# data[].attributes.body
Nie jest to ogłoszenie, ale nie sposób nie wspomnieć tu o spektaklu najstarszej naszej grupy teatralnej - ALTER EGO. Spektaklu, który ze względu na sytuację - choć gotowy -  wciąż jeszcze czeka na swoją premierę. "Strefa" nosi podtytuł "Moralitet". Swoją konstrukcją i poniekąd podejmowanymi tematami nawiązuje we współczesny sposób do tamtych widowisk, które rodziły się w średniowieczu. Najsłynniejszym bohaterem moralitetu jest "Każdy" - tak nazywa się postać. U nas postać taka nosi miano PIELGRZYMA i także ma pozwalać identyfikować się ze sobą każdemu...

# data[].attributes.attachment_link.title
"STREFA" (trailer spektaklu) zespół teatralny ALTER EGO - MDK im. K. I. Gałczyńskiego

# data[].attributes.body
Pierwszym średniowiecznym kostiumem była alba, której tylną część klerycy kroczący ku ołtarzowi jako Marie szukające Chrystusa w grobie zarzucali sobie na głowy - udając kobiety.

Prawdziwość cierpienia aktora miała obrazować prawdziwość misteryjnego przeżycia, dlatego też zdarzały się omdlenia aktorów grających Jezusa na krzyżu, albo Judasza, który "wisiał za długo i zemdlał (...) tedy go zdjęto i zaniesiono na miejsce w pobliże, gdzie go natarto octem i innymi rzeczami, żeby go ocucić"

W przeciwieństwie do teatru greckiego średniowieczna publiczność domagała się obrazów brutalnych i gwałtownych, czego też w widowiskach nie unikano.

Teatr, który stracił swoje znaczące miejsce po upadku Cesarstwa Rzymskiego przetrwał w pewnych swoich wątkach w... tradycji błaznów. Do tej pory możemy kojarzyć obraz błazna odzianego w pstrokaty strój - nie zmienia się on od wielu wieków, od czasów przed naszą erą...

W teatrze średniowiecznym - choć nie często - występowały również kobiety.

# data[].attributes.body
Pierwotnie - gdy teatr jeszcze funkcjonował w kościele jako tzw. dramat liturgiczny - wszystkie teksty były śpiewane. Po wykroczeniu poza kościelne mury tekst zaczął być deklamowany, a widowisku najprawdopodobniej zaczęła towarzyszyć muzyka nie tylko podniosła, ale rodząca się w miastach czy funkcjonująca na jarmarkach.
Do dziś śpiewane są niektóre pieśni, które narodziły się w tamtym czasie. Jedną z nich jest "Gaude Mater" - która dziś otwiera rok akademicki, a także towarzyszy ważnym narodowym uroczystościom. "Ciesz się, Matko - Polsko"

# data[].attributes.body
Z prostych dialogów średniowieczne widowiska rozwinęły się do wielkich rozmiarów. Ich charakterystyczną cechą było to, że istniało jednocześnie kilka miejsc akcji (np. piekło, czyściec i niebo) - stojących obok siebie (bądź jeżdżących w rodzaju procesji na wozach). Miejsca te zwano mansjonami. Bywało, że miały dwa piętra (dolne - do przebierania dla aktorów i górne - na którym grano). A o bogactwie kostiumów dowiadujemy się... z rachunków, jakie wystawiały cechy za wykonanie poszczególnych elementów (np. budowę Arki Noego).
Nie unikano efektów specjalnych, wśród których zwłaszcza te związane z piekłem budziły wielką sensację. Z opisów wynika, że np. jeden z diabłów miał kiedyś w uszach i dłoniach rurki wypełnione prochem, z których buchał dym i ogień, a Występek biegał z przymocowanym do głowy naczyniem wypełnionym fajerwerkami. Zaiste niebezpieczne to były dla aktorów czasy.

# data[].attributes.body
W początkach średniowiecza teatr rodził się w kościele - i tu czas Wielkiej Nocy był szczególny - początkowo były to krótkie dialogi podczas mszy, którym stopniowo dodawano oprawę: namiastki kostiumów, budowane odrębne miejsca akcji (takie jak Grób Pański), jednak wkrótce niepokorna natura teatru wygnała go poza kościelne mury - otóż zaczęły pojawiać się proste elementy komiczne: np. Piotr biegnący do grobu potykał się, a tego powaga ceremonii już zdzierżyć nie mogła. Tak więc teatr zaczął swobodniej rozwijać skrzydła poza murami kościelnymi, jakkolwiek ciągle jeszcze w ścisłym powiązaniu z wiarą.
Pojawiły się takie gatunki jak Misterium, które przedstawiało zdarzenia znane z Biblii, apokryfów czy żywotów świętych i w które powoli wkradały się już obok wszechobecnej łaciny języki narodowe, czy Moralitet - rozważający moralne aspekty życia człowieka. A obok nich rozwijała się oparta na prostym, ludowym humorze farsa dając upust potrzebie śmiechu i radości.

