# data[].attributes.headline
กำหนดการทำรายงาน

# data[].attributes.subject
กำหนดการทำรายงาน

# data[].attributes.headline
รายชื่อสมาชิก

# data[].attributes.subject
รายชื่อสมาชิก

# data[].attributes.body
1️⃣ใส่ รหัส/ชื่อ _สมาชิกกลุ่ม เรียงตามลำดับรหัส
2️⃣นำ portfolio ของสมาชิกกลุ่มแต่ละคน จัดวางไว้ใต้ รหัส/ชื่อ _สมาชิกกลุ่ม
3️⃣ สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับหัวข้อโครงงาน 3 ชิ้น คือ 1 clip & 2 บทความ (บทความให้ copy url แล้ว upload ไว้ในกล่องข้อความ) ใต้porfolio ของตน
4️⃣ สรุปสาระสำคัญ ข้อมูลทั้ง 3 ชิ้น ไว้ในกล่องข้อความที่จัดเก็บข้อมูลนั้น ๆ
5️⃣ กำหนดส่งภายใน 22 ต.ค. 65

# data[].attributes.attachment_link.title
อาหารมอญในปทุมธานี | กระจกหกด้าน ตอน รสมือมอญ เมืองปทุม

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
เขียน / เรียบเรียงเรื่องโดย:
ศิริรัตนาพร หล้าบัววงค์ สำนักวิจัย สถาบันวิจัยและพัฒนนาพื้นที่สูง

# data[].attributes.attachment_link.title
พืชผักพื้นบ้านชาวมอญ สะท้อนวิถีชีวิต กับแนวคิดกินอาหารให้เป็น “ยา”: สวพส.

# data[].attributes.attachment_link.description
ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันวิจัยและพัฒนา พื้นที่สูง (องค์การมหาชน) พ.ศ.2548 ให้ความหมายของพื้นที่สูงว่า “พื้นที่ที่เป็นภูเขา หรือพื้นที่ที่มีความสูงกว่าระดับน้ำทะเลห้าร้อยเมตรขึ้นไป หรือพื้นที่ที่อยู่ระหว่างพื้นที่สูง ตามที่คณะกรรมการกำหนด”

# data[].attributes.attachment_link.title
อาหารมอญ - แกงมอญ สามโคก | OpenBase.in.th

# data[].attributes.attachment_link.description
แกงมอญสามโคก
โดย สภาวัฒนธรรมอำเภอสามโคก จ.ปทุมธานี

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์อาหารมอญที่เห็นได้ชัดนั่นก็คือ ชาวมอญมักจะนำพืชท้องถิ่นหรือสิ่งที่มีอยู่ในธรรมชาติมาประกอบอาหาร ด้วยวิถีอยู่ง่ายกินง่ายกับธรรมชาติของชาวมอญ สำรับอาหารจึงเต็มไปด้วยพืชผักท้องถิ่นที่น่าสนใจ โดยพืชท้องถิ่นที่ชาวมอญนิยมกินและนำมาประกอบอาหารนั้น ส่วนมากจะเป็นพืชที่มีเมือกลื่นหรือมีรสเปรี้ยว เช่น มะตาด กระเจี๊ยบมอญ ส้มป่อย ส้มมะงั่ว มันกระทาก (มันเสา) และมะเขือพม่า เป็นต้น สำหรับการนำมาประกอบอาหาร ส่วนใหญ่จะนิยมนำพืชผักพื้นบ้านที่มีตามฤดูกาลมาทำเป็นเมนูแกง เช่น แกงส้ม แกงคั่ว แกงเลียง เป็นต้น รสชาติของอาหารจะคล้ายอาหารไทยแต่จะหนักเครื่องแกงและมีรสชาติจัดกว่า ดังนั้น แกงของชาวมอญจึงมักจะมีรสเปรี้ยวหรือเค็ม

# data[].attributes.body
อาหารในชีวิตประจำวันของมอญเมืองปทุม
วัตถุประสงค์ ทราบความแตกต่างของอาหาร 3 ประเภท รู้จักอาหารในชีวิตประจำวันของชาวมอญ / องค์ประกอบของวัตถุดิบที่สะท้อนภูมิปัญญาและระบบนิเวศ (นอกเหนือจากข้าวแช่) แนะนำร้านอาหาร
ประเด็นที่น่าสนใจ
- ความหมายของอาหาร 3 ประเภท อาหารในชีวิตประจำวัน อาหารในเทศกาล อาหารในพิธีกรรม
- ขนมจีน
- แกงกระเจี๊ยบ
- แกงมะตาด
- น้ำปลายำ
- แกงบอน
- ฯลฯ
- แนะนำร้านอาหาร ที่ตั้ง เมนูที่น่าสนใจ
หมายเหตุ สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามคำแนะนำของที่ปรึกษา

