# data[].attributes.headline
Ιερός Ναός Αγίας Βαρβάρας Παμφίλων

# data[].attributes.subject
Ιερός Ναός Αγίας Βαρβάρας Παμφίλων

# data[].attributes.body
Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης

# data[].attributes.attachment_link.title
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!
Ιερός Ναός Αγίας Βαρβάρας Παμφίλων | By Πόπη | Facebook

# data[].attributes.attachment_link.description
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!
Ιερός Ναός Αγίας Βαρβάρας Παμφίλων

# data[].attributes.headline
Η Ανάσταση του Χριστού

# data[].attributes.body
Η Ανάσταση του Χριστού, 1315‐1320, λεπτομέρεια. Τοιχογραφία από την Μονή της Χώρας, Κωνσταντινούπολη.

# data[].attributes.headline
Δος μοι τούτον τον Ξένον

# data[].attributes.subject
Δος μοι τούτον τον Ξένον

# data[].attributes.body
Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΘΡΗΝΟΣ, ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΟ ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΤΗΣ Ι.Μ. ΣΤΑΥΡΟΝΙΚΗΤΑ, ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΘΕΟΦΑΝΗ ΤΟΥ ΚΡΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΕΩΝ, 1545-46.

# data[].attributes.attachment_link.title
Christ is Risen -   Χριστός Ανέστη  - Valaam (1st Tone)

# data[].attributes.headline
Το φως που (δεν) καίει

# data[].attributes.subject
Το φως που (δεν) καίει

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΝΕΟ ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ

# data[].attributes.attachment_link.title
Το φως που (δεν) καίει

# data[].attributes.attachment_link.description
* του ΔΗΜΗΤΡΗ Ε. ΣΟΛΔΑΤΟΥ «Ο πατριάρχης ανάβει την λαμπάδα του από την ακοίμητη κανδήλα, που βρίσκεται πάνω στον Πανάγιο Τάφο.» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΕΤΣΗΣ, Μέγας πρωτοπρεσβύτερος Οικουμενικού Πατριαρχείου, Τ…

# data[].attributes.headline
ΤΟ ΤΡΑΟΥΔΙΝ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

# data[].attributes.subject
ΤΟ ΤΡΑΟΥΔΙΝ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

# data[].attributes.body
Η αναπαράσταση της Έγερσης του Λαζάρου στη Λάρνακα Κύπρου, πανάρχαιο έθιμο.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟ ΤΡΑΟΥΔΙΝ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

# data[].attributes.headline
ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

# data[].attributes.subject
ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΑΛΑΝΤΑ ΛΑΖΑΡΟΥ - ΠΟΥ'ΣΑΙ ΛΑΖΑΡΕ

# data[].attributes.headline
Η προσευχή του Κυρίου 

# data[].attributes.body
Η προσευχή του Κυρίου στο Όρος των Ελαιών.

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Τρίτη - Των Δέκα Παρθένων (Εικονογραφία : Φ. Κόντογλου - 1949 μ.Χ.)

# data[].attributes.subject
Μεγάλη Τρίτη - Των Δέκα Παρθένων (Εικονογραφία : Φ. Κόντογλου - 1949 μ.Χ.)

# data[].attributes.headline
"Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις" Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία 

# data[].attributes.subject
"Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις" Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία 

# data[].attributes.attachment_link.title
"Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις"   Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία

# data[].attributes.headline
Η βυζαντινή ποίηση ανθολογημένη | Μέρος Α΄: Κασσιανή (1/3)

# data[].attributes.subject
Η βυζαντινή ποίηση ανθολογημένη | Μέρος Α΄: Κασσιανή (1/3)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΝΕΟ ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Εισαγωγή-ανθολόγηση-σχόλια
ΗΛΙΑΣ ΜΑΛΕΒΙΤΗΣ

Η βυζαντινή ποίηση παραμένει η μεγάλη απούσα από όλες σχεδόν τις ανθολογίες ελληνικής ποίησης, ένα -χρονικά- τεράστιο, ουσιωδώς ανεξήγητο κι αναιτιολόγητο, κενό για τη γνώση, παρουσία κι εξέλιξη της ελληνικής ποίησης από τις απαρχές της ως τις μέρες μας. Οι αιτίες αρκετές, οι προκαταλήψεις κι η μεροληψία φοβάμαι ακόμη περισσότερες. Έχουμε συνηθίσει να σταματούμε απότομα στην Παλατινή Ανθολογία (μετά βίας ώς τον τέταρτο συνήθως μεταχριστιανικό αιώνα, χωρίς να αναλογιζόμαστε συνάμα πως κι αυτή η ίδια η Ελληνική Ανθολογία συνιστά μια γενναιόδωρη χειρονομία των ίδιων των Ελληνορωμιών του Βυζαντίου προς εμάς τους επιγενόμενους) και καταπιανόμαστε πάλι με το πρωτοφανέρωμα της νεοελληνικής -δημώδους πάντα- ποίησης εκεί γύρω στον ενδέκατο αι. Το μεταξύ τους διάστημα, έχει ως επί το πλείστον αφεθεί αποκλειστικά στους βυζαντινολόγους, οι οποίοι βέβαια, ας ειπωθεί στεντορείως και υμνητικώς, τον τελευταίο αιώνα έχουν απροσμέτρητα βαθύνει κι εμπλουτίσει τη γνώση μας για τα ποιητικά κείμενα της βυζαντινής περιόδου, με νέες κριτικές εκδόσεις κι αναγνώσεις, μελέτες, φανερώσεις άγνωστων ποιημάτων, μεταγραφές από ανέκδοτα χειρόγραφα κλπ., απομένει η ανθολόγησή τους κι η σύγχρονη (ποιητική κατά προτίμηση) μεταγραφή τους. Μια τέτοια έλλειψη, όπως είναι φυσικό, κι επιτείνει τις προκαταλήψεις αλλά και διογκώνει την άγνοια για τη βυζαντινή ποίηση. Ενώ το υλικό διόλου δεν λείπει, δεν είναι τυχαίο πως ως τις μέρες μας μεταφράζονται κείμενα ποιητικά που προέρχονται αποκλειστικά σχεδόν μόνον από την εκκλησιαστική υμνολογία, πράγμα που φανερώνει πολλά για τη γνώση και τη θεώρηση μα και για τη δεξίωση της βυζαντινής ποίησης σήμερα. Ας είναι! Δεν είναι η ώρα και η στιγμή για περισσότερα˙ αυτή η εισαγωγή θα αρθρωθεί με την πληρότητα και την τεκμηρίωση που χρειάζεται, σαν έρθει η στιγμή της υλοποίησης μιας τέτοιας ανθολογίας της βυζαντινής ποίησης, που με την παρότρυνση και τη συνεργασία στενών φίλων θα αποκοτίσουμε. Η ανάληψη μιας τέτοιας ανθολογίας, βαρύ κι επίμοχθο έργο, θ' απαιτήσει και συνεργασίες και χρόνο αρκετό. Ήδη ανασκουμπωθήκαμε και αναμετριόμαστε με τα κείμενα, τους συγγραφείς, τις δυσκολίες, τις ιδιαιτερότητές τους, το περιβάλλον τους, τη μεταγραφή τους.

Με τον νου λοιπόν στραμμένο στη δημιουργία μιας ανθολογίας της βυζαντινής ποίησης, αποφασίσαμε εδώ στο ηλεκτρονικό ΝΠ, να ξεκινήσουμε με την παρουσίαση μιας όσο το δυνατόν εκτεταμένης επιλογής των ήδη μεταφρασμένων (περισσότερο ή λιγότερο γνωστών) βυζαντινών κειμένων από νεοέλληνες ποιητές˙ σαν προεισαγωγή και πρόγευση της μελλοντικής ανθολογίας αλλά κι άτυπη, όσο το δυνατόν ευρεία, αποτίμηση της μέχρι σήμερα παρουσίας της μεταφρασμένης βυζαντινής ποίησης στα γράμματά μας.

ΗΛΙΑΣ ΜΑΛΕΒΙΤΗΣ

ΚΑΣΣΙΑΝΗ, ΚΑΣΙΑ ή ΕΙΚΑΣΙΑ

Η παρουσίαση αυτών των ποιητικών μεταφράσεων της βυζαντινής ποίησης στα νεοελληνικά αρχίζει από τις μεταφράσεις του πασίγνωστου Ιδιόμελου Τροπαρίου της Κασσιανής, από τον όρθρο της Μεγάλης Τετάρτης. Η επιλογή δεν γίνεται τυχαία μα ούτε και προς άγραν εντυπώσεων. Το τροπάριο αυτό (κι ο άρρηκτα γύρω απ' αυτό συναρμοσμένος μύθος του βίου της δημιουργού του) έχει καταφέρει επί έναν και πλέον αιώνα να τραβήξει την προσοχή σχεδόν κάθε μορφής τέχνης. Μυθιστορήθηκε πολλάκις (ίσαμε τις μέρες μας), μεταπλάστηκε ποιητικά, έγινε όπερα, μελοποιήθηκε από τον Μάντζαρο, τον Πολυκράτη, τον Μητρόπουλο και τον Θεοδωράκη, αποτυπώθηκε στην κινηματογραφική οθόνη, έγινε κόμικ πρόσφατα. Προπάντων όμως μνημειώθηκε ποιητικά, με μεταφράσεις κι αποδόσεις στη νεοελληνική πάμπολλες˙ παροξυσμός σχεδόν.

Το συγκεκριμένο τροπάριο αποτελεί το πλέον μεταφρασμένο βυζαντινό ποίημα στα νεοελληνικά, με τις πολυάριθμες μεταφράσεις του να εκτείνονται από το 1899 έως τις ημέρες μας. Χωρίς υπερβολή αποτελεί το μεταφραστικό μπεστ σέλλερ της βυζαντινής ποίησης στα νεοελληνικά. Εύλογη η διερώτηση λοιπόν για το τι είν' αυτό που προσέλκυσε το ακατασίγαστο ενδιαφέρον κοινού και καλλιτεχνών, τις αιτίες μιας τέτοιας ξέφρενης λατρείας. Το λαϊκό ανάγνωσμα του Αριστείδη Κυριακού Κασσιανή από το 1905 ως το 1952 γνώρισε παραπάνω από δεκαπέντε εκδόσεις (εκδόθηκε μάλιστα και στη Νέα Υόρκη για τους ομογενείς!)˙ και κάθε άλλο παρά το μόνο του είδους του ήταν. Τα χνάρια των μυθιστορηματικών εκδοχών του παρελθόντος ακολούθησε κι η Κασσιανή του Αλέξη Σολομού το 1998.

