# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Ile elementów było w strefie równikowej w Misji 1?2. Ile pór roku jest w strefie sawany?3. Ile jest sfer klimatycznych na świecie?Odpowiedzi utworzą kod. Wpisz a wydostaniesz się z gry..... Zapisz odpowiedzi na kartkę,Jak co wieczór zasiadasz przed komputerem, by zagrać w swoją ulubioną grę. Lecz dziś program ładuje się dość długo. Tracisz cierpliwośc i zaczynasz mocniej uderzać w klawiaturę.,To jednak nie był dobry pomysł,Eluwina!!,Jestem w grze fortnite !!!,O nie, przecieciez myjesteśmy w samymśrodku sezonu 2,!! Jak mystąd wyjdziemy?????Tutaj trwa największarozgrywka!!!,,Wciągnęło Cię w grę .... Jakby na potwierdzenie tych słów z oddali usłyszałeś strzały... To nie jest dobry znak...,To jak stąd wyjść???,Znajdż na mapie 5 misji. One dadzą Ci potrzebną wiedze by wyjść z gry..,Gratulacje! Prześlij screena nauczycielowi.,%&!#Error

# data[].attributes.attachment_link.title
Wciągnął mnie Fortnite! by alakrzakgliwa on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
1. Ile elementów było w strefie równikowej w Misji 1?2. Ile pór roku jest w strefie sawany?3. Ile jest sfer klimatycznych na świecie?Odpowiedzi utworzą kod. Wpisz a wydostaniesz się z gry..... Zapisz odpowiedzi na kartkę,Jak co wieczór zasiadasz przed komputerem, by zagrać w swoją ulubioną grę. Lecz dziś program ładuje się dość długo.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kasia Kulus

Kenia - turystyczny potencjał

Afryka

Przemysł i usługi w Afryce

Rolnictwo Afryki

Środowisko przyrodnicze Afryki

Etiopia - problemy głodu i niedożywienia

Rozwiąż zadania i wpisz cyfry we właściwej kolejności, by otworzyć sejf.

AFRYKA

#$%ERROR

**

***

****

*****

Kokosów na sprawdzianie :D

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbliża się sprawdzian o Azji? Czasem tak bywa! Trzeba się zmierzyć z zadaniami i potraktować naukę jako wyzwanie. W tym poście przedstawiam…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Olimpiada Znajomości Afryki wprowadza uczniów w świat wiedzy o kontynencie afrykańskim oraz pracujących tam blisko 900 polskich misjonarzy, dbając o ich rozwój intelektualny, etyczny, emocjonalny oraz społeczny.

# data[].attributes.attachment_link.description
Olimpiada Znajomości Afryki wprowadza uczniów w świat wiedzy o kontynencie afrykańskim oraz pracujących tam blisko 900 polskich misjonarzy, dbając o ich rozwój intelektualny, etyczny, emocjonalny oraz społeczny.

# data[].attributes.attachment_link.title
50 faktów o Australii, które łamią wszystkie stereotypy

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak powstają wielkie miasta - New York część 1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ameryka północna i Ameryka Południowa
Tornada i cyklony tropikalne w Ameryce Północnej

Niektóre obszary świata, zwłaszcza położone nad dużymi i ciepłymi zbiornikami wody w strefach zwrotnikowych lub ich okolicach, mogą doświadczać ekstremalnych wiatrów i innych rzadkich zjawisk pogodowych.

Jednym z obszarów w Ameryce Północnej szczególnie narażonym na dwa takie zjawiska - Torando i Cyklony Tropikalne są Stany Zjednoczone.

Trąby powietrzne (Tornado) występują na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy (także w Europie i w Polsce), ale to właśnie w USA mają one największą siłę. Mechanizm powstawania tornad jest dosyć złożony. Muszą ku temu zaistnieć sprzyjające warunki. Gdy ciepłe i wilgotne powietrze znad Zatoki Meksykańskiej przesuwa się ku północy, napotyka zimne i ciężkie powietrze znad Gór Skalistych. Zimne powietrze wypycha ciepłe ku górze, które unosząc się - skrapla i buduje potężną, chmurę burzową o wieżowym charakterze - Cumulonimbusa (Cb).

mechanizm powstawania tornad

Chmura Cumulonimbus o pionowej budowie

- niezbędna dla powstania Tornado

Tornado to gwałtownie wirująca kolumna powietrza będąca jednocześnie w kontakcie z powierzchnią ziemi i podstawą cumulonimbusa.

mechanizm powstawania tornad

Spotkanie chłodnych i ciepłych mas powietrza

Duża różnica ciśnień między centrum leja,

Średnica - 150 m

mechanizm powstawania tornad

Najwięcej tornad - ponad tysiąc roczni - występuje w Stanach Zjednoczonych, głównie w tak zwanej Alei Tornad. Jest to pas o szrokości około 650 km, ciągnący się między Teksasem a Dakotą Południową

Skutki tornad zależą od ich siły

Cyklony występują zazwyczaj w umiarkowanych i wysokich szerokościach geograficznych, ich przechodzeniu towarzyszą zmiany pogody (zmiany temperatury powietrza, ciśnienia, prędkości wiatru, pojawienie się silnych opadów itp.).

Cyklony o katastrofalnych nieraz skutkach, występujące w niskich szerokościach geograficznych określa się jako cyklony tropikalne.

Rodzaj cyrkulacji atmosferycznej typowej dla niżów barycznych

Wirowy układ wiatrów w obrębie niżu (przemieszczają się po liniach spiralnych od zewnątrz do środka).

Na półkuli północnej kierunek obrotu przeciwny do kierunku ruchu wskazówek zegara,

zaś na południowej zgodny z kierunkiem wskazówek zegara.

Tworzy się nad silnymi ogrzanymi oceanami w strefie międzyzwrotnikowej oprócz bezpośredniego sąsiedztwa równika

Temperatura wody musi być wyższa od temperatury powietrza o 25 stopni C

Jest to duży wir, wśrodku którego jest OKO CYKLONU.

Ma średnicę od 20 do 30 km.

Brak w nim opadów, wiatr jest słaby, a niebo bezchmurne

Wokół OKA zaś występuje strefa potężnych chmur kłębiastych. Towarzyszą im burze i gwałtowne ulewy oraz bardzo silny wiatr

Ogromna różnica ciśnienia atmosferycznego między okiem cyklonu a skrajem wiru sprawia, że prędnkość wiatru dochodzi nawet do 300 km/h. Im bliżej oka, tym wiatr silniejszy.

Skutki cyklonów tropikalnych

szkody materialne (miasta zrównane z ziemią),

Czynniki, które wpływają na wielkość szkód:

1. Ogromna prędkość i siła wiatru, które sprawiają, że niszczone są np. budynki.

2. Intensywne opady, których wielkość w ciągu kilku dni może wynieść nawet kilka tysięcy milimetrów ( to kilka razy więcej niż w Polsce przez cały rok). Opady przyczyniają się do powstania powodzi i podtopień, w wyniku, których są niszczone np. uprawy

3. Ze względu, że cyklony docierają do lądu znad oceanu, to niebezpiecznym zjawiskiem jest uderzająca w tereny nadmorskie fala powodziowa, która może mieć nawet kilka metrów wysokości

Przygotuj się na kartkówkę

# data[].attributes.attachment_link.title
Tornada i cyklony tropikalne w Ameryce Północnej

# data[].attributes.attachment_link.description
Ameryka północna i Ameryka Południowa Tornada i cyklony tropikalne w Ameryce Północnej Niektóre obszary świata, zwłaszcza położone nad dużymi i ciepłymi zbiornikami wody w strefach zwrotnikowych lub ich okolicach, mogą doświadczać ekstremalnych wiatrów i innych rzadkich zjawisk pogodowych. Jednym z obszarów w Ameryce Północnej szczególnie narażonym na dwa takie zjawiska - Torando i Cyklony Tropikalne są Stany Zjednoczone.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Środowisko przyrodnicze ameryki
1. Położenie

2. Ukształtowanie Terenu

4. Wody powierzchniowe

5. Ameryka Północna i Ameryka Południowa

Ameryka znajduje się na półkuli zachodniej. Dzieli się na dwa kontynenty : Amerykę Północną oraz Amerykę Południową. Ameryka Północna ma powierzchnię liczącą 24,2 mln km kwadratowych, a Ameryka Południowa 17,8 mln km kwadratowych. Umowną granicą pomiędzy tymi dwoma kontynentami jest Przesmyk Panamski.

Obie Ameryki cechuje południkowy układ rzeźby terenu. Młode góry biegną wzdłuż zachodnich wbrzeży. W Ameryce Północnej są to Kordyliery, najwyższy szczyt - Denali (6190 m n.p.m.). W Ameryce Południowej są to Andy, z najwyższym szczytem Aconcagua (6962 m n.p.m.)

W centralnej części obu kontynentów znajduje się pas równin i nizin. W Ameryce Północnej to obszar Wielkich Równin, Nizin Wewnętrznych oraz Niziny Zatokowej. W Ameryce Południowej w skład pasu nizin wchodzi Nizina Amazonki, Nizina Orinoko oraz Nizina La Platy.

Cerro Torre (3133 m n.p.m.

Przez zróżnicowanie wysokości terenu nad poziomem morza oraz występowanie prądów morskich Ameryka ma ogromne kontrasty klimatyczne.

Klimat równikowy wilgotny

Klimat zwrotnikowy suchy

Klimat umiarkowany ciepły kontynentalny suchy

Klimat umiarkowany chłodny kontynentalny

Klimat okołobiegunowy subpolarny

Największy system rzeczny w Ameryce Północnej tworzą Missisipi z Missouri. Jego dorzecze zajmuje ponad 13% powierzchni kontynentu.

W Ameryce Południowej dominuje system rzeczny najpotężniejszej rzeki świata, Amazonki. Jej dorzecze obejmuje ponad 40% kontynentu.

We wschodniej części Ameryki Północnej znajduje się wielki zespół jezior słodkowodnych zwanych Wielkimi Jeziorami. Należą do nich: Jezioro Górne, Michigan, Huron, Erie i Ontario.

Wielkie Jeziora

Amazonka jest jedną z najdłuższych rzek świata. Ma około 6400km długości. Znajduje się w Ameryce Południowej.

W peruwiańskich Andach rzeka Colca przez milony lat wcinała się w ściany podłoża. W efekcie powstała głęboka i wąska dolina o prawie pionowych ścianach, nazwana Kanionem Colca. Maksymalna głębokość tego kanionu to ok. 3,5 km.

W Ameryce Północnej znajdują się Stany Zjednoczone Ameryki, które są jednym z najlepiej rozwiniętych państw na świecie. Stolicą Stanów jest Waszyngton.

Największym państwem w Ameryce Południowej jest Brazylia. Stolicą Brazylii jest Brasília.

Liczba ludności wynosi ok. 422,5 mln

W Brazylii, w Rio de Janeiro 4 dni przed popielcem odbywają się znane Karnawały

Liczba ludności wynosi ok. 579 mln

Najcieplejszym miejscem na świecie jest znajdująca się w Stanach Zjednoczonych Dolina Śmierci. Odnotowano tam temperaturę 56,7 °C.

# data[].attributes.attachment_link.description
Środowisko przyrodnicze ameryki 1. Położenie 2. Ukształtowanie Terenu 4. Wody powierzchniowe 5. Ameryka Północna i Ameryka Południowa Ameryka znajduje się na półkuli zachodniej. Dzieli się na dwa kontynenty : Amerykę Północną oraz Amerykę Południową. Ameryka Północna ma powierzchnię liczącą 24,2 mln km kwadratowych, a Ameryka Południowa 17,8 mln km kwadratowych.

# data[].attributes.attachment_caption
Plaga szarańczy w Afryce. Kontynentowi grozi głód | Onet100

# data[].attributes.attachment_link.title
Plaga szarańczy w Afryce. Kontynentowi grozi głód | Onet100

# data[].attributes.attachment_link.title
SERENGETI HD | Afryka Serengeti - film przyrodniczy | film dokumentalny z polskim lektorem

# data[].attributes.attachment_link.description
The Big Five of Africa Głównym kryterium wyboru gatunków nie były osiągane rozmiary, lecz stopień trudności i ryzyka związanego z ich upolowanie . Zwierzęta Wielkiej Piątki znane są ze swej waleczności, zwłaszcza kiedy bronią swych młodych lub kiedy zostaną zranione. Cała piątka należy do najbardziej niebezpiecznych zwierząt świata.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kamera na żywo Kenia - Tsavo East National Park | SkylineWebcams

# data[].attributes.attachment_link.description
Słonie, żyrafy, bawoły, zebry, lamparty i inne zwierzęta żyją w Sawanna kamera na żywo

# data[].attributes.attachment_link.title
Niezwykly Swiat - Kenia - Wioska Masajów

# data[].attributes.attachment_link.title
Granice Afryki - dlaczego są proste i "kwadratowe"? Krótka historia podziału i kolonizacji Afryki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Botswana - Diamentowa gospodarka | TEN ŚWIAT JEST NASZ ODC. 05

# data[].attributes.attachment_link.title
SZOKUJACA ZIEMIA - ETIOPIA CZARNY SAMURAJ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
kenia

mambasa i nairobi

Write a subtitle here

Follower Growth

Mapa

Demografia

Mambasa

Fauna i flora

Umoja

Lorem ipsum dolor sit amet

państwo położone we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Leży na równiku. Graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią

Lorem ipsum dolor sit amet

Jest 47. krajem świata pod względem powierzchni i 30. pod względem liczby ludności. Stolicą i największym miastem Kenii jest Nairobi.

Lorem ipsum dolor sit amet

Na nizinie nadmorskiej znajduje się roślinność sawannowo-leśna. Stepy lub suche sawanny znajdują się we wnętrzu państwa. Na wschód od Jeziora Rudolfa występuje roślinność półpustynna i pustynna. Wilgotne sawanny znajdują się w południowo-zachodniej części Kenii. Na wysokości 2000-3000 m są lasy deszczowe, a w najwyższych piętrach gór zarośla i roślinność alpejska. W Kenii znajduje się 25 parków narodowych i 23 rezerwaty przyrody.

Kenia

fauna i flora

Zarobki i waluta w kenii

Walutą w tym kraju są szlingi kenijskie

Wysokość podatku dochodowego w Kenii wynosi 30%.

Najniższa płaca minimalna ustalona jest dla rolników i wynosi 4 854 szylingi (około 184 zł) miesięcznie

Średni zarobek w Kenii wynosi 28 200.00 KES (w przeliczeniu 966.33 PLN). Przelicznik przedstawia się następująco: 100 KES (szyling kenijski) = 3.4267 PLN .
zdjęcie
polityka

Kenia jest republiką i członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Konstytucja została uchwalona w 2010 roku po referendum konstytucyjnym. Głową państwa jest prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym na 5-letnią kadencję. Przysługuje mu prawo mianowania wiceprezydenta. Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu: izbą wyższą jest Senat, izbą niższą jest Zgromadzenie Narodowe.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Bezrobocie

zaczęła znowu wzrastać w październiku poprzedniego roku. Od tego czasu stopa co miesiąc wzrasta o okolo 0,1%.

Stolicą Kenii jest Nairobi. W całym kraju mieszka dziś 34 mln obywateli. Zimą czas w Kenii jest przesunięty o 2 godziny do przodu w stosunku do środkowoeuropejskiego, a latem o godzinę. Większość mieszkańców w głębi kraju przeszła na chrześcijaństwo, na wybrzeżu dominuje islam. Dawne wierzenia prędko zanikają, ale można jeszcze spotkać się z nimi z dala od większych miast. W większości dużych miast znajdują się świątynie Hindusów i Sikhów, można też spotkać dżinistów i bahaistów. Rdzenne religie powoli przechodzą do historii.

Religia i stolica

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Około 70% ludności Kenii stanową ludy Bantu (m.in. Kamba, Kikuju, Luhja, Meru), które zamieszkują południową część wyżyn i wybrzeże. Na wschodzie i północnym wschodzie mieszkają ludy kuszyckie (Borana, Somalowie). W kraju żyją także Niloci (Masajowie, Turkana)

Demografia

Mombasa

Mombasa Miasto założone przez arabskich handlarzy, położone w południowo-wschodniej części kraju, na wybrzeżu Oceanu Indyjskiego. Dziś jest to znane centrum turystyczne.

Nyali Beach jest najciekawszą atrakcją w tej okolicy. Jest to rozległy odcinek nieskazitelnego piasku, otoczony palmami.

Podczas gdy większość ludności Mombasy to ludność muzułmańska, miasto jest również domem dla jednej z największych populacji Jainów w Afryce. Religia jest obecna w kraju od około 100 lat.

