# data[].attributes.body
zagadnienia do matury

# data[].attributes.body
Hanna Krall

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zdążyć przed Panem Bogiem

O autorce

O reportażu

O Marku Edelmanie

O powstaniu w getcie warszawskim- wykład

O powstaniu w getcie warszawskim film Nie było żadnej nadziei

Andrzej Seweryn czyta fragmenty Zdążyć przed Panem Bogiem

Walka o udowodnienie człowieczeństwa wZdążyć przed Panem Bogiem

To warto zapamiętać

BohaterowieZdążyć przed Panem Bogiem

Wątki wZdążyć przed Panem Bogiem

Wiedza z Wami - film omówienie

Plan wydarzeńZdążyć przed Panem Bogiem

Źródła

Tekst lektury

Title 2Dziękuję za uwagę Radosława Górska

Opracowała Radosława Górska

"Zdążyć przed Panem Bogiem"W 1976 roku opublikowała w "Odrze" swą najsłynniejszą książkę - reportaż o Marku Edelmanie. Historia powstania"Zdążyć przed Panem Bogiem" jest zadziwiająca. Reporterka pojechała do Łodzi, żeby napisać tekst o fabryce. Nie znalazła tam jednak nic interesującego. Wybrała się więc do kawiarni, otworzyła gazetę i przeczytała, że profesor Jan Moll przeprowadził pionierską operację serca. Zaciekawiona, poszła do kliniki dowiedzieć się, na czym polegał ów przełom. Profesor wyjaśnił jej, na czym polega "bypass w stanie ostrym" i doradził, aby gotowy tekst pokazała doktorowi Markowi Edelmanowi, który poprawi ewentualne błędy. Napisała reportaż, wróciła do Łodzi i tak poznała Edelmana. Nie wiedziała wówczas o nim nic poza tym, że był jednym z dowódców powstania w getcie warszawskim. Umówili się w Grand Hotelu. Edelman przeczytał tekst i nie znalazł błędów. Ponieważ kawa nie została jeszcze wypita, wypadało o czymś porozmawiać.-Zastanawiałam się, co by tu powiedzieć i zaczynam, że moja redakcja, czyli "Polityka", mieści się na dawnym terenie getta. "Pan był w getcie, prawda?" - mówię. "Byłem" - odpowiada. "Ja pracuję blisko ulicy Anielewicza. Znał pan może tego Anielewicza osobiście?". "Znałem". Zapytałam: "Jaki on był?". "Chodził w harcerskim mundurku, grał na bębnie i lubił dowodzić". Nie wierzyłam uszom... Pomyślałam: "On mówi o legendarnym przywódcy powstania, swoim dowódcy... Mówi, jak było, nic go nie obchodzi, jak należy mówić. Jeśli jest w nim więcej takich zdań..." (Helena Zaworska, "Gra w jasne i ciemne. Rozmowa z Hanną Krall" w:"Dobrze, że żyłem. Rozmowy z pisarzami". Muza, Warszawa 2002)O reportażu, który powstał w wyniku tego spotkania, tak napisał Willy Brandt, kanclerz NRF i były uczestnik antynazistowskiego ruchu oporu:"'Zdążyć przed Panem Bogiem' Hanny Krall odebrałem nie jako książkę o umieraniu, widzę w niej raczej książkę o życiu, dla życia. Przestrogę, by przeciwstawiać się zniszczeniu, nie tracić wiary w życie, zachować wolę przeżycia". (Willy Brandt, przedmowa do niemieckiego wydania"Zdążyć przed Panem Bogiem")

Marek EdelmanUrodził się w roku 1919 r. lub 1922 r. w Homlu na Białorusi. Wkrótce rodzice Marka Edelmana przenieśli się do Warszawy, gdzie spędził dzieciństwo. W domu mówiono po rosyjsku. Jego rodzice sympatyzowali z żydowską partią socjalistyczną Bund, której celem była walka o Polskę demokratyczną, gwarantującą prawa mniejszościom. Jego matka, Cecylia, była aktywną działaczką kobiecego odłamu tejże organizacji - Jidisze Arbeter Froj. To właśnie środowisko tej organizacji w dużej mierze ukształtowało charakter przyszłego powstańca.Już jako dziecko Marek Edelman wstąpił do frakcji dziecięcej Bundu: Socjalistiszer KinderFarband (SKIF - Socjalistyczny Związek Dziecięcy), a później, jako dorosły, przystąpił doBundu. Był współzałożycielem Żydowskiej Organizacji Bojowej. Po śmierci Mordechaja Anielewicza, został ostatnim dowódcą ŻOB w powstaniu w getcie warszawskim. Razem z nieliczną grupą walczących udało mu się przedostać kanałami na „aryjską stronę".I co dalej?Po wojnie zamieszkał w Łodzi. Ożenił się, skończył studia medyczne. W 1966 r. został zwolniony ze szpitala im. S. Sterlinga, dwa lata później - ze szpitala wojskowego. Z powodów politycznych nie przyjęto jego pracy habilitacyjnej. Był wybitnym kardiologiem. Na początku lat 70. wprowadził w Polsce rewolucyjną metodę leczenia schorzeń serca, ratując życie wielu chorym. Był działaczem opozycji: współpracował z Komitetem Obrony Robotników (KOR) i „Solidarnością". Podczas stanu wojennego był internowany. Po upadku komunizmu w Polsce został w 1998 r. odznaczony Orderem Orła Białego. 10 lat później prezydent Francji Nicolas Sarkozy przyznał mu Order Komandora Legii Honorowej. Zmarł 2 października 2009 r. w Warszawie.

Tytuł Zdążyć przed Panem Bogiem ma wyraźnie sens metaforyczny. Kojarzy się nam z wyścigiem, w którym biorą udział Bóg i człowiek. Czego dotyczy ten wyścig?Jest to wyścig o ludzkie życie, o przedłużenie go choćby na krótki czas. Dla Edelmana to, co robi jako lekarz, ściśle łączy się z tym, co przeżył w getcie. W czasie akcji likwidacyjnej (23 VII-8 IX 1942 r.) miał ważne zadanie: stał przy bramie Umschlagplatzu i z tłumu pędzonych Żydów starał się uratować tych, którzy byli potrzebni organizacji. Było to źródłem bolesnych rozterek - mógł ocalić tylko nielicznych, a przeszło koło niego 400 000 tysięcy. Swoją powojenną pracę traktuje w podobny sposób: ratuje ludzkie życie, choć wie, że nie ocali wszystkich. Nie bez znaczenia są też kwestie heroizacji i deheroizacji bohaterów. Przypomnij sobie wiadomości o Holocauście i powstaniu w warszawskim gettcie.Uwaga!W utworze mieszają się dwie płaszczyzny wydarzeń: wojenna i powojenna.Wojna: realia getta warszawskiego - opis warunków życia w getcie, akcji likwidacyjnej z lata 1942 r., powstania w getcie rozpoczętego 19 kwietnia 1943 r.Okres powojenny: realia kliniki kardiochirurgicznej - walka o życie ludzi chorych na serce, wprowadzanie nowych metod operowania.Te dwie płaszczyzny łączy jednak podobna kwestia - problem życia i śmierci, ratowania ludzkiego życia.Heroizacja i deheroizacjaWZdążyć przed Panem Bogiem można przeczytać, że Marek Edelman „nie nadawał się na bohatera, bo nie było w nim patosu". Rozmówca Hanny Krall rzeczywiście patosu unika, broni się przed symboliką, podkreślaniem bohaterstwa. Samobójstwo osiemdziesięciu powstańców w bunkrze przy Miłej 18 komentuje słowami: „Tego nie należało robić. Mimo że to bardzo dobry symbol. Nie poświęca się życia dla symboli".W tym bunkrze zabiła się młoda dziewczyna - Ruth, która strzelała do siebie aż siedem razy. Według Edelmana „zmarnowała (...) sześć naboi". Irytuje go skłonność do powiększania liczby powstańców, wielokrotnie podkreśla, że było ich tylko 220. Opisując pomnik poświęcony poległym, zauważa:Żaden z nich nigdy tak nie wyglądał, nie mieli karabinów, ładownic ani map, poza tym byli brudni i czarni, ale na pomniku jest tak, jak pewnie być powinno. Na pomniku jest jasno i pięknie.Ta prawdomówność wielu drażniła. Edelman nie miał jednak zamiaru podważać bohaterstwa, a nadać mu ludzki wymiar. Chce pokazać ludzi, a nie pomnikowych bohaterów. Z życiorysu przywódcy powstania Mordechaja Anielewicza przypomina mało chwalebny szczegół, jak ten, sprzedając z matką ryby, malował im skrzela, by wydawały się świeże. Wspomina też, jak Anielewicz naraził kilkuset mieszkańców ulicy Zamenhoffa, bo pragnąc zdobyć rewolwer, zabił strażnika. Na pytanie, dlaczego w takim razie został przywódcą, pada odpowiedź: „Czy ja wiem? Bardzo chciał nim być, więc go wybraliśmy".Dzieło ważne, bo:jest unikatowym świadectwem powstania w getcie, spisanym przy współudziale kogoś, kto w nim uczestniczył,następuje deheroizacja bohaterów, choć jednocześnie mowa o wartościach najważniejszych, takich jak życie, miłość, godność.Zapamiętaj!Utwór ma dwie rzeczywistości:przeszłość, naznaczoną piętnem śmierci, a nawet samobójstwa, gdy jest ono obroną przed wrogiem;teraźniejszość: ratowanie ludzkiego życia.Obie rzeczywistości są wyścigiem zPanem Bogiem, oznaczonym jedynym celem: zdążyć! Zdążyć połknąć cyjanek - zanim hitlerowcy znajdą cię, by zabijać i torturować. Zdążyć operować, zanim choroba zabierze pacjenta. Zdążyć przed Panem Bogiem, bo Bóg zsyła chorobę, bo Boga w okrzyku „Gott mit uns" wpisali sobie Niemcy na sztandary, Bóg zdecyduje o życiu lub śmierci...Holocaust (Holokaust)Zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej.Dosłowne znaczenie słowa holocaust: całopalenie, ofiara spalona całkowicie na ołtarzu.