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
งานวัฒนธรรมจังหวัดปทุมธานี

# data[].attributes.attachment_link.title
สารคดีสั้น แกงข้าวตัง พริกเกลือมอญ ปทุมธานี

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
เมื่อพูดถึงคนสูงวัย คนแก่ คนชรา หลาย ๆ คนอาจนึกถึงคำว่าเชย โบราณ แต่แท้จริงแล้วคนกลุ่มนี้ล้วนมีเรื่องราวชีวิตที่น่าสนใจ น่าศึกษา คนสูงวัยจำนวนมากมีความเชี่ยวชาญในศาสตร์หรือศิลป์เฉพาะทางต่าง ๆ ซึ่งความรู้ ประสบการณ์ต่าง ๆ เมื่อมีการถ่ายทอดสู่คนรุ่นลูกรุ่นหลาน คนรุ่นหลัง ๆ ก็จะมีประโยชน์ไม่น้อยเลย...

e e e e e e

ในงานวัฒนธรรมสัญจร "สืบสาน ตำนานข้าวแช่ (ชาววัง) เมืองเพชร วัฒนธรรมผสมไทย-มอญ ที่ลงตัว" ซึ่งจัด ณ โรงแรม เซรา รีสอร์ท อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี เมื่อปลายเดือน ก.พ.ที่ผ่านมา ทีม "วิถีชีวิต" ก็มีโอกาสได้พบได้ฟังเรื่องเล่าที่น่าสนใจจากผู้สูงวัยมากกว่าหนึ่งคน โดยหนึ่งในจำนวนนี้ก็คือ คุณยายพันธ์ทิพ ศุภจิต วัย 84 ปี อดีตสาวชาววังหลวง ผู้ซึ่งคุ้นเคยและมีประสบการณ์เกี่ยวกับอาหารชาววัง รวมถึงข้าวแช่

คุณยายพันธ์ทิพ ในวัย 84 ปีที่ยังแข็งแรง เล่าชีวิตหนหลังให้ฟังด้วยใบหน้าเปื้อนยิ้มและเสียงหัวเราะอารมณ์ดีว่า เป็นลูกสาวคนโตของครอบครัวสกุลพุ่มพวง ซึ่งมีพื้นเพอยู่แถวบางพลี จ.สมุทรปราการ และก็มีเครือญาติกระจายอยู่ทั้งแถวพระประแดง จ.สมุทรปราการ และ จ.ปทุมธานี ซึ่งทุกตรุษสงกรานต์ ปีใหม่ ก็จะมีการทำข้าวแช่ทำบุญ ทุกคนในครอบครัวก็จะได้ลิ้มรส ก็ทำให้มีความรู้เรื่องข้าวแช่ติดตัวมาแต่วัยเยาว์

"โตขึ้นก็เข้าเรียนหนังสือที่โรงเรียนศึกษานารี (วงเวียนเล็ก) ตั้งแต่อายุ 13 ปี ไปอยู่ที่บ้านที่ย่านวังหลังของ ขุนผสมทรัพย์สมาน ซึ่งเป็นเจ้านายของคุณลุง คือกำนันเกิด พุ่มพวง เมื่อเห็นหลานจะเรียนในกรุงเทพฯ ลุงก็พามาฝากให้อยู่ที่นี่" คุณยายเล่าและว่า ที่บ้านย่านวังหลังนี้ทำให้ได้พบกับสามี คือ โสภณ ศุภจิต ซึ่งเป็นลูกชายของขุนผสมทรัพย์สมาน โดยแต่งงานกันหลังเรียนจบมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ด้านกฎหมาย

"ชอบเรียนหนังสือ มีโอกาสเรียนก็เรียน ครอบครัวก็สนับสนุนส่งเสริม ในสมัยนั้นผู้หญิงก็เริ่มเป็นแนวหน้าของชาติแล้วนะ (หัวเราะ) จอมพล ป.พิบูลสงคราม อดีตนายกรัฐมนตรี ท่านก็ส่งเสริมผู้หญิงด้วย"

ระหว่างเรียนที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์นี้เอง ก็มีโอกาสเข้าไปใช้ชีวิตในวังหลวง (พระบรมมหาราชวัง) โดยได้อยู่ที่ตำหนัก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประดิษฐาสารี พระราชธิดาพระองค์ที่ 75 ใน พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทำให้ได้เรียนรู้เรื่องอาหาร กับข้าวชาววัง และรวมถึงข้าวแช่

"ชีวิตช่วงนี้ได้รู้ได้เห็นอะไรมากมาย ข้าวแช่นั้น ส่วนตัวยายก็พอมีความรู้อยู่แล้ว เพราะมีเชื้อสายมอญ เมื่อได้คลุกคลีในวังหลวง ก็ทำให้เข้าใจมากขึ้น เปรียบเทียบความแตกต่างได้" คุณยายพันธ์ทิพ บอกว่า ข้าวแช่เป็นส่วนประกอบในเทศกาลสงกรานต์ของมอญ วันสงกรานต์จะต้องทำข้าวแช่ถวายพระสงฆ์ เพื่อเป็นสิริมงคล ข้าวแช่สูตรแท้ดั้งเดิมของชาวมอญนั้นจะหวงสูตรกันมาก แต่เมื่อเทียบความพิถีพิถันแล้ว ข้าวแช่ชาววังจะพิถีพิถันมากกว่า ข้าวแช่มอญและข้าวแช่เพชรฯจะมีกับ 3-5 อย่าง แต่กับของข้าวแช่ชาววังจะมีถึง 7-8 อย่าง หลัก ๆ ก็ลูกกะปิทอด พริกหยวกสอดไส้ ปลายี่สกผัดหวาน หัวไชโป๊วผัดหวาน เนื้อเค็มฝอย หัวผักกาดผัดเค็ม หอมสอดไส้ กินแนมด้วยผักสดแกะสลัก แตงกวา กระชาย ต้นหอม มะม่วงดิบ พริกชี้ฟ้าสด ซึ่งข้าวแช่เป็นอาหารสำหรับเจ้านายทานมื้อกลางวัน และถวายพระผู้ใหญ่ จึงพิถีพิถันกันมาก