Mombasa jest drugim co do wielkości miastem w Kenii. Mieszka tutaj 1,2 miliona ludzi. Jest to duże miasto portowe, z międzynarodowym lotniskiem.

Słynny portugalski odkrywca, Vasco da Gama, był pierwszym Europejczykiem, który zobaczył Mombasę w 1848 roku. Najwyraźniej Portugalczykom spodobało się to, co zobaczyli tak bardzo, że wrócili zaledwie dwa lata później, aby splądrować miasto.

Muzyka jest niezwykle ważna w życiu codziennym w Mombasie. Miasto jest popularne ze względu na dźwięki Bango, Chakacha i Mwanzele.

Miasto położone jest wzdłuż drogi Mombasa - Malindi. To miasto ma publiczną plażę znaną jako „Piraci". Inną popularną atrakcją jest Haller Park, który jest kamieniołomem z różnymi gatunkami zwierząt i roślin.

o Kenii

Ciekawostki

Lorem ipsum dolor sit amet consectetuer adipiscing

Lorem ipsum dolor sit amet consectetuer adipiscing

Lorem ipsum dolor sit amet consectetuer adipiscing

Lorem ipsum dolor sit amet consectetuer adipiscing

Niepodległość od Wielkiej Brytanii uzyskana została 12 grudnia 1963 roku.

Gęstość zaludnienia wynosi 71 osób/km2.

Kraj ten jest 1,8 razy większy od Polski.

Główną religią jest protestantyzm - 63%.

Najdłuższą rzeką jest Tana 708 km.

Praktycznie brak jest klasy średniej. Większość ludzi jest albo bardzo bogatych, albo bardzo biednych.

W dużych miastach ludzie mieszkają w nowoczesnych budynkach i apartamentach. W bardziej odległych miejscach przeważają budowle z trzciny i wyschniętego błota.

W Kenii nie pije się zimnych napojów. Jedynie gorące lub w temperaturze pokojowej.

Kraj ten zamieszkuje około 100 Polaków.

We wrześniu 2008 roku w środkowej części Kenii spadł śnieg.

Pełna nazwa kraju - Republika Kenii .

chata w wiosce

Kobieca wioska ,znajduje się w północno-środkowej Kenii, w hrabstwie Samburu, w pobliżu Archers Post.

Wioska została założona przez Rebeccę Lolosoli, kobietę z ludu Samburu, z przeznaczeniem dla kobiet będących ofiarami przemocy lub młodych dziewczyn uciekających od przymusowych małżeństw. Kobiety z Umoji walczą z uległą rolą kobiet w społeczeństwie i tradycji Samburu.

Kobiety Samburu pełnią w społeczeństwie bardzo podrzędną rolę. Nie wolno im posiadać ziemi, czy jakiejkolwiek innej formy majątku. Zanadto same uważane są za własność ich mężów. Często padają ofiarami damskiego obrzezania, przymusowych małżeństw ze starszymi mężczyznami, gwałtu oraz przemocy domowej. Na początku lat 90. zarejestrowano ponad 600 przypadków gwałtu na Kenijkach przez Brytyjskich żołnierzy. Od tego momentu, wszczęto postępowanie przeciwko armii brytyjskiej za gwałt na ponad 1400 kobiet Samburu, lecz sprawa została umorzona. Ofiary gwałtów w uznano za „zbezczeszczone", a ich mężowie w obawie, że ich kobiety są nosicielkami chorób wenerycznych wyrzucali je z domów.

Wioska składa się z chat manyata, zbudowanych z mieszanki ziemi i krowiego łajna, pozyskiwanych z opuszczonych łąk. Domy otoczone są płotami oraz drutami kolczastymi.

Kiedy nagle wiele kobiet straciło swoje domy, zjednoczyły się i stworzyły Umoję. Rebecca Lolosoli, główna założycielka Umoji, wpadła na pomysł, aby założyć wioskę po tym jak została brutalnie pobita za stawianie sprzeciwu wobec norm społecznych Samburu. Ostatecznie dołączyło do niej kolejne 15 kobiet i wspólnie założyły Umoję w 1990 roku. „Kobieca oaza" spotkała się z dużym sprzeciwem ze strony mężczyzn Samburu. Założyli konkurencyjne, męskie wioski, które jednak nie przetrwały próby czasu. Mężczyźni próbowali też zakładać rywalizacyjne biznesy, aby odciągnąć turystów i pozbawić kobiety dochodu. Ostatecznie kobiety wykupiły ziemie okupowane przez mężczyzn.

koniec

Mam nadzieję, że prezentacja zaciekawiła również tych którzy nie interesują się zbytnie tą częścią naszego świata.

# data[].attributes.attachment_link.description
kenia mambasa i nairobi Write a subtitle here Follower Growth Mapa Demografia Mambasa Fauna i flora Umoja Lorem ipsum dolor sit amet państwo położone we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Leży na równiku. Graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią Lorem ipsum dolor sit amet Jest 47.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kenia - turystyczny potencjał by mmazela37 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Kenia - turystyczny potencjał ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.description
The Big Five of Africa Głównym kryterium wyboru gatunków nie były osiągane rozmiary, lecz stopień trudności i ryzyka związanego z ich upolowanie . Zwierzęta Wielkiej Piątki znane są ze swej waleczności, zwłaszcza kiedy bronią swych młodych lub kiedy zostaną zranione. Cała piątka należy do najbardziej niebezpiecznych zwierząt świata.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
zapotrzebowanie energetyczne

niedostatek żywności na świecie

Przyczyny głodu w Etiopii

Pomoc dla głodujących państw

Niedożywienie to stan , kiedy wartość kaloryczna przyjmowanego pokarmu jest niższa od zapotrzebowania organizmu.

Głód to stan organizmu wywołany czasowym brakiem pokarmu. W skrajnych przypadkach może prowadzić do śmierci.

Głód utajony to brak w codziennej diecie określonych składników odżywczych np. białka, węglowodanów, tłuszczy.

Zapotrzebowanie energetyczne dorosłego człowieka wynosi przeciętnie 2400- 2700 kcal.

Na wykresie przedstawiono odsetek ludności niedożywionej w Afryce i wybranych krajach tego kontynentu.

Kolor biały oznacza bardzo niski poziom niedożywienia - poniżej 5%

Kolor beżowy oznacza stosunkowo niski poziom niedożywienia - 5% - 14,9 %

Kolor jasno pomarańczowy to średni poziom niedożywienia - 15% - 24,99 %

Kolor ciemno pomarańczowy to stosunkowo duży poziom niedożywienia - 25% - 34,99 %

Kolor ciemno czerwony to bardzo duży poziom niedożywienia - powyżej 35 %.

W pierwszej dziesiątce najbardziej „głodujących" krajów znajdują się: Burundi, Erytrea, Timor Wschodni, Komory, Sudan, Czad, Etiopia, Jemen, Zambia, Haiti.

Przyczyny głodu w Etiopii

bardzo wysoki przyrost naturalny

niski poziom rozwoju rolnictwa

Susze i powodzie powodują straty w uprawach i hodowlach.

oraz przewaga gleb słabej jakości

szczególnie plagi szarańczy

Liczba ludności rośnie szybciej niż produkcja produktów spożywczych.

Rolnictwo nie jest w stanie zaspokoić potrzeb żywnościowych ludności.

Brak funduszy na zakup produktów żywnościowych.

W czasie wojen celowo niszczy się uprawy.

Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża

Jednym ze sposobów jest lepsze wykorzystanie dostępnych zasobów, np. poprzez ograniczenie erozji gleb lub parowania i odpływu wód. Pierwsze można osiągnąć poprzez orkę lub układanie kamieni wzdłuż poziomic, tarasowe pola, szerokie miedze itp., drugie - sadząc na przykład zadrzewienia śródpolne. Inny sposób to zwiększenie obszaru upraw dzięki nawadnianiu.

- edukacja rolników

- nowe technologie upraw

- wzrost mechanizacji

- działania na rzecz pokoju

duża śmiertelność niemowląt

obniżona sprawność fizyczna i umysłowa

zmniejszenie wydajności uczenia się i pracy

Niewłaściwa dieta kobiet w ciąży oraz kobiet karmiących.

Występują choroby wynikające z niedoboru składników odżywczych np. kurza ślepota, zanik mięśni oraz anemia.

Wynika głównie ze spożywania niepełnowartościowych posiłków.

oraz ciągłe zmęczenie i senność

Lalibela jest świętym miejscem Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego, do którego zmierzają liczne pielgrzymki chrześcijan. Słynie z jedenastu wykutych w litej skale monumentalnych kościołów, zbudowanych najprawdopodobniej na zlecenie cesarza Lalibeli (1181-1221) w XII-XIII wieku.

W 1978 roku wykute w skale kościoły Lalibeli wpisano na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO.

Lucy (inne imię, nadane w języku amharskim: Dinqineš / Dinkenesh, oznaczające „Jesteś piękna" lub „Jesteś wspaniała") - potoczna nazwa AL 288-1, kompletnego w 40% szkieletu żeńskiego osobnika Australopithecus afarensis odkrytego 24 listopada 1974 roku w dolinie rzeki Auasz w okolicach wsi Hadar ( Kotlina Danakilska, region Afar w Etiopii) przez zespół, w którego skład wchodzili: Donald Johanson, Maurice Taieb, Yves Coppens i Tim White.

Zachowało się 47 kości z 207. Swoją nazwę zawdzięcza piosence „ Lucy in the Sky with Diamonds" zespołu The Beatles, która była przebojem w obozie odkrywców. Wiek kości określono na podstawie zawartości izotopów argonu i potasu na ok. 3,2 mln lat.

Lucy była istotą dwunożną, o małym mózgu i dużej twarzy. Miała około 1 metra wysokości i ważyła 30 kg. Zmarła w wieku około 25 lat, prawdopodobnie utonęła lub spadła z wysokiego drzewa. W czasach, gdy jej gatunek zasiedlał Afrykę Wschodnią, występowały na tych terenach prawdopodobnie jeszcze inne gatunki, jak: Australopithecus bahrelghazali. Badania prowadzone na tym obszarze doprowadziły do odkrycia jeszcze trzynastu szkieletów osobników odmiany Australopithecus afarensis.

19 stycznia to data dobrze znana wiernym wszystkich kościołów ortodoksyjnych (w kalendarzu juliańskim jest to 6 stycznia).

W Etiopii jest ponad 30 tysięcy kościołów i klasztorów. W każdym z nich znajduje się przynajmniej jedna symboliczna replika Arki, czyli tabot. Nie są to dokładne kopie, nie przypominają skrzyni. Mają formę prostokątnych tabliczek, wykonane są z drewna bądź kamienia. Wyświęcenie nowego kościoła polega na wniesieniu do niego, poświęconego wcześniej przez biskupa tabotu. Spoczywa on na ołtarzu i dopiero jego obecność czyni dany budynek świątynią. Bez kopii Arki nie ma kościoła.

W dniu święta Timkat ze świątyń wynoszone są taboty. Uroczystość ta przybiera formę kolorowych procesji, którym towarzyszy muzyka i śpiewy. Taboty okrywa się szczelnie zdobnymi tkaninami. Niosą je kapłani nad swoimi głowami. Osłonięte są też parasolami - w Etiopii parasol jest symbolem dostojeństwa.

Fasil Ghebbi ( amh. ፋሲል ግቢ) - kompleks zamków w mieście Gonder w Etiopii, które w XVII i XVIII wieku pełniły funkcję rezydencji cesarzy Etiopii. Bywa określany jako „afrykański Camelot ".

W 1979 roku kompleks został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Kotlina Danakilska (także: Danakil, Afar) - depresja położona w północnej Etiopii, południowo-wschodniej Erytrei i zachodnim Dżibuti. Jej najniższy punkt, Asal, położony jest 153 m poniżej poziomu morza. Mieszkają tu wędrowni pasterze Afarowie, wciąż wrogo nastawieni do przybyszów z zewnątrz .

Pośrodku kotliny znajduje się Pustynia Danakilska. Jest ona rozległym obszarem o średnicy 500 kilometrów. Głównym elementem jej krajobrazu są pola zastygłej, czarnej lawy. Jest to najcieplejsze miejsce na Ziemi (najwyższe średnie temperatury roczne, wynoszące prawie 35 °C). Nigdy nie zanotowano tu temperatury poniżej 23 °C, a temperatury w okolicach 50 °C nie są rzadkością, a w wielu źródłach sięga nawet 115 °C.

Kobietom z plemienia Mursi, wkraczającym w dorosłe życie, rozcina się dolną wargę i umieszcza się w niej gliniany krążek. Z czasem zamienia się krążki na coraz większe, mogące osiągać średnicę około 35 cm. Im większy krążek w wardze kobiety, tym bardziej jest ona atrakcyjna w oczach plemienia i tym więcej krów jest skłonny oddać jej rodzinie mężczyzna, chcący się z nią ożenić. Czasem mężczyźni toczą walki o wybrankę na śmierć i życie. Pojedynki te prowadzone są przy użyciu kijów.

Nie wiadomo dokładnie skąd wziął się zwyczaj umieszczania glinianego krążka w wardze kobiety. Prawdopodobnie owa forma samookaleczenia stosowana była z obawy przed łowcami niewolników, którzy porywali afrykańskie kobiety i wywozili je do haremów. Według innych poglądów krążek miał odstraszać złe duchy, mogące przedostać się do wnętrza człowieka przez usta. Jednak najbardziej rozpowszechniona jest opinia, że kobiety Mursi wyglądają właśnie tak, aby nie budzić pożądania mężczyzn z innych plemion afrykańskich. Mursi nie znają pocałunków - właśnie z powodu owych krążków.

# data[].attributes.attachment_link.description
zapotrzebowanie energetyczne niedostatek żywności na świecie Przyczyny głodu w Etiopii Pomoc dla głodujących państw Niedożywienie to stan , kiedy wartość kaloryczna przyjmowanego pokarmu jest niższa od zapotrzebowania organizmu. Głód to stan organizmu wywołany czasowym brakiem pokarmu. W skrajnych przypadkach może prowadzić do śmierci. Głód utajony to brak w codziennej diecie określonych składników odżywczych np.

# data[].attributes.attachment_link.title
Etiopia- problemy głodu i niedożywienia klasa 8

# data[].attributes.attachment_link.description
problemy głodu i niedożywienia Klasa 8 Etiopia jest krajem dotkniętym problemem głodu i jest jednym z najmocniej cierpiących pod tym względem krajów świata. Wpływ mają na to zróżnicowane czynniki. Etiopia jest położona we wschodniej Afryce, w tak zwanym "rogu Afryki", na północ od równika. Stolicą kraju jest Addis Abeba z ponad 3,5 mln mieszkańców.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Określa rolę tradycyjnych i nowoczesnych działów gospodarki w rozwoju wybranych krajów Afrykańskich

Na południe od Sahelu to Afryka prawdziwa-Czarny Ląd-do XIX wieku nie było tam struktur państwowych

W XVI wieku kupcy - Anglicy, Francuzi i Holendrzy zakładają FAKTORIE-placówki handlowe

W XV wieku głównie Portugalczycy docierają do Afryki Zachodniej

Od XVI do XIX wieku trwa najtragiczniejszy z okresów w dziejach Afryki - handel niewolnikami

W ciągu 400 lat wywieziono z Afryki około 65 ml. Ludzi, z czego 15 mln dotarło do Ameryki, a 40 mln straciło życie podczas podróży. Handel zakończył się w pierwszej połowie XIX wieku.

I wtedy Europejczycy zaczęli poznawać Afrykę i zaczął się kolonializm!!!

Jedyne państwa, które nie były koloniami to dzisiejsza Etiopia i Liberia

# data[].attributes.attachment_link.description
Określa rolę tradycyjnych i nowoczesnych działów gospodarki w rozwoju wybranych krajów Afrykańskich Na południe od Sahelu to Afryka prawdziwa-Czarny Ląd-do XIX wieku nie było tam struktur państwowych W XVI wieku kupcy - Anglicy, Francuzi i Holendrzy zakładają FAKTORIE-placówki handlowe W XV wieku głównie Portugalczycy docierają do Afryki Zachodniej Od XVI do XIX wieku trwa najtragiczniejszy z okresów w dziejach Afryki - handel niewolnikami W ciągu 400 lat wywieziono z Afryki około 65 ml.

# data[].attributes.attachment_link.title
EduKredka - TRADYCJE ŚWIĄTECZNE/Film edukacyjny

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
cele

Dział II Afryka

Środowisko przyrodnicze Afryki

kliknij aby otworzyć film

Film -PWN- sprawdź co już wiesz o Afryce

Skrajnymi punktami Afryki są przylądki: na płn. Ra's al-Ghiran (Biały), na wsch. Hafun, na płd. Igielny, na zach. - Almadi (Zielony).