Marek EdelmanW utworze Hanny Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem" główny bohater, Marek Edelman, został ukazany w dwóch różnych etapach życia: jako młody, zaledwie dwudziestodwuletni, członek Żydowskiej Organizacji Bojowej i uczestnik powstania w getcie warszawskim oraz jako dojrzały emocjonalnie, około pięćdziesięciopięcioletni mężczyzna, wybitny lekarz - kardiolog. Portret młodego powstańca wyłania się z opowieści dorosłego Edelmana.Marek Edelman z pochodzenia jest Żydem. W wieku czternastu lat stracił matkę i musiał stać się samodzielnym. Jak sam mówił, przed wojną był nikim - nie należał do towarzystwa, uczył się gorzej niż koledzy, nie miał domu. Nie opuścił Polski, ponieważ wierzył, że kiedyś będzie tu socjalizm.Po utworzeniu przez władze niemieckie dzielnicy żydowskiej, przeniósł się do getta i zaczął pracować jako goniec w szpitalu. Przez cały czas starał się być aktywnym, gdyż to dawało mu jedyną szansę na przetrwanie. Bierność dla Marka w tamtych dniach oznaczała śmierć.Jako członek Żydowskiej Organizacji Bojowej wyciągał ważnych dla organizacji ludzi z kolumny, prowadzonej na plac przeładunkowy. Trudne warunki życia i poczucie obowiązku nauczyło go bezwzględności. Potrafił odmówić kobiecie, która błagała go, aby ocalił życie jej córki. Jako młody Żyd miał poczucie niższości i tragedii własnego narodu, który cierpiał w milczeniu, szykanowany przez Niemców.Na pierwszym posiedzeniu Komendy ŻOB-u został wybrany zastępcą Komendanta i był najstarszym członkiem sztabu powstańczego. Podczas walk powstańczych na jego barki spadła odpowiedzialność za walczących Żydów - po samobójczej śmierci Komendanta Anielewicza został przywódcą powstania. Nie potrafił jednak odnaleźć się w tej sytuacji - czuł, że nie wie, co dalej robić, nie potrafił podejmować decyzji w sytuacji, kiedy inni oczekiwali tego od niego.Nie popełnił samobójstwa, ponieważ „nie poświęca się życia dla symboli". Zakończona wojna dla Edelmana była przegrana - on, który zawsze miał do spełnienia jakiś obowiązek, musiał ocalić czyjeś życie, czuł się zagubiony i nie długo nie mógł odnaleźć się w nowej rzeczywistości.Wojenne przeżycia i świadomość, że odprowadził na śmierć czterysta tysięcy ludzi wpłynęły na całe dorosłe, powojenne życie Marka. Dzięki żonie, która zapisała go na studia medyczne, odnalazł nowy sens swojej misji.Z czasem uświadomił sobie, że zostając lekarzem staje się odpowiedzialnym za życie innych ludzi. Jakby z obowiązku zajmuje się przypadkami banalnymi i niegroźnymi, ożywiając się dopiero wówczas, kiedy rozpoczyna się swoisty wyścig ze śmiercią. Przeciwnikiem Edelmana jest Pan Bóg, z którym kardiolog prowadzi grę o każde ludzkie istnienie, by przechytrzyć Stwórcę i zyskać choć parę lat dla swego pacjenta.Jako lekarz bohater jest uparty, zdeterminowany i odpowiedzialny. Pacjenci, którymi się zajmuje, stają się mu bliscy, a kiedy ma świadomość, że nie może „osłonić płomienia ich życia" pragnie zapewnić im godną śmierć. Szacunku do godnej śmierci nauczył się, przebywając w getcie, gdzie widział ludzi, umierających z głodu, w strachu i ciemności. Jako dojrzały człowiek inaczej też patrzy na powstanie w getcie.W czasie wojny walka z Niemcami była dla niego prawem do wyboru sposobu umierania, którego Żydzi zostali pozbawieni. Z perspektywy lat potrafił zadać pytanie, czy to można było nazwać powstaniem? Wiele rzeczy nie miało już dla niego znaczenia - nie były ważne liczby czy fakty. Najważniejszym było pamiętanie o ludziach, którzy swoją śmiercią znaczyli kolejne godziny powstania.Marek Edelman nie uważał się za bohatera i wiedział, że jako jedyny ocalały z przywódców powstania nie nadawał się na bohatera tamtych dni. Nie mówił o powstaniu w getcie z patosem, nie wyrażał się o Niemcach z nienawiścią. Był człowiekiem, który jako wybitny lekarz podejmował ryzyko zawsze, kiedy chodziło o ludzkie życie. Dla swoich pacjentów urastał więc do rangi bohatera.Bohaterowie drugoplanowiMordechaj Anielewicz - komendant Żydowskiej Organizacji Bojowej, niezwykle ambitny, zdolny, oczytany i pełen wigoru. Przed wojną mieszkał na Solcu. Był synem handlarki rybami, która kazała mu malować czerwoną farbą skrzela ryb, aby wyglądały na świeże. Był nieustannie głodny. Nigdy nie uczestniczył w żadnej akcji, nie widział tego, co działo się z ludźmi na Umslagplatzu. Psychicznie nie przygotowany do pełnienia tak ważnej funkcji - wybuch powstania załamał go, choć prawdopodobnie wierzył w zwycięstwo powstańców. Był związany z Mirą. 8 maja 1943 roku najpierw zastrzelił dziewczynę, a później popełnił samobójstwo.Michał Klepfisz - wysoki, szczupły szatyn, cichy i spokojny. Zdolny inżynier, jeden z uczestników powstania w getcie. Dzięki temu, że zasłonił własnym ciałem karabin maszynowy, umożliwił ucieczkę grupie Edelmana. Pośmiertnie odznaczony przez Sikorskiego Krzyżem Virtuti Militari.Adam Czerniaków - przewodniczący Rady Żydowskiej, jedyny człowiek, który mógł potwierdzić słowa Edelmana. Popełnił samobójstwo 23 lipca 1942 roku, w drugim dniu akcji „przesiedlania ludności na Wschód".Celina - młoda Żydówka, która walczyła w powstaniu w getcie i razem z Edelmanem przeszła kanałami na stronę aryjską. Przeżyła wojnę, lecz nigdy nie opowiadała o wydarzeniach w getcie.Antek - zastępca Anielewicza i przedstawiciel ŻOB-u po stronie aryjskiej. Nie uczestniczył w walkach powstańczych - tuż przed powstaniem opuścił getto. Po wojnie, pomimo szacunku i przyjaźni, jaką darzył Edelmana, starał się ukazywać powstanie w innym świetle niż lekarz.Krystyna Krahelska - wysoka, piękna, jasnowłosa dziewczyna, która pozowała Nitschowej do pomnika Syreny. Poeta - pisała wiersze i śpiewała dumki. Zginęła w powstaniu warszawskim. Dla Marka Edelmana stała się symbolem pięknej śmierci.Rywka Urman - trzydziestoletnia Żydówka, która z głodu odgryzła kawałek zmarłego synka.Teodozja Goliborska - lekarka, pracująca w getcie. Podczas wojny prowadziła badania przemiany spoczynkowej materii u ludzi głodnych. Autorka pracy „Choroba głodowa. Badania kliniczne nad głodem wykonane w getcie warszawskim w 1942 roku". Po wojnie wyjechała do Australii. Bliska przyjaciółka Marka Edelmana.Profesor -„wysoki, szpakowaty, dystyngowany mężczyzna" o pięknych dłoniach. Miłośnik muzyki, sam grywał na skrzypcach. Wykształcony - znał kilka języków obcych. Jego pradziad był oficerem napoleońskim, a dziadek walczył w powstaniu. Wybitny lekarz, nieustannie obawiający się, by inni lekarze nie oskarżyli go o przeprowadzanie eksperymentów na ludziach. W rzeczywistości to Jan Moll - światowej sławy kardiochirurg.Elżbieta Chętkowska - lekarka, współpracująca z Markiem Edelmanem. Współautorka pracy naukowej pt. „Zawał serca". Popełniła samobójstwo, kiedy choroba uniemożliwiła jej wypełnianie obowiązków zawodowych. Po jej śmierci powstała nagroda jej imienia, przyznawana za wybitne osiągnięcia z zakresu kardiochirurgii.Pola Lifszyc - młoda, ładna dziewczyna, która nie przypominała wyglądem Żydówki. Miała spore szansę na ukrycie się po stronie aryjskiej. Wyprowadzona z Umschlagplatzu przez Edelmana. Dołączyła do kolumny transportowej, kiedy w tłumie ludzi zobaczyła matkę.Frania - młoda Żydówka, ocalona z akcji likwidacyjnej dzięki tzw. „numerkowi życia". Odepchnęła od siebie matkę, która nie otrzymała karteczki. Niezwykle odważna - ocaliła później życie kilkunastu osobom i wyniosła jednego chłopca z powstania.Tosia Tenenbaumówna - młoda, pogodna, zawsze uśmiechnięta Żydówka. Córka przełożonej pielęgniarek w getcie, która oddała dziewczynie własny „numerek życia", a następnie popełniła samobójstwo. Dzięki temu Tosia przeżyła kilka szczęśliwych miesięcy, spędzając czas u boku ukochanego chłopca. Zginęła podczas powstania.Pani Bubnerowa - starsza kobieta, pacjentka Edelmana i Profesora. Utrzymywała się ze składania długopisów, które później sprzedawała do „Domu Książki". Dostała zawał po rozprawie sądowej, na której skazano ją na rok z zawieszeniem na trzy lata. Po operacji zlikwidowała swój warsztat.Pan Rudny - starszy mężczyzna, pracujący przy produkcji maszyn, pacjent Edelmana i Profesora. Po zawale został przeniesiony do działu gospodarki oliwą smarowniczą. W rocznicę operacji przynosił kwiaty dla Edelmana i Profesora oraz składał bukiet na grobie doktor Chętkowskiej.Luba Blumowa - Żydówka, która w czasie wojny prowadziła w getcie szkołę pielęgniarek. Niezwykle wymagająca dla swych podopiecznych. Po wojnie zajmowała się domem dziecka dla odnalezionych w różnych kryjówkach dzieci żydowskich.Jurgen Stroop - Niemiec, dowódca akcji likwidacyjnej getta warszawskiego. „Wysoki mężczyzna, starannie ogolony, w wyczyszczonych butach". Po wojnie stanął przed Prokuraturą i Komisją do Badania Zbrodni.Elżunia Frydrych - córka jednego z powstańców, Zygmunta Frydrycha. W czasie wojny ukrywała się w klasztorze w Zamościu. Po wojnie, odnaleziona przez Edelmana, została adoptowana przez amerykańską rodzinę i zamieszkała w Nowym Jorku. Ukończyła szkołę i z niewiadomych przyczyn popełniła samobójstwo.Henryk Woliński „Wacław" - kierownik referatu żydowskiego w Głównej Komendzie Armii Krajowej. Pośredniczył między ŻOB-em a Komendą. Autor meldunków radiowych o sytuacji w getcie. Po aresztowaniu przez gestapo, został wykupiony przez Tosię Goliborską za perski dywan.Henryk Grabowski „Słoniniarz" - przyjaciel Jurka Wilnera. Przed wojną należał do harcerstwa. W czasie wojny otrzymał polecenia wyjazdu do Wilna i zorganizowania Żydów do walki. W Warszawie organizował pomoc dla mieszkańców getta. Za wszelką cenę chciał ocalić Wilnera, wyciągnął go z obozu na Grochowie.Jurek Arie Wilner- przedstawiciel ŻOB-u po stronie aryjskiej. Blondyn o niebieskich oczach. Przez jakiś czas ukrywał się w klasztorze dominikanek w Kolonii Wileńskiej. Był ulubieńcem matki przełożonej. Po przybyciu do Warszawy zamieszkał u pana Grabowskiego. Niezwykle odważny, o artystycznej duszy, poeta. To on dał sygnał do zbiorowego samobójstwa w bunkrze przy ulicy Miłej 18.Mietek Dąb - członek PPS, skierowany do służby w policji. Uratował Edelmana, który został zgarnięty przez policję żydowską na platformę, wywożącą ludzi na plac przeładunkowy. Po tym, jak zabrano również jego ojca, przyłączył się do partyzantów.Inżynier Sejdak - twórca sztucznego serca.

