gagnvart öðrum. Þau eiga erfitt með að stjórna tilfinningum sínum á eðlilegum hætti. Hegðun þeirra getur verið öfgakennd, og þau geta verið hvatvís eða óáreiðanleg.

# data[].attributes.body
Það er mjög erfitt að greina orsakir andfélagslegra persónuleikaraskana. Ekki er hægt að nefna eina ákveðna orsök þar sem orsök er samblanda af mörgum þáttum.

Rannsóknir sýna þó fram á nokkra þætti.

Genatengt

Orsök fyrir andfélagslegri persónuleikaraskönun getur verið t.d. vegna genasamsetningu þinni. Rannsóknir hafa sýnt fram að genasamsetning þín getur hafið áhrif á hversu líklegt það er að þú færð röskunina. Hins vegar hefur ekki verið fundið eitt ákveðið gen sem hefur áhrif.

Umhverfistengt

Umhverfi, upplifanir og áföll sem þú hefur gengið í gegnum í barnæsku geta hafið áhrif á hvort þú færð andfélagslega persónuleikaraskönun eða ekki. Algeng áföll í barnæsku sem gætu hafið áhrif eru t.d. ofbeldi og vanræksla.

Taugafræðilegar orsakir

Orsök fyrir andfélagslegri persónuleikaraskönun getur einnig verið að þú sért með röng hlutföll af seratónín í heilanum þínum. Seratónín er efni sem hefur áhrif á þína hamingju og of miklar breytingar og ójafnvægi á seratónín framleiðslu gætu valdið andfélagslegri hegðun.

# data[].attributes.body
Einkenni andfélagslegrar persónuleikaraskannar eru m.a.

Hvatvísi, óáreiðanleiki og virðingarleysi gagnvart öðrum.

Fólk með andfélagslega persónuleikaröskun eiga það til að taka ákvarðanir án þess að hugsa út í þær og án þess að hugsa um afleiðingar þeirra.

Brot á lögum og viðmiðum samfélagsins

Fólk með andfélagslega persónuleikaröskun eiga það til að hlýða ekki við lögum og félagslegum viðmiðum, þau taka oft þátt í ólöglegri starfsemi.

Ábyrgðarleysi á hegðun og gjörðum

Fólk með andfélagslega persónuleikaröskun eiga það til að taka ekki ábyrgð á eigin hegðun og gjörðum.

Að sýna ekki eftirsjá

Fólk með andfélagslega persónuleikaröskun eiga það til að sýna enga eftirsjá eftir hegðun sína þrátt fyrir að sú hegðun sé skaðleg annara.

Skortur á samúð og tengslum við annað fólk

Fólk með andfélagslega persónuleikaröskun hafa oftast sem enga samúð gagnvart öðru fólki og eiga mjög erfitt að mynda heilbrigð tilfinningaleg tengsl við annað fólk.

# data[].attributes.body
Það er lítið af meðferðarúrræðum sem er boðið upp á hér á Íslandi. Meðferðin getur í þokkabót reynst erfið þar sem einstaklingur getur orðið tortryggin gagnvart lækni. Díalektísk atferlismeðferð (e. Dialetic behavior therapy) og skema meðferð (e. Schema therapy) hafa sýnt árangur í meðhöndlun á andfélagslegri persónuleikaröskun. Einstaklingnum gæti einnig verið ráðlagt að fara á lyf en það er mat læknis hverju sinni.

# data[].attributes.body
Skv. evrópskri skilgreiningu á andfélagslegum persónuleika (ASPD) verða a.m.k. 3 af eftirtöldum einkennum að vera til staðar, svo viðkomandi teljist andfélagslegur persónuleiki:

a) Sýnir algjört tillitsleysi í garð annarra

b) Sýnir mikið skeytingarleysi og virðingarleysi fyrir hefðum, reglum og skyldum samfélagsins.

c) Er ófær um að viðhalda tilfinningatengslum við aðra, þótt ekkert mál sé að stofna til slíkra tengsla.

d) Þolir afar illa mótlæti og hættir mjög til árásargirni og meðfylgjandi ofbeldis.

e) Er ófær um að finna til sektar og að læra af reynslunni, einkum refsingum.

f) Vill gjarna kenna öðrum um eða finna sökudólga þegar eigin hegðun veldur vandræðum.

Það er einnig hægt að hafa mikið af upptölnum einkennum þrátt fyrir að vera ekki með andfélagslega persónuleikaröskun.

# data[].attributes.body
Röskunin birtist á marga vegu og er oft með fyrirfram ákveðnar staðalýmindir. Í bíómyndum er mjög oft einhver sem er með andfélagslega persónuleikaröskunn eða "sociopath". Þetta eru þó oft mjög ýktar og brenglaðar hugmyndir eins og t.d. Jokerinn.

