# data[].attributes.headline
Metoda Montessori – praktyczne wskazówki dla prowadzących zajęcia

# data[].attributes.subject
Metoda Montessori – praktyczne wskazówki dla prowadzących zajęcia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(źródło: Pixabay)

Metoda Montessori to stworzony przez Marię Montessori - włoską lekarkę i pedagog - system uczenia i wychowywania dzieci, wspierający ich wszechstronny rozwój. O samej metodzie oraz będących jej podstawą tzw. „wielkich lekcjach" przeczytasz w artykule „Wielkie lekcje w metodzie Montessori". Tu przedstawiamy praktyczne wskazówki, które można wykorzystać planując, organizując i prowadząc w bibliotece zajęcia dla dzieci dotyczące tematów związanych z nauką czy literaturą popularnonaukową.

1. Poważne podejście do dzieci. Jeśli znasz odpowiedź, postaraj się wyjaśnić wszystko prostymi słowami. Jeśli nie znasz - powiedz to. Zachęć dziecko do samodzielnego poszukania odpowiedzi, albo przygotuj dla niego ciekawe materiały na ten temat na następny raz (jeśli spotkania są cykliczne). Ciesz się, że przyjdzie ci opowiedzieć coś, o czym nie wiedziałeś!

2. Zaproś do świata nauki. Zaplanuj zajęcia w taki sposób, żeby dzieci dowiedziały się czegoś prawdziwego z wybranej dziedziny. Słowem, żeby sześciolatek z doświadczeń z kulodromem zapamiętał, że istnieje grawitacja, a nie, że „kulki fajnie spadały". Często animatorzy mają bardzo atrakcyjne pokazy, zmienia się kolor cieczy, coś wybucha, coś się pieni, ale dziecko nadal nie ma po zajęciach żadnej wiedzy, dlaczego tak się działo? Jak to powtórzyć? Czy zawsze tak będzie itd.

3. Kiedy przygotowujesz zajęcia sprawdź, czy stan wiedzy w twoich materiałach jest zgodny z najnowszymi odkryciami. Sprawdź również, czy od czasu, kiedy się tym zajmowałeś po raz ostatni nie pojawiły się w Internecie atrakcyjne animacje, filmy albo rysunki.

4. Doświadczenia w „realu". Postaraj się, żeby większość doświadczeń i pokazów była prawdziwa, przeprowadzona na oczach dzieci. Nawet najlepszy film nie zastąpi fiolki czy kuleczki, której można dotknąć.

5. Szeroki kontekst. Spróbuj pokazać „większy obraz". Jeśli prowadzisz zajęcia cykliczne, wymyśl sobie swoją „wielką lekcję" - zajęcia wprowadzające do tematów, które będą potem poruszone podczas zajęć. Nawet jeśli pozornie są to tematy odległe, warto znaleźć wspólny mianownik (np. odkrycia naukowe) i zrobić wstępną „wielką lekcję" o tym, jak człowiek odkrywał świat od początku swojego istnienia.

6. Zasada dobrze znana animatorom, ale dla porządku powtórzmy: najpierw emocje: zachwyt, zdziwienie, radość, strach (w kontrolowanej ilości), potem pytania dzieci i ich spontaniczne komentarze, a dopiero na końcu wyjaśnienia. Prowadzący zajęcia naukowe powinien być trochę jak iluzjonista, który zdradza swoje tricki dopiero na koniec, na wytrwałe prośby publiczności. „Edukacja nie zawsze serwuje nam smakowite kąski na samym początku. Bardzo mocno opiera się na informacji i trzeba nauczyć się czegoś do końca, zanim się dostanie coś ciekawego" (źródło: K. Robinson, Kreatywne szkoły, s.161, Kraków 2015). Działajmy odwrotnie: najpierw coś ciekawego.

7. Barwna opowieść. Nie każdy ma dar opowiadania i zdolności aktorskie. Nauczyciele Montessori znaleźli na to sposób: opowieści piszą ci, którzy to potrafią. Warto poprosić kogoś o napisanie kilku zdań, jeśli sami nie czujemy się na siłach. Jeśli nie potrafisz opowiadać, spróbuj pięknie przeczytać. Wielka lekcja musi mieć swój scenariusz i - jeśli jest więcej prowadzących - dobrze rozpisane role.