W utworze Hanny Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem" można wyodrębnić trzy wątki główne:1.Akcja likwidacji getta warszawskiego - wywożenie Żydów z Warszawy rozpoczęło się 22 lipca 1942 roku i trwało do 8 września tegoż roku. Odbywało się pod hasłem „przesiedlania ludności na Wschód". Niemcy oszukiwali Żydów, rozdając im chleb i marmoladę, dzięki czemu mieszkańcy getta bez obaw wchodzili dobrowolnie do wagonów. Bojownicy żydowscy odkryli, że transporty jadą do obozu zagłady. Rozpoczęli akcję rozwieszania plakatów z napisem: „Przesiedlenie to śmierć". W ciągu tych sześciu tygodni Niemcy wywieźli z miasta czterysta tysięcy ludzi. Punktem przeładunkowym był położony w centrum Warszawy Umschlagplatz.2.Wybuch i tragiczny przebieg powstania w getcie warszawskim - 19 kwietnia 1943 roku garstka powstańców Żydowskiej Organizacji Bojowej, na czele której stał Mordechaj Anielewicz, rozpoczęła walkę z Niemcami, przerywając tym samym kolejną akcję wywożenia Żydów. Powstanie trwało zaledwie dwadzieścia dni. Ostatecznie Niemcy podpalili getto. Powstańcy, nie otrzymawszy żadnej pomocy z zewnątrz, polegli w nierównej walce bądź wybrali śmierć samobójczą. Jedynie kilku bojowników ŻOB-u przeżyło, przedostając się kanałami na stronę aryjską.3.Wspomnienia i przemyślenia doktora Marka Edelmana - Marek Edelman w czasie powstania w getcie był zastępcą Anielewicza. Był jednocześnie obserwatorem i uczestnikiem wydarzeń. Udało mu się wydostać z płonącego getta i po trzydziestu latach milczenia opowiedział o tym, co wydarzyło się w tamtych tragicznych dniach. Jego wspomnienia przeplatają się z opowieścią o latach pracy w szpitalu jako kardiochirurg i walce o życie pacjentów.

1. Zapis pierwszego wywiadu z Markiem Edelmanem:a)Wspomnienia o pierwszym dniu powstania w getcie.b)Wspomnienia o samobójczej śmierci powstańców.c)Wspomnienia o pracy gońca w szpitalu.d)Wspomnienia o akcji „wywożenia ludności na Wschód".e)Rozmowy o podjęciu walki z Niemcami.2. Echa wywiadu z Markiem Edelmanem:a)Spotkanie z przywódcami związków w USA.b)Spotkanie Edelmana z literatem, panem S.3. Sprawozdanie z powstania w getcie przed przedstawicielami partii politycznych.4. Rozważania Edelmana o sposobach umierania Żydów:5. Wspomnienia o Krystynie Krahelskiej.6. Opis życia i śmierci w getcie.7. Badania doktor Teodozji Goliborskiej nad chorobą głodową.8. Praca Edelmana w szpitalu:a)Rozmowa o Profesorze.b)Próby przekonania Profesora do przeprowadzenia operacji serca.c)Oczekiwanie na operację Rzewuskiego.d)Wspomnienia udanych zabiegów Rudnego i Bubnerowej.9. Wspomnienie Edelmana o Żydzie, dręczonym przez niemieckich oficerów.10. Wspomnienie o żydowskich prostytutkach w getcie.11. Rozmowa o sytuacji, w której Edelman został członkiem komendy ŻOB-u:a)Wspomnienie o „Adamie".b)Wspomnienia o ratowaniu ludzi, idących na Umschlagplatz.c)Opowieść o zachowaniu ludzi, czekających na transport.d)Wspomnienie o Poli Lifszyc.e)Opowieść o przydzielaniu tzw. „numerków życia".f)Wspomnienie o Toli Goliborskiej.g)Opowieść o rozpoczęciu akcji „przesiedlania ludności na Wschód".h)Wspomnienie samobójczej śmierci Adama Czernikowa.12. Historie choroby pacjentów Edelmana: pana Wilczkowskiego, pana Rudnego i pani Bubnerowej.13. Wspomnienie powojennego spotkania Edelmana z córką komendanta Umschlagplatzu.14. Rozmowa o wydarzeniach po zakończeniu akcji „wywożenia ludności na Wschód":a)Relacja o utworzeniu Żydowskiej Organizacji Bojowej.b)Opowieść o drugiej akcji likwidacji getta.c)Wspomnienie o Hennochu Rusie.d)Wspomnienia o działalności łączniczek.e)Wspomnienie walk w płonącym getcie.f)Wspomnienie o Elżuni i jej samobójczej śmierci.g)Spotkanie z grupą Anielewicza.

Przy opracowaniu korzystałam ze stron:https://polin.pl/plPOLIN | Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w WarszawienullPolinhttps://pl.wikipedia.org/wiki/Pomnik_Bohater%C3%B3w_Getta_w_WarszawiePomnik Bohaterów Getta w WarszawiePomnik Bohaterów Getta - pomnik na warszawskim Muranowie upamiętniający bohaterów getta warszawskiego, wzniesiony w pobliżu miejsca pierwszych walk...Wikipediahttp://aleklasa.pl/liceum/c300-lektury/zdazyc-panem-bogiem-hanny-krallHanna Krall - Zdążyć przed Panem Bogiem - AleKlasaJak powstała książka? Sama autorka pisze, że wszystko zaczęło się od prywatnych rozmów z Markiem Edelmanem, słynnym kardiochirurgiem, ale przede...AleKlasahttps://klp.pl/zdazyc-przed-panem-bogiem/https://docplayer.pl/60369892-Hanna-krall-zdazyc-przed-panem-bogiem.html

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdążyć przed Panem Bogiem by Radosława Górska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Zdążyć przed Panem Bogiem O autorce O reportażu O Marku Edelmanie O powstaniu w getcie warszawskim- wykład O powstaniu w getcie warszawskim film Nie było żadnej nadziei Andrzej Seweryn czyta fragmenty Zdążyć przed Panem Bogiem Walka o udowodnienie człowieczeństwa wZdążyć przed Panem Bogiem To warto zapamiętać BohaterowieZdążyć przed Panem Bogiem Wątki wZdążyć przed Panem Bogiem Wiedza z Wami - film omówienie Plan wydarzeńZdążyć przed Panem Bogiem Źródła Tekst lektury Title 2Dziękuję za uwagę Radosława Górska Opracowała Radosława Górska "Zdążyć przed Panem Bogiem"W 1976 roku opublikowała w "Odrze" swą najsłynniejszą książkę - reportaż o Marku Edelmanie.

# data[].attributes.attachment_link.title
136. Ferdydurke da się zrozumieć. Matura z polskiego. Muzeum w Kozłówce.

# data[].attributes.body
notatka

# data[].attributes.body
Stanisław Wyspiański

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Martyna Rybarczyk

"WESELE" STANISŁAWA WYSPIAŃSKIEGO

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna

Klikaj na "łapkę " w prawym górnym rogu,by zobaczyć wszystkie interaktywne pola.Znajdziesz tam dodatkowe informacje.

PRZECZYTAJ

ZOBACZ

Dla tych, którzy nie zdążyli zapoznać się z utworem

Zapraszam na cykl lekcji o "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego. Życzę przyjemnej nauki :)

Geneza

Ćwiczenia

Język

Społeczeństwo

Dramat symboliczny

Symbole

Zjawy

SPIS TREŚCI

Read more

Dramat inspirowany był autentycznym weselem., na które Wyspiański został zaproszony. Odbyło się ono 20 listopada 1900 roku w Bronowicach, w domu Włodzimierza Tetmajera. Młodzi - Lucjan Rydel i Jadwiga Mikołajczykówna - wzięli ślub w kościele Mariackim w Krakowie. Według relacji zaproszonych gości Stanisław Wyspiański niemal całą noc spędził oparty o futrynę drzwi. Obserwował zachowania gości, które potem opisał. Jakże duże musiało być zdziwienie gości, którzy kilka miesięcy po zabawie mogli o sobie przeczytać, a już w marcu 1901 roku zobacyć "Wesele" na deskach krakowskiego teatru.

GENEZA WESELA

+info

AKT I - utrzymany w konwencji realistycznej komedii obyczajowo-satyrycznej Rozmowy gości weselnych. Nastrój: radość, śpiew, barwność, hałas AKT II - utrzymany w konwencji fantastycznej, symbolicznej, onirycznej Bronowicką chatę nawiedza korowód zjaw. Tzw. Osoby Dramatu można uznać za projekcje myśli bohaterów. Nastrój: zaduma, nostalgia, patos, tajemniczość, mistyka AKT III - utrzymany w konwencji symbolicznej i tragicznej To tzw. akt wielkiego rozczarowania. Okazuje się, że społeczeństwo nie jest gotowe do wielkiego czynu. Nastrój: apatia, refleksyjność, pesymizm, wizje oniryczne

Najważniejsze wydarzenia w poszczególnych aktach dramatu

+info

ZJAWY W WESELU

ISIA MARYSIA DZIENNIKARZ POETA PAN MŁODY DZIAD GOSPODARZ

CHOCHOŁ WIDMO STAŃCZYK RYCERZ HETMAN UPIÓR WERNYHORA

Zjawy to tzw. osoby dramatu (czyli postaci fantastyczne). Ukazują się one bohaterom zgodnie z zasadą: "Co się komu w duszy gra co kto w swoich widzi snach". Na wesele zaprosili je państwo młodzi, którzy zostali zainspirowani przez Rachelę. Przybycie zjaw zapowiedział Chochoł. Zjawy są upostaciowieniem myśli bohaterów, odkrywają ich słabości, marzenia, tęsknoty, a także rozterki.