เมื่อเรียนจบธรรมศาสตร์ แต่งงาน และย้ายออกจากวังหลวงมาอยู่ที่บ้านย่านวังหลังเหมือนเดิม คุณยายก็ได้เข้าทำงานด้านอาหาร อาทิ ที่โรงแรมรามา แบงคอก ของ คุณหญิงชนัตถ์ ปิยะอุย ซึ่งเป็นรุ่นพี่ที่เตรียมฯธรรมศาสตร์ ที่ห้องอาหารที่เอยูเอ ฯลฯ รวมแล้วกว่า 10 ปี และจากนั้นก็ช่วยงานโรงแรมของน้องสาว คือ พัชร หรือ อัญญาการ พุ่มพวง เรื่อยมา และก็ทำข้าวแช่มาตลอด ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ทุกปี พี่สาวสามีก็มักจะมาที่บ้านที่ย่านวังหลัง มาทำข้าวแช่กัน เพื่อทำบุญ ถวายพระ และทานกันเองในครอบครัว
ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เกิดภาวะข้าวยากหมากแพง คุณยายพันธ์ทิพและครอบครัวได้ย้ายไปอยู่ที่ อ.สามโคก จ.ปทุมธานี ก็มีการทำข้าวแช่แบบชาวบ้านทานกัน ทำให้ได้รับรู้รับทราบเรื่องของข้าวแช่ทั้งแบบชาวมอญ ชาววัง และแบบชาวบ้านทั่วไปทุกแบบ ซึ่งกล่าวได้ว่าชีวิตของคุณยายไม่เคยขาดข้าวแช่เลย และปัจจุบันชีวิตของ คุณยายพันธ์ทิพ ศุภจิต ก็ยังคงมีความสุขกับ "ข้าวแช่" ที่บรรจงทำอย่างพิถีพิถัน

และได้รับการยอมรับว่าเป็น "ผู้รู้จริงเรื่องข้าวแช่" คนหนึ่งนอกจากคุณยายพันทิพย์แล้ว ในงานเดียวกันทีม "วิถีชีวิต" ยังได้พบกับอีกหนึ่งคุณยาย คือ คุณยายผจงจิต พิทักษากร (นามสกุลเดิม ภมรสุต) วัย 82 ปี ซึ่งเป็นเพื่อนกับคุณยายพันธ์ทิพตั้งแต่วัยเรียน คุณยายท่านนี้ก็ไม่ธรรมดาในเรื่องของอาหาร และในอดีตยังเคยเป็นแม่ครัวอาหารไทยในเรือควีนเอลิซาเบธของอังกฤษ

ในวัยกว่า 80 ปี คุณยายผจงจิตก็ยังดูกระฉับกระเฉง และทำครัวได้อย่างคล่องแคล่ว โดยคุณยายเล่าว่า พื้นเพเดิมเป็นชาวกรุงเทพฯ เรียนหนังสือที่โรงเรียนศึกษานารี พอจบที่นี่แล้วก็ไม่เรียนต่อ โดยคุณยายกล่าวพลางหัวเราะพลางว่า "ขี้เกียจเรียน" เลยไปทำงานเป็นครูที่โรงเรียนฤกษบุตรแถวฝั่งธนบุรี จากนั้นก็ทำงานเป็นเสมียนบริษัทเอกชนแห่งหนึ่ง ซึ่งเป็นสถานที่ที่ได้พบกับสามี (ปัจจุบันเสียชีวิตแล้ว) และแต่งงานกัน

สำหรับเรื่องการทำอาหารนั้น คุณยายผจงจิตบอกว่า สมัยก่อนไม่มีใครเรียนทำอาหารกัน อาศัยวิธีครูพักลักจำกันแทบทั้งสิ้น รวมถึงคุณยายเอง ซึ่งพอจดจำทำเป็นแล้วก็พัฒนาฝีมือด้วยการทำอาหารไปทานตามบ้านเพื่อนในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ เพื่อน ๆ ก็บอกว่าเราทำอาหารอร่อย แต่ก็ไม่มีใครเชียร์ให้ทำร้านอาหาร