Ég held að einn þáttur varðandi það að strákar séu mun líklegri til þess að vera greindir með andfélagslega persónuleikaröskunn sé vegna bíómynda.

# data[].attributes.attachment_link.title
Antisocial Personality in Movies & TV (ASPD Explained)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Overview

What is antisocial personality disorder (ASPD)?

Antisocial personality disorder (ASPD) is a mental health condition. People with ASPD show a lack of respect toward others. They don't follow socially accepted norms or rules. People with ASPD may break the law or cause physical or emotional harm to the people around them. They may disregard consequences or refuse to take responsibility for their actions.

ASPD is one of many personality disorders. Personality disorders affect the way someone thinks or behaves.

How common is antisocial personality disorder (ASPD)?

Research suggests that ASPD affects about 1% to 4% of people in the U.S.

Is having antisocial personality disorder (ASPD) the same as being a sociopath?

Sometimes the terms "sociopath" or "sociopathy" get used to describe ASPD. Healthcare providers don't use these terms as clinical diagnoses. But traits of ASPD and sociopathy overlap, including a general lack of conscience.

Symptoms and Causes

What causes antisocial personality disorder (ASPD)?

There is no single cause of ASPD, but the following factors may increase a person's risk of developing the disorder:

Biology: People with ASPD may have unusual levels of serotonin. Serotonin is a chemical in the brain that regulates our mood and feelings of happiness.

Environment: Trauma or abuse early in childhood increases the risk of developing ASPD later in life.

Genetics: There may be some genetics factors that can predispose some individuals to develop ASPD. However, there is no one genetic factor that is thought to be responsible for the condition.

Lifestyle: About half of people with ASPD also have problems with drug or alcohol abuse.

Sex: Men are more likely than women to develop ASPD.

At what age does antisocial personality disorder (ASPD) develop?

Traits of ASPD usually develop during late childhood or the early teen years. Before age 18, the condition gets diagnosed as conduct disorder. Children with conduct disorder may lie, steal, ignore rules or bully other children.

Sometimes parents or healthcare providers miss the signs of conduct disorder. The signs may overlap with other conditions like attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD), depression or oppositional defiant disorder.

When children get diagnosed and treated early, the condition may not continue into adulthood. If the behavior does continue, the diagnosis becomes antisocial personality disorder at age 18.

What are the signs and symptoms of antisocial personality disorder (ASPD)?

People with antisocial personality disorder may:

Be physically aggressive.

Behave recklessly.

Blame others for their problems.

Break the law.

Destroy property.

Manipulate or deceive others.

Show no remorse for hurtful actions.

Diagnosis and Tests

Is there a test for antisocial personality disorder (ASPD)?

There is no blood test or imaging exam that can diagnose ASPD. A healthcare provider will consider your health history, perform a physical exam and assess your symptoms.

You may see a healthcare provider who specializes in mental health disorders. A psychiatrist or psychologist evaluates your behavior. They look for patterns of:

Disregard for the rights of others.

Impulsive actions with no concern for consequences.

Irresponsible or reckless actions.

What is a differential diagnosis?

A differential diagnosis means distinguishing between several health conditions with similar symptoms. Certain disorders may mimic ASPD, so it's important for your healthcare provider to make the right diagnosis. These disorders include:

Management and Treatment

What is the treatment for antisocial personality disorder (ASPD)?

There is no set treatment for ASPD. Therapies such as medication or psychotherapy may help control specific behaviors, though. Studies suggest that symptoms of ASPD are worst around ages 24 to 44, then tend to improve after age 45.

Are there medications for antisocial personality disorder (ASPD)?

Medication generally only helps people with aggression, depression or erratic moods alongside ASPD. Your healthcare provider may recommend:

How can psychotherapy help antisocial personality disorder (ASPD)?

Cognitive behavioral therapy is a type of counseling that focuses on changing a person's thinking and behavior. Therapy for ASPD may help people think about how their behavior affects others. Someone with ASPD may benefit from individual therapy, group therapy or family therapy.

Prevention

Can antisocial personality disorder (ASPD) be prevented?

There isn't a way to prevent ASPD. But if conduct disorder gets caught early in childhood, therapy may prevent the development of ASPD in adulthood.

Outlook / Prognosis

Will antisocial personality disorder (ASPD) go away?

There is no cure for antisocial personality disorder. People generally manage the condition throughout their lives. But medication and therapy can help you cope with certain aspects of the disorder. The right treatment may help you adjust your behavior and reduce harm to those around you. Maintaining healthy relationships and a support system are key factors in managing ASPD long term.

Living With

When should I call my doctor about ASPD?