ZJAWY W WESELU

+info

+info

SCENY SYMBOLICZNE

PRZEDMIOTY SYMBOLICZNE

+info

POSTACIE SYMBOLICZNE

+info

SYMBOLE W WESELU

SPOŁECZEŃSTWO W WESELU

+info

+info

+info

VS

Na weselu spotkali się przedstawiciele chłopstwa i inteligencji szlacheckiego pochodzenia. Zostali oni poddani ocenie pod kątem gotowości do podjęcia czynu narodowego.

Żadna z warstw nie zasłużyła na pozytywną ocenę - inteligencja zawiodła, a chłopi nie dorośli do tak poważnego zadania. Konflikt między grupami jest na tyle silny, że wspólne działanie nie jest możliwe.

INTELIGENCJA SZLACHECKIEGO POCHODZENIA

CHŁOPI

Read more

+info

III. Pozostałe cechy

II. Nawiązanie do dramatu romantycznego

+info

I. Nawiązanie do dramatu klasycznego

+info

CECHY DRAMATU SYMBOLICZNEGO NA PRZYKŁADZIE WESELA

Dramat narodowy, dramat symboliczny, teatr ogromny to pojęcia ściśle związane z Weselem.

WESELE A SCENA

Info

Język Wesela

W Weselu Stanisław Wyspiański zastosował dwie stylizacje językowe. Wypowiedzi inteligentów krakowskich są stylizowane na język tej grupy, a wypowiedzi chłopów to przykład dialektyzacji, czyli stylizacji na dialekt małopolski.

Klikaj w pulsujące elementy

Link

ZADANIA DO WYKONANIA

Dziękuję za uwagę!

Do zobaczenia!

# data[].attributes.attachment_link.description
Martyna Rybarczyk "WESELE" STANISŁAWA WYSPIAŃSKIEGO DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna Klikaj na "łapkę " w prawym górnym rogu,by zobaczyć wszystkie interaktywne pola.Znajdziesz tam dodatkowe informacje.

# data[].attributes.body
TEKST

# data[].attributes.body
Mrożek

# data[].attributes.attachment_link.title
109. "Tango" Sławomira Mrożka - sens, postaci, motywy

# data[].attributes.body
Mrożek

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tango

"I coście stworzyli? Ten burdel, gdzie nic nie funkcjonuje, bo wszystko dozwolone, gdzie nie ma ani zasad, ani wykroczeń ?."

Sławomir Mrożek

2

1

4

Sławomir Mrożek (1930-2013)prawdopodobnie najczęściej grywany w kraju i za granicą polski dramaturg współczesny, a w Polsce przez lata jeden z najpoczytniejszych, obok Stanisława Lema i Witolda Gombrowicza, prozaików. Jego twórczość przekładana była na kilkanaście języków.Urodził się 29 czerwca 1930 roku w małym galicyjskim miasteczku - Borzęcinie Przyszły pisarz ukończył krakowskie gimnazjum im. Nowodworskiego, potem studiował architekturę, filozofię orientalną i sztukę. Od 1950 roku współpracował z "Dziennikiem Polskim", Krakowskim Teatrem Satyryków, studenckim teatrem satyrycznym "Bim - Bom" z Gdańska, kabaretem "Szpak" i "Piwnicą pod Baranami". Debiutem książkowym Mrożka stały się wydane w 1953 roku zbiory satyrycznych opowiadań - "Opowiadania z Trzmielowej Góry" i "Półpancerze praktyczne".Mrożek - dramaturg debiutował wystawioną w Teatrze Dramatycznym w Warszawie w 1958 roku sztuką "Policja".

1

Powstanie "Tanga"

Kiedy i gdzie...

Z powstaniem "Tanga" było tak...

Przeczytaj załączony fragment książki M. Niemczyńskiej "Miejsca Chiavari." Najważniejsze informacje dotycz,ące dramatu zapisz w zeszycie.

Didaskalia

didaskalia- (ze stgr. διδασκαλία; łac. didascalia ‒ nauczanie, instrukcja )Niedialogowe fragmenty tekstu dramatycznego, wyraźnie wydzielone graficznie i z reguły nieprzeznaczone do wygłoszenia na scenie..

W tradycyjnym rozumieniu didaskalia to odautorskie wskazówki sceniczne oteatralno-użytkowych funkcjach; konkretyzują przewidziane przezdramaturga teatralne okoliczności dramatu, dostarczają czytelnikowi iinscenizatorowi dodatkowych informacji oświecie przedstawionym, projektując potencjalne przedstawienie. Precyzują np.: wizerunek izachowanie bohaterów, czas imiejsce zdarzeń, rodzajscenografii irekwizytów,ruch sceniczny, sposóbgry aktorskiej itd.

didaskalia -rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

przypadekliczba mnogamianownikdidaskaliadopełniaczdidaskaliów[1]celownikdidaskaliombiernikdidaskalianarzędnikdidaskaliamimiejscownikdidaskaliachwołaczdidaskalia

Didaskalia(...)Wszyscy troje grają wkarty zapamiętale. Na pozostałej, nakrytej części stołu talerze, filiżanki, karafki, sztuczne kwiaty, resztki jedzenia, atakże kilka niedających się ze sobą logicznie połączyć przedmiotów, jak duża, pusta klatka na ptaki bez dna, jeden bucik damski, bryczesy. Ten stół, jeszcze bardziej niż całe wnętrze, sprawia wrażenie pomylenia, przypadkowości, niechlujstwa. Każdy talerz, każdy przedmiot pochodzi zinnego serwisu, zinnej epoki izinnego stylu.

Miejsce akcji według Mrożka - didaskalia

Przeczytaj didaskalia. Wymień meble, sprzęty i przedmioty, które znajdują się w mieszkaniu Stomilów.Co wygląd pomieszczenia mówi o jego mieszkańcach?. Sformułuj ogólny wniosek dotyczący wyglądu przestrzeni i mieszkańców.Zapisz odpowiedzi w zeszycie!

Scena przedstawia wnętrze dużego pokoju owysokim suficie. Prawej jego ściany nie widać (wszystkie określenia „po prawej", „po lewej", teraz iwdalszym ciągu - patrząc od widowni). Przestrzeń na prawo ucięta ramą sceny, jakby poza nią znajdowała się jeszcze część przedstawianego pomieszczenia. Lewa ściana nie dochodzi do samej rampy, tylko załamuje się wodległości kilku kroków od niej, na proscenium, wlewo, pod kątem prostym, ibiegnie dalej wlewo, równolegle do rampy. Wtej płaszczyźnie, zwróconej ku widowni, między węgłem alewą kulisą, znajdują się drzwi do innego pokoju. Jest to jakby korytarz znikający wlewej kulisie, prowadzący od niej do głównego pomieszczenia. Wścianie na wprost, środkowej, dwoje drzwi, na lewym iprawym skraju. Wszystkie drzwi identyczne, wysokie, ciemne, dwuskrzydłowe, ozdobne, wstylu starych, solidnych mieszkań. Między drzwiami wśrodkowej ścianie wnęka, zasłonięta kotarą. Wpomieszczeniu znajdują się przede wszystkim następujące sprzęty: stół na osiem osób zkompletem krzeseł. Fotele. Duże lustro ścienne na lewej ścianie. Sofa. Małe stoliczki. Sprzęty ustawione niesymetrycznie, jakby tuż przed albo tuż po przeprowadzce. Bałagan. Ponadto cała scena przyrządzona draperiami wten sposób, że materie, półleżące, półzwisające, półzwinięte, sprawiają wrażenie rozplamienia, rozmazania, niekonturowości pomieszczenia. Wjednym miejscu, na podłodze, tworzą rodzaj wzniesienia, legowiska. Staroświecki, czarny wózek dziecinny na wysokich icienkich kołach, zakurzona ślubna suknia, melonik. Aksamitny obrus zgarnięty do połowy stołu, przy nagim blacie siedzą trzy osoby .

Fotografia z premiery "Tanga" w Teatrze Współczesnym w Warszawie 7 lipca 1965r.

Obsada spektaklu w reżyserii Erwina AxeraBabcia -Barbara LudwiżankaEdekMieczysław CzechowiczWuj EugeniuszTadeusz FijewskiArturWiesław MichnikowskiEleonora, matka ArturaHalina KossobudzkaStomil, jego ojciecMieczysław PawlikowskiAlaBarbara Sołtysik/Barbara Wrzesińska

W tym domu panuje bezwład, entropia i anarchia! (...) Żadnego porządku, żadnej zgodności z dniem bieżącym. Żadnej skromności ani inicjatywy. Tutaj nie można oddychać, chodzić, żyć!

Bohaterowie

Stomil - ojciec

Eleonora - matka

Wuj Eugeniusz

Babcia Eugenia

DidaskaliaOsoba Na Razie Zwana Babcią, stara, ale czerstwa iruchliwa, czasem tylko cierpi na starcze zapaści. Wsukni ztrenem wlokącym się po ziemi, bardzo jaskrawej, wolbrzymie kwiaty. Dżokejka, na nogach trampki. Krótkowzroczna.

DidaskaliaStarszy pan, siwy, bardzo dobrze wychowany, w okularach oprawionych cienko i złoto, ale zaniedbany w stroju, zakurzony i nieśmiały. Żakiet‑jaskółka, wysoki, sztywny kołnierzyk biały, ale brudny, szeroki krawat‑plastron, w nim szpilka z perłą, ale poniżej długie do kolan szorty khaki. Wysokie szkockie skarpety, lakierki popękane, gołe kolana.

Bohaterowie

Edek

Ala

Artur

DidaskaliaTrzeci osobnik wnajwyższym stopniu mętny ipodejrzany. Koszula wbrzydką kratę, rozpięta zbyt głęboko na piersiach, wypuszczona na spodnie, zpodwiniętymi rękawami. Spodnie jasnopopielate, szerokie, brudne ipomięte, buty jaskrawozółte iskarpetki kolorowe przesadnie. Drapie się co chwila wgrube udo. Włosy długie itłuste, które lubi przeczesywać grzebykiem wyjmowanym ztylnej kieszeni spodni. Mały, kwadratowy wąsik. Nieogolony. Na ręce zegarek w„złotej" bransolecie.