Ποιες οι αιτίες λοιπόν; Ήδη θαρρώ γνωστές, εν πολλοίς διεγνωσμένες, μα κι ευεξήγητες κι ευνόητες. Σημαντικό ρόλο σίγουρα έπαιξε η ανάμνηση κι η επάνοδος η μυθιστορηματική του βίου της που ακολούθησε την ανάδυση των έργων της εκεί γύρω στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ό αιώνα. Πρωτίστως λοιπόν και κυρίως ο θρύλος του βίου της: τα "καλλιστεία" για την ανάδειξη της αυτοκρατορικής συζύγου, το -χρυσό- μήλο της εκλογής, η παρρησία και η ελευθεροφροσύνη της ενώπιον του αυτοκράτορα, η εν συνεχεία απόρριψή της ως αυτοκρατορικής συμβίας και η εγκαταβίωσή της σε μοναστήρι, το θρυλούμενο τέλος περιστατικό της επίσκεψης του Θεόφιλου στη μονή της μετανοίας της και η συμπλήρωση των δύο στίχων του τροπαρίου, που δηλώνουν έναν υποτιθέμενο άσβηστο έρωτα που κρυφοκαίει ακόμη ανάμεσα στον αυτοκράτορα και την μοναχή, παρέχουν όλο το υλικό μιας ακυρωμένης ρομαντικής ιστορίας πάθους και έρωτα που ιδιαίτερα συγκινεί τη νεωτερική ψυχή.

Η προσοχή του κοινού είχε προ πολλού ήδη στραφεί στον βίο της Κασίας, προτού ακόμη ο Κωστής Παλαμάς μιλήσει περί Κασσιανισμού και παρουσιάσει την περίφημη διασκευή του τροπαρίου. Ήταν έτοιμο ενδεχομένως να υποδεχτεί τέτοιου είδους ερμηνευτικές προσεγγίσεις και να νιώσει παρόμοιο συγκινησιακό ρίγος. Γι' αυτό και πριν ακόμη από την ποιητική εκδίπλωση του Κασσιανισμού και την παλαμική μετάφραση υπήρξε μία έμμετρη αφήγηση του βίου της συνάμα με το γνωστό τροπάριο και μάλιστα σε βιβλίο εκκλησιαστικό (είκοσι χρόνια νωρίτερα, το 1893), αλλά και η πρώτη έμμετρη απόδοση του Ιδιόμελου που συνόδεψε μια μουσικοφιλολογική συναυλία στην Κωνσταντινούπολη, τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1899.

Σε ό,τι αφορά όμως τη μελλοντική ποιητική απόδοση του τροπαρίου, ισχυρότερη μάλλον ώθηση για την στροφή της προσοχής δόθηκε από τον Κωστή Παλαμά, με τα όσα περί Κασσιανισμού διακήρυξε, και βεβαίως την ίδια τη διασκευή του τροπαρίου. Κι ο Κασσιανισμός μα κι η διαμάχη του Κωστή Παλαμά με τον Νικόλαο Πολίτη είναι ήδη γνωστά και μελετημένα θέματα.[1] Εδώ θα ήθελα να μεταφέρω μονάχα την απαξιωτική κριτική του Πολίτη και την θερμή υπεράσπιση του Παλαμά.

Έγραφε ο Πολίτης: "Δὲν μοι φαίνεται πιθανόν, ὅτι καὶ κατὰ τοὺς βυζαντινοὺς χρόνους τὸ μέτριον ἐκεῖνο ποιητικὸν κατασκεύασμα τῆς Κασίας, τὸ εἰς τὴν πόρνην ἰδιόμελον, προεκάλει τὸν ἀκατανόητον θαυμασμόν, ποῦ κινεῖ σήμερον", "Βυζαντιναί παραδόσεις: Γ, Κασία", Λαογραφία, τ. 6 (1918), 366, κι εν συνεχεία σε Λαογραφικά Σύμμεικτα, τ. Β´, Αθήνα 1921, σ. 31.

Κι ανταπάντησε ο Παλαμάς: "ὁ Πολίτης ὁμιλῶν περὶ τοῦ τροπαρίου τῆς Κασσιανῆς, ἐν παρόδω καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς σοφῆς πραγματείας του, τὸ καταδικάζει, χωρὶς πολλὰ λόγια, εἰς θάνατον. "Δὲν μοὶ φαίνεται, γράφει, πιθανόν, ὅτι καὶ κατὰ τοὺς βυζαντινοὺς χρόνους τὸ μέτριον ἐκεῖνο ποιητικὸν κατασκεύασμα τῆς Κασίας, τὸ εἰς τὴν πόρνην ἰδιόμελον, προεκάλει τὸν ἀκατανόητον θαυμασμόν, ποὺ κινεῖ σήμερον". Καὶ κατωτέρω τοὺς στίχους "ὧν ἐν τῷ παραδείσω Εὔα τὸ δειλινὸν κρότον τοῖς ὠσὶ ἠχηθεῖσα τῷ φόβω ἐκρύβη", χαρακτηρίζει ὡς οὐδὲν ἀναγκαῖον λέγοντας, ὡς ἀτέχνως προσηρμοσμένους εἰς τὸ ἄλλο ἆσμα, καί, τὸ χειρότερον, ὡς ληρώδεις. Οἱ δύο αὐτοὶ στίχοι δυνατὸν νὰ μὴ συνάπτωνται ἀβιάστως καὶ ἀπαραιτήτως πρὸς τὸ ὅλον ποίημα, καὶ ἡ διαύγεια ἴσως δὲν εἶνε τὸ γνώρισμά του. Ἀλλὰ λ η ρ ῶ δ ε ς ; Ἀδυνατῶ νὰ στιγματίσω μὲ τὸν καταφρονητικὸν τοῦτον σίδηρον τὸ ἀναπαλλόμενον ἀπὸ μυστικὴν κατάνυξιν τραγούδι, πολὺ δ' ἐντονώτερον ἡ συνείδησίς μου ἀποκρούει τὸν χαρακτηρισμόν του ὡς μ ε τ ρ ί ο υ. Εἰς τὴν πραγματείαν του περὶ τοῦ μήλου τῆς Κασιανῆς, ὁ Ψυχάρης σημειώ νει: "Ὄντως θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἐρωτήσῃ, ποῦ διέτριβε καὶ τί ἀπέγινεν ἡ πλουσία φαντασία τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς κατὰ τὴν παντελῆ ποιητικὴν ξηρότητα τῆς βυζαντινῆς λογοτεχνίας; Ἡ φαντασία ἐκείνη ἐκοιμᾶτο, καὶ μόνον κάποτε δειλῶς ἀφύπνωττε, καὶ κάπως ἀπεζημιώνετο, εἰς τὰς συνθέσεις τοῦ εἴδους αὐτοῦ" [...] Καὶ μὲ ὅλον το ἐξαιρετικὸν σέβας πρὸς τὴν κριτικὴν ἑδραιότητα τῶν γνωμῶν τοῦ Πολίτου, νομίζω ὅτι δὲν εἶνε ἀκατανόητος ὁ θαυμασμὸς τὸν ὁποῖον ἐξεγείρει ὁ παλαιός, ἀλλ' ἀείποτε νεάζων ψαλμός. Μᾶς συγκινεῖ, τουλάχιστον πολυάριθμον τάξιν ἐκ τῶν ἀγαπώντων τὴν ποίησιν καὶ παρακολουθούντων ὁπωσδήποτε τὴν διὰ τῶν αἰώνων ἐξέλιξίν της, ἡ ὅλως νεωτερίζουσα χάρις τοῦ ποιήματος. Τὸ πάθος του καὶ ὁ λυρισμός του. Γνωρίσματα, πόσον ἀντίθετα πρὸς τὴν ἐπίσημον ἀπάθειαν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ τὴν ἐξωτερικότητα τῆς ποιητικῆς τέχνης τῶν Βυζαντινῶν, καὶ πρὸς τὴν ἔλλειψιν τῆς προσωπικῆς ἐκείνης διαχύσεως, ὡς πλημμυροῦντος, τοῦ αἰσθήματος, ποὺ μᾶς προσφέρεται καὶ μᾶς ἐξομολογεῖται. Μᾶς συγκινεῖ ἡ τολμηρὰ εἰκονικότης τοῦ ποιήματος, καὶ σφοδρότερον ἀκόμη, ὁ "ζοφώδης καὶ ἀσέληνος ἔρως τῆς ἁμαρτίας"˙ ἐνωτιζόμεθα τὴν φρικίασιν τῶν μαύρων πτερύγων τοῦ θεοῦ, μεθύομεν ἀπὸ τὸ βαρὺ θανάσιμον ἄρωμά του. Ἐνθυμούμεθα τὸ περιλάλητον σονέττον τῆς ἁγίας Θηρεσίας˙ μᾶς ἔρχονται εἰς τὸν νοῦν οἱ στίχοι τοῦ Ἄϊνε ἢ τοῦ Βερλαίν, συνταραττόμεθα ὡς ἀπὸ τὴν ἀπήχησιν τῶν Ἀνθέων τοῦ Κακοῦ τοῦ Βωδελαίρ [...]", Ἐμπρός, 9 Μαΐου 1918.