8. Powtarzalne doświadczenia. W miarę możliwości dobrze by było, żeby można było powtórzyć doświadczenie w warunkach klasowych lub domowych. Sztuczka iluzjonisty dopiero wtedy angażuje naprawdę, kiedy możemy sami „czarować" tak, żeby zniknęła moneta albo karta. Na pewno nie każde doświadczenie da się powtórzyć w warunkach domowych. Nie zawsze też możemy dopuścić dzieci do stołu z odczynnikami chemicznymi czy palnika. Zastanów się jednak, które elementy doświadczenia mogą wykonać same dzieci. Im więcej zmysłów zaangażują, tym więcej zapamiętają.

9. Pojęcia naukowe. Przed zajęciami zapisz sobie, jakich pojęć naukowych, nieznanych dzieciom, zamierzasz używać. Kiedy pojawią się w twojej opowieści po raz pierwszy, wyjaśnij je prostymi słowami. Zrób to jeszcze kilka razy w trakcie zajęć (czy pamiętacie, co to była grawitacja?). Pamiętaj, że w przypadku młodszych dzieci (przedszkolaków) powinno się znaleźć nie więcej niż 3 nowe słowa. W przypadku dzieci 6-12 w zależności od grupy liczba ta może być większa. Przygotowując określ, które pojęcia są najważniejsze. Nawet jeśli używasz wielu różnych pojęć naukowych skup się na tym, żeby każdy z uczestników dobrze zrozumiał to najważniejsze.

10. Do dobrego spektaklu potrzebna jest scenografia, kostiumy, muzyka, oświetlenie. Zastanów się, jak stworzysz klimat: jeśli chcesz całkowitej ciemności, sam także ubierz się na czarno, ponieważ biała koszula będzie doskonale widoczna w sali. Zjawiska pogodowe można zobrazować dźwiękiem: padający deszcz, pioruny, grad, śpiewające po deszczu ptaki - wtedy nie musisz opowiadać, dzieci same będą wiedziały o jakiej pogodzie mowa. Do niektórych filmów czy prezentacji można włączyć w tle muzykę. Pamiętaj, że jeśli chcesz stworzyć klimat twoim najprostszym narzędziem będzie światło. Użycie małej, kolorowej latarki, świeczki albo reflektorka punktowego zmienia zwykłe mieszanie wody z olejem w tajemniczy show.

11. Mniej mów, więcej pokazuj, najwięcej pozwól dzieciom zrobić samodzielnie. Niektóre prezentacje montessoriańskie odbywają się w całkowitym milczeniu. Nie jest to żadna specjalna ideologia, po prostu jeśli pokazujesz, w jaki sposób skonstruować okrąg przy użyciu cyrkla, mówienie w tym czasie do ucznia tylko go rozprasza. On musi w tym czasie uważnie obserwować, a potem powtórzyć czynność, a nie słuchać dodatkowych wyjaśnień.

12. Pozwól sobie na trochę luzu. Wybieraj te aktywności, które tobie też sprawią frajdę. Pamiętaj też, że często z nieudanego doświadczenia można nauczyć się więcej niż z udanego.

13. Przećwicz wszystko wcześniej. Jeśli chcesz, żeby pokaz się udał, zrób próbę generalną, ze światłem, dźwiękiem, wszystkimi rekwizytami, mówieniem opowieści itd. Nic tak nie psuje wielkiej lekcji jak nauczyciel biegający po sali i szukający zapałek, które gdzieś położył i nie wie gdzie. Sprawdź z zegarkiem w ręku, ile czasu zajął cały pokaz. Nawet najlepsza lekcja nie może być za długa, bo dzieci tyle nie wysiedzą. Jeśli jest za długa, wyrzuć najmniej atrakcyjne elementy. Poproś kogoś, żeby posłuchał całości. Jeśli masz możliwość, przećwicz na znajomym dziecku.

14. Poproś dzieci po zajęciach o powiedzenie, co najlepiej zapamiętały, co im się najbardziej podobało. Nie bój się spytać co było za trudne a co nudne - będziesz wiedział co ulepszać w przyszłości.