Zprawej strony wchodzi młody człowiek, najwyżej dwudziestopięcioletni, prawidłowo rozwinięty, dorodny iregularny. Wstandardowym, dobrze iefektownie na nim leżącym ciemnym garniturze, wbiałej koszuli zkrawatem. Czysty iwyprasowany. Niesie pod pachą kilka książek iskryptów, ponieważ wraca zwykładów na uniwersytecie.

+info

Jak charakteryzowane są postacie występujące w "Tangu"? Co mówi się o nich wprost, a czego można się domyślić na podstawie ich wyglądu, gestów czy zachowania?Krótkie informacje zapisz w zeszycie!

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

Fabuła utworu - streść w 6 punktach

Punkt 1

Punkt2

Punkt 3

Punkt 4

Punkt 5

Punkt 6

ELEONORA - Kiedy będzie gotowe do zdjęcie? Zdaje się, że ruszyłam powieką. Na pewno wyjdę okropnie.EUGENIUSZ - Nie ma obawy. Ten aparat nie działa. Już dawno zepsuł się ze starości.ELEONORA - Jak to? Więc po co robiliśmy to zdjęcie?EUGENIUSZ - Dla zasady. Tak chce tradycja.

Czy władza nie jest także buntem? Buntem w formie porządku, buntem góry przeciwko dołom, wyższości przeciwko niższości?

Tango to dramat o ...

Jakie motywy występują w dramacie Mrożka ?Z jakimi utworami koresponduje "Tango"?Zapisz notatkę w formie mapy myśli

Praca domowa w załączniku

3

2

1

4

Wykorzystano materiały Nowej Ery

Dziękuję!

This is a paragraph of text waiting to be awesome content

This is a paragraph of text waiting to be awesome content

T@Whis is a paragraph of text waiting to be awesome conwtent

ThisW is a paragraph of text waiting to be awesome content

# data[].attributes.attachment_link.description
Tango "I coście stworzyli? Ten burdel, gdzie nic nie funkcjonuje, bo wszystko dozwolone, gdzie nie ma ani zasad, ani wykroczeń ?." Sławomir Mrożek 2 1 4 Sławomir Mrożek (1930-2013)prawdopodobnie najczęściej grywany w kraju i za granicą polski dramaturg współczesny, a w Polsce przez lata jeden z najpoczytniejszych, obok Stanisława Lema i Witolda Gombrowicza, prozaików.

# data[].attributes.body
Różewicz

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
List do ludożerców

Tadeusz Różewicz

2

1

4

Wysłuchaj piosenki E. Stachury

Tu masz tekst piosenki ----->>>>>>>

Człowiek człowiekowiCzłowiek człowiekowi wilkiem Człowiek człowiekowi strykiem Lecz ty się nie daj zgnębić Lecz ty się nie daj spętlić Człowiek człowiekowi szpadą Człowiek człowiekowi zdradą Lecz ty się nie daj zgładzić Lecz ty się nie daj zdradzić Człowiek człowiekowi pumą Człowiek człowiekowi dżumą Lecz ty się nie daj pumie Lecz ty się nie daj dżumie Człowiek człowiekowi łomem Człowiek człowiekowi gromem Lecz ty się nie daj zgłuszyć Lecz ty się nie daj skruszyć Człowiek człowiekowi wilkiem Lecz ty się nie daj zwilczyć Człowiek człowiekowi bliźnim Z bliźnim się możesz zabliźnićEdward Stachura

Przeczytaj jeszcze raz ostatnią zwrotkę.Zasatnów się, co oznacza sformułowanie" z bliźnim sie możesz zabliźnić" .

Słowa rozpoczynające ostatnią zwrotkę (po łacinie: Homo homini lupus est), które mają swój antyczny rodowód, w sposób pesymistyczny określają naturę człowieka. Zwracają uwagę na powszechny egoizm, wrogość i zawiść względem innych, chęć szkodzenia ludziom. Poeta apeluje o dostrzeżenie w drugim człowieku bliźniego, kogoś nam bliskiego, borykającego się z podobnymi problemami. Ostatni wers („z bliźnim się możesz zabliźnić") podkreśla potrzebę przebaczenia, leczenia zadanych sobie wzajemnie ran (w tekście zwraca uwagę dwuznaczność słowa zabliźnić - może się ono odnosić zarówno do bliźniego, jak i do blizny).

Jak nazwiemy człowieka,który powtarzaodwrócony tyłem:ja, mnie, mój, moje:egoistą czy altruistą?

René Magritte1 Powielanie zabronione, 1937 r.

Poznaj biografięi twórczość Tadeusza Różewicza

Przeczytaj wierszList do ludożerców

Tadeusz RóżewiczList do ludożercówKochani ludożercynie patrzcie wilkiemna człowiekaktóry pyta o wolne miejscew przedziale kolejowymzrozumcieinni ludzie też majądwie nogi i siedzenieKochani ludożercypoczekajcie chwilęnie depczcie słabszychnie zgrzytajcie zębamizrozumcieludzi jest dużo będzie jeszczewięcej więc posuńcie się trochęustąpcieKochani ludożercynie wykupujcie wszystkichświec sznurowadeł i makaronuNie mówcie odwróceni tyłem:ja mnie mój mojemój żołądek mój włosmój odcisk moje spodniemoja żona moje dziecimoje zdanieKochani ludożercynie zjadajmy się Dobrzebo nie zmartwychwstaniemyNaprawdę [1957]

Zwróć uwagę na wersy składające się tylko z jednego słowa.Wyjaśnij, dlaczego poeta zdecydował się nataki zabieg.

Pomyśl i powiedz, dlaczego poeta nie zastosował znaków interpunkcyjnych.Jak taka forma wiersza wpływa na jego odbiór?

Brak znaków interpunkcyjnych w wierszu pozwala na pewną dowolność interpretacji, zwiększa zakres znaczeniowy użytych słów, dopuszcza własne odczytanie tekstu poetyckiego.

Wersy składające się z jednego tylko słowa skupiają uwagę czytelnika, podkreślają znaczenie uwydatnionych w ten sposób wyrazów, ze względu na przerwy oddzielające je od innych słów - brzmią mocniej. Poeta może w ten sposób wyodrębnić szczególnie ważne pojęcia i tematy (w wierszu Tadeusza Różewicza są to powtórzone słowa w trybie rozkazującym: „zrozumcie", „zrozumcie", „ustąpcie", wzmacniające apelowy charakter wiersza oraz końcowe „Naprawdę", które stanowi mocne potwierdzenie wcześniejszych słów).

Zastanów się nad przenośnym znaczeniem słowaLUDOŻERCA

Zastanów się nad dosłownym znaczeniem słowaLUDOŻERCA

+info

+info

znaczenie dosłowne: człowiek jedzący mięso innych ludzi, kanibal

znaczenie przenośne: człowiek nienawidzący innych ludzi, działający na ich szkodę, niewrażliwy na ich krzywdę

Wyjaśnij frazeologizmy:

PATRZEĆ WILKIEM

ZGRZYTAĆ ZĘBAMI

patrzeć wilkiem - patrzeć na kogoś z niechęcią, nieprzychylnie, nieufnie (związki wyrazowe o przeciwnym znaczeniu: być kimś takim, że do rany przyłóż; być człowiekiem wielkiego serca; mieć dla kogoś serce

zgrzytać zębami - okazywać złość, irytację (związki wyrazowe o przeciwnym znaczeniu: patrzeć przez różowe okulary; mieć złote serce; zarażać kogoś dobrym humorem)

Przeczytaj raz jeszcze ostatnią zwrotkę wiersza. Zwróć uwagę na wyrazy zapisane wielką literą. Podaj pokrewne do nich rzeczowniki nazywające wartości. Wykorzystaj swoją pracę i zinterpretuj zakończenie wiersza.

Ostatnia zwrotka podsumowuje przesłanie wiersza, ma charakter wezwania. Po raz kolejny podmiot liryczny zwraca się do „kochanych ludożerców" z prośbą o zachowanie ludzkich odruchów, np. wrażliwości na potrzeby drugiego człowieka, otaczania innych opieką („nie zjadajmy się"). Wezwaniu temu towarzyszy też ostrzeżenie: „bo nie zmartwychwstaniemy" - nie zostaniemy przywróceni do życia, nie odrodzimy się na nowo jako prawdziwi ludzie, znikniemy. Zapisane wielką literą słowa („Dobrze", „Naprawdę") mogą wskazywać na dwie ważne dla każdego człowieka wartości - dobro i prawdę.

Wysłuchaj znanej piosenkiCzesława Niemena pod tytułem Dziwny jest ten świat.Co powinien zrobić człowiek żyjący w „dziwnym" świecie?Z którymi słowami wiersza Różewicza korespondująsłowa piosenki?

3

2

1

4

Renata Majewska - Barabasz

Dziękuję za uwagę :-)

# data[].attributes.attachment_link.title
List do ludożerców by Renata Majewska-Barabasz on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
List do ludożerców Tadeusz Różewicz 2 1 4 Wysłuchaj piosenki E.

# data[].attributes.body
Musisz to znać!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
LEKTURYz GWIAZDKĄ

Agata Karolczyk-KozyraKreatywny polonista

Sprawdź się!

2

1

4

Które lektury musimy znać?

"Fraszki", "Pieśni", "Treny"

"Bajki"

2

3

"Dziady cz." III

"Dziady" cz. II

"Pan Tadeusz"

4

5

6

"Lalka"

"Zemsta"

powieść historyczna

7

8

9

"Opowiadania"

"Wesele"

"Ferdydurke"

10

11

12

"Bogurodzica"

1

1

Sprawdź, czy umiesz!To zaczynamy! "Bogurodzica"

1. W czym ujawnia się w „Bogurodzicy" średniowieczny motyw Deesis?2. Scharakteryzuj podmiot liryczny w utworze. Uwzględnij jego prośby.

· gatunek i jego cechy: pieśń· pieśń maryjna, modlitwa - wyraz kultu maryjnego w Polsce· pieśń ojczysta, patriotyczna pieśń polskiego rycerstwa· zabytek średniowiecza· prośby do matki Bożej skierowane przez wiernych· język - archaizmy, funkcje i rodzaje

Jan Kochanowski"Fraszki", "Piesni", "Treny"

* Podaj cechy gatunkowe fraszki oraz wymień4 tytuły fraszekJana Kochanowskiego. * W jaki sposób we fraszkach zrealizowane zostało hasło programowe epoki „Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce"?