Ponad 75% powierzchni leży na wysokości od 300 do 2000 m n.p.m. Niewiele jest gór w Afryce. Najwyższe pasma znajdują się na północy: Góry Atlas oraz na południu: góry Smocze i Przylądkowe. Najwyższym szczytem jest Kibo w masywie wulkanicznym Kilimandżaro (5895 m n.p.m.).

Afryka to kontynent wyżynny.

Wyżyny są poprzecinane rozległymi Kotlinami, czyli obniżeniami terenu oto czonymi ze wszystkich stron przez wzniesienia

Ze względu na materiał budujący wyróżnia się następujące typy pustyń: skaliste, kamieniste (hamada) (np. znaczna część Sahary) żwirowe, (serir, reg - część Sahary) piaszczyste (erg) (np. Wielka Pustynia Wiktorii i Wielka Pustynia Piaszczysta, Wielki Erg Zachodni i Wielki Erg Wschodni, Kyzył-kum i Kara-kum, Atakama, Ar-Rub al-Khali, Wielki Nefud) ilaste (kewir, takyr, playa)

1/4 obszaru zajmuje najwieksza pustynia świata- Sahara. Tworzona głównie przez powierzchnie skalne. mniejszą część stanowią piaszczyste wydmy.

Afryka to kontynent pustynny

W Afryce wschodniej na skutek ruchów tektonicznych powstał system zapadlisk zwanych Wielkimi Rowami Afrykańskimi. Wielkie Rowy Afrykańskie to gigantyczna dolina rozciągająca się na długości około 6,5 tysiąca kilometrów - od Morza Czerwonego po ujście rzeki Zambezi.

W 2018 r. w Etiopii doszło do ogromnego pęknięcia skorupy ziemskiej. Niezwykła szczelina ma dziś 60 km długości. Afryka rozpada się na część wschodnią i zachodnią. W tej dolinie, gdzie się rozstąpiła ziemia powstanie dno oceaniczne. Naukowcy uważają, że w przeciągu 50 milionów lat Kenia, Somalia, Tanzania i połowa Etiopii odłączą się od Afryki.

W strefie ryftu

Strefowość klimatyczno-roślinno-glebowa

Strefowość klimatyczno-roślinno-glebowa

Strefowość klimatyczno-roślinno-glebowa

Strefowość klimatyczno-roślinno-glebowa

Strefowość klimatyczno-roślinno-glebowa

Rzeki

Stałe np. Nil, Zambezi Okresowe - ich koryto wypełnia się podczas pory deszczowej Epizodyczne - wypełniają się wodami tylko po ulewnych deszczach, może się to odbywać nawet raz na kilka lat. Suche koryta rzeczne w krajobrazie nazywane są wadi (uedy) SZOTT - słone jezioro okresowe, które podczas suszy pokrywa się skorupami solnymi.

Szott - Szatt al-Dżarid w Tunezji

Jezioro Tanganika - Zajmuje powierzchnię 34,4 tys. km², jest najdłuższym słodkowodnym jeziorem świata. Jezioro położone na wysokości 773 m n.p.m. Średnia głębokość wynosi 570 m zaś maksymalna osiąga 1435 m

Czad

Jezioro Wiktorii- Zajmuje powierzchnię 68,8 tys. km², co sprawia, że jest to największe jezioro Afryki, największe tropikalne jezioro świata, drugie jezioro słodkowodne świata, trzecie pod względem powierzchni i ósme pod względem objętości na świecie.

Jeziora

*Położenie Afryki, ukształtowanie powierzchni oraz prądy morskie decydują o zróżnicowaniu warunków klimatycznych na kontynencie. Większość jego obszaru znajduje się w strefach klimatów równikowych i zwrotnikowych. Charakteryzuje je brak wyraźnych termicznych pór roku oraz występowanie podziału na porę suchą i deszczową. *Strefowość klimatyczno-roślinno-glebowa jest modyfikowana przez różne czynniki środowiskowe, np. wysokość nad poziomem morza, ukształtowanie powierzchni i obecność dużych zbiorników śródlądowych. Zarówno strefy klimatyczne, jak i roślinne oraz glebowe zmieniają się płynnie, wobec czego trudno zauważyć wyraźne granice między strefami w terenie. W każdej ze stref warunki życia i gospodarowania są odmienne. Na przykład na pustyniach i suchych sawannach brakuje wody, a w lasach równikowych problem stanowi nadmiar wilgoci.

Zależność między klimatem, roślinnością, glebami a życiem ludzi

Zwierzęta

*W strefie równikowej padają deszcze zenitalne, w okolicach zwrotników nie ma możliwości kształtowania się chmur. *Różnica ciśnienia między strefą równikową i strefami zwrotnikowymi powoduje powstanie stałych wiatrów - pasatów. *Dla klimatu równikowego wilgotnego charakterystyczne są wilgotne lasy równikowe rosnące na glebach czerwonych i czerwonożółtych. Nadmiar wilgoci sprzyja rozwojowi pasożytów i utrudnia gospodarowanie.

Zapamiętaj

*W warunkach klimatu podrównikowego przy udziale roślinności lasów zrzucających liście w porze suchej oraz sawanny rozwijają się czerwonoziemy i żółtoziemy. Gospodarowanie znacznie utrudniają pojawiające się długie okresy suszy. *W klimacie zwrotnikowym dominują obszary półpustynne i pustynne, na których roślinność jest skupiona w oazach, gdzie występują szaroziemy; na suchych obszarach pustynnych brak zwartej pokrywy glebowej. *Warunki życia są bardzo trudne, głównie ze względu na niedostatek wody i wysoką temperaturę. *Na północnych i południowych krańcach Afryki panuje klimat podzwrotnikowy. Rosną tam twardolistne zarośla typu makia. Występują gleby cynamonowe oraz buroziemy i szaroziemy. Warunki do życia i gospodarowania są przeważnie dobre.

Zapamiętaj

Zakres materiału z mapy Afryki

Odeślij do następnej lekcji.Kliknij na domek

Mapa fizyczna i kraje Afryki do poćwiczenia

Praca domowa

A tak jeszcze raz inaczej

# data[].attributes.attachment_link.description
cele Dział II Afryka Środowisko przyrodnicze Afryki kliknij aby otworzyć film Film -PWN- sprawdź co już wiesz o Afryce Skrajnymi punktami Afryki są przylądki: na płn. Ra's al-Ghiran (Biały), na wsch. Hafun, na płd. Igielny, na zach. - Almadi (Zielony). Ponad 75% powierzchni leży na wysokości od 300 do 2000 m n.p.m.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
BLISKI WSCHÓD -kultura i gospodarka

Bliski Wschódto region na pograniczu Azji, Afryki i Europy. Zalicza się tu kraje leżącew rejonie Zatoki Perskiej orazu wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego

Bliski Wschód kojarzony jest z islamem, ropą naftową, bogatymi szejkami, kulturą arabską, pustyniami, konfliktami zbrojnymi.

Kraje Bliskiego Wschodu:Arabia Saudyjska, Jemen, Oman, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Bahrajn, Kuwejt, Irak, Iran, Turcja, Syria, Liban, Izrael, Jordania, Egipt oraz Autonomia Palestyńska

Rub al Chali - pustynia piaszczysta na Półwyspie Arabskim

Wielka Pustynia Słona w Iranie(klimat podzwrotnikowy)

Zniszczenia spowodowane trzęsieniem Ziemi (2012 r. granica irańsko-azerbejdżańska)

Stare Miastow Jerozolimie podzielone na 4 dzielnice: chrześcijańską, muzułmańską, żydowskąi ormiańską

Ściana Płaczuw Jerozolimie

Meczet Imama(Isfahan - Iran)wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

Kaba - świątynia na dziedzińcu Najświętszego Meczetu w Mekce

ISLAM95 % mieszkańców Bliskiego Wschoduto Muzułmanie.Religia wywiera bardzo duży wpływ na życie jej wyznawców.

Czarny Kamień wmurowany w ścianę świątyni Al - Kaba jest największą świętością muzułmanów. Świątynia ta może pomieścić ok. 4 mln pielgrzymów, znajduje się w Mekce.

Muzułmanie modlą się pięć razy dziennie z twarzą zwróconą ku Mekce, świętemu miejscu wyznawców Islamu.

Kobiety noszą strój, który szczelnie zakrywa ich ciało i włosy.Żony są podporządkowane mężowi, zaś dzieci - rodzicom.

Koran - święta księga, której nakazów i zakazów należy przestrzegać.

Ramadan to miesiąc, w którym muzułmanie od wschodu słońca do zachodu poszczą (obowiązuje ich zakaz jedzenia i picia), wieczorem mogą spożywać posiłki.

Rafineria ropy naftowej w Arabii Saudyjskiej

Prawie 50 % światowych zasobów ropy naftowej i 40 % gazu pochodzi z krajów Bliskiego Wschodu. Bogate złoża posiadają Arabia Saudyjska, Iran, Irak, Kuwejt, niewielkie Jordania i Liban.Ropa naftowa jest podstawą rozwoju ekonomicznego,wzrostu poziomu gospodarczego.

Wydobycie ropyw Zatoce Perskiej

Kraje wydobywające ropę naftową należą do organizacji OPEC, (której członkowie decydują o cenie, wielkości wydobycia).

Główna ulica w Rijadzie stolicy Arabii Saudyjskiej

Sztuczna wyspa Palm Island (Dubaj -ZEA)

Centrum Dubaju (ZEA) z najwyższą w swiecie wieżą Burdż Chalifa (828 m)

Duże zyski z eksportu ropy naftowej przyczyniły się do rozwoju darmowej edukacji i opieki medycznej. Rozwinął się przemysł przetwórczy, wybudowano nowoczesne apartamentowce, biurowce, nastąpił rozwój uniwersytetów, usług finansowych.

Strefa wolnoclowa na lotniskuw Dubaju

Kraje Bliskiego Wschodu oferują wiele atrakcji turystycznych. Rozwój komunikacji ułatwia przemieszczanie się.

Odsalarnia wody morskiej nad Zatoką Perską

Konflikt izraelsko- arabski zapoczątkowanyw 1948 r. (dotyczył krajów arabskich i Palestyńczyków), toczył się przez następne lata

Strefa Gazy, działania zbrojne wojsk Izraela przeciwko Palestyńczykom

Następstwa konfliktów zbrojnych:1) Cierpienie i śmierć czasem niewinnych osób, w tym dzieci.2) Osłabienie gospodarki.3) Zniszczenie domów, szpitali, dróg.4) Wzrost cen ropy naftowej na rynkach światowych.5) Migracje ludności.

Wzgórza Golan konflikt Izrael, Syria, Liban

Żołnierze amerykańscy (Bagdad - Irak)II Wojna w Zatoce Perskiej

Amerykańskie samoloty bojowe nad płonącymi polami naftowymiw Kuwejcie(Operacja"Pustynna Burza"1991 r.)

Aleppo (Syria)po ataku terrorystycznym2012 r.

Fale protestów na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce (2011-2013). Żądania: poprawa warunków życia, walka z bezrobociem i korupcją, zniesienie cenzury, wolne wybory. W Libii i Syrii protesty przerodziły się w krwawe wojny domowe (600 tys. ofiar w Syrii)

Kryzys migracyjnyW 2015 rokuz krajów Bliskiego Wschodu wyemigrowało do Europy ok. 2 mln. ludzi

W prezentacji wykorzystano materiały pochodzące z podręcznika Planeta Nowa 8, wydawnictwa Nowa Era; strony www.epodreczniki.pl; www.telewizjarepublika.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Bliski Wschód - kultura i gospodarka by mmazela37 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
BLISKI WSCHÓD -kultura i gospodarka Bliski Wschódto region na pograniczu Azji, Afryki i Europy. Zalicza się tu kraje leżącew rejonie Zatoki Perskiej orazu wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego Bliski Wschód kojarzony jest z islamem, ropą naftową, bogatymi szejkami, kulturą arabską, pustyniami, konfliktami zbrojnymi.

# data[].attributes.attachment_link.description
Click here to edit this text Bliski Wschód - kultura i gospodarka Poznasz państwa leżące na Bliskim Wschodzie. Zapoznasz się ze zróżnicowaniem ludności i religijnym regionu, a także dowiesz się, jaki wpływ ma religia na życie muzułmanów. Poznasz cechy charakterystyczne gospodarki oraz konflikty zbrojne i akty terroryzmu na Bliskim Wschodzie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak Japonia stała się jednym z najbogatszych krajów świata? Historia azjatyckiego sukcesu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od czego zależy rozwój rolnictwa?

wydanie 4

Pomysk Wielki

Autor artykułu: Kleinszmidt Izabella

05 paździrnika 2022 roku

Plony ryżu 3-4 razy w roku!

Rytm i kultura ryżu

Azjatyccy potentaci

Ile osób zatrudnionych jest w rolnictwie?

Warunki przyrodnicze

Chiny i Indie

Warunki pozaprzyrodnicze - Japonia i Izraela

Rolnictwo Azji

Wywiad z panem Mateuszem Mrowieckim - znawcą rolnictwa Azji oraz miłośnikiem ryżu

01

Wydanie specjalne W dzisiejszym numerze:

Ile osób w Azji zatrudnionych jest w rolnictwie?

Nazywam się Michalina i chciałabym Panu zadać kilka pytań dotyczących rolnictwa Azji. Zatem, aby nie zabierać Panu czasu już zapodaję pierwsze pytanie ...

Rolnictwo jest sektorem gospodarki, w którym zatrudnienie znajduje około 1/3 mieszkańców Azji - to bardzo dużo. Dla porównania - w Polsce 10%, w USA kilka %

Od czego zależy rozwój rolnictwa w Azji?

Rozwój rolnictwa zależy od warunków przyrodniczych i pozaprzyrodniczych - ale tutaj najbardziej od ukształtowania i klimatu

Jak po krótce można scharakteryzować warunki przyrodnicze?Czy są/nie są sprzyjające i gdzie?

Sprzyjające są w INDIACH, we WSCHODNIEJ CZĘŚCI CHIN oraz na PÓŁWYSPIE INDOCHIŃSKIM - dobre gleby i klimat.W środku Azji - mało opadów, stepy - chów bydła i owiec

Jak po krótce można scharakteryzować warunki pozaprzyrodnicze?Czy są/nie są sprzyjające i gdzie?

Sprzyjające są tam, gdzie jest kasa - Japonia i Izrael (mają kasę na nawozy i sztuczne nawadnianie oraz mechanizację).Niesprzyjące w krajach biednych: Kambodża i Nepal

Chiny i Indie stoją w czołówce produkcji wielu produktów roślinnych i zwierzęcych. Dlaczego?

Są to kraje najludniejsze na świecie - wynika to przede wszystkim z konieczności wyżywienia ogromnej liczby mieszkańców tych państw

Z jakich produktów rolnych słyną Chiny?

PIERWSZE MIEJSCE NA ŚWIECIE pod względem produkcji: RYŻU, herbaty i batatów, PSZENICY, ZIEMNIAKÓW BAWEŁNY, TYTONIUNajwiększe pogłowie świnek i największy producent wieprzowiny

Z jakich produktów rolnych słyną Indie?

PIERWSZE MIEJSCE na świecie pod względem POGŁOWIA BYDŁA - krowa u nich to zwierzę święte - zatem nie słyną z produkcji wołowinyUprawia sie tam ryż, herbatę, bawełnę i tytoń

A czy są tam inni sławni azjatyccy potentaci?

Jasne - bawełna - Chiny i Indie oraz Pakistan, Uzbekistan i Turkmenistan kawa - WIETNAM, Indonezja i Indie herbata - Chiny i Indie, Sri Lanka, Indonezja i Wietnam kauczyk naturalny - Tajlandia oraz Indonezja

Główną rośliną żywieniową Azji Południowej i Azji Południowo -Wschodniej jest ...

Oczywiście ryż, bo jest bardzo wydajny, jego okres wegetacyjny trwa 120 dni - zatem można 3 - 4 razy w ciągu roku zbierać plony

Dlaczego ryż uprawia się w Azji Południowej i Azji Południowo -Wschodniej?

Rytm upraw ryżu wyznacza występujący tam CIEPŁY I WILGOTNY KLIMAT MONSUNOWY - wieją tam monsuny letni i zimowy

To dlaczego czasami dochodzi tam to głodu i powodzi?

Bo co kilka lat zdarzają się ZAKŁÓCENIA CYRKULACJI MONSUNOWEJ

Dlaczego jest takie powiedzenie o tych co ryż uprawiają?PO SZYJĘ W WODZIE I GŁOWA W OGNIU

To o tych co uprawiają ryż mokry - jest uprawiany na polach pokrytych kilkunastocentymetrową warstwą wody Często są to tereny zalewane sztucznie lub też budowane schodki na zboczach - terasy

Czy przy uprawie ryżu stosuje się mechanizację?