Bibliografia
Maria Montessori, Odkrycie dziecka, Łódź 2014 - ogólne wiadomości o metodzie Montessori.
Michael Duffy, D'Neil Duffy, Dzieci wszchświata, Gdańsk 2018 - szczegółowy opis wszystkich pięciu wielkich lekcji Montessori.
Ken Robinson, Kreatywne szkoły, oddolna rewolucja, która zmienia edukację, Kraków 2015 - w jaki sposób powinno się zmieniać edukację, żeby była bardziej przyjazna i efektywna dla ucznia.

Autorka tekstu: Hanna Buchner, Fundacja Powszechnego Czytania

# data[].attributes.attachment_link.title
Metoda Montessori - praktyczne wskazówki dla prowadzących zajęcia

# data[].attributes.attachment_link.description
(źródło: Pixabay) Metoda Montessori to stworzony przez Marię Montessori - włoską lekarkę i pedagog - system uczenia i wychowywania dzieci, wspierający ich wszechstronny rozwój. O samej metodzie oraz będących jej podstawą tzw. „wielkich lekcjach" przeczytasz w artykule „Wielkie lekcje w metodzie Montessori".

# data[].attributes.headline
Zbiór materiałów edukacyjnych związanych z metodą nauczania Marii Montessori

# data[].attributes.subject
Zbiór materiałów edukacyjnych związanych z metodą nauczania Marii Montessori

# data[].attributes.attachment_link.description
Poznaj czym jest metoda Montessori. Dowiedz się jak korzystnie wpływa ona na wykorzystanie pełnego potencjału dzieci na każdej płaszczyźnie życia.

# data[].attributes.headline
Scenariusz lekcji ciszy "Sekrety Pani Zimy"

# data[].attributes.subject
Scenariusz lekcji ciszy "Sekrety Pani Zimy"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Scenariusz zajęć „Lekcji ciszy" wg pedagogiki Marii Montessori przeprowadzonych w SOSW w Szymanowie

Prowadzący: mgr Anna Wiśniewska

Temat: Sekrety Pani Zimy.

Cele ogólne:
- wyciszenie grupy uczniów,
-kształtowanie umiejętności koncentrowania się na obserwowanym przedmiocie,
- wielozmysłowe poznawanie przedmiotów,
- doskonalenie kontroli własnych ruchów;

Metody:
- praktycznego działania,
- poszukująca- uczenie się przez odkrywanie,
- waloryzacyjna- uczenie się przez przeżywanie;

Formy pracy:
- indywidualna,
- zbiorowa;

Potrzebne materiały: duży biały materiał do rozłożenia na dywanie oraz mały do przykrycia tacy, kawałek przezroczystego materiału białego lub błękitnego, woreczki, filcowe białe kule- małe i duże (można kupić w sklepach z pasmanterią), suszarka, butelki termiczne (pomoce Montessori), płyta z muzyka relaksacyjną, dzwoneczek.

Przebieg zajęć:
1. Część wstępna:

* Uczniowie siedzą w ławkach; prowadzący siedzi na rozłożonym w sali białym materiale i uderza w dzwoneczek, wypowiadając możliwie najciszej imiona poszczególnych uczniów,
* Uczeń, który usłyszy swoje imię, wstaje jak najciszej od stolika i również siada na rozłożonym materiale. Z wywołaniem kolejnego ucznia nauczyciel czeka do czasu, aż przywołane wcześniej dziecko usiądzie obok niego i zastygnie w bezruchu;

2. Część główna:

* Zostaje włączona muzyka relaksacyjna (będzie ona tłem do całej lekcji ciszy). W środku okręgu, w którym siedzą uczniowie znajduje się taca przykryta białym kawałkiem materiału. Prowadzący pyta się dzieci, jaką porę roku niedawno powitaliśmy. Następnie informuje ich, że spróbują razem odkryć kilka sekretów Pani Zimy.

* Nauczyciel pyta się dzieci, skąd wiadomo, ze przyszła zima. Po usłyszeniu odpowiedzi, że „zimą pada śnieg" mówi, że spróbują razem „wyczarować" padający śnieg. Na środku kręgu rozkłada kawałek białego lub błękitnego przezroczystego materiału. Następnie spod materiału, którym przykryta jest taca wyciąga woreczek, w którym ukryte są małe, białe kulki z filcu lub waty. Wyciąga kilka i rzuca je na rozłożony materiał. Poleca zrobić dzieciom to samo. Woreczek krąży po okręgu, aż wszystkie dzieci wyjmą kulki. Następnie dzieci łapią za krawędzie materiału i podnoszą go do góry. Nauczyciel włącza suszarkę i kieruje strumień powietrza na spód płachty- kulki unoszą się do góry. Mówi: „popatrzcie, udało się nam wyczarować padający śnieg".