* gatunek i jego cechy: fraszka, pieśń, hymn* tematyka i rodzaje fraszek: religijne, filozoficzne, patriotyczne, obyczajowe, biesiadne, miłosne* KONKRETNE PRZYKŁADY - np. „O żywocie ludzkim", „Do snu", „Na dom w Czarnolesie", „Na lipę", „Na zdrowie"

* Jaki obraz Boga wykreował Jan Kochanowski w „Pieśni XXV"?* Nazwij filozofię wykorzystaną przez Kochanowskiego w pieśni „Nie porzucaj nadzieje..." W jaki sposób utwór nawiązuje do antyku?

zastosowana filozofia: stoicyzm, epikureizm, zasada „złotego środka"tematyka i rodzaje pieśni: religijne, refleksyjne, patriotyczne, dziękczynne, obyczajoweKONKRETNE PRZYKŁADY - np. „Pieśń IX", „Pieśń świętojańska o Sobótce", „Pieśń o spustoszeniu Podola", „Pieśń XXV Czego chcesz od nas, Panie"

* Na czym polega humanizm w „Trenach"?*Zinterpretuj przesłanie „Trenów" „Ludzkie przygody/Ludzkie noś"

* gatunek i jego cechy: tren* geneza cyklu: śmierć Urszulki, cierpienie i tęsknota ojca* podmiot liryczny: cierpiący ojciec* tematyka: ból, cierpienie, tęsknota, kryzys wiary i wartości, szydzenie z mądrości, poszukiwania zmarłej w zaświatach, zwątpienie w życie pozaziemskie, uspokojenie i ukojenie bólu w „Trenie XIX"* różne koncepcje filozoficzne i światopoglądowe* znaczenie słów: „Czas doktór każdemu", „Ludzkie przygody ludzkie noś"* MOTYWY w „Trenach": cierpienie niezawinione, obraz Boga, obraz ojca, obraz córki, bunt

* gatunek i jego cechy: fraszka, pieśń, hymn* tematyka i rodzaje fraszek: religijne, filozoficzne, patriotyczne, obyczajowe, biesiadne, miłosne * * * KONKRETNE PRZYKŁADY - np. „O żywocie ludzkim", „Do snu", „Na dom w Czarnolesie", „Na lipę", „Na zdrowie"

* gatunek i jego cechy: tren* geneza cyklu: śmierć Urszulki, cierpienie i tęsknota ojca* podmiot liryczny: cierpiący ojciec* tematyka: ból, cierpienie, tęsknota, kryzys wiary i wartości, szydzenie z mądrości, poszukiwania zmarłej w zaświatach, zwątpienie w życie pozaziemskie, uspokojenie i ukojenie bólu w „Trenie XIX"* różne koncepcje filozoficzne i światopoglądowe* znaczenie słów: „Czas doktór każdemu", „Ludzkie przygody ludzkie noś"* MOTYWY w „Trenach": cierpienie niezawinione, obraz Boga, obraz ojca, obraz córki, bunt

* cechy gatunkowe pieśni* zastosowana filozofia: stoicyzm, epikureizm, zasada „złotego środka"* tematyka i rodzaje pieśni: religijne, refleksyjne, patriotyczne, dziękczynne, obyczajowe (KONKRETNE PRZYKŁADY - np. „Pieśń IX", „Pieśń świętojańska o Sobótce", „Pieśń o spustoszeniu Podola", „Pieśń XXV Czego chcesz od nas, Panie")* zastosowana filozofia: stoicyzm, epikureizm, zasada „złotego środka"* hymn „Czego chcesz od nas, Panie"

+info

Ignacy Krasicki "Bajki"

* Wymień cztery tytuły znanych Ci bajek Ignacego Krasickiego i przedstaw fabułę jednej z nich.* Scharakteryzuj bajkę jako gatunek dydaktyczny

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit

· gatunek i jego cechy: bajka epigramatyczna, bajka narracyjna· pojęcia: morał jawny, morał ukryty, alegoria, uniwersalizm, dydaktyzm· realizacja haseł oświeceniowych: „I śmiech niekiedy może być nauką, kiedy się z przywar nie z osób natrąca", „Bawiąc uczyć, ucząc bawić"· przykłady: „Ptaszki w klatce", „Kruk i lis", „Wół minister", „Dewotka", „Jagnię i wilcy"· MOTYWY w bajkach: obraz ludzkiej niedoskonałości w literaturze, alegoria, śmiech

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

Adam Mickiewicz "Dziady" cz. II

1* Wymień duchy pojawiające się w utworze i nazwij ich kategorie.* Jaka nauka moralna wypływa z „Dziadów" cz. II

· tematyka utworu: romantyczne obcowanie z duchami, pozarozumowe postrzeganie świata i rzeczywistości· ludowość, legendy i wierzenia ludu· na czym polega moralność ludowa· kategorie duchów· problem winy i kary

+info

Adam Mickiewicz "Dziady" cz. III

* Podaj cechy gatunkowe dramatu romantycznego. Wypowiedź poprzyj trzema przykładami z utworu.* Zaprezentuj Gustawa-Konrada jako bohatera romantycznego. Uwzględnij, na czym polega jego prometeizm niepodległościowy.

· „Dziady" drezdeńskie· gatunek i jego cechy: dramat romantyczny· czas i miejsce powstania: Drezno, po upadku powstania listopadowego· geneza utworu: proces Filomatów i Filaretów w latach 1823-1824· problematyka utworu: narodowo-wyzwoleńcza· tematyka utworu: martyrologia narodu polskiego· miejsca akcji: więzienie w dawnym klasztorze ojców bazylianów, salon warszawski, dom Senatora, dom pod Lwowem, cmentarz· najważniejszy bohater: Konrad, przemiana wewnętrzna bohatera z romantycznego kochanka w bojownika sprawy narodowej· ważne sceny: scena więzienna, przemiana duchowa Konrada, Wielka Improwizacja, widzenie ks. Piotra, Sen Senatora, Salon warszawski, Bal u Senatora· pojęcia: prometeizm, mesjanizm, Wielka Improwizacja· hasła: „Polska Mesjaszem narodów", „Nasz naród jak lawa", „Nazywam się Milijon, bo za miliony kocham i cierpię katusze", „A imię jego czterdzieści i cztery"· MOTYWY w „Dziadach": cierpienie narodu, sen, widzenie, cierpiąca matka, walka dobra ze złem, poeta i jego rola, samotność jednostki, jednostka wybitna, kult Maryjny na ziemiach polskich i litewskich

· „Dziady" drezdeńskie· gatunek i jego cechy: dramat romantyczny· czas i miejsce powstania: Drezno, po upadku powstania listopadowego· geneza utworu: proces Filomatów i Filaretów w latach 1823-1824· problematyka utworu: narodowo-wyzwoleńcza· tematyka utworu: martyrologia narodu polskiego· miejsca akcji: więzienie w dawnym klasztorze ojców bazylianów, salon warszawski, dom Senatora, dom pod Lwowem, cmentarz· najważniejszy bohater: Konrad, przemiana wewnętrzna bohatera z romantycznego kochanka w bojownika sprawy narodowej· ważne sceny: scena więzienna, przemiana duchowa Konrada, Wielka Improwizacja, widzenie ks. Piotra, Sen Senatora, Salon warszawski, Bal u Senatora· pojęcia: prometeizm, mesjanizm, Wielka Improwizacja· hasła: „Polska Mesjaszem narodów", „Nasz naród jak lawa", „Nazywam się Milijon, bo za miliony kocham i cierpię katusze", „A imię jego czterdzieści i cztery"· MOTYWY w „Dziadach": cierpienie narodu, sen, widzenie, cierpiąca matka, walka dobra ze złem, poeta i jego rola, samotność jednostki, jednostka wybitna, kult Maryjny na ziemiach polskich i litewskich

Adam Mickiewicz "Pan Tadeusz"

* Wymień zalety szlachty polskiej (min. 3)

* Wymień wady szlachty polskiej (min. 3)

* Na czym polega przemiana Jacka Soplicy? Określ, jaki to typ bohatera romantycznego.

· gatunek i jego cechy: epos, epopeja narodowa· czas i miejsce powstania: 1832-1834, Paryż, emigracja· geneza utworu: sytuacja wygnańca, rozgoryczenie sporami wewnątrz emigracji, tęsknota za krajem, chęć ocalenia pamięci o kraju lat dziecinnych, marzenia o wyzwoleniu ojczyzny i powrocie do niej, chęć ocalenia przemijającej epoki szlacheckiej, pragnienie stworzenia epopei narodowej· tematyka utworu: ukazanie przeszłości, historii walk o wolność ojczyzny, regionalizm - obraz przyrody, kultury, obyczajów litewskich, „mała ojczyzna"· miejsce akcji: Soplicowo jako ostoja polszczyzny· najważniejszy bohater: Jacek Soplica, przemiana wewnętrzna bohatera· wątki poboczne: perypetie miłosne Tadeusza, spór o zamek Horeszków, spór o Kusego i Sokoła· ważne zagadnienia: interpretacja zakończenia Księgi XII „Kochajmy się", polonez, rola historii, rola Mazurka Dąbrowskiego, obyczajowość, opisy przyrody i ich funkcja· MOTYWY w „Panu Tadeuszu": taniec, przemiana wewnętrzna bohatera, miłość, zemsta, wina, pokuta, dwór szlachecki, mała ojczyzna, kult Maryjny na ziemiach polskich, obrazy przyrody

+info

Aleksander Fredro "Zemsta"

* W kilku zdaniach przedstaw główny wątek utworu.* Podaj cztery przykłady nazwisk znaczących w utworze i zinterpretuj je.

· gatunek i jego cechy: komedia· tematyka utworu: spór o mur, szlachta polska w XVIII wieku, kultura sarmacka· nazwiska znaczące: Milczek, Raptusiewicz, Papkin, Czepiersińska, Dyndalski, Śmigalski, Perełka

+info

* Podaj możliwe znaczenia tytułu powieści.

+info

Bolesław Prus "Lalka"

* Na czym polega realistyczny charakter utworu. Do każdej wskazanej cechy podaj przykład z powieści.