Σίγουρα η εικόνα της πόρνης που σπαράσσεται από τον ασέληνο έρωτα της αμαρτίας κι η "αυθαίρετη" παλαμική διασύνδεση του τροπαρίου με τη μπωντλαιρική εξεγερμένη αμαρτία ανανεώνουν την ανάγνωση του ποιήματος με τρόπο απρόσμενα σύγχρονο και κινητοποιούν το αισθητικό ενδιαφέρον του αναγνώστη. Ας σημειωθεί το παράδοξο πάντως -κι αισθητικά και χρονικά ανακόλουθο- της οικείωσης ενός νεορομαντικού ευρωπαϊκού αισθήματος δια της επανερμηνείας ενός βυζαντινού εκκλησιαστικού ύμνου. Ακόμη περαιτέρω ενίσχυσε μια τέτοια ανάγνωση και μια ιδιότυπη και ρομαντική άρρητη συνταύτιση της ίδιας της Κασίας με την πόρνη ή της πόρνης με τη Μαγδαληνή, διαμέσου του κοινού στοιχείου που τις ενώνει: του έρωτα του αφέγγαρου και της μανίας της ερωτικής που τις οιστρηλατεί κι η οποία όμως -προσοχή!- βιώνεται ως ενοχή επίμονη, ακατάπαυτη κι ηδονική. Επιπλέον δε, με το να στρέφεται προς τον παντοδύναμο Κύριο της κτίσης, ζητώντας του να καμφεί προς τους στεναγμούς της καρδίας της, επιδιώκει τη δική του υπόρρητη συγκαταβατική κατανόηση (σιωπηρή σχεδόν αποδοχή) του ζοφώδους και ασέληνου έρωτα της αμαρτίας. Η ηδονή της ενοχής, που ζητά εξιλέωση μα κι αναγνώριση συνάμα για το βαθύρριζο έρεισμα του πάθους της. Ο ενοχικός έρως της αμαρτίας και ο έρως-πάθος σχεδόν της νεωτερικότητας, όπως ορθά το συνέλαβε ο Παλαμάς, ακόμη κι αν έκανε προβολή των δικών του παθημάτων πάνω στο Ιδιόμελο της Κασσιανής. Διάχυτη η γοητεία λοιπόν των υπαινιγμών ερωτισμού που συνδέουν το πρόσωπο της πόρνης με τη Μαγδαληνή και της υποτιθέμενης σχέσης της με τον Ιησού Χριστό (με την ιδιότητα του Θεού υποψιάζομαι να υπολανθάνει ενίοτε σκανδαλωδώς διεγερτικά, πίσω από ανατρεπτικές φαντασιώσεις), αλλά και του ερωτικού μύθου που περιβλήθηκε η ζωή της Κασσιανής κι η κρυπτική σύνδεσή του με τα σημαινόμενα του τροπαρίου. Ας προστεθεί τέλος πως μεγάλη και υποσυνείδητη συμβολή στη σαγηνευτική έλξη και γοητεία του ύμνου φαίνεται να έπαιξε και το γεγονός πως η Κασία -εκτός του να είναι η σημαντικότερη- κρατά και την αρίζηλο θέση της μόνης βυζαντινής ποιήτριας.

Από τις πολυάριθμες λοιπόν μεταφράσεις που αξιώθηκε στη νεοελληνική το τροπάριο της μοναχής Κασίας, διάλεξα και συγκεντρώνω εδώ τις επόμενες, μαζί με κάποιες ποιητικές αποδόσεις κι ορισμένων εν πολλοίς άγνωστων, αλλά ιδιαίτερων, έργων της. Σε όλες τις αποδόσεις, ακολουθείται η ορθογραφία των αρχικών δημοσιεύσεών τους.

Σε μια περίοδο όπου οι βιβλιοθήκες είναι κλειστές, δύσκολα προσβάσιμες ή υπολειτουργούν, η ευγνωμοσύνη σε όσους συνεισέφεραν στην υλοποίηση αυτής της ανθολόγησης είναι αυτονόητα μεγάλη και βαθιά. Ευχαριστίες θερμές λοιπόν στο προσωπικό της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Πατρών, στον Γιάννη Πατίλη που διέθεσε με εγκάρδια προθυμία και γενναιοδωρία περισσή το προσωπικό του αρχείο, και στους φίλους Κώστα Τακιρτάκογλου, Γιώργο Μάλφα και Στέφανο Φύσκιλη για την αφειδώλευτη συνδρομή τους.

[1] Ενδεικτικά αναφέρω τα όσα γράφει στην πρόσφατη παλαμική ανθολογία του ο Παντ. Βουτουρής, Ο ερωτικός Παλαμάς, Μελάνι 2018, σ. 44-48˙ και Κ. Γ. Κασίνης, "Ν. Γ. Πολίτης - Κωστής Παλαμάς", Λαογραφία 33 (1982-1984), σ. 337.
ΙΔΙΟΜΕΛΟΝ ΤΡΟΠΑΡΙΟΝ ΤΟΥ ΟΡΘΡΟΥ ΤΗΣ Μ. ΤΕΤΑΡΤΗΣ
Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα Γυνή, τὴν σὴν αἰσθομένη Θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν, ὀδυρομένη μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει. Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι, ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας, ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος, ἔρως τῆς ἁμαρτίας. Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων, ὁ νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ· κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας, ὁ κλίνας τοὺς οὐρανούς, τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει· καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας, ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν, τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις, ὧν ἐν τῷ Παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν, κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη. Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους, τίς ἐξιχνιάσει ψυχοσῶστα Σωτήρ μου; Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος.
~·~
ΙΔΙΟΜΕΛΟΝ ΚΑΣΣΙΑΝΗΣ ΤΗΣ ΜΟΝΑΧΗΣ
Ἔμμετρος μετάφρασις
Χριστέ, γυναῖκα ποὺ ἔπεσε σὲ χίλιαις ἁμαρτίαις,
σὰν ἄκουσε, σὰν ἔννοιωσε τὴν θεϊκή σου χάρη,
μὲ Μυροφόρας φόρεμα, ᾽ς τὰ δάκρυα πνιγμένη
πρὶν νὰ σὲ θάψουνε ᾽ς τὴ γῆ, μῦρα γλυκὰ σοῦ φέρνει.
Ὤϊμε! φωνάζει, ὁλόγυρα νύκτα εἶναι, νύκτα μαύρη,
νύκτα ποὺ ἀνοίγει καὶ κεντᾷ τοὺς σαρκικούς μου πόθους,
καὶ σκοτεινὴ κι ἀσέληνος, τῆς ἁμαρτίας ἔρως.
Δέξου, Χριστέ, τὰ δάκρυα, τὰ δάκρυα ποὺ χύνω·
Σὺ ποὺ τραβᾷς ᾽ς τὰ σύννεφα τῆς θάλασσας τὸ κῦμα,
λυγίσου, γῦρε τὴν καρδιὰ ᾽ς τοὺς ἀναστεναγμούς μου,
Σὺ πού ᾽γυρες τοὺς Οὐρανοὺς ᾽ς τὴ γέννησί σου ἐπάνω,
τ᾿ ἀνέγγικτα τὰ πόδια σου ἄφες με νὰ φιλήσω
καὶ νὰ σφογγίσω τὰ φιλιὰ μὲ τὰ πλεχτὰ μαλλιά μου˙
τὰ πόδια, ποὺ ὅταν ἤκουσε τὸν κρότον τους ἡ Εὔα
τὸ δειλινὸ μέσ᾽ τὴν Ἐδέμ, ἐκρύφτηκε ἀπὸ φόβο.
Ταῖς τόσαις ἁμαρτίαις μου, τὴ φοβερή σου κρίσι,
ποιὸς νὰ μετρήσῃ δύναται, Σωτήρ μου, ψυχοσῶστα;
Μή με θωρῇς ἀδιάφορος τὴν ταπεινή σου δούλη
Σὺ ποὺ ἔχῃς σὰν Θεὸς ἀμέτρητη εὐσπλαγχνία.

(Αποδόθηκε στον Ιωάννη Πολέμη και κυκλοφορεί ευρέως στο διαδίκτυο 'πειραγμένη' και διορθωμένη. Όπως φαίνεται όμως η συγκεκριμένη απόδοση πρωτοδημοσιεύθηκε ανωνύμως στην εφημερίδα Ταχυδρόμος (3-4-1899) της Κωνσταντινούπολης. Εκεί αναγγέλλεται η "μουσικοφιλολογική" συναυλία του Γ. Δ. Παχτίκου, μέρος της οποίας ήταν και το μελοποιημένο τροπάριο της Κασσιανής από τον Νικόλαο Μάντζαρο και παρατίθεται το πρωτότυπο κείμενο του τροπαρίου, μαζί με τη συγκεκριμένη μετάφραση.)
~·~
ΚΑΣΣΙΑΝΗ

Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις...

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ
( Βωμοί, Βιβλίο Τέταρτο, 1915˙ Άπαντα, Γκοβόστης τ. 7ος, σ. 105-106).
~·~
ΚΑΣΣΙΑΝΗ

ΣΤΕΛΙΟΣ ΣΠΕΡΑΝΤΣΑΣ
(από το λιμπρέτο της ομώνυμης όπερας του Γεωργίου Σκλάβου).
~·~
[ Συνέχεια στο δεύτερο μέρος της ανθολογημένης Κασσιανής ]

# data[].attributes.attachment_link.title
Η βυζαντινή ποίηση ανθολογημένη | Μέρος Α΄: Κασσιανή (1/3)

# data[].attributes.attachment_link.description
Εισαγωγή-ανθολόγηση-σχόλια ΗΛΙΑΣ ΜΑΛΕΒΙΤΗΣ ~.~ Η βυζαντινή ποίηση παραμένει η μεγάλη απούσα από όλες σχεδόν τις ανθολογίες ελληνικής ποίησης, ένα -χρονικά- τεράστιο, ουσιωδώς ανεξήγητο κι αναιτιολόγητο, κενό για τη γνώση, παρουσία κι εξέλιξη της ελληνικής ποίησης από τις απαρχές της ως τις μέρες μας. Οι αιτίες αρκετές, οι προκαταλήψεις κι η μεροληψία φοβάμαι ακόμη περισσότερες.

# data[].attributes.headline
"Σὲ τον αναβαλλόμενον" - Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία

# data[].attributes.subject
"Σὲ τον αναβαλλόμενον" - Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία

# data[].attributes.attachment_link.title
"Σὲ τον αναβαλλόμενον" - Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία

# data[].attributes.headline
Ν.Γ. Πεντζίκης - Ἔρως τῆς Ἐκκλησίας

# data[].attributes.subject
Ν.Γ. Πεντζίκης - Ἔρως τῆς Ἐκκλησίας

# data[].attributes.body
Νικολάου Γαβριὴλ Πεντζίκη, Πρὸς Ἐκκλησιασμό,
Ἐκδόσεις Πατριαρχικὸν Ἴδρυμα Πατερικῶν Μελετῶν, Θεσσαλονίκη 1970, σελ. 61-67
Μιὰ ξεχωριστὴ σωματικὴ αἴσθηση, ἐν Καβάλᾳ προσφάτως, μ᾿ ἔκαμε νὰ καταλάβω ὅτι ἀγαπῶ τὴν Ἐκκλησία· τὴν Ἑλληνικὴ Ὀρθόδοξο Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ.