Tylko w bogatszych państwach. W większości to praca rąk i ewentualnie wołów

Czym jest kultura ryżu?

Ryż się tam je, ze słomy ryżowej wyrabia się wiele produktów codziennego użytku, takich jak KAPELUSZE, MATY CZY OBUWIE Na cześć tego zboża w niektórych krajach obchodzi się SPECJALNE ŚWIĘTA

Dziękuję za wyczerpujace odpowiedzi na zadane przeze mnie pytania.Do widzenia

Ależ proszę bardzo - dowidzenia

# data[].attributes.attachment_link.description
Od czego zależy rozwój rolnictwa? wydanie 4 Pomysk Wielki Autor artykułu: Kleinszmidt Izabella 05 paździrnika 2022 roku Plony ryżu 3-4 razy w roku! Rytm i kultura ryżu Azjatyccy potentaci Ile osób zatrudnionych jest w rolnictwie?

# data[].attributes.attachment_link.description
Japonia dla nas nieco egzotyczna. Ciekawa kuchnia, oryginalna kultura. Jak się okazuje, również nietypowe rolnictwo, które dla tamtejszych rolników jest jednak niezwykle trudne i wymagające. Dieta Japończyków opiera się na dwóch głównych składnikach – rybach i ryżu. Wynika to naturalnie z położenia…

# data[].attributes.attachment_link.title
Niezwykly Swiat - Indonezja - Sadzenie ryżu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W Azji Południowo‑Wschodniej, leżącej między 11° szerokości geograficznej południowej a 28° szerokości geograficznej północnej, występują dwa typy klimatu:

Wspólną cechą w obu typach klimatu jest wysoka temperatura powietrza przez cały rok. Roczna suma opadów jest również wysoka: od 1500 mm do 2500 mm, ale ich przebieg w ciągu roku się różni. W klimacie równikowym miesięczne sumy opadów są wyrównane. W klimacie monsunowym występują dwie pory opadów: w okresie od grudnia do kwietnia opady są niskie, od maja do listopada - wysokie.

Monsun jest wiatrem okresowo zmiennym Jego powstanie wynika głównie ze zmian pór roku i towarzyszących im różnicom w intensywności nagrzewania powierzchni lądów i oceanów. Latem wielkie kontynenty (szczególnie Azja) nagrzewają się znacznie silniej niż sąsiednie oceany (zwłaszcza Ocean Indyjski i Spokojny). Nad lądem jest dużo cieplej, powietrze się wznosi i wytwarza potężny niż baryczny, natomiast nad chłodniejszym oceanem powstaje wyż baryczny. Wiatr o nazwie monsun letni wieje od oceanu i przynosi opady. Zimą to ląd jest zimniejszy, bo szybciej traci ciepło niż oceany, więc suchy monsun zimowy wieje znad lądu w kierunku oceanu.

Takie warunki klimatyczne umożliwiają całoroczną wegetację roślin. Wpłynęły one także na wytworzenie w tym regionie specyficznego rolnictwa nawadnianego. Roślina uprawna najlepiej dostosowana do warunków występujących w tym regionie to ryż, który jest rośliną jednoroczną, wysoką (od 1 m do 2 m); kłos zawiera od 30 do 100 ziaren zamkniętych w łusce. Największe znaczenie ma odmiana ryżu mokrego, zwanego , dająca wysokie plony. Mniejsze plony przynosi ryż suchy (górski) uprawiany na wyżej położonych glebach wilgotnych. Ryż jest zbożem o specyficznych wymaganiach klimatycznych - kiełkuje w temperaturze 10-15°C, do kwitnienia potrzebuje temperatury 22-30°C, aby dojrzeć potrzebuje ok. 20°C. Ryż mokry wymaga do rozwoju co najmniej 2 miesięcy o temperaturze powietrza ponad 20°C, ryżowi suchemu wystarcza temperatura 18°C przez 3 miesiące. Niezbędnym warunkiem umożliwiającym uprawę ryżu mokrego jest woda potrzebna w czasie prawie całego okresu rozwoju.
Uprawa ryżu wymaga wielkich nakładów pracy. Przygotowanie sadzonek, zalewanie pól wodą, zbiór roślin w okresie dojrzewania ziaren spowodowały wykształcenie się pewnych zachowań nazwanych kulturą ryżową. Mają one wpływ na sposoby gospodarowania i więzi między ludźmi.
W Azji Południowo‑Wschodniej ryż uprawia się na niewielkich polach, a większość pracy wykonywana jest ręcznie. Siłę zwierząt wykorzystuje się na terenach płaskich, leżących w dolinach rzecznych i w deltach rzek. Na obszarach górskich stosuje się tarasowanie stoków, aby uzyskać większą powierzchnię pod uprawę. Woda jest doprowadzana na pola rowami ze strumieni górskich, niekiedy z dużych odległości, a następnie rozprowadzana za pomocą kanałów, rowów lub rur wydrążonych w drewnie lub w pniach bambusowych. Ryż rozsiewa się najpierw w rozsadniku, w którym gleba jest staranie przygotowana: kruszy się ją i zwilża, aż uzyska konsystencję rzadkiego błota. Następnie nawozi się ją nawozami zwierzęcymi, fekaliami, szlamem ze stawów, roślinnością wodną. Tę ciężką pracę wykonuje się wspólnie z krewnymi, sąsiadami, a niekiedy uczestniczą w niej całe wiejskie społeczności. Po 20-30 dniach sadzonki są przenoszone na właściwe pole, wówczas ryżowisko jest zalewane, ale poziom wody musi być stale kontrolowany. Ważnym czynnikiem mającym wpływ na wielkość zbiorów jest doświadczenie ludzi i długoletnia tradycja w uprawie ryżu.
Na 2 tygodnie przed zbiorami spuszcza się wodę z pól, co przyspiesza dojrzewanie ziaren. Zbiór ryżu, młócenie i łuszczenie ziaren to również ciężka praca, często wykonywana ręcznie. W wielu obszarach Azji Południowo‑Wschodniej warunki klimatyczne gwarantują ciągły okres wegetacyjny, co pozwala na przynajmniej dwa zbiory ryżu rocznie. W okresie mniejszych opadów pola są często wykorzystywane dla uprawy roślin niewymagających nawodnienia.
We wszystkich państwach Azji Południowo‑Wschodniej ryż jest najważniejszą uprawą zajmującą największą powierzchnię i podstawowym zbożem służącym wyżywieniu ludności. Wielkimi producentami ryżu są również dwa najludniejsze państwa na świecie - Chiny i Indie.

# data[].attributes.attachment_link.description
W Azji Południowo‑Wschodniej, leżącej między 11° szerokości geograficznej południowej a 28° szerokości geograficznej północnej, występują dwa typy klimatu: Wspólną cechą w obu typach klimatu jest wysoka temperatura powietrza przez cały rok. Roczna suma opadów jest również wysoka: od 1500 mm do 2500 mm, ale ich przebieg w ciągu roku się różni.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
岩手県公式動画チャンネル

# data[].attributes.attachment_link.title
地震の発生から津波の到達まで（提供：一般社団法人大船渡津波伝承館）

# data[].attributes.attachment_link.title
AZJA - najważniejsze informacje i ciekawostki

# data[].attributes.attachment_link.description
Religia - Azja jest kontynenem najbardzej zróznicowanym pod względem wyznawanych wiar. To obszar na którym występuja religie całego świata. Jest kolebką judaizmu, islamu, chrześcijaństwa. Tomor - najniższa temperatura na świecie. Wieś położona w Rosji, w 2004 r. zanotowano

# data[].attributes.attachment_link.title
Azja - kontynent kontrastów, kontynent rekordów

# data[].attributes.attachment_link.description
New animation documentary by Joanna Kozuch.

Once upon a time there was a sea… Aral Sea. The sea that has vanished. And along with the sea, seaside life and work disappeared. Only the dead desert terrain remained here, and wrecks of huge fishing boats lying in the sand... and people who have been living on the shores of the dry port for years, dreaming of high water and longing to sail at least once again.
Once There Was a Sea... is a film about consequences of human decisions and actions, how they can affect daily life of one Uzbek town and its inhabitants. As the reporter Ryszard Kapuściński states it: "There is no such a nonsense human mind could not invent."

# data[].attributes.attachment_caption
Największe ZNISZCZENIA NA ZIEMI dokonane przez LUDZI

# data[].attributes.attachment_link.title
Największe ZNISZCZENIA NA ZIEMI dokonane przez LUDZI

# data[].attributes.attachment_link.description
Zobacz więcej na http://ENIGMA.wp.tv Sprawa Jeziora Aralskiego, znanego też jako Morze Aralskie, to przykład olbrzymiej katastrofy naturalnej wywołanej przez nieodpowiedzialne decyzje władz ZSRR. Co gorsza, okazuje się, że pozostałości po radzieckich eksperymentach do dziś stanowią duże zagrożenie dla ludzkości. Polub nasz fanpage: http://facebook.com/TELEWIZJAINTERNETOWA Oryginalny odcinek znajdziesz pod adresem: http://enigma.wp.tv/i,Wysuszenie-Jeziora-Aralskiego-Enigma,mid,1191070,index.html

# data[].attributes.attachment_caption
Zniszczyliśmy czwarte co do wielkości jezioro na świecie

# data[].attributes.attachment_link.title
Zniszczyliśmy czwarte co do wielkości jezioro na świecie

# data[].attributes.attachment_caption
50 lat temu tutaj było morze | Morze Aralskie, Muynak

# data[].attributes.attachment_link.title
50 lat temu tutaj było morze | Morze Aralskie, Muynak

# data[].attributes.attachment_caption
Jezioro Aralskie - jak z czwartego największego jeziora stworzyć toksyczną pustynię?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jezioro Aralskie - jak z czwartego największego jeziora stworzyć toksyczną pustynię?

# data[].attributes.attachment_caption
Kazachstan #4 - Jezioro Aralskie / Aralsk

# data[].attributes.attachment_link.title
Kazachstan #4 - Jezioro Aralskie / Aralsk

# data[].attributes.attachment_caption
Środowisko przyrodnicze Azji - część I i II- lekcja multimedialna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wprowadzenie do tematu przez nauczyciela (mała zajawka) albo obejrzenie filmiku - na następnym slajdzie
Źródła:

zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl, gify z genial.ly i inne)

treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników i zeszytów ćwiczeń wydawnictw MAC i Nowa Era

ruszaj na swoją wymarzoną przygodę

Zatem zabierz z biurka nauczyciela kartę pracy

Na jakich półkulach Leży Azja?

uzupełnij zadanie nr 1 przy pomocy mapy świata - zatem zabierz atlas z burka nauczyciela

Spójrz na mapę fizyczną Azji, która znajduje się w atlasie i dowiedz się, jakie oceany oblewają Azję

ułóż puzzle, a Poznasz przebieg granic pomiędzy Azją, a innymi kontynentami

uzupełnij zadanie nr 3 w karcie pracy

Przetnij kartę pracy wzdłuŻ przerywanej lini

Wklej zadania 1, 2 i 3 do zeszytu

OBIEKTY GEOGRAFICZNE NA MAPIE aZJI

wKLEJ MAPĘ KONTUROWĄ I Zabierz z biurka nauczyciela

SPIS OBIEKTÓW GEOGRAFICZNYCH, KTÓRE NALEŻY WRAZ Z MAPĄ FIZYCZNĄ UMIEJSCOWIĆ NA MAPIE KONTUROWEJ aZJI

pRACUJ WRAZ Z GRUPĄ - SZUKAJCIE RAZEM - MOŻESZ PODEJŚĆ DO MAPY ŚCIENNEJ

Kilka wiadomości na temat

zapisz pod uzupełnioną mapą konturową Azji (NA ŚRODKU KARTKI)

kLIKAJ W OBRAZKI, A DOWIESZ SIĘ KILKU CIEKAWOSTEK - PRZEPISZ JE DO ZESZYTU

Niziny są tylko na obrzeżach

Kontynent wyżynno - górski - 75% to wyżyny i góry

Najniżej położony punkt na Ziemi - wybrzeże Morza Martwego (430 m p.p.m.)

Najwyższy łańcuch górski na świecie - Himalaje z najwyższym szczytem Mont Everestem (8848 m n.p.m.)

Między górami są rozległe kotliny

Sąsiadują ze sobą wysokie góry i rozległe kotliny

Sąsiadują ze sobą wysokie góry i niziny

Najwyższa wyżyna na świecie - Wyżyna Tybetańska

Kilka wiadomości na temat

kLIKAJ W OBRAZKI, A DOWIESZ SIĘ KILKU CIEKAWOSTEK - PRZEPISZ JE DO ZESZYTU

Czynniki wpływające na klimat:

*wyżynno-górska rzeźba terenu

*ciepłe i chłodne prądy morskie (ciepły Kuro Siwo i zimny Oja Siwo)

Kontynentalizm w głębi lądu

Himalaje zatrzymują latem wilgotne powietrze z południa

Są tu wszystkie strefy klimatyczne

Monsuny - wiatry wiejące: latem z morza nad ląd, zimą z lądu nad morze

Duże różnice temperatur i ilości opadów

Na rozmieszczenie wód Azji ma wpływ klimat

Duże opady - dużo rzek, małe opady - mało rzek

Największe jezioro świata - Morze Kaspijskie

Najgłębsze jezioro świata - Bajkał

Brawo!!! - możesz również spróbować swoich sił w QUIZIE NA QUIZIZZ

# data[].attributes.attachment_link.title
Środowisko przyrodnicze Azji - część I i II- lekcja multimedialna

# data[].attributes.attachment_link.description
Wprowadzenie do tematu przez nauczyciela (mała zajawka) albo obejrzenie filmiku - na następnym slajdzie Źródła: zasoby Internetu (giphy.pl, gfycat.pl, gify z genial.ly i inne) treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników i zeszytów ćwiczeń wydawnictw MAC i Nowa Era ruszaj na swoją wymarzoną przygodę Zatem zabierz z biurka nauczyciela kartę pracy Na jakich półkulach Leży Azja?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
12 października 1492 roku o godzinie 2.00 w nocy marynarz z pokładu „Pinty” – jednej z trzech karaweli płynących przez Ocean Atlantycki w poszukiwaniu „wschodnich wybrzeży Azji” – dostrzegł ląd. Od czasu tej podróży Krzysztofa Kolumba zapoczątkowano trwałe kontakty między Europą a lądami Nowego Świata. Od tego też momentu zaczyna się napływ mieszkańców Starego Świata – Europejczyków, Afrykanów i Azjatów – do Ameryki. Była to najbardziej masowa wymiana ludności na wielkim obszarze lądowym w historii ludzkości.

R1OeNlzXjUK65 1

Manhattan – centralna dzielnica Nowego Jorku (21 mln mieszkańców), miasta uznawanego za jedną z czterech największych światowych metropolii

Już wiesz

jakie są podstawowe fakty związane z odkryciem Ameryki;

jakie jest znaczenie terminów: migracja, emigracja, imigracja;

jak odczytywać treść map ogólnogeograficznych i tematycznych.

Nauczysz się

opisywać podstawowe fakty dotyczące kolonizacji Ameryki;

wyjaśniać główne konsekwencje wynikające z kolonizacji europejskiej w Nowym Świecie;

wymieniać główne grupy ludności kolonizującej Amerykę;

dokonywać podziału Ameryki według kryterium geograficznego i kulturowego oraz według stopnia rozwoju gospodarczego;

interpretować motywy emigracji ludności do Nowego Świata;

wyjaśniać przyczyny i skutki urbanizacji w niektórych obszarach Ameryki.

iY63BGIFu1_d5e217

1. Ameryka Północna i Ameryka Południowa – położenie geograficzne, przegląd cech środowiska przyrodniczego

Dwa wielkie bloki kontynentalne leżące na półkuli zachodniej obejmuje się jedną nazwą – Ameryka. Większy z nich o powierzchni 24,2 mln kmIndeks górny 2 położony jest w całości na półkuli północnej – to Ameryka Północna, trzeci co do wielkości kontynent na Ziemi. Nieco mniejszy blok o powierzchni 17,8 mln kmIndeks górny 2 przecina równik, a większa część kontynentu leży na półkuli południowej i dlatego nazywamy go Ameryką Południową. Oba kontynenty łączy pomost lądowy mający w najwęższym miejscu w Przesmyku Panamskim 46 km szerokości. Drugi „pomost” tworzą archipelagi wysp leżące na wschodzie Morza Karaibskiego. Największym z nich są Wielkie Antyle. Przez kilka wieków nazywane były Indiami Zachodnimi, gdyż pierwsze wyprawy odkrywcze, docierając do nich, sądziły, że to Indie. Kontynentalny pomost od Przesmyku Tehuantepec do Przesmyku Panamskiego oraz pomost wyspiarski wydziela się jako Amerykę Środkową, która geograficznie należy do Ameryki Północnej.