· gatunek i jego cechy: powieść realistyczna, powieść pozytywistyczna· czas akcji: akcja właściwa 1878-1879, retrospekcja w „Pamiętniku Starego Subiekta"· interpretacja tytułu· miejsce akcji: Warszawa, Paryż· narracja - trzecioosobowa (narrator obiektywny, wszechwiedzący, narracja odautorska); pierwszoosobowa (w Pamiętnikach Rzeckiego, narrator subiektywny)· główny bohater: Stanisław Wokulski jako człowiek dwóch epok (romantyk i pozytywista)· hasła programowe epoki i sposób ich realizacji: praca u podstaw, praca organiczna, emancypacja kobiet, asymilacja Żydów, scjentyzm· panorama społeczeństwa polskiego: biedota (studenci, furman Wysocki, upadłe dziewczyny, rzemieślnicy), polskie mieszczaństwo, Niemcy (Minclowie), inteligencja (Ochocki), ludzie interesu (Wokulski), zubożała szlachta (Wokulski), arystokracja (Łęccy, książę, Krzeszowscy, hrabia Liciński, baron Dalski), Żydzi (Schlangbaumowie, Szuman)· MOTYWY i tematy w „Lalce": miłość i namiętność, przyjaźń, idealiści, miasto (Warszawa i Paryż), społeczeństwo drugiej połowy XIX w., bonapartyzm, destrukcyjna poezja romantyczna, bogactwo i majątek, polityka, walki narodowo-wyzwoleńcze, samotność wśród tłumu, praca, nauka, kobieta (upadła, lalka, pracująca, arystokratka), kamienica, spory pokoleniowe

+info

Podaj cechy powieści historycznej.

+info

Henryk Sienkiewicz - powieść historyczna

Omów tematykę wybranego utworu.

+info

Na czym polega przemiana bohatera?(Marka Winicjusza, Juranda ze Spychowa, Andrzeja Kmicica )

* Wymień Osoby Dramatu i podaj, którym bohaterom się ukazują. Podaj symbolikę trzech z nich.

Stanisław Wyspiański "Wesele"

* Zinterpretuj znaczenie finałowej sceny dramatu. Podaj znaczenie chochoła.

* Podaj cechy dramatu neoromantycznego.

· gatunek i jego cechy: dramat neoromantyczny· geneza utworu: autentyczne wesele poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną, Wyspiański gościem na weselu· czas i miejsce akcji: chata chłopska w Bronowicach, 1900 rok· akt I - charakter realistyczny, społeczno-obyczajowy (dialogi gości weselnych - inteligencji i chłopów)· akt II - charakter symboliczny, fantastyczny, psychologiczny (wizje uczestników zabawy, którym ukazują się zjawy i duchy - symbol ich tęsknot, lęków, wyrzutów sumienia, marzeń, mitów narodowych, kompleksów)· akt III - charakter realistyczno-symboliczny, narodowy; CHOCHOŁ, taniec chocholi· ZJAWY: Marysia - Widmo, Dziennikarz - Stańczyk, Poeta - Rycerz, Pan Młody - Hetman, Dziad - Upiór, Gospodarz - Wernyhora, Chochoł· PRZEDMIOTY-SYMBOLE I ICH ZNACZENIE: złoty róg, chochoł, krąg taneczny, wiejska chata· wystrój chaty i jego symbolika· MOTYWY i tematy w „Weselu": relacja inteligencja - chłopi, rzeź galicyjska, brak gotowości do walki o ojczyznę, ludomania· rozprawa Wyspiańskiego z mitami narodowymi: chłopa Piasta, sojuszu chłopsko-inteligenckiego, wsi spokojnej i wesołej, romantyzmu

+info

Bruno Schulz "Opowiadania"

* Scharakteryzuj ojca jako jednego z bohaterów opowiadań.* Na przykładzie dowolnie wybranego przez Ciebie opowiadaniu B. Schulza omów, na czym polega oryginalny sposób kreowania świata.

· gatunek i jego cechy: opowiadanie· najważniejsze zagadnienia: surrealizm, mityzacja rzeczywistości, kreacjonizm, deformacja rzeczywistości, czas i przestrzeń, motyw ojca, szaleństwo, labirynt, ptaki, antyurbanizm

Witold Gombrowicz "Ferdydurke"

+info

* Omów za pomocą jakich metafor ludzkiego ciała, Gombrowicz opowiada o człowieku. Wskaż, których części powieści one dotyczą.* W jaki sposób groteska objawia się w języku powieści?

· gatunek i jego cechy: powieść groteskowa· znaczenie tytułu· główny bohater: trzydziestoletni Józio· miejsca akcji: szkoła, stancja u Młodziaków, dwór w Bolimowie· pojęcia: Forma, upupianie, groteska i ironia,· metafory ludzkiego ciała i ich znaczenie: pupa, łydka, gęba· MOTYWY i tematy w „Ferdydurke": obraz szkoły, nauczycieli, uczniów, lekcji, motyw dworu, rodzina, erotyka, groteska jako kategoria estetyczna, nazwiska znaczące

"Ferdydurke Gombrowicza"

"Wesele" Wyspiańskiego

"Lalka" Prusa

Okresy literackienazwij epokę, w której powstało dzieło

1583

1834

1890

1901

1937

"Pan Tadeusz" Mickiewicza

"Treny"Kochanowskiego

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

3

2

1

4

Agata Karolczyk-KozyraKreatywny polonista

POWODZENIA!

Materiały wykorzystane w prezentacji w większości pochodzą z Internetu.Polecam stronę Pana Tomasza FilipowiczaBlogBlog o literaturze i...Klasykaliteraturyifilmuhttp://www.klasykaliteraturyifilmu.pl/

# data[].attributes.attachment_link.title
Lektury z gwiazdką by Agata Karolczyk-Kozyra on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
LEKTURYz GWIAZDKĄ Agata Karolczyk-KozyraKreatywny polonista Sprawdź się! 2 1 4 Które lektury musimy znać? "Fraszki", "Pieśni", "Treny" "Bajki" 2 3 "Dziady cz." III "Dziady" cz. II "Pan Tadeusz" 4 5 6 "Lalka" "Zemsta" powieść historyczna 7 8 9 "Opowiadania" "Wesele" "Ferdydurke" 10 11 12 "Bogurodzica" 1 1 Sprawdź, czy umiesz!To zaczynamy!

# data[].attributes.body
tradycje i obyczaje szlacheckie

# data[].attributes.attachment_link.title
Tradycje i obyczaje szlacheckie w "Panu Tadeuszu"

# data[].attributes.attachment_link.description
OBYCZAJ – przyjęty w jakiejś społeczności sposób postępowania w danych okolicznościach WPROWADZENIE Zadania dla klasy Czarna polewka Czarną polewkę podawało się mężczyźnie, któremu ojciec odmawiał prawa do starania się o rękę córki. Taką polewkę [dziś znana jako czernica- rosół

# data[].attributes.body
Adam Mickiewicz

# data[].attributes.body
tekst pdf

# data[].attributes.body
Młoda Polska - filozofia
18.03.2020.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Filozofia końca wieku

Bergson/Schopenhauer/Nietzsche

Temat:

ę

ź

ą

Myślicielom końca wieku daleko było od optymistycznej wiary pozytywistów w nieograniczone możliwości rozumu. Według modernistów nauka nie była w stanie dostarczyć odpowiedzi na najbardziej nurtujące dla człowieka pytania: Kim jesteśmy? Dokąd zmierzamy? Jak osiągnąć szczęście?

Dla filozofów nowej epoki świat to chaos, który nieustannie się zmienia. Rozum i doświadczenie odeszły w cień, a narzędziem poznania świata znowu stała sie intuicja.

MŁODA POLSKA

Filozofię Młodej Polski zdominowały trzy koncepcje:

BERGSONIZM

Henri Bergson

Henri Bergson

Stworzył filozofię życia. Uważał, że świat można poznać jedynie przez intuicję. Twierdził, że w człowieku drzemią siły wewnętrzne - elan vital - z których wynika jego ciągły rozwój. Świat jest dynamiczny, a człowieka charakteryzuje aktywność.
élan vital - [czytaj: elą wital] Nazwa pochodzi z języka francuskiego, Bywa też określany jako "pęd życiowy" - kosmiczna siła, przenikającą całą żywą i przekształcającą się naturę.
I ntuicjonizm to kierunek, według którego głównym sposobem poznania jest intuicja.

2

SCHOPENHAUERYZM

Artur Schopenhauer

+info

ARTUR SCHOPENHAUER

Czytaj: szopenhałer

1. Stworzył filozofię pesymistyczną. Głosił, że człowiek całe życie dąży do szczęścia, ale go nigdy nie osiągnie.

2. W dziele "Świat jako wola i wyobrażenie" pisał, że życie jest pasmem cierpień, a jedyną ucieczką od niego jest wyzbycie się wszystkiego, co ziemskie - pożądań i potrzeb - oraz przejście w stan nirwany.

3. Sposobem na życie jest kontemplacja sztuki, gdyż ta jest wartością samą w sobie.

4. Jego filozofia stała się podstawą dekadentyzmu.

Tego pana na pewno już gdzieś widzieliście :)

1. "w buddyzmie, hinduizmie, dżinizmie: stan, który w ciągu przemian żywotów (reinkarnacji) jest ostatecznym wyzwoleniem od bytu indywidualnego, bólu, pragnień i namiętności; też: osiągnięcie najwyższej szczęśliwości, spokoju i prawdy absolutnej"

2. "osiągnięcie zapomnienia, stanu niebytu"

To człowiek, który czuje odrazę do świata, świadomie się izoluje, ma poczucie wyższości.

Najlepszym sposobem spędzania czasu jest przebywanie w kawiarni w nocy.

symbolem poszukiwania większej swobody staje się cyganeria, prowadząca często skandalizujący tryb życia.

DEKADENTYZM

To światopogląd charakterystyczny dla końca XIX wieku. Kierunek związany był z poczuciem pustki, niemocy i marazmu, przeczuciem zbliżającej się katastrofy.

Myśliciele i artyści koncentrowali się na jednostce. Bogate mieszczaństwo budziło w nich nienawiść, stąd pogardliwie nazywano mieszczan filistrami.