คุณยายผจงจิตเล่าอีกว่า เพราะรู้จักพนักงานฝ่ายประชาสัมพันธ์บริษัทการบินไทยคนหนึ่ง ก็ได้รับการชักชวนให้ไปแสดงฝีมือโชว์ในเทศกาลอาหารไทยในต่างประเทศ เพราะอยากไปต่างประเทศ (หัวเราะ) ก็เลยไป สิงคโปร์บ้าง อินเดียบ้าง และประชาสัมพันธ์คนนี้ก็เป็นคนพาไปเป็นเชฟที่โรงแรมเพนนินซูล่า ซึ่งโรงแรมนี้เปลี่ยนชื่อมา 2 ครั้งคือ โรงแรมรีเจ้นท์ และโรงแรมโฟร์ ซีซันส์ ในปัจจุบัน ก็เลยทำงานเป็นเชฟนานถึง 25 ปี

"โรงแรมเพนนินซูล่า 15 ปี โรงแรมรีเจ้นท์อีก 10 ปี และเกษียณออกมา แต่ก็เป็นที่ปรึกษาด้านอาหารโรงแรมเรื่อยมา ตามแต่ใครจะขอให้ไปช่วย แต่ปัจจุบันไม่ได้ทำอะไรแล้ว เพราะอายุมากแล้ว"

สำหรับการเป็นแม่ครัวอาหารไทยในเรือควีนเอลิซาเบธ คุณยายผจงจิตเล่าว่า เรือควีนเอลิซาเบธเป็นเรือสำราญของประเทศอังกฤษ ที่ล่องพานักท่องเที่ยวไปทั่วโลก และแวะพักตามประเทศต่าง ๆ เมื่อผ่านประเทศใดก็จะมีโชว์อาหารประเทศนั้นในเรือ ซึ่งเรือนี้ก็ผ่านประเทศไทยด้วย ช่วงนั้นทำงานที่โรงแรมรีเจ้นท์ เมื่อได้รับมอบหมายให้ไปทำอาหารโชว์ในเรือ คุณยายต้องไปเตรียมการตั้งแต่เรือเทียบท่าที่สิงคโปร์ เรือแล่นผ่านไปทางพัทยา และปลดระวางครัวไทยที่ฮ่องกง ซึ่งอาหารไทยที่ไปทำก็จะจัดส่งรายการไปว่ามีอะไรบ้าง แล้วก็จะมีการเลือกมาว่ามีอะไรบ้าง ก็เป็น แกงเขียวหวาน บ้าง ต้มยำ บ้าง เป็นอาหารที่โชว์ความเป็นไทย รวมถึง "มัสมั่น" ที่ปัจจุบันได้รับการยอมรับมากจากชาวต่างชาติ ซึ่งคุณยายผจงจิตบอกว่า ตอนนั้นแสดงการทำแบบสุดฝีมือเลย

e e e e e e

"มักจะบอกกับเด็กที่ทำงานในครัวด้วยกันว่า อาชีพเชฟ การทำอาหาร ไม่ใช่อาชีพที่ต่ำต้อย เก็บเงินได้ สร้างฐานะได้" คุณยายผจงจิตกล่าวถึงสิ่งที่ย้ำเสมอในช่วงที่ยังทำงานประจำอยู่ พร้อมทั้งบอกว่า จะรู้สึกดีใจมาก ๆ หากได้ยินเด็กมาบอกว่าเก็บเงินเดือนไปดาวน์คอนโดฯ ไปดาวน์บ้าน หรือไปซื้อรถ ซึ่งก็จะบอกเด็กไปว่าให้รู้จักเก็บเงินกันเอาไว้เยอะ ๆ เพื่อที่จะสร้างความมั่นคงให้กับชีวิตตนเอง...

"และขอให้ภูมิใจกับอาชีพนี้."
ข้าวแช่ จะไม่สิ้นสูญ
"เราทำมาเกือบ 20 ปีแล้ว เพิ่งว่างเว้นเมื่อ 5 ปีก่อนนี้เอง" อัญญาการ พุ่มพวง หรือ คุณพัชร เล่าถึงการทำ "ข้าวแช่" ขายในโรงแรม ซึ่งถือกำเนิดในโรงแรมโกลเด้น แซนด์ส รีสอร์ต ชะอำ บีช พอโรงแรมเปลี่ยนมือก็เลิกขาย จนโรงแรมเซรา รีสอร์ท ชะอำ เปิดดำเนินการ ก็หวนกลับมาฟื้นฟูกิจการข้าวแช่ใหม่อีกครั้ง ความคิดในการนำข้าวแช่มาเป็นอาหารในโรงแรม คุณพัชรบอกว่า ก็เพื่ออนุรักษ์ และสืบสานวัฒนธรรมมอญที่ถ่ายทอดมาสู่ไทยอย่างกลมกลืน แต่ก่อนการทำข้าวแช่ขายมีเยอะ หารับประทานได้ง่าย แต่ระยะหลัง ๆ มาแทบไม่มี ในกรุงเทพฯมีอยู่ 3-4 เจ้า ในเพชรบุรีเองที่เป็นข้าวแช่แบบชาวบ้านก็เหลือไม่กี่ราย

"เสียดาย ไม่อยากให้สาบสูญ ช่วยฟื้นฟูได้ก็จะช่วย ตัวเองก็ได้ความรู้การทำข้าวแช่จากแม่ แล้วก็สอนต่อ เพื่อไม่ให้สูญสลายไป" อีกหนึ่งผู้ที่พยายามสืบสานตำนาน "ข้าวแช่" กล่าว.