RtkHzHgxJCpOQ 1

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

RQh2L9zmFYM9R 1

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

RIbmbjuWpkggK 1

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

Ameryka jest lądem o największej rozciągłości południkowej. Skrajne punkty na północy i na południu leżą w odległości ponad 15 tys. km. To wpływa na wielkie zróżnicowanie stref klimatycznych, roślinnych, glebowych i krajobrazowych. Od wschodu Amerykę oblewa Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Północne wybrzeża Ameryki Północnej oblewane są przez wody Oceanu Arktycznego.
Charakterystyczną cechą ukształtowania powierzchni Ameryki jest południkowy przebieg młodych gór fałdowych biegnących wzdłuż zachodnich wybrzeży. W Ameryce Północnej są to Kordyliery z najwyższym szczytem Denali (stara nazwa McKinley, 6194 m n.p.m.), a w Ameryce Południowej – Andy. Najwyższym szczytem na tym kontynencie jest Aconcagua (6960 m n.p.m.).
W Ameryce Północnej układ pozostałych wielkich regionów również jest południkowy. Od wschodu do Gór Skalistych, najpotężniejszego pasma Kordylierów, przylega wyżynna Wielka Równina Prerii. Kolejnym południkowo leżącym pasem są obniżenia składające się na północy z Archipelagu Arktycznego, Niżu Kanadyjskiego, Nizin Wewnętrznych i leżącej nad Zatoką Meksykańską Niziny Zatokowej. Na wschód od Archipelagu Arktycznego leży największa wyspa świata – Grenlandia o powierzchni 2175,6 tys. kmIndeks górny 2. Pas obniżeń zamykają stare góry Appalachy, do których przylega Nizina Atlantycka. Ameryka Północna jest kontynentem o przewadze wyżyn i gór. Średnia wysokość tego kontynentu wynosi 780 m n.p.m.
W Ameryce Południowej na obszarze leżącym na wschód od Andów znajdują się trzy wielkie wyżyny oraz trzy, położone między nimi a górami, niziny wypełnione osadami rzecznymi. Największą z wyżyn jest leżąca na środkowym wschodzie potężna Wyżyna Brazylijska. Na północy rozciąga się Wyżyna Gujańska, a na południu Wyżyna Patagońska. Między Wyżyną Gujańską a Andami położona jest Nizina Orinoko. W dorzeczu Amazonki powstała największa rzeczna nizina na Ziemi – Nizina Amazonki (5 mln kmIndeks górny 2). Ku południowi w dorzeczu rzeki Paragwaj i dolnym odcinku Parany ciągnie się Nizina La Platy. Ameryka Południowa mimo wielkich terenów nizinnych jest kontynentem o stosunkowo dużej średniej wysokości wynoszącej 650 m n.p.m.

Główne czynniki klimatotwórcze kształtujące typy klimatów w Ameryce wynikają z:

położenia geograficznego;

wielkiej rozciągłości południkowej;

południkowo ułożonej bariery orograficznej Kordylierów i Andów wzdłuż zachodniego wybrzeża;

wpływu obu oceanów, w tym prądów morskich płynących wzdłuż wybrzeży.

W Ameryce Północnej czynnikami wpływającymi na klimat jest niezwykle silnie rozwinięta linia brzegowa z dwoma wielkimi zatokami – na północy jest to Zatoka Hudsona wypełniona chłodnymi wodami, a na południu Zatoka Meksykańska z wodą ciepłą.

W Ameryce Południowej na klimat silnie oddziałuje położenie największej części tego lądu w strefie międzyzwrotnikowej oraz ogromna Nizina Amazonki porośnięta nieustannie wilgotnym lasem równikowym.

R1ewK0GG1RKcn 1

Typy klimatu w Ameryce

Ukształtowanie powierzchni i klimat mają ogromny wpływ na sieć wodną Ameryki. Największe zlewisko ma Ocean Atlantycki, gdyż główny dział wodny biegnie grzbietami Kordylierów i Andów. Na obu kontynentach sieć rzeczna wyróżnia się długimi rzekami i wielką powierzchnią ich dorzeczy. Ponadto w Ameryce Północnej występują liczne jeziora, które powstały po ostatnim zlodowaceniu (podobnie jak w Europie).

Ciekawostka

Na Nizinie Amazonki występuje rzadkie zjawisko bifurkacji rzeki bifurkacji rzeki. Wzniesienie wododziałowe dorzeczy Amazonki i Orinoko jest tak płaskie, że wody rzeki Casiquiare rozdzielają się na dwa strumienie, z których jeden poprzez rzekę Rio Negro płynie do Amazonki, a drugi do rzeki Orinoko.

Największy system rzeczny w Ameryce Północnej tworzą Missisipi z Missouri. Długość Missisipi wynosi 3658 km, a wraz z Missouri 5969 km. W środkowowschodniej części kontynentu leży zespół pięciu Wielkich Jezior tworzących największy zbiornik słodkiej wody na Ziemi o powierzchni 250 tys. kmIndeks górny 2. Największym z nich jest Jezioro Górne o powierzchni 82,1 kmIndeks górny 2.
W Ameryce Południowej wielkimi rzekami są: Amazonka, Parana i Orinoko. Dorzecze Amazonki leży w strefie klimatu równikowego wilgotnego. Potężne dopływy z lewej i prawej strony tworzą największe na świecie dorzecze o powierzchni 7 mln kmIndeks górny 2. Amazonka jest rzeką o największych zasobach wodnych na Ziemi – średni roczny przepływ przy ujściu wynosi 175 tys. mIndeks górny 3/s, czyli jest ok. 160 razy większy niż przepływ Wisły. Od lat trwają spory, która z rzek, Nil czy Amazonka, jest najdłuższą rzeką na świecie. Ostatnie pomiary wskazują, że rzeką tą jest Amazonka, gdyż jej długość wynosi 6992 km (Nil ma 6853 km).

Układ stref roślinnych wykazuje zgodność z układem stref klimatycznych. Jednak współcześnie pod wpływem działalności człowieka następują duże zmiany w zasięgu formacji roślinnych. Największe przekształcenia naturalnej szaty roślinnej zachodzą na Nizinie Amazonki oraz na trawiastych stepach, nazywanych pampą, występujących w południowej części Niziny La Platy. Wilgotny las równikowy – noszący lokalną nazwę selva – jest wycinany i wypalany pod uprawy. Obszar pampy wykorzystano prawie w całości jako tereny rolnicze.

Ćwiczenie 1

R1L510s73hXfj 1

zadanie interaktywne

Przeczytaj poniższe stwierdzenia. Wykorzystaj mapy i oceń, które stwierdzenie jest prawdziwe, a które fałszywe.

| Prawda | Fałsz
Wszystkie punkty w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej mają długość geograficzną zachodnią. | □ | □
Ameryka Północna łącząca się wąskim pomostem lądowym z Ameryką Południową to najsilniej rozciągnięte lądy na Ziemi – krańcowe punkty są oddalone o 15 600 km. | □ | □
Obszary wyżynne i górskie są dominującą formą ukształtowania powierzchni w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej – stanowią one ponad 50% powierzchni każdego z lądów. | □ | □

Źródło: Edward Dudek, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 2

RNGb8aYCKZzao 1

zadanie interaktywne

Wskaż nazwy rzek należących do zlewiska Oceanu Spokojnego.

Kolorado

Kolumbia

Jukon

Missisipi

Missouri

Rio Grande

Amazonka

Madeira

Orinoko

Parana

Paragwaj

Sao Francisco

Źródło: Edward Dudek, licencja: CC BY 3.0.

R1K55Zm1wBEuh 1

Pokryte śniegiem i lodem strome wybrzeże Grenlandii – największej wyspy świata

RFowF2FLJkNbb 1

Słynny Wodospad Niagara na rzece o tej samej nazwie łączącej dwa Wielkie Jeziora – Ontario i Erie

R1RC7ownq3FXz 1

Głęboki kanion rzeki Kolorado w Kordylierach w klimacie podzwrotnikowym suchym

RJvdOKu88568P 1

Półpustynny krajobraz Wyżyny Meksykańskiej

RvB0nN2PBqL0f 1

Gęsta roślinność naturalna górzystych terenów Portoryko – wyspy leżącej na Wielkich Antylach w klimacie podrównikowym wilgotnym

RZFbvDNqWB3En 1

Wodospad Salto Angel na Wyżynie Gujańskiej ma 979 m wysokości względnej i jest najwyższym wodospadem na świecie

R1IUHPEHFIarB 1

Płaski teren Niziny Amazonki nad tą wielką rzeką

RcRltTTVS7yef 1

Suche zarośla caatingi, czyli sawanny południowoamerykańskiej leżącej na Wyżynie Brazylijskiej

RjxXkjjLxnlG4 1

Aconcagua w Andach – najwyższy szczyt całej Ameryki mierzący 6960 m n.p.m.

RIh2IrJaHCIbo 1

Wybrzeże Ziemi Ognistej – największej wyspy Ameryki Południowej

iY63BGIFu1_d5e320

2. Procesy zasiedlania Ameryki – krótka historia

Okres przed przybyciem ludności europejskiej nazywany jest epoką przedkolumbijską. Na obszarze Ameryki żyły w tym okresie zróżnicowane grupy ludności będące na odmiennych stopniach rozwoju gospodarczego i kulturowego. Do najwyżej zorganizowanych należeli Majowie zamieszkujący Meksyk i Amerykę Środkową oraz Inkowie żyjący w północnych i środkowych Andach. Ludy te udomowiły i uprawiały wiele roślin, które z czasem zostały przeniesione na pozostałe kontynenty. Należą do nich: fasola, kukurydza, ziemniaki, bataty i maniok.
Proces kolonizacji Ameryki charakteryzuje następowanie po sobie kolejnych fal migracji nierównomiernie rozłożonych w czasie. Pierwotny okres zasiedlania Ameryki przez Europejczyków rozpoczął się w XVI wieku i objął dość gęsto zaludnione przez ludność miejscową obszary Ameryki Środkowej. Na te tereny zaczęli napływać głównie Hiszpanie i Portugalczycy. Imigranci zasiedlali przede wszystkim najbliższe nam wschodnie wybrzeża Ameryki. Nadmorskie tereny dzisiejszej Brazylii miały sprzyjający klimat do plantacyjnej uprawy trzciny cukrowej, którą wysyłano do Europy. Miejscową ludność zaczęto wykorzystywać jako siłę roboczą, ale w stosunkowo krótkim czasie ludność ta została wyniszczona przez ciężką pracę oraz choroby zawleczone przez Europejczyków. Wówczas to zaczęto przywozić Afrykańczyków i wykorzystywać do pracy na plantacjach. Proces wywozu ludzi z jednego kontynentu i przewożenie ich jako niewolników do Ameryki rozpoczął się w drugim dziesięcioleciu XVII wieku. Trwający prawie trzy wieki proceder okres spowodował powstanie mieszanych społeczności Mulatów – potomkowie ludzi białej i czarnej, Metysów – potomkowie ludności odmiany białej i żółtej oraz Zambosów – potomkowie odmiany żółtej i czarnej.
Pierwotna ludność indiańska na obszarze Ameryki Środkowej i Ameryki Południowej żyje jeszcze w Meksyku, Andach Środkowych i Amazonii. Zachowali oni wyraźną odrębność kulturową i język. W Meksyku są to Indianie Nahua, a w Andach Indianie Keczua i Ajmara. W Amazonii w stanie pierwotnym żyją odosobnione grupy Indian Tupi–Guarani.

Rt4ccDUtTgmrO 1

Źródło: Andrzej Boczarowski, Tom Patterson (Andrzej Boczarowski), licencja: CC BY 3.0.

RBm9m5u3ungce 1

Źródło: Andrzej Boczarowki, Tom Patterson (Andrzej Boczarowski), licencja: CC BY 3.0.

RfYgKDNEaDfzY 1

Źródło: Andrzej Boczarowski, Tom Patterson (Andrzej Boczarowski), licencja: CC BY 3.0.

Kontynentalną część Ameryki Północnej zasiedlono nieco później niż obszary Ameryki Południowej i Środkowej, a procesy imigracyjne miały inny przebieg. Kolonizacja, której celem było zasiedlenie nowo odkrytego kontynentu, rozpoczęła się na początku XVII wieku. Na wschodnie wybrzeże Ameryki Północnej zaczęli napływać kolonizatorzy z Anglii.

Warto wiedzieć

W 1620 roku na statku Mayflower przybyło do Ameryki Północnej 102 kolonizatorów, tzw. ojców–pielgrzymów. Była to zwarta grupa ludzi, którzy oderwali się od oficjalnego Kościoła anglikańskiego. Prześladowani przez władze angielskie udali się najpierw do Holandii, a następnie uzyskali przywilej osiedlenia się nad rzeką Hudson na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej. Płynąc za ocean, zobowiązali się do zbudowania zgodnej społeczności z prawami sprawiedliwymi i równymi dla wszystkich mieszkańców, którzy będą je dobrowolnie wypełniać.

Kolejne lata to stały rozwój kolonii na bazie rolnictwa, a także zyskownego handlu futrami z Indianami. Ważną uprawą, która umożliwiła przetrwanie osadnikom pierwszego, najtrudniejszego okresu, był tytoń. Stał się on bardzo popularny w Anglii, co przyczyniło się do wielkiego rozwoju jego uprawy. Zapotrzebowanie na siłę roboczą na plantacjach wypełniano poprzez sprowadzanie niewolników murzyńskich. Jednocześnie wypierano ludność tubylczą, wprowadzając na nowo zasiedlone tereny duże grupy kolonizatorów. Następowało także różnicowanie obszarów ze względu na cechy środowiska przyrodniczego.
Oprócz osadników angielskich do Ameryki Północnej napływali też przybysze z Francji, którzy zajmowali tereny dzisiejszej Kanady oraz stanu Luizjana nad Zatoką Meksykańską. Jednak przewagę mieli kolonizatorzy brytyjscy, którzy wprowadzili swe zwyczaje oraz prawo na większym obszarze. Z czasem na wschodnich wybrzeżach Ameryki Północnej ukształtowało się wieloetniczne społeczeństwo zróżnicowane religijnie i kulturowo.

R4Fabj18MfQG4 1

Odmiany ludzkie w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej

RbQ5ur4JiEkJr 1

Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0.

Mapy powyżej przedstawiają informacje o tym, które narody kolonizowały Amerykę oraz gdzie żyją obecnie grupy pierwotnej ludności amerykańskiej, czyli Innuici (Eskimosi) i Indianie. W Ameryce Środkowej najwięcej Indian żyje w Gwatemali i Meksyku, a w Ameryce Południowej – w Peru i Boliwii. Liczbę Indian szacuje się na ok. 40 mln.
Język angielski jest dzisiaj używany w Stanach Zjednoczonych Ameryki (USA) oraz w Kanadzie, gdzie drugim językiem urzędowym jest francuski. Na południe od granicy USA z Meksykiem dominują dwa języki – hiszpański i portugalski. Ta granica rozdziela Amerykę na dwa obszary – Amerykę Anglosaską i Amerykę Łacińską. Linia ta jednocześnie dzieli Amerykę na bogatą część północną oraz wyraźnie uboższą i słabiej gospodarczo rozwiniętą część południową.

Ćwiczenie 3

R1b3NINquUVel 1

zadanie interaktywne

Rozwiąż krzyżówkę. W pionowej kolumnie powinno pojawić się hasło będące właściwym rozwiązaniem.

1. Potomek zrodzony ze związku rodziców pochodzących z odmiany czarnej i białej.

2. Potomek zrodzony ze związku rodziców pochodzących z odmiany białej i żółtej.

3. Opuszczenie przez ludzi kraju ojczystego na stałe.

4. Przybycie ludzi do obcego kraju celem osiedlenia się.

5. Nazwa statku, na którym w 1620 roku przybyli osadnicy i założyli pierwszą stałą kolonię brytyjską w Ameryce Północnej.

6. Lud indiański zamieszkujący Andy Środkowe w epoce przedkolumbijskiej – wysoki poziom rolnictwa i architektury (pozostałości – kamienne budowle, rzeźby).

7. Lud indiański zamieszkujący w epoce przedkolumbijskiej tereny Wyżyny Meksykańskiej i Płw. Jukatan. Utworzyli liczne miasta–państwa, osiągnęli wysoki poziom kulturowy – rozwinęli matematykę, astronomię, sztukę, rzemiosło artystyczne.

1 | | | | | | | | | | | | |
2 | | | | | | | | | | | | |
3 | | | | | | | | | | | | |
4 | | | | | | | | | | | | |
5 | | | | | | | | | | | | |
6 | | | | | | | | | | | | |
7 | | | | | | | | | | | | |

Źródło: Edward Dudek, licencja: CC BY 3.0.