# data[].attributes.body
Czy wiecie, że...

W Tybecie tworzono teatr lalkowy w całości wykonany z... masła zamarzającego w niskich górskich temperaturach. Twórcami i animatorami tego teatru byli mnisi, a do każdego przedstawienia tworzono nowe lalki.

# data[].attributes.body
O teatrze Indii mówi się jako o najstarszym teatrze świata. Posługuje się on tańcem, a gesty w nim używane potrafią przekazać około 3 tysięcy pojęć! Każde ułożenie dłoni, każde zetknięcie palców jest elementem opowieści. Teatr Indii był bardzo mocno związany z rytuałami religijnymi i jako taki - niezrozumiały i niedostępny dla przybyszów z zewnątrz. Gesty teatru indyjskiego nazywa się "mudrami".

# data[].attributes.body
W Turcji (oprócz innych form) ukształtowało się niezwykle ciekawe i od wieków budzące zachwyt zjawisko: kolorowy teatr cieni zwany "Karagoz" - od imienia głównego bohatera. (pod tekstem możecie zobaczyć zdjęcie lalkowych aktorów takiego teatru z muzeum w Amsterdamie).
"Niektóre spektakle to adaptacje wschodnich legend i romantycznych eposów znanych na całym Bliskim Wschodzie, ale większość opowiada o przygodach pary przyjaciół, którzy wciąż pakują się w różnego rodzaju tarapaty: Karagöza, od którego imienia teatr wziął swoją nazwę, oraz Hacivata. Karagöz jest prosty, niewykształcony i rubaszny, a Hacivat to jego przeciwieństwo. Różni ich wszystko – są jak ogień i woda – lecz bez siebie nie mogą żyć."
(http://teatrka.com/oteatrze/teatr-cieni-karagoz/)

# data[].attributes.body
Przywykliśmy wiązać początki teatru z teatrem greckim, ale przecież nie tylko Grecja miała swój teatr. Wiele narodów kształtowało własne formy teatralne i przyjmowały one najrozmaitsze kształty - popatrzcie na posty obok.

# data[].attributes.body
DAWNO, DAWNO TEMU...

# data[].attributes.body
Czy wiecie, że...

Jeden z dramatopisarzy starożytnej Grecji - Frynich - napisał i wystawił sztukę "Zdobycie Miletu" odwołującą się do niedawnych wydarzeń historycznych, która tak poruszyła widzów, że na wygłoszone przez aktora słowa o nadejściu Persów tłumnie rzucili się w przerażeniu do wyjścia tratując się nawzajem. Autor za "zbytnie wzruszenie publiczności" został ukarany grzywną...

Początkowo udział w widowiskach był bezpłatny. Gdy wprowadzono bilety w cenie 2 oboli Perykles, doceniając wychowawczą rolę teatru, zarządził wypłacanie "zasiłku teatralnego" w tej wysokości dla ubogich obywateli.

Ajschylosa - wielkiego tragediopisarza uznawano za mistrza w wywoływaniu uczucia grozy. „W czasie premiery tragedii Aischylosa „Eumenidy”, gdy cień Klitajmestry zjawił się przed świątynią w Delfach, by obudzić i zachęcić do czynu drzemiące tam furie, zaszły dziwne sceny wśród widzów w teatrze – kilka kobiet dostało ataku szału, kilku starców umarło z wrażenia. Nazajutrz zebrała się Rada Miejska miasta Aten i osobną uchwałą zwróciła się z prośbą do Aischylosa, by poskromił lot swego geniuszu i pisał sceny mniej natchnione i mniej wspaniałe, ale też mniej wstrząsające, bo tego publiczność wytrzymać żadną miarą nie może." (L. H. Morstin "Przygody teatralne")

# data[].attributes.body
Tyle tylko potrzeba, by narodził się teatr. Już pierwsi myśliwi, którzy kiedyś za pomocą pochrząkiwań i gestów chwalili się współplemieńcom w jaskini udanym polowaniem stanowili zalążek teatru.
Jednak opowiedzmy sobie o wielkim celebrycie początków prawdziwego teatru - teatru jaki znamy - o teatrze greckim.