สุภารัตน์ ยอดศิริวิชัยกุล รายงาน

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
เดลินิวส์ออนไลน์

# data[].attributes.attachment_link.title
สานเสน่ห์อาหารมอญ - ไทย 2 ชีวิต 2 คุณยาย แม่ครัว ระดับตำนาน

# data[].attributes.attachment_link.description
เมื่อพูดถึงคนสูงวัย คนแก่ คนชรา หลาย ๆ คนอาจนึกถึงคำว่าเชย โบราณ แต่แท้จริงแล้วคนกลุ่มนี้ล้วนมีเรื่องราวชีวิตที่น่าสนใจ น่าศึกษา คนสูงวัยจำนวนมากมีความเชี่ยวชาญในศาสตร์หรือศิลป์เฉพาะทางต่าง ๆ ซึ่งความรู้ ประสบการณ์ต่าง ๆ เมื่อมีการถ่ายทอดสู่คนรุ่นลูกรุ่นหลาน คนรุ่นหลัง ๆ ก็จะมีประโยชน์ไม่น้อยเลย...

# data[].attributes.body
(36) ข้าวแช่ชาวมอญ ปทุมธานี - YouTube

# data[].attributes.attachment_link.title
ข้าวแช่ชาวมอญ ปทุมธานี

# data[].attributes.body
อาหารมอญ - ขนมจีน หรือ ขนมมอญ | OpenBase.in.th

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
นับเป็นเรื่องที่น่าคิด เพราะตามที่ได้ยินมาใครๆ มักจะพูดว่า "ขนมจีน" ไม่น่าจะใช่อาหารของจีนอยู่แล้ว และบทความส่วนใหญ่ก็มักจะพูดถึงคำนี้อยู่เสมอ ว่าน่าจะมาจาก ภาษามอญ "ขนมจีน" น่าจะเป็นภาษาอะไรกันแน่ และคนมอญมีความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมการทำ หรือการกินขนมจีนแค่ไหน

ชาวมอญทั่วไปนิยมรับประทานขนมจีน ไม่เฉพาะแต่ในเทศกาลเท่านั้น ในบางครั้งก็ยังมีการทำกินกันเอง เป็นการรวมญาติหรือว่าเวลาวิดปลาขึ้นมาแล้ว ได้ปลาเยอะ ก็จะมีการทำน้ำยากินกัน คำว่า "ขนมจีน" มอญเรียกว่า "คนอม" เป็นกริยาแปลว่า ทำ, สร้าง (ในพจนานุกรมภาษามอญ-อังกฤษที่รวบรวมโดย R. Halliday ได้ให้ความหมายว่า "form") ส่วนคำว่า"จีน" ที่อยู่ข้างหลังคำว่า"ขนม"นั้นไม่มีใช้ในภาษามอญ มีแต่คำว่า"จิน"ซึ่งแปลว่าสุก (จากการหุงต้ม) สิ่งที่น่าสังเกต คือ คนมอญนั้นจะเรียก ขนมจีนว่า "คนอม" เฉย ๆ ไม่ใช่คนอมจิน เราจะพบได้จากบทความต่าง ๆ ทั่วไป ซึ่งกล่าวถึงเรื่องเล่าเกี่ยวกับความเป็นมาของคำ "คนอมจิน" ว่าขณะที่คนมอญกำลังทำ "คนอม" อยู่ ก็มีคนไทยเดินมา และร้องถามว่า กำลังทำอะไรอยู่คนมอญตอบ เป็นภาษามอญ ว่า "คนอมจินโก๊กเซมเจี๊ยะกัม" แปลว่าขนมจีนสุกแล้ว เรียกคนไทยมากินด้วยกันและจากนั้นเป็นต้นมา คนไทยก็เรียกอาหารชนิดนี้ว่า "คนอมจิน" และเพี้ยนมาเป็น "ขนมจีน"

จากเรื่องเล่านี้จะสังเกตได้ว่า ฟังดูลอย ๆ ไม่สมเหตุผล เนื่องจากคำว่า "คนอม" กับ "จิน" นั้นเป็นคำที่แยกกัน (แต่ถูกนำมาอยู่ในประโยคเดียวกัน ) กลับมาดูคำว่า "คนอม" กันอีกที คำว่า "คนอม" แปลว่า "ทำ" ไม่พบว่าเป็นกริยาที่ใช้กับอาหารชนิดอื่น เช่น "หุงข้าว" มอญใช้คำว่า "ดุนเปิง" "ดุน" แปลว่าหุง "เปิง" แปลว่าข้าว "ทำแกง" (ต้มแกง) มอญใช้คำว่า "ดุนกวะ" "กวะ" แปลว่าแกง "ทำขนม" มอญใช้คำว่า "โกลนกวาญจ์" "โกลน" แปลว่าทำ, "กวาญจ์" แปลว่าขนม