Τὴν ἄλλη μέρα ἐξηγοῦσα σὲ φίλους, ὅτι ἡ αἰσθηματικὴ αὐτὴ τοποθέτηση ἔλυε ὅλα τὰ προβλήματα, ποὺ μπορεῖ νά ῾χει ὁ ἄνθρωπος.

Ἐκεῖνοι ἔδειξαν πὼς σεβόντουσαν τὰ αἰσθήματά μου σὰ μιὰ ἀπὸ τὶς ἰδιοτροπίες μου, ἀλλὰ δὲν συμφωνῆσαν μαζί μου ὅτι ἡ Ἐκκλησία χωράει τὰ πάντα. Ἀνάφεραν ὅτι, καὶ σὰν ἀρχιτεκτονικὸ κτίσμα καὶ σὰν ἠθικὸς θεσμός, βρισκόταν σὲ παρακμή, στόν τόπο μας σήμερα. Εἶπαν ὅτι οὔτε μιὰ ὄμορφη ἢ ἱστορικὰ σημαντικὴ ἐκκλησία ὑπάρχει, ἐπὶ παραδείγματι στὴν πόλι τους, παρ᾿ ὅλο ὅτι αὐτή, πρώτη σ᾿ ὅλη τὴν Εὐρώπη, ὑποδέχτηκε τὸν Μέγαν Ἀπόστολο τῶν Ἐθνῶν.

Ἐσυνέχισαν τέλος μὲ σχόλια γύρω ἀπὸ τὴ μόρφωση καὶ ἠθικὴ τῶν σημερινῶν ἱερωμένων. Μοῦ θύμησαν τοὺς φίλους καὶ συγγενεῖς ποὺ πέσαν ἀπάνω μου, σὰν ἀγάπησα μιὰ κοπέλλα, ποὺ κατὰ τὴ γνώμη τους δὲν ἄξιζε.

Συλλογίστηκα λοιπὸν τὸ θάῤῥος, ἔναντι σὲ κάθε συμβατικὴ κοινωνικὴ ἀξιολόγηση, τοῦ Προφήτη Ἀββακούμ, ποὺ παντρεύτηκε πόρνη καὶ δὲν ἐπιχείρησα ν᾿ ἀπαντήσω μὲ λογικές, πιθανές, ὀρθὲς ἀντιῤῥήσεις. Τὸ ἐναντίον, ὑπερθεμάτισα σὲ ὅσα ἔλεγαν. Μπορεῖ, ἐτόνισα, αὐτὸ ποὺ συνήθως ἐννοοῦμε ὡς Ἐκκλησία, τὸ κτήριο ἢ ὁ κοινωνικὸς θεσμός, οἱ πέτρες καὶ ἡ λάσπη ἢ ὁ κάθε ταλαίπωρος θνητὸς ποὺ τὴν ὑπηρετεῖ, ὄχι μονάχα σήμερα, ἀλλὰ οὐδέποτε νὰ μὴν ὑπῆρξαν ἀξιόλογα. Ἐν συνεχείᾳ μάλιστα, πρὸς ἐπίῤῥωση τῶν λεγομένων μου, ἐπρόσθεσα καὶ σχετικὰ ἀνέκδοτα ἀπὸ τὴν Ἀπόκρυφη ἱστορία τοῦ Προκοπίου κι᾿ ἀπ᾿ ἄλλους Βυζαντινοὺς Χρονογράφους. Τὸ ζήτημα ὅμως ἐν τέλει, ὑπογράμμισα, δὲν εἶναι νὰ ἐξετάσουμε, ἂν ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι πράττουμε τὸ καλό, παρὰ ἐὰν εἶναι, ναὶ ἢ ὄχι ἀπὸ Θεοῦ καὶ κατὰ συγκατάβαση ἡ Ἐκκλησία μας, ἐν Χριστῷ δωρεά, ὅπως καὶ ἡ ὕπαρξή μας, ἀσχέτως ἂν ἡμεῖς διὰ τοῦ παρόντος βίου τὴν κατασπιλώνουμε.

# data[].attributes.headline
Χριστός Ανέστη!

# data[].attributes.subject
Χριστός Ανέστη!

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Εκδόσεις Υπακοή

# data[].attributes.attachment_link.title
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!

# data[].attributes.headline
Χριστός Ανέστη και Κ

# data[].attributes.body
Χριστός Ανέστη και Καλό Πάσχα , εύχομαι  υγεία, αγάπη και ευτυχία σε όλους.
Εύχομαι το Άγιο φως να φωτίσει τις καρδιές και τις ψυχές όλων!!!

# data[].attributes.body
Εύχομαι σε αυτές τις Άγιες μέρες ο Θεός να μας βοηθήσει να βρούμε τον έναν και σωστό δρόμο. Καλή Ανάσταση και το Άγιο φως ας φωτίσει τις ψυχές όλων μας.
Ραφαέλα μαθήτρια του Α2

# data[].attributes.headline
Το ποίημα του χωριού την Κυριακή των Βαΐων.

# data[].attributes.subject
Το ποίημα του χωριού την Κυριακή των Βαΐων.

# data[].attributes.body
Βάγια, Βάγια το Βαγιό,
τρώνε ψάρια και κολιό.
Και την άλλη Κυριακή
τρώνε το παχύ τ'αρνί.

# data[].attributes.attachment_caption
Νατάσα Βαρουτίδου

# data[].attributes.headline
Καλή Ανάσταση σε σας

# data[].attributes.body
Καλή Ανάσταση σε σας και τις οικογένειες σας. Να περάσετε υπέροχα!!!

# data[].attributes.headline
Να περάσουμε όμορφα τις πασχαλινές διακοπές και ν' αντλήσουμε δυνάμεις για το μετέπειτα διάστημα! Καλή Ανάσταση με ανάταση ψυχής κι αγάπη στις καρδιές όλων μας!

# data[].attributes.subject
Να περάσουμε όμορφα τις πασχαλινές διακοπές και ν' αντλήσουμε δυνάμεις για το μετέπειτα διάστημα! Καλή Ανάσταση με ανάταση ψυχής κι αγάπη στις καρδιές όλων μας!

# data[].attributes.body
Άρτεμη Προκοπίου

# data[].attributes.body
Εύχομαι καλό Πάσχα σε όλους και καλή Ανάσταση!!
Μαρία μαθήτρια του Α1

# data[].attributes.headline
Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση

# data[].attributes.subject
Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση

# data[].attributes.body
Χρόνια πολλά σε όλους!
Γιώργος μαθητής του Α2

# data[].attributes.body
Χρόνια πολλά
Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση σε όλους!!
Ραφαηλία Α2

# data[].attributes.headline
Χριστός Ανέστη 

# data[].attributes.subject
Χριστός Ανέστη 

# data[].attributes.body
Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση
Κατερίνα μαθήτρια του Α2

# data[].attributes.headline
Χρόνια πολλά!! 

# data[].attributes.subject
Χρόνια πολλά!! 

# data[].attributes.body
Σας εύχομαι καλό Πάσχα και καλή ξεκούραση!!
Ασμά μαθήτρια του Α2

# data[].attributes.headline
Χρόνια πολλά!

# data[].attributes.subject
Χρόνια πολλά!

# data[].attributes.body
Καλό Πάσχα και Καλή Ανάστσαη!
Ελισάβετ μαθήτρια του Α2

# data[].attributes.headline
Χρόνια πολλά, Χριστός Ανέστη!!!

# data[].attributes.subject
Χρόνια πολλά, Χριστός Ανέστη!!!

# data[].attributes.body
Καλό Πάσχα και καλή Ανάσταση
Στρατής, μαθητής Α2

# data[].attributes.body
https://youtu.be/nxGly9P12is

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΤΡΕΛΟ ΓΙΑΝΝΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
Το Χριστός Ανέστη σε όλες τις γλώσσες!

# data[].attributes.body
https://youtu.be/KhPEMhwWDaY

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιδού ο Νυμφίος έρχεται / Σοφία Μάνου // Κατερίνα Λέχου

# data[].attributes.body
https://youtu.be/P1cyKwm2fy4

# data[].attributes.attachment_link.title
Τον Νυμφώνα Σου Βλέπω | Σοφία Μάνου | Music Video

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=sSyOggKXESY

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
GPITRAL1 Λογοτεχνία Greek Audiobooks for free

# data[].attributes.attachment_link.title
Ω Γλυκύ μου Έαρ Ειρήνη Παππά Vangelis lyrics

# data[].attributes.headline
Πασχαλινές ευχές!

# data[].attributes.subject
Πασχαλινές ευχές!

# data[].attributes.body
Χρόνια Πολλά σε όλους και καλή Ανάσταση! Εύχομαι αυτή η Μεγάλη Εβδομάδα των Παθών να είναι ευλογημένη!!
Αμάντα, μαθήτρια του Α1 ΓΕ.Λ Παμφίλων

# data[].attributes.headline
Καλό Πάσχα!!!

# data[].attributes.subject
Καλό Πάσχα!!!

# data[].attributes.body
Να έχουμε όλοι ένα καλό Πάσχα και καλή Ανάσταση!!!
Μαριφύλη μαθήτρια της Α τάξης του ΓΕ.Λ Παμφίλων

# data[].attributes.body
ΕΥΧΟΜΑΙ ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΤΥΧΙΑ!
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΑΘΗΤΗΣ ΓΕ.Λ. ΠΑΜΦΙΛΩΝ

# data[].attributes.headline
Καλή Ανάσταση και καλό Πάσχα!

# data[].attributes.subject
Καλή Ανάσταση και καλό Πάσχα!

# data[].attributes.body
Εύχομαι καλές γιορτές σε όλους/ες με υγεία αγάπη και πολλά χαμόγελα!!
Χρυσούλα, μαθήτρια του Α1 ΓΕ.Λ. Παμφίλων

# data[].attributes.headline
Καλή Ανάσταση!

# data[].attributes.subject
Καλή Ανάσταση!

# data[].attributes.body
Εύχομαι Καλό Πάσχα σε όλους!
Ειρήνη, μαθήτρια του Α1 ΓΕ.Λ. Παμφίλων

# data[].attributes.attachment_link.title
Πασχαλινές-Εικόνες-διακόσμησης31

# data[].attributes.body
Εύχομαι σε όλους/ες καλή ξεκούραση και καλή Ανάσταση! Να περάσετε όμορφα!
Δήμητρα, μαθήτρια του Α1 ΓΕ.Λ. Παμφίλων

# data[].attributes.headline
Χρόνια πολλά!

# data[].attributes.subject
Χρόνια πολλά!

# data[].attributes.body
Εύχομαι καλό Πάσχα και καλή Ανάσταση!
Ντανιέλα, μαθήτρια Α1 ΓΕ.Λ. Παμφίλων.

# data[].attributes.body
Giotto di Bondone catalogue raisonné, 1966 Baccheschi

# data[].attributes.attachment_caption
Giotto - Scrovegni - -27- - Expulsion of the Money-changers from the Temple Πηγή: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Giotto_-_Scrovegni_-_-27-_-_Expulsion_

# data[].attributes.headline
ΚΥΡΙΑΚΗ (ΠΑΣΧΑ), 26

# data[].attributes.subject
ΚΥΡΙΑΚΗ (ΠΑΣΧΑ), 26

# data[].attributes.body
Καθαρή διάφανη μέρα. Φαίνεται ο άνεμος που ακινητεί με τη μορφή βουνού κει κατά τα δυτικά. Κι η θάλασσα με τα φτερά διπλωμένα, πολύ χαμηλά, κάτω από το παράθυρο.