# data[].attributes.body
Poniżej znajduje się prezentacja w dużym skrócie pokazująca pochodzenie teatru. [Trzeba jednak zauważyć, że w słowie, od którego pochodzi nazwa komedii jest literówka - nie kosmos (co oznacza "ozdobiony"), a komos (czyli rodzaj wesołego pochodu).
Także jeśli chodzi o rodzaje masek - było ich znacznie więcej (mówi się o ok. 30 przy tragedii), wyróżniały także wiek, a nawet pozycję społeczną i charakter postaci.]

# data[].attributes.body
Teatr grecki także dążył do uatrakcyjnienia widowiska. Wynajdowano więc sposoby, żeby zaskoczyć i zachwycić widza. Często służyły temu teatralne machiny.
Na obrazku na dole wpisu znajdują się dwie z nich:
ekkyklema - to wytaczana na scenę platforma na kołach, na której prezentowano np. efekt tragicznych wydarzeń.
mechane - to rodzaj dźwigu, dzięki któremu można było podnosić lub opuszczać na scenę np. postacie bóstw.
Ta ostatnia maszyna wniosła do światowego języka łacińskie powiedzenie "deus ex machina" czyli "bóg z maszyny" co oznacza dziś mało przekonujące i mało artystycznie eleganckie rozwiązanie, gwałtowne, nielogiczne wyjaśnienie.

Niewątpliwie spektakularnym efektem jest burza - i tą greccy twórcy starali się obrazować. W opowieściach przetrwały informacje o dwóch maszynach:
bronteion czyli machina do grzmotów, która poprzez uderzanie kamieniami o miedzianą powierzchnię naśladowała grzmot oraz keraunoskopeion - który miał obrazować błyskawicę, a był prawdopodobnie trójkątnym obrotowym graniastosłupem, na którego bokach malowano błyskawicę, która ożywała podczas szybkich obrotów.

Takie obrotowe graniastosłupy (zwane periaktoi) stanowiły zresztą podstawę scenografii - na ich bokach namalowane były różne scenerie, które przez obrót można było szybko zmieniać.

# data[].attributes.body
Na zajęciach teatralnych często zajmujemy się emisją głosu, czyli sztuką donośnego mówienia, która wraz z dykcją decyduje o tym, czy widzowie mogą nas usłyszeć.
A teraz proszę sobie wyobrazić... że teatry starożytnej Grecji mogły pomieścić do 30 000 widzów!

Oczywiście mikrofonów, jakie znamy dziś nie było - czym więc posługiwał się aktor?

Po pierwsze - własny, wyszkolony głos (każdy z nas ma rezonatory "wewnętrzne mikrofony", dzięki którym możemy głos wzmacniać). Po drugie - maska. Maska teatralna dzięki swojej konstrukcji i szerokiemu otworowi na usta także wzmacniała głos aktora.
Po trzecie - sama konstrukcja teatru, usytuowanie go u stóp wzgórza, co pozwalało na odbijanie głosu. Z czasem zaletę tę udoskonalano: budową kamiennych ław, postawieniem skene - ograniczającej rozchodzenie się głosu w tył, a także umieszczaniem w odpowiednich miejscach pod ławami, na których siedzieli widzowie miedzianych naczyń, które odbijały różne wysokości dźwięku.

Dzięki tym metodom aktor teatru greckiego słyszany był nawet w najodleglejszych rzędach potężnej budowli.

# data[].attributes.body
Poniżej można zobaczyć jak wyglądał przykładowy kostium aktora. Peruka i koturny miały za zadanie dodanie aktorowi wzrostu, żeby był jak najlepiej widoczny. Również charakterystyczna maska powiększała twarz, a jednocześnie ułatwiała rozpoznanie postaci, jej charakteru itp. Ponadto miała jeszcze jedno zadanie - o którym można przeczytać we wpisie na temat AUDIO.

# data[].attributes.body
Propozycje aktywności i prezentacje efektów naszej pracy znajdują się w zakładce "Zespoły teatralne" na naszej stronie MDK (https://www.mdkgal.edu.pl/) - zachęcam do zaglądania.

# data[].attributes.body
Czy chcecie się pobawić? Zobaczcie - która z bogiń greckich jest wam najbliższa :)

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
mity bogowie grecja rozrywka mitologia grecka

# data[].attributes.attachment_link.title
Z którą grecką boginią masz najwięcej wspólnego?

# data[].attributes.attachment_link.description
Były piękne, ale też próżne i zawistne. Kochały i nienawidziły z jednakową pasją. O kim mowa? O mitycznych boginiach. Sprawdź, do której z nich jesteś podobna. Rozwiąż quiz!