+info

+info

1. "człowiek ograniczony, bez wyższych aspiracji, o zakłamanej moralności"

2. daw. "członek korporacji akademickiej niebędący studentem"

1. "zastój w jakiejś dziedzinie"

2. "stan apatii i zobojętnienia"

cyganeria - inaczej: bohema

to środowisko artystów prowadzących

ekscentryczny styl życia

3

NIETZSCHEANIZM

czytaj: niczeanizm

Fryderyk Nietzsche

Fryderyk Nietzsche

czytaj: nicze

1. Jedno z jego dzieł to "Tako rzecze Zaratustra". Sformułował w nim teorię nadczłowieka.

2. Zafascynował się filozofią Schopenhauera, rozwinął ją i odrzucił pesymizm.

3. Głosił, że sensem ludzkiego życia jest wewnętrzne doskonalenie się, dążenie do ideału.

4. Mówił, że nie ma moralności obiektywnej, dlatego odrzucał ukształtowane przez chrześcijaństwo pojęcie dobra i zła.

Koncepcja nadczłowieka - z jaką lekturą Ci się kojarzy?

nadczłowiek - wg Nietzschego to istota odznaczająca się silnym charakterem, dumą, niezależnością, mądrością, wysoką kulturą i zdolnością do afirmacji życia.
Właściwe jest wyłącznie to, co sprzyja życiu. Na tym założeniu oparł nową etykę, którą nazwał moralnością panów - indywidualistów, ludzi silnych, którzy nie chcą poświęcać się dla społeczeństwa. "Bóg umarł" - wyższy stopień rozwoju możliwy jest tylko po odrzuceniu idei Boga i wszystkiego, co z Nim zwioązane. Nihilizm - całkowite odrzucenie ogólnie przyjętych norm i wartości. Na przeciwległym biegunie znajduje się moralność niewolników, propagowana przez tych, którzy chcieliby być panami, ale nie mogą nimi zostać z powodu swojej słabości. Narzucają oni wszystkim takie wartości jak miłosierdzie, pokora i litość, bo sprzyjają one słabym i zapewniają im władze nad silnymi. Taka moralność stanowi istotę chrześcijaństwa. Nietzsche ostro je krytykował. Uważał je za największą przeszkodę dla postępu ludzkiego ducha.
Nietzscheanizm

Kliknij na zdjęcie, żeby odtworzyć film

A

Ó

Ł

Ź

Do zobaczenia!

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!

# data[].attributes.attachment_link.description
Filozofia końca wieku Bergson/Schopenhauer/Nietzsche Temat: ę ź ą Myślicielom końca wieku daleko było od optymistycznej wiary pozytywistów w nieograniczone możliwości rozumu. Według modernistów nauka nie była w stanie dostarczyć odpowiedzi na najbardziej nurtujące dla człowieka pytania: Kim jesteśmy? Dokąd zmierzamy? Jak osiągnąć szczęście? Dla filozofów nowej epoki świat to chaos, który nieustannie się zmienia.

# data[].attributes.body
18.03.2020.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
temat

krótkie arcydzieło polskiej literatury średniowiecznej

Bogurodzica

określić rodzaj i gatunek literacki "Bogurodzicy"

podać definicję archaizmu, wymienić rodzaje archaizmów i znaleźć je w tekście utworu

wyjaśnić, dlaczego uznaje się, że "Bogurodzica" to arcydzieło

wyjaśnić motyw deesis

zanalizować utwór

Po tej lekcji potrafisz

Gatunek: pieśń (czasem hymn)

Rodzaj: liryka

1. Bogurodzica ma charakter pieśni religijnej.

2. To dzieło anonimowe.

3. To najstarszy polski utwór poetycki.

4. Można stwierdzić tylko, że Bogurodzicę napisał utalentowany i dobrze wykształcony Polak.

5. Przyjmuje się, że Bogurodzicę napisano między XI a XIII wiekiem.

6. Już w XV wieku traktowana była jako polski hymn narodowy.

7. Jan Długosz nazywa ją carmen patrium (hymn, pieśń ojców).

8. Śpiewano ją podczas koronacji Władysława Warneńczyka oraz podczas bitwy pod Grunwaldem (1410) i pod Warną (1444 rok).

9. Po raz pierwszy została wydrukowana w 1506 roku.

KILKA FAKTÓW:

Scena ukazująca w centrum siedzącego Jezusa jako władcę i sędziego, obok Maryja i Jan Chrzciciel, których pozy modlitewne odwzorowują ideę wstawiennictwa za ludzkością Hierarchię tego wyobrażenia można przedstawić za pomocą trójkąta

MOTYW DEESIS

sporządź notatkę w zeszycie. Możesz nadać jej podobną formę graficzną. Naciskając przyciski, otrzymasz więcej informacji na dany temat - czasem Cię to przesunie do innego slajdu.

ułatwienie analizy

Arcydzieło - środki stylistyczne

Arcydzieło - struktura

Bogurodzica - arcydzieło

Żebyście nie musieli tęsknić za wykładami

pod iluminacjami znajdziesz przykłady z utworu

składniowe - przestarzały szyk wyrazów

słowotwórcze - utworzone przy pomocy już nieużywanych formantów słowotwórczych

fleksyjne - nieużywane dziś końcówki odmiany wyrazów

fonetyczne - inna niż dziś wymowa

leksykalne - słowa, które wyszły z użycia

ARCHAIZMY

dziela, zbożny, zwolena, przebyt, napełń, zyszczy, jegoż, jąż, Gospodzin,

napełń (napełnij), spuści (ześlij), Bogurodzica (w wołaczu)

Krzciciela (Chrzciciela), sławiena (sławiona)

Bogiem sławiena (uwielbiana przez Boga)

Bożyc (Syn Boga), Bogurodzica (Boga rodzicielka)

Dziękuję za uwagę!

miej z tego notatki!

# data[].attributes.body
- CKE https://cke.gov.pl/egzamin-maturalny/
- CKE arkusze https://cke.gov.pl/egzamin-maturalny/egzamin-w-nowej-formule/materialy--dodatkowe/przykladowe-arkusze/
- OKE Poznań https://www.oke.poznan.pl/
- OPERON
https://www.operon.pl/Oferta/Egzaminy/Matura-z-Operonem/Baza-arkuszy
- Arkusze maturalne
http://collegiummarianum.pl/przykladowe-arkusze-maturalne
- CKE materiały do części ustnej
https://cke.gov.pl/egzamin-maturalny/egzamin-w-nowej-formule/materialy-dodatkowe/materialy-dla-uczniow-i-nauczycieli/jezyk-polski-czesc-ustna/
- Zadania do części ustnej
http://xn--jzyk-polski-rrb.pl/matura/zadania-egzaminacyjne

# data[].attributes.body
wraz z propozycjami tekstów

# data[].attributes.body
zagadnienia do powtórzenia

# data[].attributes.body
Jak je napisać prawidłowo?

# data[].attributes.body
życiorys

# data[].attributes.attachment_link.title
Bolesław Prus (Aleksander Głowacki) | Życie i twórczość | Artysta | Culture.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Pisarz, publicysta. Urodzony w 1847 (?) w Hrubieszowie, zmarł w 1912 w Warszawie.

# data[].attributes.body
Przykładowy arkusz z "Lalki"

# data[].attributes.body
1. Przygotuj notatkę na temat "Ballady bezludnej" Leśmiana.
2. Spróbuj rozwiązać zamieszczony obok test dotyczący "Lalki" B. Prusa.
3. Przygotuj krótką charakterystykę społeczeństwa Warszawy opisanego przez Prusa w "Lalce".
4. Przygotuj się do charakterystyki porównawczej Izabeli Łęckiej i Emmy Bovary, patrz link:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Emma Bovary - tytułowa bohaterka powieści. Została wychowana na wsi, nauki pobierała w małej przyklasztornej szkole. W bardzo młodym wieku wyszła za mąż za wdowca Karola Bovary'ego. Przez całe życie marzyła o romantycznych przygodach, wyrafinowanych uciechach i pasji. Jednak żywot niczym z romansu nie był jej pisany, przez co często popadała w depresję.

Podczas wspaniałego balu urządzonego przez markiza d'Andervilliers zasmakowała obcowania w wyższych sferach. Była przekonana, że właśnie takiego życia pragnęła, lecz ostatecznie okazało się, iż było to główną przyczyną jej zguby. Kobieta urodziła córeczkę Bertę, jednak nie zajmowała się jej wychowaniem, pozostawiając je pod opieką służby domowej. Jednak od czasu do czasu myśl o swym cudownym dzieciństwie pod opieką wspaniałego ojca prowadziła ją do wyrzutów sumienia. W takich chwilach postanawiała, że zmieni swoje życie i będzie lepszą matką i żoną. Szybko jednak dopadła ją nuda i zapominała o danych sobie przyrzeczeniach.

Naturalny pęd do przygód i ekstrawagancji prowadzi ją do dwóch romansów. Pierwszym jej kochankiem został arystokrata Rudolf Boulanger, a drugim Leon Dupuis. Zamiłowanie do luksusu prowadzi ją do ruiny finansowej. Dług zaciągnięty u kupca Lheureux z czasem osiągnął rozmiary tak duże, że bohaterka wolała sprzedać swoje ciało niż pozwolić, by jej mąż został obciążony jego spłatą. Ostatecznie przygnieciona problemami finansowymi postanowiła popełnić samobójstwo.

Karol Bovary - mąż głównej bohaterki powieści. Wiejski doktor o bardzo ograniczonych zdolnościach o czym świadczy nieudana operacja na szpotawej stopie Hipolita zakończona amputacją.

Fakt, iż został lekarzem zawdzięczał swojej matce, która miała nad nim zupełną kontrolę od najmłodszych lat. To ona wybierała dla niego szkoły i zawód, który miał wykonywać. Na uczelnię medyczną dostał się dopiero za drugim razem, co świadczyło o tym, że nie posiadał predyspozycji do bycia lekarzem. Również matka zeswatała go ze starą i bogatą wdową Heloizą Dubuc.

Jako lekarz w maleńkiej miejscowości Tostes zakochał się w przepięknej córce swojego pacjenta, Emmie Rounault. Po śmierci Heloizy szybko ożenił się z młodą dziewczyną.

Nieświadomy jej zdrad i nieszczęścia, przez całe życie bardzo kochał żonę. Uważał ją za idealną małżonkę, choć nigdy nie zadał sobie trudu, by tak naprawdę ją zrozumieć. Przez cały czas pozostawał pod jej wpływem nie podejrzewając nawet, iż na każdym korku jest przez nią oszukiwany, nawet finansowo. Po śmierci Emmy nie mógł pogodzić się ze startą. Gdy zorientował się ze znalezionych listów, że małżonka zdradzała go od lat z dwoma mężczyznami, doznał ataku serca i zmarł.

Autor: Karolina Marlęga dla: Kulturalna Polska klp.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Emma Bovary - tytułowa bohaterka powieści. Została wychowana na wsi, nauki pobierała w małej przyklasztornej szkole. W bardzo młodym wieku wyszła za mąż za wdowca Karola Bovary'ego. Przez całe życie marzyła o romantycznych przygodach, wyrafinowanych uciechach i pasji. Jednak żywot niczym z romansu nie był jej pisany, przez co często popadała w depresję.

# data[].attributes.body
Obejrzeć zwiastun, w miarę możliwości film np. na cda.premium

# data[].attributes.attachment_link.title
PANI BOVARY (2014) Mia Wasikowska, Ezra Miller - oficjalny polski zwiastun

# data[].attributes.body
MATURA USTNA

# data[].attributes.body
MATURA USTNA