If you or someone you know has any of the following symptoms, seek medical attention right away:

You can call the National Suicide Prevention Lifeline at 800.273.8255. This hotline connects you to a network of local crisis centers that provide free and confidential emotional support. The centers support people in suicidal crisis or emotional distress 24 hours a day, 7 days a week. In an emergency, call 911.
A note from Cleveland Clinic
ASPD causes people to act without thinking how they're affecting others. Someone with ASPD may break rules or laws. They often show no remorse and take no responsibility. Psychotherapy and certain medications may help people with ASPD. With treatment, they may be able to control their thoughts and behavior. Healthcare providers, such as psychiatrists and psychologists, do thorough assessments to diagnose ASPD. They can recommend the right treatment plan.

# data[].attributes.attachment_link.title
Antisocial Personality Disorder: Causes, Symptoms & Treatment

# data[].attributes.attachment_link.description
Antisocial personality disorder (ASPD) is a mental health condition. People with ASPD show a lack of respect toward others. They don't follow socially accepted norms or rules. People with ASPD may break the law or cause physical or emotional harm to the people around them.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Andfélagsleg persónuleikaröskun eða antisocial personality disorder er jafnan talin með alvarlegri persónuleikaröskunum, meðal annars vegna þess hversu illa hún getur komið niður á öðrum. Röskunin er þó misalvarleg og í versta falli eru einstaklingar með röskunina mun líklegri en aðrir til þess að misnota áfengi og vímuefni eða lenda í fangelsi.

Rannsakendum ber ekki saman um hversu algeng andfélagsleg persónuleikaröskun er en flestir eru sammála um að karlmenn séu líklegri en konur til að vera greindir með röskunina. Rannsókn á persónuleikaröskunum á höfuðborgarsvæðinu frá 2009 áætlar að um 1.5% einstaklinga séu haldin andfélagslegri persónuleikaröskun.

Andfélagsleg persónuleikaröskun einkennist af því að einstaklingurinn virðist samviskulaus, hugsar fyrst og fremst um sjálfan sig og tekur lítið tillit til annarra. Ekki er óalgengt að einstaklingurinn geti verið sjarmerandi á yfirborðinu en verði jafnframt snöggreiður, árásargjarn og óáreiðanlegur.

Helstu einkenni:

Að fylgja ekki lögum og reglum

Virða ekki réttindi annarra

Árásargirni og stuttur þráður

Óstðugleiki í vinnu og félagslífi

Skortur á eftirsjá

Óáreiðanleiki

Hvatvísi

Svik og prettir

Orsakir

Líkt og með aðrar persónuleikaraskanir er erfitt að benda á eitthvað eitt sem orsakavald. Gen geta haft meiri áhrif en með aðrar persónuleikaraskanir. Uppeldisaðstæður eru einnig líklegur áhrifavaldur, sér í lagi ef einstaklingurinn ólst upp í ógnandi heimilisaðstæðum eða hefur orðið fyrir áföllum í æsku.

Meðferð

Meðferð getur verið erfið viðureignar, m.a vegna þess að einstaklingurinn gæti orðið tortrygginn gagnvart lækni. Gott meðferðarsamband og að meðferðin sé sérsniðin að þörfum einstaklingsins er lykilatriði í bættu lífi hans. Díalektísk atferlismeðferð (e. Dialetic behavior therapy) og skema meðferð (e. Schema therapy) hafa sýnt árangur í meðhöndlun á andfélagslegri persónuleikaröskun. Einstaklingnum gæti einnig verið ráðlagt að fara á lyf en það er mat læknis hverju sinni.

Athugið að í þessari grein er stiklað á stóru um aðsóknar persónuleikaröskun. Mikilvægt er að hafa í huga að enginn á að þurfa að standa einn í bataferlinu. Fyrsta skrefið gæti verið að tala um vandamál sín við náinn vin eða fjölskyldumeðlim. á sal.is er hægt að fá lista yfir starfandi sálfræðinga á Íslandi þó listinn sé ekki tæmandi. Ef vandamálið er áríðandi er hægt að leita til bráðaþjónustu geðsviðs Landspítalans án þess að eiga pantaðan tíma, eða hringja í 112.
Antisocial Personality Disorder: Treatment, Management and Prevention.

# data[].attributes.attachment_link.description
Andfélagsleg persónuleikaröskun eða antisocial personality disorder er jafnan talin með alvarlegri persónuleikaröskunum, meðal annars vegna þess hversu illa hún getur komið niður á öðrum. Röskunin er þó misalvarleg og í versta falli eru einstaklingar með röskunina mun líklegri en aðrir til þess að misnota áfengi og vímuefni eða lenda í fangelsi.