R3nsePtENS4ev 1

Wzniesiona przez Majów piramida schodkowa w dawnym mieście Chichén Itzá na Półwyspie Jukatan

R1Pc6f9rVNdTj 1

Cuzco – miasto w Peru założone przez Inków już w XII wieku

RYsqq9jgAN4PM 1

Na plantacjach trzciny cukrowej potrzeba było wielu rąk do pracy, co dało początek niewolnictwu w Ameryce

R1Dms1gZd7kEV 1

Wenezuela jest krajem, w którym mieszka dużo ludzi o różnych kolorach skóry

R1JS7mirtzHGA 1

Rodzina Indian Guarani żyjących w środkowej Brazylii, Boliwii, Paragwaju i na północy Argentyny

R1IVSXS2orsbv 1

Replika statku Mayflower w Plymouth na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, dokąd ojcowie-pielgrzymi przybyli jako pierwsi kolonizatorzy

R16n05KVcpoWq 1

Obraz przedstawiający pogrzeb wodza Indian z plemienia Siuksów w Ameryce Północnej

RJzB06YQ3SlWX 1

Starsi ludzie odmiany innuickiej na północy Ameryki Północnej

R1LkP09GcDWjJ 1

Chińska dzielnica w San Francisco na zachodnim wybrzeżu USA

iY63BGIFu1_d5e495

3. Współczesne rozmieszczenie ludności w Ameryce

Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczął się wielki napływ imigrantów europejskich do Ameryki. W 1900 roku mieszkało na tych lądach ok. 144 mln ludzi. Dzisiaj żyje ich tam blisko miliard, a średnia gęstość zaludnienia wynosi 23 osoby na 1 kmIndeks górny 2. Rozmieszczenie ludności w Ameryce jest bardzo nierównomierne, o czym zdecydowały głównie trzy czynniki:

osadnictwo kolonizatorów na wybrzeżach – Europejczycy, którzy byli najliczniejszą grupą ludności zasiedlającą Amerykę, przybywali do wschodnich wybrzeży obu kontynentów; tu utworzono pierwsze osady i stąd ruszyła kolonizacja w kierunku zachodnim; ponadto w Ameryce Północnej na wybrzeże zachodnie napływali przybysze z Azji i oni wraz z Europejczykami stworzyli podstawy osadnictwa na tych terenach;

zróżnicowanie środowiska przyrodniczego – góry (Kordyliery, Andy), gęsty wilgotny las równikowy, klimat polarny na północy ograniczały rozwój osadnictwa;

istnienie dużych i gęsto zaludnionych ośrodków ludności indiańskiej na Wyżynie Meksykańskiej i w Andach.

Współczesne rozmieszczenie ludności w Ameryce przedstawia mapa poniżej.

R1RYnNHBSLo5T 1

Gęstość zaludnienia i największe miasta w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej

Obecnie na obu kontynentach występuje bardzo wysoki stopień urbanizacji wynoszący średnio ok. 80%; w Ameryce Południowej w miastach mieszka aż 83% ludności. Miasta na wzór europejski zaczęły powstawać w Ameryce w XVI i XVII wieku. Są to więc miasta młode, o krótszej historii niż te ze Starego Świata. Gwałtowny rozwój sieci miast na tych kontynentach nastąpił w latach 1870–1900 wraz z rozwojem gospodarki kapitalistycznej. Główna cecha urbanizacji w Ameryce to pierwotna lokalizacja największych miast w pasie wybrzeży i utrzymanie największego znaczenia przez te miasta.
W Ameryce Północnej duże miasta tworzyły się w kolejnych etapach przesuwania się osadnictwa w kierunku zachodnim.

W Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej występują dwa typy osadnictwa miejskiego:

przybrzeżne – dominujące w większości państw tego obszaru;

wewnętrzne – charakterystyczne dla państw górzystych, gdzie stolica będąca największym ośrodkiem miejskim leży na dużej wysokości. Takimi miastami są:

Meksyk – stolica Meksyku, 2200 m n.p.m.;

Bogota – stolica Kolumbii, 2600 m n.p.m.;

Quito – stolica Ekwadoru, 2800 m n.p.m.;

Sucre – stolica konstytucyjna Boliwii, 2810 m n.p.m.;

La Paz – stolica administracyjna Boliwii, 3625 m n.p.m.

W połowie XX wieku znaczny rozwój miast spowodował powstanie nowych form przestrzeni miejskiej, tzw. megalopolis (gr. mega – 'wielki', polis – 'miasto'). W Ameryce Północnej wzdłuż wschodniego wybrzeża powstało Megalopolis BosWash obejmujące obszar miejski leżący między Bostonem a Waszyngtonem. Stanowi on największą strukturę miejską na świecie. Na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych powstało Megalopolis SanSan ciągnące się od San Diego po San Francisco. W Ameryce Południowej podobną formę struktury miejskiej tworzy obszar leżący między Rio de Janeiro a São Paulo – Megalopolis Sao‑Rio.
Ameryka była największym w historii ludzkości obszarem, na którym w okresie ok. 300 lat nastąpiła całkowita wymiana ludności. Miejscowa ludność została wyniszczona lub musiała się dostosować do praw i obyczajów napływających grup ludności ze Starego Świata. Jakie były przyczyny migracji do Ameryki? Różnorodne, ale do najważniejszych należała chęć poprawy warunków życia, czyli motywy ekonomiczne. Często też występowały motywy polityczne lub religijne.
Do Ameryki migrowali również Polacy. Najwięcej naszych rodaków dotarło tam na przełomie XIX i XX wieku, a także po II wojnie światowej oraz po 1981 roku, gdy w Polsce wprowadzono stan wojenny. Polacy osiedlali się głównie w Stanach Zjednoczonych Ameryki – ich liczbę szacuje się tam na ponad 10 mln. Miastem z najliczniejszą Polonią – ok. 600 tys. – jest Chicago. W Kanadzie mieszka 900 tys. ludzi utrzymujących związki z naszą ojczyzną. W Ameryce Południowej ludność wywodząca się z Polski mieszka przede wszystkim w dwóch państwach: w Brazylii ok. 1,8 mln i w Argentynie ok. 450 tys. Ponadto naszych rodaków spotkać można w Chile, Urugwaju i Meksyku, gdzie żyje ich po ok. 10 tys.
Polacy, podobnie jak przedstawiciele innych narodów, przyczynili się do stworzenia podstaw państwowości w wielu krajach Ameryki. Niektórzy z nich trwale zapisali się w historii państw amerykańskich.

Ćwiczenie 4

R1aKn015V3QwQ 1

zadanie interaktywne

Wskaźnik urbanizacji w Ameryce należy do najwyższych na świecie. Wskaż, w którym zestawie umieszczono nazwy miast liczących więcej niż 15 mln mieszkańców.

Nowy Jork, Meksyk, São Paulo

Toronto, Boston, Buenos Aires

Chicago, San Francisco, Rio de Janeiro

Boston, Filadelfia, Waszyngton

Źródło: Edward Dudek, licencja: CC BY 3.0.

RdHtVrpW6P9gI 1

Miasto Meksyk liczy obecnie ok. 22 mln mieszkańców i jest największym miastem obu Ameryk, a także trzecim miastem świata

R1ZNecMbV0lPY 1

Brazylijskie Sao Paulo to największe miasto Ameryki Południowej, liczy 21 mln mieszkańców

RNsS5eDxuMALh 1

Buenos Aires – stolica Argentyny – również należy do grona wielkich miast, liczy 14 mln mieszkańców

RfOFWRI34UgCF 1

Stara zabudowa Quito (1,8 mln mieszkańców) – stolicy Ekwadoru położonej w Andach

R12nTOzGiAR4b 1

Filadelfia (6 mln mieszkańców) – typowa stara zabudowa miasta na wschodnim wybrzeżu USA

R1OeNlzXjUK65 1

Manhattan – centralna dzielnica Nowego Jorku (21 mln mieszkańców), miasta uznawanego za jedną z czterech największych światowych metropolii

iY63BGIFu1_d5e587

Podsumowanie

Ameryka Północna (24,2 mln kmIndeks górny 2) to trzeci, a Ameryka Południowa (17,8 mln kmIndeks górny 2) czwarty co do wielkości kontynent na Ziemi. Obie Ameryki połączone są w środkowej części dwoma pomostami – lądowym i wyspowym, które razem nazywane są Ameryką Środkową. Cała Ameryka tworzy ląd o największej rozciągłości południkowej na świecie.

Czynnikami kształtującymi typy klimatu w Ameryce są: wielka rozciągłość południkowa, bariera górska wzdłuż zachodnich wybrzeży, południkowy układ regionów geograficznych oraz względnie silne oddziaływanie ciepłych i chłodnych prądów morskich.

Sieć rzeczna dostosowała się do ukształtowania powierzchni terenu, co powoduje wyraźną przewagę odpływu wód do Oceanu Atlantyckiego. Różnorodność typów klimatu kształtuje odmienne systemy rzeczne na obu kontynentach.

Współczesna ludność Ameryki to potomkowie ludności napływowej: białych, głównie z Europy, Murzynów – niewolników przywiezionych z Afryki oraz ludności miejscowej – Indian i Eskimosów. Metysi, Mulaci, Zambosi to społeczności ludności mieszanej.

Dzieje osadnictwa w Ameryce są najważniejszym czynnikiem, który wpłynął na współczesne, nierównomierne rozmieszczenie ludności w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej.

Zróżnicowanie językowe i kulturowe związane jest z historią kolonizacji Ameryki. Rzeka Rio Grande – będąca dzisiaj granicą między Meksykiem a USA – oddziela Amerykę Anglosaską z przeważającym językiem angielskim od obszaru Ameryki Łacińskiej z przeważającymi językami hiszpańskim i portugalskim.

Praca domowa

Polecenie 1.1

Odczytaj nazwy krańcowych przylądków w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej i oblicz rozciągłość południkową Ameryki.

Polecenie 1.2

Wskaż na mapie hipsometrycznej wielkie regiony geograficzne Ameryki Północnej i Ameryki Południowej.

Polecenie 1.3

Wyjaśnij, wykorzystując mapy tematyczne, dlaczego typy klimatu w Ameryce są bardziej zależne od Oceanu Atlantyckiego niż Oceanu Spokojnego.

Polecenie 1.4

Wyjaśnij, jakie są przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej.

Polecenie 1.5

Wyjaśnij pojęcia: Ameryka Anglosaska, Ameryka Łacińska.

Polecenie 1.6

Posługując się różnymi źródłami informacji, wyjaśnij terminy: migracja, emigracja, imigracja, kolonizacja.

Polecenie 1.7

Wykorzystaj źródła informacji i wymień kilku Polaków, którzy przyczynili się do poznania, rozwoju gospodarczego lub walczyli o niepodległość danego kraju w Ameryce.

iY63BGIFu1_d5e680

Słowniczek

bifurkacja rzeki

bifurkacja rzeki

rozdzielenie jednej rzeki na dwa ramiona (lub więcej), które na ogół płyną dalej w różnych kierunkach i należą do różnych dorzeczy

iY63BGIFu1_d5e726

Zadania

Ćwiczenie 5

RtEnxjEIi2f3j 1

zadanie interaktywne

Wymienione nazwy obszarów przyporządkuj do odpowiedniego kontynentu.

Góry Skaliste, Wyżyna Patagońska, Wyżyna Meksykańska, Wielkie Równiny, Nizina Zatokowa, Nizina Hudsońska, Appalachy, Nizina Orinoko, Nizina La Platy, Wyżyna Brazylijska, Grenlandia, Kordyliery, Andy, Labrador, Nizina Amazonki, Wyżyna Gujańska

Ameryka Północna |
Ameryka Południowa |

Źródło: Robert Wers, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 6

RiqJgnWMjPVMx 1

zadanie interaktywne

Co to jest Ameryka Środkowa?

część Ameryki Północnej

część Ameryki Południowej

część Oceanii

oddzielny kontynent

Źródło: Robert Wers, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 7

RCpVM8nkaXr3G 1

zadanie interaktywne

Wskaż typy klimatu występujące zarówno w Ameryce Północnej, jak i Ameryce Południowej.

podzwrotnikowy suchy

podzwrotnikowy wilgotny

umiarkowany ciepły lądowy

umiarkowany ciepły morski

zwrotnikowy suchy

zwrotnikowy wilgotny

polarny

równikowy wybitnie wilgotny

Źródło: Robert Wers, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 8

Ro6V7a8egrznz 1

zadanie interaktywne

Do każdej z lokalnych nazw formacji roślinnej dopasuj odpowiednie określenie.

las równikowy, sawanna południowoamerykańska, step północnoamerykański, step południowoamerykański

selwa |
caatinga |
pampa |
preria |

Źródło: Robert Wers, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 9

Rhfr7vxRkEHf5 1

zadanie interaktywne

Do wymienionych nazw państw amerykańskich dopasuj nazwy narodowości ich pierwszych kolonizatorów.

Kanada, Brazylia, USA, Meksyk

Brytyjczycy |
Francuzi |
Hiszpanie |
Portugalczycy |

Źródło: Robert Wers, licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 10

R1KKiOpWSWEcU 1

zadanie interaktywne

Ameryka wyróżnia się bardzo nierównomiernym rozmieszczeniem ludności. Wskaż, która z wymienionych przyczyn w jednakowym stopniu zadecydowała o rozmieszczeniu ludności zarówno w Ameryce Północnej, jak i w Ameryce Południowej.

napływ imigrantów europejskich na wschodnie wybrzeża

niesprzyjający klimat

gęsta roślinność naturalna

duże skupiska ludności miejscowej na terenach górskich

Źródło: Edward Dudek, Robert Wers, licencja: CC BY 3.0.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ameryka Północna i Ameryka Południowa – zróżnicowanie ludności - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzisiaj nauczysz się:
- opisywać klimat lasów równikowych;

- omawiać warunki życia panujące w lesie równikowym;

- rozpoznawać wybrane gatunki zwierząt i roślin żyjących w lesie równikowym.

- określać położenie wilgotnych lasów równikowych w Amazonii oraz opisywać ich znaczenie dla środowiska przyrodniczego w skali lokalnej, kontynentalnej i globalnej;

- omawiać główne przyczyny zmian zachodzących na obszarze wilgotnych lasów w Amazonii;

Amazonia na mapie

w dorzeczu Amazonki. Teren ten zajmuje obszar 7mln km², z czego około 5,5mln km² zajmuje amazoński las deszczowy. Znajduje się na obszarze Boliwii, Brazylii, Ekwadoru, Gujany, Gujany Francuskiej, Kolumbii, Peru, Surinamu i Wenezueli obejmujący Nizinę Amazonki, południową część Wyżyny Gujańskiej i północno-zachodnią część Wyżyny Brazylijskiej.

Las deszczowy Amazonii jest największym na świecie. Rozciąga się na powierzchni dziewięciu krajów i obejmuje 5,5 miliona kilometrów kwadratowych.

Największa część Amazonii położona jest w Brazylii (60%). Oprócz tego znajduje się na terenie Peru, Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej.

Na terenie Amazonii panuje wilgotny klimat równikowy o wysokiej średniej sumie opadów

(do 4000 mm), ze średnimi rocznymi temperaturami od 24 do 27 °C. W tym klimacie nie występuje wyraźne zróżnicowanie pór roku. Dzięki tym wyjątkowym warunkom klimatycznym, puszcza Amazońska cechuje się wyjątkową różnorodnością fauny i flory. Ostatnie badania wykazują, że żyje

w niej między innymi co najmniej 2,5mln gatunków owadów, 40tys. gatunków roślin, 420 gatunków ssaków, 1,3tys. gatunków ptaków i 3tys. gatunków ryb.

- bardzo wysoka suma opadów nawet 4000 mm rocznie

- średnia temperatura wynosi 24- 27 stopni Celsjusza

- nie występuje wyraźne zróżnicowanie pór roku

Wilgotny las równikowy / las deszczowy (w Ameryce Południowej nazywany selwą ) charakteryzuje się specyficzną piętrowością roślinną.
Wysoka temperatura i duża ilość opadów sprawiają, że następuje tam szybki rozkład materii organicznej.
Takie warunki sprzyjają bujnemu rozwojowi roślinności w wyższych piętrach.
Jednocześnie ograniczony dostęp do światła słonecznego powoduje słabe wykształcenie zarośli i runa leśnego.

Piętrowość

Mieszkańcy lasu

Lasy porastające Amazonię są domem dla niemal

2/3 wszystkich znanych gatunków roślin i zwierząt. Jest

to największy i najbogatszy pod względem liczby gatunków obszar na kuli ziemskiej. Naukowcy obliczyli, że na 100m² lasu deszczowego można znależć 700 różnych gatunków drzew i 2 razy więcej gatunków innych roślin. Równocześnie każde 10km² tego lasu to siedlisko dla średnio 125 gatunków ssaków, 400 gatunków ptaków, 100 gatunków gadów,

60 gatunków płazów i nawet 150 gatunków motyli!