กลับมาที่คำว่า "คนอม" อีกครั้ง คำว่า "คนอม" มักพบคำนี้ได้ในคำกริยาที่หมายถึงทำ หรือสร้าง ซึ่งใช้กับการก่อสร้างวัตถุ เช่น "สร้างเจดีย์" มอญใช้คำว่า "คนอมเจตอย" (เจดีย์-เจตอย มาจากภาษาบาลี) "สร้างศาลา" มอญใช้คำว่า "คนอมซาลา" (โปรดสังเกต ศาลา-ซาลา มาจากภาษาบาลีเช่นกัน) เรื่องของวัฒนธรรมขนมจีน คิดว่าไม่น่าจะมีใครเป็นเจ้าของ เพราะสามารถพบได้ทั่วไป ในภูมิภาคนี้ เช่น ในเวียดนามที่เรียกว่า "บุ๋น" ซึ่งฟังแล้วคล้ายคลึงกับคำว่า "ข้าวปุ้น" ทางภาคอีสานของเรา นมเวงในเขมรสูง "นม" แปลว่าขนม "เวง" แปลว่าเส้น ซึ่งมีความหมายคล้ายคลึงกับคำว่า "ขนมเส้น" ทางภาคเหนือ และในพม่ายังเรียก "อาหาร" ชนิดนี้ว่า "โมนดิ" แปลว่า "มอญ" (ของมอญ?) อีกด้วย ที่น่าสนุกกว่านี้ ขนมจีนของเรายังหากินได้ที่เกาะไหหลำ (แถมยังกินกับกะปิอีกด้วยที่ยืนยัน ว่าเหมือนกันแน่ ๆ เพราะว่าทำจากแป้งข้าวเจ้า และเป็นเส้นกลม ๆ)

คำว่า "ขนมจีน" อาจจะมีเค้ามาจากจีนจริง ๆ เพราะถ้าเรามาลองคิดดู ด้วยเหตุผลอีกทีหนึ่งว่าในการ ออกเสียงภาษามอญไม่มีวรรณยุกต์ถ้าคำว่า"ขนมจีน"เป็นภาษาไทยแล้วคนมอญเอาคำ นี้ไปใช้ ก็จะไม่สามารถพูดคำว่า "ขนม" ได้ต้องออกเสียง ว่า "คนอม" และโดยนิสัยของคนมอญนั้น ชอบตัดคำให้สั้นลงในภาษาพูด จะเห็นว่าภาษาพูดและภาษาหนังสือจะไม่เหมือนกัน เช่น คำว่า "คน" ในภาษาพูด ของมอญพูดว่า "นิห์" ภาษาเขียนใช้ว่า "เมะนิห์" ลักษณะนี้จะพบได้เสมอในภาษามอญ (พระเจ้าสีหราชาธิราช เป็นพระเจ้าราชาธิราช) ดังนั้นคำว่า "ขนมจีน" ในภาษาไทย อาจถูกเรียกว่า "คนอมจิน"
และสุดท้ายเหลือเพียงคำว่า "คนอม" หรือ "ฮนอม"

แต่ยังมีอีกคำที่น่าสนใจคือ "จับ" หมายถึงขั้นตอนสุดท้าย ของการทำขนมจีน คือการโรยเส้นขนมจีน ไปในน้ำที่ร้อนพอดี พอสุกแล้วใช้กระชอนตักขึ้นล้าง แล้วแช่ในน้ำเย็นก่อนนำเส้นมาจับเป็นหัว ๆ ภาษามอญที่คนมอญ ใช้เรียกขนมจีนที่จับเป็นหัว ๆ แล้วว่า "ดับ" แปลว่า "หัว" ทางใต้ใช้คำว่า "หัว" ทางอีสานก็เรียกว่า "หัว" เป็นไปได้ว่า คำที่จะใช้เรียกคำต่าง ๆ นั้น น่าจะใช้จากลักษณนามไม่ใช่เรียก จากคำกริยาในเมื่อคน มอญคนเหนือ และคนใต้ เรียกขนมจีนที่จับแล้วว่า "หัว" ในความหมายเดียวกันคนภาคกลางน่าจะ ใช้คำว่า "หัว" เช่นกัน ไม่น่าจะใช้คำว่า "จับ" หรือว่าคำว่า "จับ" นี้ จะมาจากคำว่า "ดับ" (หัว) ใน ภาษามอญเมื่อทำขนมจีนเสร็จแล้ว ทีนี้ก็มาจัดเรียง ในถาดเพื่อเตรียมตัวรับประทาน เราจะพบอีก คำหนึ่งในภาษามอญคือคำว่า "ถาด" ออกเสียงว่า "ทะห์" เป็นไปไหมว่า คำนี้น่าจะยืมมาจากภาษามอญ