Σου ‘ρχεται να πετάξεις ψηλά κι από κει να μοιράσεις δωρεάν την ψυχή σου. Ύστερα να κατεβείς και, θαρραλέα, να καταλάβεις τη θέση στον τάφο που σου ανήκει.

ΚΥΡΙΑΚΗ (ΠΑΣΧΑ), 26 β

Ασμάτιον

Ανεμόεσσα κόρη ενήλικη θάλασσα
πάρε το κίτρο που μου ‘δωκε ο Κάλβος
δικιά σου η χρυσή μυρωδιά

Μεθαύριο θα ‘ρθουν τ’ άλλα πουλιά

θα ‘ναι πάλι ελαφρές των βουνών οι γραμμές

μα βαριά η δική μου καρδία.
Οδυσσέας Ελύτης
Πηγή: https://www.olemygreece.gr/i-megali-evdomada-apo-ton-odissea-elyti/

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=Rn1Lk7uINj8&t=1s

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Ζωή Εν Τάφω-Ν.Ξυλούρης,Μ.Μητσιάς - ΕΡΤ (1977)

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=qKD6J2E-jSQ&t=91s

# data[].attributes.attachment_link.title
«Οι πόνοι της Παναγιάς» Κώστας Βάρναλης

# data[].attributes.attachment_caption
Ο άγγελος της Αστυπάλαιας (1966), Τα κολάζ του Οδυσσέα Ελύτη Πηγή: https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/6511

# data[].attributes.headline
Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ, 25

# data[].attributes.subject
Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ, 25

# data[].attributes.body
Περαστική από τη χθεσινή αϋπνία μου λίγο, για μια στιγμή, μου χαμογέλασε η θεούλα με τη μωβ κορδέλα

που από παιδάκι μού κυκλοφοράει τα μυστικά

Ύστερα χάθηκε πλέοντας δεξιά να πάει ν’ αδειάσει τον κουβά με τ’ απορρίμματά μου -της ψυχής αποτσίγαρα κι αποποιηματάκια- εκεί που βράζει ακόμη όλο παλιά νεότητα και αγέρωχο το πέλαγος.

Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ, 25 β

Πάλι μες στην κοιλιά της θάλασσας το μαύρο εκείνο σύννεφο που ανεβάζει κάπνες όπως φωνές επάνω από ναυάγιο

Χαμένοι αυτοί που πιάνονται από τ’ Άπιαστα

Όπως εγώ προχθές του αγίου Γεωργίου ανήμερα
που πήγα να παραβγώ μ’ αλόγατα όρθια και θωρακοφόρους
και μου χύθηκε όλη, όξω απ’ τη γης, η ερωτοπαθής ψυχή μου.
Οδυσσέας Ελύτης
Πηγή: https://www.olemygreece.gr/i-megali-evdomada-apo-ton-odissea-elyti/

# data[].attributes.headline
Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 24

# data[].attributes.subject
Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 24

# data[].attributes.body
Σαν να μονολογώ, σωπαίνω.

Ίσως και να ‘μαι σε κατάσταση βοτάνου ακόμη
φαρμακευτικού ή φιδιού μιας κρύας Παρασκευής

Ή μπορεί και ζώου από κείνα τα ιερά
με τ’ αυτί το μεγάλο γεμάτο ήχους βαρείς
και θόρυβο μεταλλικό από θυμιατήρια.

Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 24 β

Αντίς για όνειρο

Πένθιμος πράος ουρανός μες στο λιβάνι
αναθρώσκουν παλαιές Μητέρες ορθές σαν κηροπήγια
τυφεκιοφόροι νεοσύλλεκτοι σε ανάπαυση
μικρά σκάμματα ορθογώνια, ραντιστήρια, νάρκισσοι.

Σαν να ‘μαι λέει, ο θάνατος ο ίδιος αλλ’

ακόμη νέος αγένειος που μόλις ξεκινά

κι ακούει πρώτη φορά μέσα στο θάμβος των κεριών

το “δεύτε λάβετε τελευταίον ασπασμόν”.
Οδυσσέας Ελύτης
Πηγή: https://www.olemygreece.gr/i-megali-evdomada-apo-ton-odissea-elyti/

# data[].attributes.headline
Μ. ΠΕΜΠΤΗ, 23

# data[].attributes.subject
Μ. ΠΕΜΠΤΗ, 23

# data[].attributes.body
Μέρα τρεμάμενη όμορφη σαν νεκροταφείο
με κατεβασιές ψυχρού ουρανού

Γονατιστή Παναγία κι αραχνιασμένη

Τα χωματένια πόδια μου άλλοτε

(Πολύ νέος ή και ανόητα όμορφος θα πρέπει να ήμουν)

Οι και δύο και τρεις ψυχές που δύανε

Γέμιζαν τα τζάμια ηλιοβασίλεμα.

Μ. ΠΕΜΠΤΗ, 23 β

Σωστός θεός. Όμως κι αυτός έπινε το φαρμάκι του
γουλιά γουλιά καθώς του είχε ταχθεί
εωσότου ακούστηκε η μεγάλη έκρηξη.

Χάθηκαν τα βουνά. Και τότε αλήθεια φάνηκε
πίσω από το πελώριο πηγούνι ο κύλικας

Κι αργότερα οι νεκροί μες στους ατμούς, εκτάδην.
Οδυσσέας Ελύτης
Πηγή: https://www.olemygreece.gr/i-megali-evdomada-apo-ton-odissea-elyti/

# data[].attributes.headline
Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ, 22

# data[].attributes.subject
Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ, 22

# data[].attributes.body
Ολοένα οι κάκτοι μεγαλώνουν κι ολοένα οι άνθρωποι ονειρεύονται σαν να ‘ταν αιώνιοι. Όμως το μέσα μέρος του Ύπνου έχει όλο φαγωθεί και μπορείς τώρα να ξεχωρίσεις καθαρά τι σημαίνει κείνος ο μαύρος όγκος που σαλεύει

Ο λίγες μέρες πριν ακόμη μόλις αναστεναγμός

Και τώρα μαύρος αιώνας.
Οδυσσέας Ελύτης
Πηγή: https://www.olemygreece.gr/i-megali-evdomada-apo-ton-odissea-elyti/

# data[].attributes.attachment_caption
Το μήνυμα (1968), Τα κολάζ του Οδυσσέα Ελύτη Πηγή: https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/6511

# data[].attributes.body
Μόλις σήμερα βρήκα το θάρρος και ξεσκέπασα το κηπάκι σαν φέρετρο. Με πήραν κατάμουτρα οι μυρωδιές, λεμόνι, γαρίφαλο.

Ύστερα παραμέρισα τα χρόνια, τα φρέσκα πέταλα και να: η μητέρα μου, μ’ ένα μεγάλο άσπρο καπέλο και το παλιό χρυσό ρολόι της κρεμασμένο στο στήθος.

Θλιμμένη και προσεκτική. Πρόσεχε κάτι ακριβώς πίσω από μένα.

Δεν πρόφτασα να γυρίσω να δω, γιατί λιποθύμησα.
Οδυσσέας Ελύτης
Πηγή: https://www.olemygreece.gr/i-megali-evdomada-apo-ton-odissea-elyti/

# data[].attributes.attachment_caption
Η προσφορά (1967), Τα κολάζ του Ελύτη Πηγή: https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/6511 

# data[].attributes.headline
Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ, 20

# data[].attributes.subject
Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ, 20

# data[].attributes.body
Κατάκοπος από τις ουράνιες περιπέτειες, έπεσα τις πρωινές ώρες να κοιμηθώ.

Στο τζάμι, με κοίταζε η παλαιά Σελήνη, φορώντας την προσωπίδα του Ήλιου.
Οδυσσέας Ελύτης
Πηγή: https://www.olemygreece.gr/i-megali-evdomada-apo-ton-odissea-elyti/

# data[].attributes.headline
Ψαλμός Αποδείπνου - Κύριε των Δυνάμεων 

# data[].attributes.subject
Ψαλμός Αποδείπνου - Κύριε των Δυνάμεων 

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=OcPzjpHwnvA
Κύριε των Δυνάμεων, μεθ' ημών γενού, άλλον γαρ εκτός σου βοηθόν, εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των Δυνάμεων, ελέησον ημάς.
Στίχ. Αινείτε τον Θεόν εν τοις Αγίοις αυτού, αινείτε αυτόν εν στερεώματι της δυνάμεως αυτού.
Κύριε των Δυνάμεων, μεθ' ημών γενού, άλλον γαρ εκτός σου βοηθόν, εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των Δυνάμεων, ελέησον ημάς.
Στίχ. Αινείτε αυτόν επί ταις δυναστείας αυτού, αινείτε αυτόν κατά το πλήθος της μεγαλωσύνης αυτού.
Κύριε των Δυνάμεων, μεθ' ημών γενού, άλλον γαρ εκτός σου βοηθόν, εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των Δυνάμεων, ελέησον ημάς.
Στίχ. Αινείτε αυτόν εν ήχω σάλπιγγος, αινείτε αυτόν εν ψαλτηρίω και κιθάρα.
Κύριε των Δυνάμεων, μεθ' ημών γενού, άλλον γαρ εκτός σου βοηθόν, εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των Δυνάμεων, ελέησον ημάς.
Στίχ. Αινείτε αυτόν εν τυμπάνω και χορώ, αινείτε αυτόν εν χορδαίς και οργάνω.
Κύριε των Δυνάμεων, μεθ' ημών γενού, άλλον γαρ εκτός σου βοηθόν, εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των Δυνάμεων, ελέησον ημάς.
Στίχ. Αινείτε αυτόν εν κυμβάλοις ευήχοις, αινείτε αυτόν εν κυμβάλοις αλαλαγμού, Πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον.
Κύριε των Δυνάμεων, μεθ' ημών γενού, άλλον γαρ εκτός σου βοηθόν, εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των Δυνάμεων, ελέησον ημάς.