Fauna Amazonii
info info info info info info
https://zielonyklub.pl/1379-large_default/drzewo-rozane-wschodnioindyjskie-dalbergia-sissoo-olejek-eteryczny.jpg

Palisander (drzewo różane) - Drzewa do wysokości 20-25 metrów. Pień w pierśnicy do 90 centymetrów . Palisandru używa się m.in. do wyrobu mebli i parkietów. Jest też surowcem do wytwarzania części instrumentów muzycznych, np. podstrunnic w gitarze, mandolinie, skrzypcach, kołki do strun w instrumentach strunowych, a także płytki w ksylofonie, marimbie, balafonie

https://images.slideplayer.pl/10/2853567/slides/slide_9.jpg

https://images.slideplayer.pl/10/2853567/slides/slide_9.jpg

Epifity (rosną na innych roślinach, ale nie pasożytują na nich - pobierają wodę spływającą po roślinach lub z powietrza za pomocą zwisających luźno korzeni); np. storczyki.

Heliconia (kwiatowy symbol Brazylii), jej najbardziej charakterystyczną częścią są jaskrawo zabarwione liście.

Flora Amazonii
info info info info info info
Tukan

Gospodarcza eksploatacja Amazonii

Bogactwa Amazonii zaczęto wykorzystywać już na przełomie XIX i XX wieku, kiedy to na większą skalę rozpoczęło się pozyskiwanie naturalnego kauczuku.

Kolejnym etapem było odkrycie złóż surowców mineralnych (ropa naftowa, diamenty, złoto) - wycinka lasów równikowych i budowanie kopalni.

Brazylijski Plan Rozwoju Amazonii (lata 70. XX wieku), mający na celu między innymi rozwój zacofanego gospodarczo wnętrza kraju - w ramach tego planu przekształcono obszary leśne w pastwiska i pola uprawne.

Od wielu lat pozyskuje się drewno z najcenniejszych gatunków drzew: mahoniowiec, palisandrowiec

Około 40% światowych leków i kosmetyków zawiera substancje pozyskane z roślin lasów równikowych ( chinina pozyskiwana z kory drzewa chininowego, jest skutecznym lekiem przeciw malarii)

Rządy Brazylii wciąż podejmują próby przyciągania ludności do wnętrza kraju:

- rozwój linii transportowych

u ujścia do Amazonki, do Brasilii czy budowa drogi Transamazońskiej o długości ok. 5 tys. km.

Źródło obrazka: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Br-230mapa.jpg/1200px-Br-230mapa.jpg

Wilgotne lasy równikowe Amazonii

są nazywane zielonymi płucami ziemi nie bez powodu. Nazwę tę zyskały, dzięki produkcji największej ilości tlenu przypadającej na 1m² powierzchni (produkują około 20 % tlenu atmosferycznego). Pochłaniają również najwięcej dwutlenku węgla.

Płuca naszej planety

Niestety, mimo tego że są to niesamowicie ważne lasy, nadal trwa ich wycinka, rozpoczęta już na przełomie XIX i XX wieku.

Głównymi powodami wycinania drzew są: pozyskiwanie naturalnego kałczuku; pozyskiwanie surowców mineralnych (m.in.: ropy naftowej, diamentów i złota); przekształcanie tych terenów na pastwiska lub pola uprawne; pozyskiwanie najcenniejszych rodzaji drewna (np. z drzewa machoniowca albo palisandrowca).

Wycinka lasu

Deforestacja

w Zielonych płucach Ziemi jest gospodarką rabunkową

i nieracjonalną. Musimy dbać o to by nie zniszczyć tego unikalnego ekosystemu. Wycinka lasów określana jest z j.angielskiego mianem deforestacji.

pochłaniają dwutlenek węgla,

wytwarzają tlen,

stabilizują obieg wody w przyrodzie,

chronią glebę przed erozją,

wyłapują zanieczyszczenia,

są źródłem surowców dla budownictwa i różnego rodzaju przemysłu,

stanowią środowisko życia licznych gatunków zwierząt.

Funkcje lasu

Skutkami ekologicznymi wypalania puszczy są m.in.:
- ich skutki są odczuwalne daleko poza obszarem puszczy

- pierwotna powierzchnia lasów amazońskich zmniejszyła się o ok. 20%

- wypalanie lasów = zwiększanie ilości dwutlenku węgla w powietrzu

- ograniczanie bioróżnorodności (zmniejszanie liczby gatunków zwierząt i roślin)

- erozja gleb (wycięcie lasu i przeznaczenie uzyskanego terenu pod uprawy powoduje utratę substancji odżywczych gleby)

- zaburzenia obiegu wody w atmosferze (kiedyś dostęp do czystej wody)

- zmuszanie rdzennych mieszkańców do przenoszenia się na inne tereny i zmiany trybu życia.

SKUTKI WYCINANIA

Wylesianie Amazonii niesie za sobą nieodwracalne konsekwenje, które

są odczuwalne na całej Ziemi.

Ciekawostki

Amazonka jest drugą najdłuższą rzeką Ziemi (zaraz po Nilu)

i liczy sobie 7100 kilometrów.

> Podczas pory deszczowej poziom wody w Amazonce podnosi się o średnio 9 metrów.

> Populacja Indian w czasach, kiedy Portugalczycy przybyli

do Brazylii wynosiła kilka milionów. Teraz jest to mniej niż

> Jedna czwarta leków używanych na zachodzie jest tworzona ze składników pochodzących z Amazonii. Ale w rzeczywistości zaledwie tylko jeden procent drzew i gatunków roślin tutejszych zostało przebadanych przez naukowców.

> W Amazonii można spotkać "drzewo-węża". Tak jak wąż swoją skórę, regularnie co 4 miesiące zrzuca całą korę. W ten sposób broni się przed pasożytami.

Praca domowa

W miejscu gdzie wpisujesz

nr. z dziennika, wpisz też imię, nazwisko i klasę .

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzisiaj nauczysz się: - opisywać klimat lasów równikowych; - omawiać warunki życia panujące w lesie równikowym; - rozpoznawać wybrane gatunki zwierząt i roślin żyjących w lesie równikowym. - określać położenie wilgotnych lasów równikowych w Amazonii oraz opisywać ich znaczenie dla środowiska przyrodniczego w skali lokalnej, kontynentalnej i globalnej; - omawiać główne przyczyny zmian zachodzących na obszarze wilgotnych lasów w Amazonii; Amazonia na mapie w dorzeczu Amazonki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poznasz cechy charakterystyczne położenia i środowiska przyrodniczego Ameryki Północnej i Ameryki Południowej, ukształtowanie powierzchni oraz ich budowę geologiczną, strefy klimatyczne i roślinne i wody powierzchniowe

Ameryka północna i Ameryka Południowa

Środowisko przyrodnicze ameryki

Ameryka Północna zajmuje obszar 24,2 mln km²

Aż 17% jej powierzchni stanowią wyspy

Największą z nich jest Grenlandia (2,2 mln km²) - największa wyspa świata

Amerykę Północną zamieszkuje około 574 mln ludzi

Na kontynencie znajduje się najpotężniejsze pod względem gospodarczym państwo świata - STANY ZJEDNOCZONE

Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km²

Około 1/3 obszaru zajmuje dorzecze Amazonki

Rozległą Nizinę Amazonki pokrywa największy obszar wilgotnego lasu równikowego na Ziemi

Amerykę Południową zamieszkuje 418 mln ludzi

Największym państwem jest BRAZYLIA

Ameryka łacińska i Ameryka środkowa

Ameryka Łacińska obejmuje wszystkkie kraje położone na południe od Stanów Zjednoczonych. Są to

w większości byłe kolonie hiszpańskie bądź portugalskie. Region ten wyodrębniono na podstawie podobieństw kulturowo- historycznych.

Ameryka Środkowa to część Ameryki Północnej, znajdująca się pomiędzy przesmykiem Tehuantepec w Meksyku a Przesmykiem Panamskim. Do Ameryki Środkowej zalicza się także wyspy - Wielkie i Małe Antyle oraz Bahamy.

Przez wielu ten wytwór ludzkich rąk jest uważany za 8 cud świata.

Do jego powstania przyczyniły się trudności wynikające z przepływu towarów pomiędzy Oceanami - Spokojnym i Atlantyckim. Długość kanału panamskiego wynosi 80 km. Podróż drogą morską ze wschodnich do zachodnich wybrzeży Stanów Zjednoczonych skróciła się o około 8 tys. mil morskich.Kanał jest cały czas unowocześniany i poszerzany!

Południkowy układ głównych form rzeźby terenu,

W zachodnich częściach kontynentów ciągną się potężne systemy górskie - KORDYLIERY w Ameryce Północnej i ANDY w Ameryce Południowej,

Najwyższe szczyty to: DENALI ( 6190 m n.p.m.) oraz ACONCAGUA (6962 m n.p.m.),

Centralna część kontynentów to pas równin i nizin, w Ameryce Północnej to obszar WIELKICH RÓWNIN, rozległe NIZINY WEWNĘTRZNE oraz NIZINA ZATOKOWA,

W Ameryce Południowej w skład pasa nizin wchodzą: NIZINA AMAZONKI, NIZINA ORINOKO, NIZINA LA PLATY,

Na wschodnich wybrzeżach kontynentów rozciągają się stare góry i wyżyny, w Ameryce Północnej APPALACHY ( najwyższy szczyt MITCHELL - 2037 m n.p.m.), a w Ameryce Południowej WYŻYNA GUJAŃSKA, WYŻYNA BRAZYLIJSKA oraz WYŻYNA PATAGOŃSKA .

Denali 6190 m n.p.m.

Ameryka Północna ma najwyższy wskaźnik rozwinięcia linii brzegowej.Znaczną część kontynentu stanowią wyspy oraz półwyspy stanowią ok 25%. Największą wyspą jest Grenlandia

Ameryka Południowa jest zwartym kontynentem. o mało urozmaiconej linii brzegowej. Wyspy i półwyspy stanowią ok 1% . Największą wyspą jest Ziemia Ognista.

Budowa geologiczna Ameryki silnie odzwierciedla się

w ukształtowaniu powierzchni obu kontynentów.

Na tarczach oraz platformach prekambryjskich położone są niziny

Appalachy, stare góry o łagodnych stokach znajdują się w strefie fałdowań kaledońskich i hercyńskich.

Kordyliery i Andy to młode góry fałdowe, które leżą na styku płyt litosfery (kontynentalnych- północno i południowoamerykańskiej oraz oceanicznych- m.in. pacyficznej i Nazca) w aktywnej strefie sejsmicznej.

Częstymi zjawiskami są tam trzęsienia ziemi oraz wybuchy wulkanów.

O aktywności sejsmicznej Kordylierów świadczą liczne pęknięcia skorupy ziemskiej w ich obrębie. Najbardziej znany jest uskok San Andreas w kalifornii. Ma on około 1200 km długości i stanowi granicę między dwiema płytami litosfery: pacyficzną oraz północnoamerykańską. Płyty te przemieszczają się względem siebie średnio 5 cm na rok.

Najpotężniejsze trzęsienie na tym obszarze miało miejscs w 1906 roku w San Francisco; zginęło wówczas ponad 3 tys. osób, a ponad 200 tys. straciło dach nad głową.

w Ameryce Północnej ciepłe prądy morskie - Golfstrom (prąd Zatokowy lub prąd Północnoatlantycki) oraz ciepły prąd Alaski. Wśród prądów zimnych największe znaczenie mają: prąd Kalifornijski oraz prąd Labradorski. W Ameryce Południowej - ciepłe prądy Brazylijski i Gujański oraz zimne Peruwiański i Dryf Wiatrów Zachodnich.

w Ameryce Północnej ciepłe prądy morskie - Golfstrom (prąd Zatokowy lub prąd Północnoatlantycki) oraz ciepły prąd Alaski. Wśród prądów zimnych największe znaczenie mają: prąd Kalifornijski oraz prąd Labradorski. W Ameryce Południowej - ciepłe prądy Brazylijski i Gujański oraz zimne Peruwiański i Dryf Wiatrów Zachodnich.

w Ameryce Północnej ciepłe prądy morskie - Golfstrom (prąd Zatokowy lub prąd Północnoatlantycki) oraz ciepły prąd Alaski. Wśród prądów zimnych największe znaczenie mają: prąd Kalifornijski oraz prąd Labradorski. W Ameryce Południowej - ciepłe prądy Brazylijski i Gujański oraz zimne Peruwiański i Dryf Wiatrów Zachodnich.

Trąba powietrzna - zjawisko pogodowe, którym jest sięgający ziemi pionowy wir wiatru. Powstaje, gdy zderzają się ze sobą dwie masy powietrza o znacznie zróżnicowanej temperaturze

Cyklon − rodzaj cyrkulacji atmosferycznej typowej dla niżów barycznych, wirowy układ wiatrów w obrębie niżu (przemieszczają się po liniach spiralnych od zewnątrz do środka)

Ogromne kontrasty klimatyczne występujące w Ameryce wynikają między innymi ze zróżnicowania wysokości terenu nad poziomem morza oraz z występowania prądów morskich. Warunki klimatyczne panujące na obu kontynentach wpływają z kolei na rozmieszczenie zbiorowisk roślinnych.

W wilgotnym klimacie równikowym Amazonii suma opadów atmosferycznych w ciągu roku jest bardzo duża. Występuje tam wilgotny las równikowy, lokalnie nazywany selvą.

KLIMAT RÓWNIKOWY WILGOTNY

Wybitnie suchy klimat niektórych regionów Ameryki sprzyja powstawaniu pustyń. Jedną z nich jest leżąca w Ameryce Południowej Atakama.
2
Antofagasta

Obszary położone w tym klimacie porasta roślinność stepowa. W Ameryce Północnej jest nazywana prerią, a w Ameryce Południowej pampą.

KLIMAT UMIARKOWANY CIEPŁY KONTYNENTALNY SUCHY
3
W Ameryce Północnej, w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego, dominuje las iglasty - tajga. Rosną tam między innymi świerki, jodły, sosny i modrzewie.

KLIMAT UMIARKOWANY CHŁODNY KONTYNENTALNY
4
Yellowknife

Północną Kanadę oraz Alaskę, znajdujące się w zasięgu klimatu subpolarnego, porasta tundra. Tworzy ją roślinność karłowata: krzewinki, trawy, mchy i porosty.

KLIMAT OKOŁOBIEGUNOWY SUBPOLARNY
5

Największe systemy rzeczne leżą po wschodnie stronie Andów i Kordylierów,

Należą one do zlewiska Oceanu Atlantyckiego,

W Ameryce Północnej to system Missisipi-Miccouri,

W Ameryce Południowej system najpotężniejszej rzeki świata - Amazonki (40% powierzchni kontynentu),

We wschodniej części Ameryki Północnej znajduje się jedne z największych zespołów jezior słodko-wodnych - Wielkie Jeziora, powstałe na skutek ruchów tektonicznych, a następnie zostały przekształcone w wyniku działalności lądolodu

W ich skład wchodzą: Jezior Górne, Michigan, Huron, Erie i Ontario,

Na obszarze Ameryki Południowej jezior jest znacznie mniej. Największe z nich to jezioro Maracaibo.

Południowej w Wenezueli znajduje się najwyższy wodospad świata - Salto del Angel

Północnej na granicy Kanady i USA największy - Niagara

Położone w Andach jest to największe wysokogórskie jezioro na Ziemi. Jego powierzchnia to ponad 8 tys. km². Titicaca jest także najwyżej położonym jeziorem żeglownym świata (3812 m n.p.m.). Przez jego obszar przebiega granica państwowa między Paru

a Boliwią. Wyspa słońca leżąca w południowej części jeziora jest uważana za miejsce święte przez kilka milionów Indian mieszkających

Wyschnięte bezodpływowe słone jezioro w Boliwii. Położone w środkowych Andach, było trzecim pod względem wielkości wysokogórskim jeziorem na Ziemi.

Głębokość maksymalna: 3 m

Wysokość: 3690 m n.p.m.

Jezioro Poopó było zasilane w wodę przez jedyną rzekę wypływającą z jeziora Titicaca, Desaguadero. Brzegi były zabagnione, muliste, zasiedlone przez kolonie flamingów. Jest jedną z pozostałości dawnego jeziora Ballivián.