อันที่จริงแล้ว การถ่ายทอดวัฒนธรรมทางด้านภาษา และวัฒนธรรมการกินนั้น เป็นเรื่องปกติที่มีมานานนม ได้ผสมกลมกลืน และถ่ายทอดกันไปมา จนแทบจะไม่สามารถสืบหา ที่มาได้อย่างแน่นอน เมื่อพูดถึงคำว่า "ขนมจีน" ทำให้นึกถึงชาวจีน คนมอญเรียกชาวจีนว่า "เมะนิห์เกริ๊ก" "เมะนิห์" แปลว่า "คน" "เกริ๊ก" แปลว่า "จีน" "อะเจิ้ด" แปลว่า "เจ๊ก" "เดิงเร่ะห์" แปลว่า "เมืองจีน" ลองค้นหาต่อไปถึงความสัมพันธ์ ระหว่างสองชนชาตินี้ เพราะพบอีกบางคำ ที่น่าสนใจในภาษามอญ (อีกแล้ว) นั่นคือคำว่า "กิน" ซึ่งมอญใช้คำว่า "เจี๊ยะ" "กินข้าว" มอญใช้คำว่า "เจี๊ยะเปิง" คำว่า "เจี๊ยะ" ใช้กันอยู่ทั่วไปในภาษามอญ ตั้งแต่ผมเกิด แต่คำว่า "เจี๊ยะ" ไม่สามารถสะกดตัวได้ ในภาษาหนังสือของมอญ มีแต่คำว่า "จ๊ะ" จะไม่ออกเสียงว่า "เจี๊ยะ" แต่ในภาษามอญภาษาพูดกับ ภาษาเขียนมักจะไม่ตรงกัน ในภายหลังจึงอนุโลมให้สะกดคำว่า "เจี๊ยะ" ด้วยการเขียนว่า "จ๊ะ" (เป็นคำยกเว้นในภาษามอญ)

อันที่จริง คำซึ่งมีความหมายว่า "กิน" ของภาษามอญ พบว่ามีอยู่เดิม โดยร่องรอยการใช้คำนี้พบได้ ในภาษาที่ใช้กับพระภิกษุ คือคำว่า "ฮับ" และสามารถอ่านพบได้ในคัมภีร์ใบลาน ของมอญในหลายผูกเช่น "พระฉันข้าว" มอญใช้คำว่า "เนะกยาจก์ ฮับเปิง" จึงอยากสันนิษฐานว่า คำว่า "เจี๊ยะ" ในภาษามอญ ซึ่งแปลว่า "กิน" น่าจะมาจากภาษาอื่นเพราะมอญมีคำว่า "ฮับ" อยู่แล้ว

"เจี๊ยะ" (กิน) ในภาษามอญน่าจะฟังคล้าย ๆ ภาษาอะไร?

บำรุง คำเอก
ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

# data[].attributes.attachment_link.title
อาหารมอญ - ขนมจีน หรือ ขนมมอญ

# data[].attributes.attachment_link.description
นับเป็นเรื่องที่น่าคิด เพราะตามที่ได้ยินมาใครๆ มักจะพูดว่า "ขนมจีน" ไม่น่าจะใช่อาหารของจีนอยู่แล้ว และบทความส่วนใหญ่ก็มักจะพูดถึงคำนี้อยู่เสมอ ว่าน่าจะมาจาก ภาษามอญ "ขนมจีน" น่าจะเป็นภาษาอะไรกันแน่ และคนมอญมีความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมการทำ หรือการกินขนมจีนแค่ไหน ชาวมอญทั่วไปนิยมรับประทานขนมจีน ไม่เฉพาะแต่ในเทศกาลเท่านั้น ในบางครั้งก็ยังมีการทำกินกันเอง เป็นการรวมญาติหรือว่าเวลาวิดปลาขึ้นมาแล้ว ได้ปลาเยอะ ก็จะมีการทำน้ำยากินกัน คำว่า "ขนมจีน" มอญเรียกว่า "คนอม" เป็นกริยาแปลว่า ทำ, สร้าง (ในพจนานุกรมภาษามอญ-อังกฤษที่รวบรวมโดย R.

# data[].attributes.body
รามัญคดี - MON Studies - โพสต์ | Facebook

# data[].attributes.attachment_caption
"แกงข้าวตัง: ฟิวชั่นข้าวไหม้ก้นกระทะที่เกือบจะต้องถูกกำจัดกับลุคใหม่ในสำรับชาววัง"

# data[].attributes.attachment_link.title
[Storytelling Beside Dish] "แกงข้าวตัง: ฟิวชั่นข้าวไหม้ก้นกระทะที่เกือบจะต้องถูกกำจัดกับลุคใหม่ในสำรับชาววัง" ข้าวตังถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของอาหารหวาน อาหารคาว รวมทั้งของว่างเชิงของคาว มีอยู่ 2-3 จานในสำรับชาววัง คือ ข้าวตังหน้าต

# data[].attributes.attachment_link.description
"แกงข้าวตัง: ฟิวชั่นข้าวไหม้ก้นกระทะที่เกือบจะต้องถูกกำจัดกับลุคใหม่ในสำรับชาววัง" ข้าวตังถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของอาหารหวาน อาหารคาว รวมทั้งของว่างเชิงของคาว มีอยู่ 2-3 จานในสำรับชาววัง คือ ข้าวตังหน้าต