Αινείτε τον Θεόν εν τοις Αγίοις αυτού.  Αινείτε αυτόν εν στερεώματι της δυνάμεως αυτού.

Κύριε των Δυνάμεων, μεθ' ημών γενού, άλλον γαρ εκτός σου βοηθόν, εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των Δυνάμεων, ελέησον ημάς.
Πηγή: https://prayer.enavasi.gr/content/%CF%88%CE%B1%CE%BB%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%B5%CE%AF%CF%80%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B5-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B4%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%BC%CE%B5%CF%89%CE%BD

# data[].attributes.attachment_link.title
Ύμνοι μεγάλου αποδείπνου - Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία

# data[].attributes.headline
«Ὅτε οἱ ἔνδοξοι 

# data[].attributes.body
«Ὅτε οἱ ἔνδοξοι Μαθηταί, ἐν τῷ νιπτῆρι τοῦ Δείπνου ἐφωτίζοντο, τότε Ἰούδας ὁ δυσσεβής, φιλαργυρίαν νοσήσας ἐσκοτίζετο, καί ἀνόμοις κριταῖς, σέ τόν δίκαιον Κριτήν παραδίδωσι. Βλέπε χρημάτων ἐραστά, τόν διά ταῦτα ἀγχόνῃ χρησάμενον, φεῦγε ἀκόρεστον ψυχήν τήν Διδασκάλῳ τοιαῦτα τολμήσασαν. Ὁ περί πάντας ἀγαθός, Κύριε δόξα σοι».
https://www.pemptousia.gr/wp-content/uploads/2019/04/ote-oi-endoksoi.mp3
Πηγή: https://www.pemptousia.gr/2021/04/ote-i-endoxi-mathite-vatopedinos-choros/

# data[].attributes.headline
Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση!

# data[].attributes.subject
Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση!

# data[].attributes.body
Εύχομαι σε όλους και όλες να περάσετε όμορφα αυτές τις άγιες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας και να δεχθείτε με αγάπη, ελπίδα και αισιοδοξία το χαρμόσυνο άγγελμα της Αναστάσεως του Θεανθρώπου.

Βρικέλλη Βασιλεία, φιλόλογος.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=lJ057J2ep-g&t=11s

# data[].attributes.attachment_link.title
THE GREAT PAINTING: The Lamentation of Christ

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=aM2WSQXAXY8

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Γιώργος Παπαστεφάνου

# data[].attributes.attachment_link.title
Έλλη Λαμπέτη - Μεγαλοβδόμαδο

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=DroCyIJ94mQ&t=18s

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ντοκιμαντέρ Για Όλους

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει κείμενα της Μ. Πέμπτης (1979) [HD 720p]

# data[].attributes.body
https://www.ert.gr/ert-arxeio/megali-tetarti-me-tin-elli-lampeti/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Παρακολουθείστε ένα σπάνιο ντοκουμέντο του 1979 από το Αρχείο της ΕΡΤ, όπου η ηθοποιός Έλλη Λαμπέτη διαβάζει περικοπές από τα Ευαγγέλια.

ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ. ΔΙΑΒΑΖΕΙ Η ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ

ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

(video)

Σειρά έξι δεκαπεντάλεπτων εκπομπών, σε σκηνοθεσία του Παντελή Βούλγαρη, στις οποίες η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και από τους Ύμνους και τα Εγκώμια της Μεγάλης Εβδομάδας. Σε ορισμένα σημεία γίνεται χρήση φωτογραφικού και κινηματογραφικού υλικού.

Στην τρίτη εκπομπή, της Μεγάλης Τετάρτης, η Λαμπέτη διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο (στίχους από τα κεφάλαια: ΚΑ', ΚΒ', ΚΓ', ΚΔ', ΚΕ', ΚΣΤ').

Οι εκπομπές προβλήθηκαν για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 1979 από την τηλεόραση της τότε ΥΕΝΕΔ. Το σπάνιο αυτό υλικό των εκπομπών, κινηματογραφημένο σε ασπρόμαυρο φιλμ, ήταν χαμένο και εντοπίστηκε ξανά το 1995 στο πλαίσιο των εργασιών ταξινόμησης του οπτικοακουστικού αρχείου της ΕΡΤ. Μετά την αποκατάστασή του στο οπτικοακουστικό εργαστήριο του Αρχείου, η σειρά επαναπροβλήθηκε από την ΕΤ 2, τον Απρίλιο του 1996.

Σκηνοθεσία: Παντελής Βούλγαρης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Νίκος Καβουκίδης

Ημερομηνία πρώτης προβολής: 18Απριλίου 1979

Δείτε περισσότερα στο archive.ert.gr

# data[].attributes.attachment_link.title
Μεγάλη Τετάρτη με την Έλλη Λαμπέτη

# data[].attributes.attachment_link.description
Παρακολουθείστε ένα σπάνιο ντοκουμέντο του 1979 από το Αρχείο της ΕΡΤ, όπου η ηθοποιός Έλλη Λαμπέτη διαβάζει περικοπές από τα Ευαγγέλια. ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ. ΔΙΑΒΑΖΕΙ Η ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ (video) Σειρά έξι δεκαπεντάλεπτων εκπομπών, σε σκηνοθεσία του Παντελή Βούλγαρη, στις οποίες η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και από τους Ύμνους και τα Εγκώμια της Μεγάλης Εβδομάδας.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=l2JKLf0WC7s

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ ΔΙΑΒΑΖΕΙ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

# data[].attributes.body
https://archive.ert.gr/8141/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Σειρά έξι δεκαπεντάλεπτων εκπομπών, σε σκηνοθεσία του ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ, στις οποίες η αξέχαστη ηθοποιός ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και ύμνους στης Μεγάλης Εβδομάδας.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ. ΔΙΑΒΑΖΕΙ Η ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ - archive.ert.gr

# data[].attributes.attachment_link.description
ΜΕΓΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 0000008141 Σειρά έξι δεκαπεντάλεπτων εκπομπών, σε σκηνοθεσία του ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ, στις οποίες η αξέχαστη ηθοποιός ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και ύμνους στης Μεγάλης Εβδομάδας. Πλήρης Τεκμηρίωση Κωδικός Τεκμηρίου 0000008141 Τύπος ψηφιακού αρχείου Βίντεο Τίτλος ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ.

# data[].attributes.body
https://archive.ert.gr/8142/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Επεισόδιο:001 ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ
0000008142

Σειρά έξι δεκαπεντάλεπτων εκπομπών, σε σκηνοθεσία του ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ, στις οποίες η αξέχαστη ηθοποιός ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ. ΔΙΑΒΑΖΕΙ Η ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ - archive.ert.gr

# data[].attributes.attachment_link.description
Επεισόδιο:001 ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 0000008142 Σειρά έξι δεκαπεντάλεπτων εκπομπών, σε σκηνοθεσία του ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ, στις οποίες η αξέχαστη ηθοποιός ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας. Πλήρης Τεκμηρίωση Κωδικός Τεκμηρίου 0000008142 Τύπος ψηφιακού αρχείου Βίντεο Τίτλος ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ.

# data[].attributes.headline
Σε πολλά μέρη της Ελ

# data[].attributes.body
Σε πολλά μέρη της Ελλάδας την Κυριακή του Πάσχα ψήνουν το αρνί στη σούβλα, μαζί με το κοκορέτσι. Το αρνί που τρώμε το Πάσχα συμβολίζει τον Χριστό που θυσιάστηκε σαν το αρνί για την σωτηρία όλης της ανθρωπότητας.

Το απόγευμα στην Εκκλησία γίνεται ο Εσπερινός της Αγάπης. Οι Χριστιανοί ανταλλάσσουν αδελφικό ασπασμό διαβάζοντας το Ευαγγέλιο σε διάφορες σε διάφορες γλώσσες. Από την Κυριακή του Πάσχα και για 40 ημέρες οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί χαιρετούν ο ένας τον άλλον λέγοντας "Χριστός Ανέστη" και απαντώντας "Αληθώς Ανέστη".

Την Κυριακή του Πάσχα εκτός απ' τα αυγά σε μερικά μέρη καθαγιάζεται και ο Αμνός του Πάσχα και διανέμεται στους εκκλησιαζόμενους από τον παπά. Αυτοί φέρνουν τη μερίδα τους στο σπίτι τους και όλα τα μέλη της οικογένειάς τους παίρνουν από το αγιασθέν κρέας. Αυτό είναι "το καταβόλι" των Κερκυραίων.

Μετά τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου και τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής του Πάσχα οι πιστοί κατά παλιά συνήθεια, μόλις επιστρέψουν από την Εκκλησία, παρακάθονται σε πρόγευμα και γεύονται κάποια πατροπαράδοτα φαγητά: μαγειρίτσα και σαλάτα με σαρδέλες ή ψητό της κατσαρόλας σε πολλά μέρη, τυρόπιτα και γαλατόπιτα στην Ήπειρο κ.α.