# data[].attributes.attachment_link.title
Środowisko przyrodnicze Ameryki by wiolettaor on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Poznasz cechy charakterystyczne położenia i środowiska przyrodniczego Ameryki Północnej i Ameryki Południowej, ukształtowanie powierzchni oraz ich budowę geologiczną, strefy klimatyczne i roślinne i wody powierzchniowe Ameryka północna i Ameryka Południowa Środowisko przyrodnicze ameryki Ameryka Północna zajmuje obszar 24,2 mln km² Aż 17% jej powierzchni stanowią wyspy Największą z nich jest

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel lekcji: Poznasz cechy charakterystyczne położenia i środowiska przyrodniczego Ameryki Północnej i Ameryki Południowej, ukształtowanie powierzchni oraz ich budowę geologiczną, strefy klimatyczne i roslinne i wody powierzchniowe.

ustala prawidłowości w ukształtowaniu powierzchni Ameryki Północnej i Południowej na podstawie map tematycznych

Ameryka Północna - 24,2 mln km2

Aż 17% to wyspy, najwieksza Grenlandia ( 2,2 mln km2), będaca zarazem najwiekszą wyspą na świecie

Amerykę Płn zamieszkuje około 574 mln ludzi

Jest tu najpotężniejsze pod względem gospodarczym państwo świata Stany Zjednoczone ( USA)

Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km2

Około 1/3 obszaru kontynentu zajmuje dorzecze najzasobniejszej w wodę rzeki świata - Amazonki

Rozległą Nizinę Amazonki pokrywa największy obszar wilgotnego lasu równikowego na Ziemi

Amerykę Płd zamieskzuje 418 mln ludzi

Najwiekszym państwem kontynentu jest Brazylia.

Nazwa " Ameryka" pochodzi od imienia włoskiego żeglarz i podróznika Ameriga Vespucciego

Badał on ziemie, do których dotarł wczesniej Krzysztof Kolumb , oraz wschodnie wybrzeża Ameryki Południowej

Poznane lądy Vespucci nazwał Nowym Światem

Obecnie mianem Ameryki określa się część śiata skłająca się z dwóch kontynetów - Ameryki Północnej i Ameryki Południowej.

Umowna granica pomiędzy nimi przebiega pzez Przesmyk Panamski, gdzie w latach 1881- 1914 wybudowano Kanał Panamski - 25 lat.

Obie Ameryki cechuje południkowy układ głównych form rzeźby terenu

W zachodnich częściach kontynentów ciagną się potężne systemy górskie - Kordyliery w Ameryce Południowej

Na ich obszarach znajdują się najwyższe szczyty, odpowiednio: Denali ( 6190 m n.p.m.) oraz Aconcagua ( 6962 m.n.p.m.)

Centralną część obu kontynentów stanowi pas równin i nizin

W Ameryce Północnej to obszar Wielkich Równin, rozległe Niziny Wewnętrzne oraz położona nad Zatokę Meksykańska Nizina Zatokowa

W Ameryce Południowej w skład pasa nizin wchodzą : Nizina Amazonki, Nizina Orinoko oraz Nizina La Platy

Na wschodnich wybrzeżach obu kontynentów rozciągaja się stare góry i wyzyny

W Ameryce Północnej sa to Appalachy, z najwyższym szczytem Mitchell o wys. 2037 m n.p.m., a w Ameryce Płd - Wyżyna Gujańska, Wyżyna Brazylijska oraz Wyżyna Patagońska

Budowa geologiczna Ameryki silnie odzwierciedla się w ukształtowaniu powierzchni obu kontynentów

Na przykład Appalachy, stare góry o łagodnych stokach i niewielkich wysokościach bezwzględnych, znajdują się w strefie fałdowań kalednońskich i hercyńskisch

Z kolei Kordyliery i Andy to młode góry fałdowe, powstałe w trakcie alpejskich ruchów górotwórczych

Leżą one na styku płyt litosfery w aktywnej strefie sejsmicznej

Częstymi zjawiskami są tam trzęsienia ziemi oraz wybuchy wulkanów.

Ameryka lezy w zasięgu wszystkich stref klimatycznych, co wynika z jej dużej rozciągłąsci południkowej

Skutkiem tego jest między innymi występowanie bardzo dużych kontrastów klimatycznych

Na klimat Ameryki bardzo duży wpływ wywiera rzeźba terenu

Południkowy układ form górskich sprzyja przemieszczeniu się mas powietrza w kierunkach północnym lub południowym

Dlatego w Ameryce Północnej chłodne powietrze polarne dociera niekeidy aż do wybrzeży Zatoki Meksykańskiej

Ułatwiony przepływ mas powietrza w kierunku północ - południe jest główną przyczyną dużej zmienności warunków poogodowych na obu kontynentach oraz występowanie zjawisk ekstrymalnych, takich jak tornada

Ważnym czynnikiem kształtującym klimat Ameryki, zwłaszcza ilość opadów atmosferycznych, są także prądy morskie

Zachodnie wybrzeża kontynentów znajdują się pod wpływem chłodnych prądów morskich - ilość opadów atmosferycznych jest tam niewielka oraz sprzyjają powstawaniu pustyń

Wschodnie wybrzeża kontynentów są pod wpływem ciepłych prądów morskich, które przyczyniają się do zwiększania sum opadów atmosferycznych

Szczegółną cechą klimatu Ameryki jest wystepowanie układów niskiego ciśnienia, nazywany cyklonami tropikalnymi

Powstają one nad oceanami w strefie międzyzwrotnikowej i stamtad docierają nad ląd

Najcieplejszym na świecie jest Dolina Śmierci w Stanach Zjednoczonych

Odnotowano tam temperaturę powietrza 56,7 stopni Celsjusza

Klimat równikowy wilgotny

Strefy klimatyczne i roslinne

W wilgotnym klimacie równikowym Amazonii suma opadów atmosferycznych w ciągu roku jest bardzo duża

Wystepuje tam wilgotny las równikowy SELVA - lokalna nazwa

Wybitnie suchy klimat niektórych regionów Ameryki sprzyja powstawaniu pustyń - jedną z nich jest leżąca w Ameryce Południowej Atakama

Klimat umiarkowany kontynentalny suchy

Obszary położone w tym klimacie porasta roślinność stepowa

W Ameryce Północnej jest nazywana prerią, a w Ameryce Południowej pampą.

Klimat umiarkowany chłodny kontynentalny

W Ameryce Północnej w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego, dominuje las iglasty

Rosną tam między innymi świerki, jodły, sosny i modrzewie

Klimat okołobiegunowy subpolarny

Północną kanadę oraz Alaskę, znajdujące się w zasięgu klimatu subpolarnego, porasta tundra

Tworzy ja roślinność karłowata; krzewinki, trawy, mchy i porosty

Na układ sieci rzecznej w Ameryce bardzo duży wpływ ma ukształtowanie powierzchni

Na zachodzie kontynentu występują wysokie góry, które stanowia jednocześnie granicę między zlewiskami Oceanu Atlantyckiego i Oceanu Spokojnego

Rzeki spływające do Oceanu Spokojnego, czyli po zachodniej stronie tych gór, są stosunkowo krótkie i mało zasobne w wodę

Największe systemy rzeczne leżą po wschodniej stronie Andów i Kordylierów

Należą one głównie do zlewiska Oceanu Atlantyckiego.

W Ameryce Północnej jest to system Missipi - Missouri, którego dorzecze zajmuje ponad 13 % powierzchni kontynentu

Z kolei w Ameryce Południowej dominuje system rzeczny najpotęzniejszej rzeki świata - Amazonki

Jej dorzecze obejmuje ponad 40% powierzchni tego kontynentu

Amazonka to najzasobniejsza w wodę rzeka świata. Pływają po niej statki oceaniczne, które docierają w głab kontynentu, nawet 1800 km od wybrzeży Atlantyku.

Na obszarze Ameryki Północnej występuje wiele jezior

We wschodniej części kontynentu znjaduje się jeden z najwiekszych na świecie zespołów jezior słodkowodnych - Wielkie Jeziora - jeziora tektoniczne i przekztałcone przez lądolód

W skład Wielkich Jezior wchodzą:

Ich łączna powierzchnia wynosi 244 tyś. km2

Na obszarze Ameryki południowej jezior jest znacznie mniej

Największe z nich to jezioro Maracaibo

W Ameryce Południowej w Wenezueli znajduje się najwyższy wodospad świata - Salto del Angel ( Wenezuela) oraz w Ameryce Północnej na granicy kanady i USA - najwiekszy Niagara

Położone w Andach, w Ameryce Południowej, jezioro Titicaca to najwieksze wysokogórskie jezioro na Ziemi

Jego powierzchnia wynosi ponad 8 tyś. km2

Titicaca jest także najwyżej położonym jeziorem żehlowym świata ( 3812 m n.p.m.) a przez jego obszar przebiega granica państwowa między Peru a Boliwią

Ma 190 km długości i 80 km w najszerszym miejscu

Wyspa Słońca leżąca w południowej części jeziora jest uważana za miejsce święte przez kilka milionow Indian mieszkających w obu krajach

Zamieszkujący brzegi Titicaki Indianie utrzymują się głównie z turystyki i rubołóstwa.

Ciekawostką może byc fakt, iż wg. badań naukowców występujące na tej wyskości ciśnienie wód jeziora i jego zagęszczenie powodują, że wrzenie wody wystepuje tu już w temperaturze 78 stopni Celsjusza, a zamarzanie dopiero w -7 stopni C, ponieważ jest zasolone i bardzo głębokie, 25 rzek wpływa do jeziora, a wypływa jedna łącząca je z jeziorem Poopo. jest w zasadzie bezodpływowe.

Na jeziorze Titicaca znajduje się kilka naturalnych wysp oraz ponad 40 niewielkich sztucznych wysepek pływających
( zwanych Uros), z których część jest zamieszkana przez Indian Uro i chętnie odwiedzana przez turystów.

dziś nauczyłem się, że....

zrozumiałem, że....

zaskoczyło mnie.....

dziś osiągnąłem założony cel, bo....

# data[].attributes.attachment_link.title
Kl. VIII Środowisko przyrodnicze Ameryki

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel lekcji: Poznasz cechy charakterystyczne położenia i środowiska przyrodniczego Ameryki Północnej i Ameryki Południowej, ukształtowanie powierzchni oraz ich budowę geologiczną, strefy klimatyczne i roslinne i wody powierzchniowe.

# data[].attributes.attachment_caption
Plemię z Amazonii wygrywa proces przeciwko firmie naftowej, ratując ponad 200 tysięcy hektarów lasu deszczowego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ochrona środowiska naturalnego jest jedną z kwestii, które w dzisiejszych czasach zajmuje wiele osób. Jak sprawić, aby nasza planeta pozostała zdrowa? Jakie prawa możemy wprowadzić, aby mieć pewność, że dzieci naszych dzieci będą żyły w naturalnym i zielonym świecie? Jakie nawyki możemy wprowadzić w naszym codziennym życiu, aby spowolnić zachodzące zmiany klimatyczne?

Segregowanie odpadów i sadzenie drzew oraz innych roślin wydaj się doskonałym pierwszym krokiem. Jednak skuteczniejszym rozwiązaniem jest powstrzymywanie wielkich korporacji od wycinania drzew, które już rosną i mają się dobrze.

W deszczowych lasach Amazonii rosną miliony drzew. Jest ich tak wiele, że te rejony często nazywane są „płucami świata”. Już sama Amazonia odpowiedzialna jest za pochłanianie ogromnej ilości dwutlenku węgla i produkowanie tlenu. Co więcej, lasy te tworzą niepowtarzalny ekosystem i są miejscem bytowania tysięcy gatunków zwierząt, z których zapewne nie wszystkie zostały jeszcze odkryte. Wycinanie nawet niewielkiej części lasów deszczowych ma negatywny skutek dla planety.

Mówiąc krótko, niszczenie lasów Amazonii to raczej nie najlepszy pomysł.

Pieniądze ważniejsze od Amazonii

Niestety wiele firm, bardziej niż dobro planety, interesuje zarabianie pieniędzy. To właśnie te przedsiębiorstwa odpowiedzialne są za wycięcie w ostatnich latach ogromnych połaci lasów amazońskich. Wszystko dlatego, że tereny te posiadają niesamowite ilości zasobów naturalnych. Nie tak dawno temu rząd Ekwadoru planował wydobywać ropę naftową na obszarze prawie trzech milionów hektarów lasów deszczowych. Ich plan polegał na przygotowaniu 16 bloków naftowych pod wydobycie ropy.

Facebook / Earth to Earthlings

A jednak plany te spotkały się z ostrym sprzeciwem – szczególnie ze strony Huaorani, indiańskiego plemienia, które żyje na tych terenach od setek lat. To jest ich dom i postanowili go bronić.

Plemię zwróciło się do sądu rejonowego. Ten niedawno postanowił, że przygotowanie bloków naftowych zostanie odsunięte na czas nieokreślony.

Co więcej, decyzja zablokowała również koncerny naftowe i rząd Ekwadoru od wiercenia na dodatkowym obszarze 200 000 hektarów.

Póki co plemię może spać spokojnie, ale na tym ich walka się nie kończy. Indianie spodziewają się, że rząd odwoła się od ich decyzji, jako że wciąż chce położyć łapę na cennej ropie, która znajduje się pod ziemią.

Facebook / Indigenous Climate Action

Miejmy nadzieję, że sąd znów przychyli się do stanowiska plemienia i ochroni piękny amazoński las deszczowy!

To dobre wieści dla miłośników natury z całego świata. Ten ekosystem jest jednym z ważniejszych dla zrównoważonego rozwoju całej planety! A jaki jest Twój wkład w opóźnienie zmian klimatu? Udostępnij, jeśli chcesz rozpowszechniać dobre wiadomości!

# data[].attributes.attachment_link.title
Plemię z Amazonii wygrywa proces przeciwko firmie naftowej, ratując ponad 200 tysięcy hektarów lasu deszczowego

# data[].attributes.attachment_caption
Geografia clasa 8 Boiko Ditciuk Zastavețka 2021

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
PICK - Електронні підручники

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Сортировка по языкам обучения:

Сейчас на сайте 920 гостей

Geografia

Географія. Підручник для 8 класу з навчанням румунською/молдовською мовами закладів загальної середньої освіти. (Румунською/молдовською мовами)

* Автор: В.М.Бойко, І.Л.Дітчук, Л.Б.Заставецька
* Видавництво: "Букрек"
* Рік видання: 2021
* Сторінок: 292
* Формат файлу: pdf

Stimați elevi din clasa a opta!
Anul acesta voi veți continua să studiați geografia, însușind cursul ..Ucraina in lume: natura, populația". De acum veți cunoaște întinderea țării noastre, ca parte a comunității statelor lumii. Vă veți baza pe cunoștințele obținute in clasa a 7-а despre natura continentelor și oceanelor, despre populația statelor lumii. Geografia Ucrainei ne va face cunoștință cu particularitățile fizico-geografice ale țării noastre: așezarea geografică, structure geologică, relieful și zăcămintele minerale, clima și apele interioare, învelișurile de sol, vegetal și animal. Veți alia cum se combină componentele naturale pe diferite teritorii, inclusiv și în regiunea noas-tră, cum influențează asupra lor omul, cum el trebuie să ocrotească și să regene-reze natura.

Veți cunoaște procesele naturale globale și regionale, social-geografice și eco-logice, care au loc in Ucraina, înțelegând astfel imaginea științifico-geografică a țării noastre. Veți afla prin ce pământurile Patriei noastre se deosebesc pe fonul spațiului general european și mondial și ce ne unește pe noi cu lumea.

Acest curs de geografie, precum și limba ucraineană, literature ucraineană și is-toria Ucrainei, aparține obiectelor de studiu importante de cunoaștere a Ucrainei. Sperăm, că aceste cunoștințe, obținute in timpul studierii geografiei Ucrainei, vor fi pentru voi interesante și utile.

pick_geografiya_ro_md_10_boyko.pdf

Похожие материалы (по тегу)

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
читати онлайн

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
читать онлайн

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
домашнее задание

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
домашнє завдання

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
кримськотатарською

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
крымскотатарском

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
В.М.Бойко, І.Л.Дітчук, Л.Б.Заставецька

# data[].attributes.attachment_link.title
Geografia clasa 8 Boiko Ditciuk Zastavețka 2021

# data[].attributes.attachment_link.description
Сортировка по языкам обучения: Сейчас на сайте 920 гостей Geografia Географія. Підручник для 8 класу з навчанням румунською/молдовською мовами закладів загальної середньої освіти. (Румунською/молдовською мовами) * Автор: В.М.Бойко, І.Л.Дітчук, Л.Б.Заставецька * Видавництво: "Букрек" * Рік видання: 2021 * Сторінок: 292 * Формат файлу: pdf Stimați elevi din clasa a opta!

# data[].attributes.attachment_caption
Projekt Pa stwa Ameryki w pude ku Podr e po krajach Ameryki Ewa MB