# data[].attributes.body
อาหารชาวมอญ สะท้อนเอกลักษณ์ เป็นที่รู้จักของท้องถิ่น

อาหารประจำสำหรับสำรับของชาวมอญ ที่ต้องมีทุกมื้อขาดไม่ได้ คือ น้ำพริก ได้แก่ น้ำพริกปลาย่าง น้ำพริกตาแดง  น้ำพริกกะปิ นำพริกกุ้งแห้ง และน้ำปลายำ โดยเฉพาะน้ำปลายำ จัดเป็นอาหารพื้นถิ่นกินเฉพาะชาวมอญอีกอย่างหนึ่ง น้ำพริกชนิดต่างๆ จะกินกับผักสด ผักดองหรือผักต้ม ตามแต่ประเภทของน้ำพริก และมีปลาเค็มกินเป็นเครื่องเคียงด้วยเช่นกัน ชาวมอญ ในเกาะเกร็ดโดยมากมักจะใช้เป็นผักที่มีเมือกลื่นและออกรสเปรี้ยวในการทำอาหาร เช่น กระเจี๊ยบเขียวหรือบอกะต๊าด  ใบกระเจี๊ยบแดงหรือฮะเจ๊บ ผักปลังหรืออะนิงลาง เป็นต้น แกงที่นิยมทำได้แก่ แกงส้มคล้ายของไทยแต่จะหนักเครื่องแกงเพื่อดับกลิ่นคาว และจะใส่กระชายกับข้าวเบือลงไปด้วย ไม่ใส่น้ำตาล แกงส้มของชาวมอญจึงมีรสเปรี้ยวเค็ม และมักจะแกงกับผักรวมหรือผักที่มีตามฤดูกาล เช่น เดือนห้าต่อเดือนหก แกงส้มลูกสั้นที่คนมอญเรียกลูกอะล้อด เดือนแปดถึงเดือนเก้ากินแกงส้มมะตาดหรือฮะเปร๊า ส่วนแกงกะทิพวกแกงคั่วก็เป็นที่นิยม เช่นแกงขี้เหล็ก แกงคั่วลูกตาลกับถั่วเขียวแกง  ที่ไม่ใส่กะทิ ก็ได้แก่ แกงเลียง ต้มเค็มใบส้มป่อย แกงบอน ฯลฯ โดยเฉพาะแกงบอนจะนิยมทำเลี้ยงในงานบุญมากกว่าทำกินในชีวิตประจำวัน

# data[].attributes.body
ข้าวตังสมัยก่อนเกิดจากความจำเป็นในการหุงข้าวจำนวนมากในงานใหญ่ ๆ ไม่มีใครตั้งใจทำและคิดว่าจะขายได้หรือขายแล้วจะมีคนซื้อ เพราะเป็นข้าวไหม้ติดก้นหม้อก้นกระทะ หากปะปนมาในข้าวสวยก็จะถือว่าไม่ให้เกียรติคนกิน แขกเหรื่อจะนินทา และอาจอับอายไปถึงเจ้าของงาน
เมื่อต้องหุงข้าวเลี้ยงคนมาก ๆ หรือมีเทศกาลงานบุญ ชาวบ้านจะช่วยกันหุงข้าวทำกับข้าว หม้อกระทะที่ใช้ในบ้านลืมไปได้เลย ต้องใช้กระทะใบบัวเท่านั้น แต่ละงานต้องหุงข้าวหลายกระทะ และข้าวที่หุงด้วยกระทะก็จะมีส่วนที่ไหม้ติดก้นกระทะ รวมกันแล้วทั้งงานน่าจะหลายกระสอบ คนขี้เสียดายและมีหัวพลิกแพลงจึงหาทางใช้ประโยชน์ ด้วยการตั้งกระทะที่มีข้าวไหม้นั้นต่อจนข้าวกรอบ ส่งกลิ่นหอม เหยาะเกลือ น้ำตาล หรือตีไข่ละเลงให้ทั่ว ก็จะได้ของว่างอย่างหรูไว้กินเล่น
ส่วนข้าวแช่เป็นส่วนประกอบในเทศกาลสงกรานต์ของมอญ วันสงกรานต์จะต้องทำข้าวแช่ถวายพระสงฆ์ เพื่อเป็นสิริมงคล ข้าวแช่สูตรแท้ดั้งเดิมของชาวมอญนั้นจะหวงสูตรกันมาก แต่เมื่อเทียบความพิถีพิถันแล้ว ข้าวแช่ชาววังจะพิถีพิถันมากกว่า ข้าวแช่มอญและข้าวแช่เพชรฯจะมีกับ 3-5 อย่าง แต่กับของข้าวแช่ชาววังจะมีถึง 7-8 อย่าง หลัก ๆ ก็ลูกกะปิทอด พริกหยวกสอดไส้ ปลายี่สกผัดหวาน หัวไชโป๊วผัดหวาน เนื้อเค็มฝอย หัวผักกาดผัดเค็ม หอมสอดไส้ กินแนมด้วยผักสดแกะสลัก แตงกวา กระชาย ต้นหอม มะม่วงดิบ พริกชี้ฟ้าสด ซึ่งข้าวแช่เป็นอาหารสำหรับเจ้านายทานมื้อกลางวัน และถวายพระผู้ใหญ่ จึงพิถีพิถันกันมาก