Σαν πρώτο όμως φαγητό τρώνε παντού κόκκινο αυγό, σύμφωνα με το τάμα που έκαναν το βράδυ της Αποκριάς: "με τ' αυγό να τα' ανοίξω!". Είναι κοινή συνήθεια να τσουγκρίζουν τα αυγά, δηλ. να κτυπά ο ένας τ' αυγό του άλλου, μύτη με μύτη κ.λπ. Τότε παίρνουν από το εικονοστάσι το κόκκινο αυγό του περασμένου χρόνου και τοποθετούν ένα καινούργιο.
Στη Σινώπη "άμα τελείωνε η Ανάσταση, πήγαιναν σπίτι, έπαιρναν από το εικονοστάσι το κόκκινο αυγό του περασμένου χρόνου, κάθονταν στο τραπέζι, πάστρευαν το παλιό αυγό κι έτρωγε ο καθένας λίγο για χάρη τον Χριστού. Κατόπιν έπαιρναν τα καινούργια, τα αυγά του Καλού Λόγου και έλεγαν το Χριστός Ανέστη και αφού τσουγκρίζανε  τα έτρωγαν. Ένα από τα καινούργια αυγά του Καλού Λόγου έβαζαν πάλι στο εικονοστάσι".
Σε μερικούς τόπους το τραπέζι δεν το σηκώνουν επί τρεις ημέρες, τα δε ψίχουλα τα ρίχνουν στ' αμπέλια, για να μεταοθεί σ' αυτά η αφθονία.
Αλλά το κύριο φαγητό του Πασχαλινού τραπεζιού είναι το αρνί, το οποίο ψήνουν στη σούβλα ή γεμιστό με ρύζι, κουκουνάρια και σταφίδες στο φούρνο.

Σε πολλά μέρη το πασχαλινό αρνί αγιάζει ο παπάς, ο οποίος περιέρχεται από σπίτι σε σπίτι. Π.χ. "Κάθε Ροδίτης, φτωχός ή πλούσιος, το θεωρεί καλό στο σπιτικό του να σφάξει τη Λαμπρή ένα ρίφι η αρνί, που το λένε πασκάτη ή λαμπριώτη. Το παραγεμίζουν με χοντρό σιτάρι αλεσμένο στο χερόμυλο) και βάλλοντάς το σε μια λεκάνη το ψήνουν στο φούρνο. Μετά την απόλυση, στην πρώτη Ανάσταση ο παπάς του χωριού γυρίζει όλους τους φούρνους ευλογώντας όλες τις λεκάνες με την σχετική ευχή του ευχολογίου, παίρνει τον κόπο του, (ένα κομμάτι ψημένο κρέας και λίγη γέμιση)".
Πηγή: https://www.cretalive.gr/politismos/kyriaki-toy-pasha-hristos-anesti-1

# data[].attributes.attachment_link.title
Κυριακή του Πάσχα… Χριστός Ανέστη!

# data[].attributes.attachment_link.description
Ας θυμηθούμε τους εορτασμούς σε παλιότερους καιρούς στον τόπο μας!

# data[].attributes.headline
H ημερομηνία εορτασμ

# data[].attributes.body
H ημερομηνία εορτασμού του Πάσχα, καθορίστηκε από την Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο της Βιθυνίας στη Νίκαια, το 325 μ. Χ. Αποφασίστηκε να γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας και μετά το Πάσχα των Ιουδαίων.
Πηγή: https://www.cretalive.gr/politismos/kyriaki-toy-pasha-hristos-anesti-1

# data[].attributes.headline
Τσαρούχης Γιάννης-Ea

# data[].attributes.body
Τσαρούχης Γιάννης-Easter Egg, 1965
Πηγή: https://paletaart3.wordpress.com/2015/10/06/%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BF-%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BD%CE%AC%CE%BA%CE%B7-benaki-museum-part-ii/%CF%84%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%8D%CF%87%CE%B7%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82-easter-egg-1965-2/

# data[].attributes.body
Giotto di Bondone - No. 25 Scenes from the Life of Christ - 9. Raising of Lazarus
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Giotto_di_Bondone_-_No._25_Scenes_from_the_Life_of_Christ_-_9._Raising_of_Lazarus_-_WGA09204.jpg

# data[].attributes.body
Giotto di Bondone (ca. 1266–1337), Scenes from the Life of Christ: Lamentation, 1304–1306
Πηγή: http://ieg-ego.eu/en/threads/european-media/en/mediainfo/giotto-di-bondone-ca.-126620131337-scenes-from-the-life-of-christ-lamentation-130420131306

# data[].attributes.body
Giotto di Bondone No. 35 Scenes from the Life of Christ: 19. Crucifixion
Πηγή: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Giotto_di_Bondone_035.jpg

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=YA-0nX330tw

# data[].attributes.attachment_link.title
Konstantinos Paliatsaras sings the Troparion of Kassiani

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=xohgQfeTK5w

# data[].attributes.attachment_link.title
ΔΥΟ ΚΑΙ ΠΟΝΗΡΑ ΕΠΟΙΗΣΕΝ Ο ΠΡΩΤΟΤΟΚΟΣ ΥΙΟΣ ΜΟΥ ΙΣΡΑΗΛ

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=Ewzr-ioQ_9k

# data[].attributes.attachment_link.title
The Gospel According to St Matthew (1964) - Pasolini

# data[].attributes.headline
"Ξερά οστά, ζήστε"! Το όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ, που διαβάζεται τη Μεγάλη Παρασκευή

# data[].attributes.subject
"Ξερά οστά, ζήστε"! Το όραμα του προφήτη Ιεζεκιήλ, που διαβάζεται τη Μεγάλη Παρασκευή

# data[].attributes.body
Καὶ ἐγένετο ἐπ᾿ ἐμὲ χεὶρ Κυρίου, καὶ ἐξήγαγέ με ἐν πνεύματι Κύριος καὶ ἔθηκέ με ἐν μέσῳ τοῦ πεδίου, καὶ τοῦτο ἦν μεστὸν ὀστέων ἀνθρωπίνων· καὶ περιήγαγέ με ἐπ᾿ αὐτὰ κυκλόθεν κύκλῳ, καὶ ἰδοὺ πολλὰ σφόδρα ἐπὶ προσώπου τοῦ πεδίου, ξηρὰ σφόδρα. καὶ εἶπε πρός με· υἱὲ ἀνθρώπου, εἰ ζήσεται τὰ ὀστέα ταῦτα; καὶ εἶπα· Κύριε Κύριε, σὺ ἐπίστῃ ταῦτα. καὶ εἶπε πρός με· προφήτευσον ἐπὶ τὰ ὀστᾶ ταῦτα καὶ ἐρεῖς αὐτοῖς· τὰ ὀστᾶ τὰ ξηρά, ἀκούσατε λόγον Κυρίου.

τάδε λέγει Κύριος τοῖς ὀστέοις τούτοις· ἰδοὺ ἐγὼ φέρω ἐφ᾿ ὑμᾶς πνεῦμα ζωῆς καὶ δώσω ἐφ᾿ ὑμᾶς νεῦρα καὶ ἀνάξω ἐφ᾿ ὑμᾶς σάρκας, καὶ ἐκτενῶ ἐφ᾿ ὑμᾶς δέρμα καὶ δώσω πνεῦμά μου εἰς ὑμᾶς, καὶ ζήσεσθε· καὶ γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι Κύριος.

καὶ ἐπροφήτευσα καθὼς ἐνετείλατό μοι. καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἐμὲ προφητεῦσαι καὶ ἰδοὺ σεισμός, καὶ προσήγαγε τὰ ὀστᾶ ἑκάτερον πρὸς τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ. καὶ εἶδον καὶ ἰδοὺ ἐπ᾿ αὐτὰ νεῦρα καὶ σάρκες ἐφύοντο, καὶ ἀνέβαινεν ἐπ᾿ αὐτὰ δέρμα ἐπάνω, καὶ πνεῦμα οὐκ ἦν ἐπ᾿ αὐτοῖς. καὶ εἶπε πρός με· προφήτευσον ἐπὶ τὸ πνεῦμα, προφήτευσον, υἱὲ ἀνθρώπου, καὶ εἰπὸν τῷ πνεύματι· τάδε λέγει Κύριος· ἐκ τῶν τεσσάρων πνευμάτων ἐλθὲ καὶ ἐμφύσησον εἰς τοὺς νεκροὺς τούτους, καὶ ζησάτωσαν. καὶ ἐπροφήτευσα καθότι ἐνετείλατό μοι·καὶ εἰσῆλθεν εἰς αὐτοὺς τὸ πνεῦμα, καὶ ἔζησαν καὶ ἔστησαν ἐπὶ τῶν ποδῶν αὐτῶν, συναγωγὴ πολλὴ σφόδρα. καὶ ἐλάλησε Κύριος πρός με λέγων· υἱὲ ἀνθρώπου, τὰ ὀστᾶ ταῦτα πᾶς οἶκος Ἰσραήλ ἐστι, καὶ αὐτοὶ λέγουσι· ξηρὰ γέγονε τὰ ὀστᾶ ἡμῶν, ἀπόλωλεν ἡ ἐλπὶς ἡμῶν, διαπεφωνήκαμεν. διὰ τοῦτο προφήτευσον καὶ εἰπὸν πρὸς αὐτούς· τάδε λέγει Κύριος·

ἰδοὺ ἐγὼ ἀνοίγω τὰ μνήματα ὑμῶν καὶ ἀνάξω ὑμᾶς ἐκ τῶν μνημάτων ὑμῶν καὶ εἰσάξω ὑμᾶς εἰς τὴν γῆν τοῦ Ἰσραήλ, καὶ γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι Κύριος ἐν τῷ ἀνοῖξαί με τοὺς τάφους ὑμῶν τοῦ ἀναγαγεῖν με ἐκ τῶν τάφων τὸν λαόν μου. καὶ δώσω πνεῦμά μου εἰς ὑμᾶς, καὶ ζήσεσθε, καὶ θήσομαι ὑμᾶς ἐπὶ τὴν γῆν ὑμῶν, καὶ γνώσεσθε ὅτι ἐγὼ Κύριος· λελάληκα καὶ ποιήσω, λέγει Κύριος.
Πηγή: https://proskynitis.blogspot.com/2014/01/blog-post_292.html

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=I0lk2MsEYnI

# data[].attributes.attachment_link.title
Αλκίνοος Ιωαννίδης / Μεγάλη Πέμπτη | Diesi in Concert

# data[].attributes.body
https://archive.ert.gr/8136/

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ. ΔΙΑΒΑΖΕΙ Η ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ - archive.ert.gr

# data[].attributes.attachment_link.description
ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ 0000008136 Σειρά έξι δεκαπεντάλεπτων εκπομπών, σε σκηνοθεσία του ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ, στις οποίες η αξέχαστη ηθοποιός ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας. Κωδικός Τεκμηρίου 0000008136 Τύπος ψηφιακού αρχείου Βίντεο Τίτλος ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ. ΔΙΑΒΑΖΕΙ Η ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ Χρονολογία Παραγωγής 1979 Ημερομηνία Πρώτης Προβολής [...]

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=AT3mWU9PNpA

# data[].attributes.attachment_link.title
«Πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα...» - Οδοιπορικό στο Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων

# data[].attributes.body
Giotto di Bondone - No. 26 Scenes from the Life of Christ - 10. Entry into Jerusalem
Πηγή: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Giotto_di_Bondone_-_No._26_Scenes_from_the_Life_of_Christ_-_10._Entry_into_Jerusalem_-_WGA09206.jpg

# data[].attributes.headline
 «Τη Αγία και Μεγάλη Τρίτη της των δέκα παρθένων παραβολής, της εκ του Ιερού Ευαγγελίου μνείαν ποιούμεθα»

# data[].attributes.subject
 «Τη Αγία και Μεγάλη Τρίτη της των δέκα παρθένων παραβολής, της εκ του Ιερού Ευαγγελίου μνείαν ποιούμεθα»

# data[].attributes.body
Πηγή: https://oikohouse.wordpress.com/2019/04/23/%CF%84%CE%B7-%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B4%CE%AD%CE%BA%CE%B1-%CF%80/

# data[].attributes.headline
Νικόλαος Γύζης, Ιδού

# data[].attributes.body
Νικόλαος Γύζης, Ιδού ο νυμφίος έρχεται (1899-1900)
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CE%B4%CE%BF%CF%8D_%CE%BF_%CE%BD%CF%85%CE%BC%CF%86%CE%AF%CE%BF%CF%82_%CE%AD%CF%81%CF%87%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9

# data[].attributes.body
“The Entombment of Christ“, Caravaggio, 1602–1603
Πηγή: https://en.wikipedia.org/wiki/The_Entombment_of_Christ_(Caravaggio)

# data[].attributes.headline
«Άνθη Επιταφίου» Νικ

# data[].attributes.body
«Άνθη Επιταφίου» Νικηφόρος Λύτρας, 1901, Κληροδότημα Απόστολου Χατζηαργύρη<p>Πηγή: <a target="_blank" href="https://www.iefimerida.gr">iefimerida.gr</a> - <a target="_blank" href="https://www.iefimerida.gr/politismos/anastasi-aygo-pasha-nikiforos-lytras-pinakes">Τα άνθη του Επιταφίου, το αυγό του Πάσχα -Οι αριστουργηματικοί πίνακες του Νικηφόρου Λύτρα από τον 19ο αιώνα και η ιστορία τους[εικόνες] - iefimerida.gr</a></p>

# data[].attributes.headline
«Το ωόν του Πάσχα» Ν

# data[].attributes.body
«Το ωόν του Πάσχα» Νικηφόρος Λύτρας, 1874-1875, Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού<p>Πηγή: <a target="_blank" href="https://www.iefimerida.gr">iefimerida.gr</a> - <a target="_blank" href="https://www.iefimerida.gr/politismos/anastasi-aygo-pasha-nikiforos-lytras-pinakes">Τα άνθη του Επιταφίου, το αυγό του Πάσχα -Οι αριστουργηματικοί πίνακες του Νικηφόρου Λύτρα από τον 19ο αιώνα και η ιστορία τους[εικόνες] - iefimerida.gr</a></p>

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=pz4wAUlXyhc&t=1s

# data[].attributes.attachment_link.title
Μανώλης Μητσιάς - Μέγα Σάββατο | Manolis Mitsias - Mega Savvaton (Official Lyric Video)

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=2g8mjKgAN5g

# data[].attributes.attachment_link.title
Μανώλης Μητσιάς - Μεγάλη Δευτέρα | Manolis Mitsias - Megali Deftera (Official Lyric Video)

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=svNa5E1bdvs

# data[].attributes.attachment_link.title
Μανώλης Μητσιάς - Μεγάλη Παρασκευή | Manolis Mitsias - Megali Paraskevi (Official Lyric Video)

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=N408LsEhmNI

# data[].attributes.attachment_link.title
Μανώλης Μητσιάς - Μεγάλη Πέμπτη | Manolis Mitsias - Megali Pempti (Official Lyric Video)

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=slgCQxTpAl0

# data[].attributes.attachment_link.title
Μανώλης Μητσιάς - Μεγάλη Τετάρτη | Manolis Mitsias - Megali Tetarti (Official Lyric Video)

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=qnYADR5CREs

# data[].attributes.attachment_link.title
Μανώλης Μητσιάς - Μεγάλη Τρίτη | Manolis Mitsias - Megali Triti (Official Lyric Video)

# data[].attributes.headline
Μέγα Σάββατο

# data[].attributes.body
Μέγα Σάββατον
Όλα στερέψαν σιγά σιγά.
Τα περιστέρια πετούν αργά
σε λίμνες άνυδρες βάλτους υγρούς
σε διψασμένους κήπους κι αγρούς.

Πίσω απʼ τους λόφους τους χαμηλούς
με τους προφήτες και τους τρελούς
στέκουν παράμερα τρία παιδιά
σα γλαροπούλια στην αμμουδιά.

Μες στων καιρών την ανημποριά
διώξε το γρέγο και το βοριά
και ξαναγύρισε ήλιε στη γη
με του θριάμβου σου την κραυγή.
Νίκος Γκάτσος, «Μέρες Επιταφίου»
Πηγή: http://www.poiein.gr/2017/04/12/isseio-aeuooio-iynao-adheoaossio/

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Παρασ

# data[].attributes.body
Μεγάλη Παρασκευή
Βαριά τα βήματά μου σέρνω
στο φως της μέρας το θαμπό
κρίνα της άνοιξης σου φέρνω
και στο σταυρό σου τʼ ακουμπώ
φίλε δακρυοπότιστε
των πρωτίστων πρώτιστε.
των πρωτίστων πρώτιστε.

Άρρωστος κύλησε ο αιώνας
κι ο ήλιος βγαίνει μισερός
σαν το φτερό της χελιδόνας
που το σακάτεψε ο καιρός
φίλε τρισμακάριστε
των αρίστων άριστε.
των αρίστων άριστε.

Σήμερα ο Άδης ηνεώχθη
γεφύρι εγίνη ο Γολγοθάς
και στου θανάτου εσύ την όχθη
άφατο δρόμο ακολουθάς
έγγιστε κι ανέγγιστε
των μεγίστων μέγιστε.
των μεγίστων μέγιστε.
Νίκος Γκάτσος, «Μέρες Επιταφίου»
Πηγή: http://www.poiein.gr/2017/04/12/isseio-aeuooio-iynao-adheoaossio/

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Πέμπτ

# data[].attributes.body
Μεγάλη Πέμπτη
Αυτός που κρέμασε τον ήλιο
στο μεσοδόκι τʼ ουρανού
κρέμεται σήμερα σε ξύλο
ίλεως Κύριε γενού!
Και στʼ ασπαλάθια της ερήμου
μια μάνα φώναξε: «παιδί μου»!

Με του Απριλιού τʼ αρχαία μάγια
με των δαιμόνων το φιλί
μπήκε στο σπίτι κουκουβάγια
μπήκε κοράκι στην αυλή.
Κι όλα τʽ αγρίμια στο λαγκάδι
πήραν το δρόμο για τον Άδη.

Θα ξανασπείρει καλοκαίρια
στην άγρια παγωνιά του νου
αυτός που κάρφωσε τʼ αστέρια
στην άγια σκέπη τʼ ουρανού.
Κι εγώ κι εσύ κι εμείς κι οι άλλοι
θα γεννηθούμε τότε πάλι.
Νίκος Γκάτσος, «Μέρες Επιταφίου»
Πηγή: http://www.poiein.gr/2017/04/12/isseio-aeuooio-iynao-adheoaossio/

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Τετάρ

# data[].attributes.body
Μεγάλη Τετάρτη
Τετάρτη των τεφρών και των παθών
ο θάνατος δεν έχει παρελθόν.
Τετάρτη των ψυχών και των αγγέλων
ο θάνατος δεν έχει ούτε μέλλον.

Του σύμπαντος ηχεί το εκκρεμές
ξυπνήστε νʼ αποδώσουμε τιμές.
Φανήκαν οι ουράνιοι στρατηλάτες
σα σκοτεινού Ρουβίκωνα Γαλάτες.

Της γης αναθαρρήσαν οι πληγές.
Πότε θʼ ανάψει ο ήλιος πυρκαγιές
να κάψουν το παλάτι του Ηρώδη
και τʼ άνθος του κακού να γίνει ρόδι.
Νίκος Γκάτσος, «Μέρες Επιταφίου»
Πηγή: http://www.poiein.gr/2017/04/12/isseio-aeuooio-iynao-adheoaossio/

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Τρίτη

# data[].attributes.body
Μεγάλη Τρίτη

Κάτω απʼ τα λάβαρα της Ρώμης
στην τέντα της Μαγδαληνής
εσύ πατέρας της συγγνώμης
κι εμείς παιδιά της ηδονής.

Βραχνή ακούστηκε η κραυγή
στα καπηλειά της πολιτείας
εσύ αμνίον για σφαγή
κι εμείς κριοί της αμαρτίας.

Δε σε πτοήσαν οι Πιλάτοι
ούτʼ ο καιρός που ειν΄ εγγύς
εσύ στων ουρανών τα πλάτη
κι εμείς παρείσακτοι της γης.
Νίκος Γκάτσος, «Μέρες Επιταφίου»
Πηγή: http://www.poiein.gr/2017/04/12/isseio-aeuooio-iynao-adheoaossio/

# data[].attributes.headline
Μεγάλη Δευτέ

# data[].attributes.body
Μεγάλη Δευτέρα
Περίμενέ με μάνα μου περίμενέ με ακόμα
ώσπου να φτάσει η άνοιξη στο παγωμένο χώμα.

Περίμενέ με μάνα μου σαν το πουλί του νότου
που σμίγει μάτι και φτερό να βρει τον ουρανό του.

Περίμενέ με μάνα μου κάποια Παρασκευή σου
στην πύλη του παράδεισου στο φρέαρ της αβύσσου.
Νίκος Γκάτσος, «Μέρες Επιταφίου»
Πηγή: http://www.poiein.gr/2017/04/12/isseio-aeuooio-iynao-adheoaossio/