* Nauczyciel mówi do uczniów, ze teraz wspólnie spróbują ulepić śniegowe kule. Bierze z tacy kolejny woreczek, w którym są schowane duże białe kule z filcu (mogą być z waty). Obraca ją w dłoniach, ugniata- imitując ruch lepienia kuli. Następnie podaje ją dziecku z lewej strony i zachęca do „lepienia". Kula przechodzi z rąk do rąk- dzieci toczą ją w dłoniach.

* Prowadzący pyta się uczniów, jaki jest śnieg- ciepły czy zimny? Następnie podaje dzieciom butelkę termiczną napełnioną zimną wodą, pytając się czy śnieg jest tak zimny jak ta butelka? Butelka przechodzi z rąk do rąk, dzieci pocierają ją w dłoniach. Na koniec nauczyciel pyta się uczniów czy zmarzli w dłonie i czy chcieliby się teraz ogrzać? Podaje dzieciom kolejną butelkę termiczną, tym razem wypełnioną ciepłą wodą i poleca potrzeć o nią dłonie. Butelka wędruje od dziecka do dziecka i wraca do nauczyciela. Nauczyciel pyta się uczniów, czy rozgrzali swoje dłonie?

3. Część końcowa:
* Prowadzący dziękuje uczniom za udział w zajęciach. Prosi, żeby teraz wszyscy zamknęli oczy, a następnie szeptem woła dzieci po imieniu. Dziecko, które usłyszy swoje imię, otwiera oczy i w ciszy wraca do stolika (lub wychodzi z klasy).

opracowanie: mgr Anna Wiśniewska

# data[].attributes.attachment_link.title
Profesor.pl - publikacje nauczycieli, awans zawodowy, scenariusze lekcji, wypracowania, testy, konspekty, korepetycje, matura, nauczyciele

# data[].attributes.attachment_link.description
Scenariusz zajęć „Lekcji ciszy" wg pedagogiki Marii Montessori przeprowadzonych w SOSW w Szymanowie Prowadzący: mgr Anna Wiśniewska Temat: Sekrety Pani Zimy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cisza w pedagogice po raz pierwszy zarówno w teorii, jak i praktyce wychowawczej pojawiła się w sposób świadomy i zamierzony dzięki Marii Montessori, która wskazywała na wykorzystanie jej w wychowaniu. Znała zarówno potrzeby dziecka, jak i potrzebę ciszy, jej działania, wpływ jaki ma na rozwój, wiedziała, że zmniejsza stres i niweluje agresję.

Pedagogika Marii Montessori wynika z humanistycznej koncepcji afirmującej człowieka jako podmiot, który należy obdarzać szacunkiem i miłością, pomagać w osiągnięciu wszechstronnego rozwoju.

Odwołując się do greckiej terminologii, pojecie "metody" należy rozumieć jako drogę, sposób osiągania celu. W tym znaczeniu można mówić o "metodzie Montessori" jako sposobie osiągania celu wychowawczego, którym jest "normalizacja", uzyskiwana przez stany "polaryzacji uwagi". Sposobem dążenia do celu jest pośrednie wychowanie przez, tzw. "przygotowane otoczenie", czyli korzystne edukacyjnie środowisko wychowawcze, uwzględniające ciszę jako element środowiska wychowawczego.

Cisza wprowadzana na początku XX wieku przez Marię Montessori jako tzw. "lekcje ciszy" znajduje obecnie zastosowanie w terapii i psychosyntezie. Cisza receptywna może umożliwić większe skupienie na wewnętrznej ciszy. Techniki stosowane w terapii przeznaczone są, przede wszystkim, dla dzieci przedszkolnych i w klasach młodszych, ale przydają się także do pracy z osobami w starszym wieku.

Głównym zadaniem pedagogiki montessoriańskiej jest wspieranie spontanicznej i twórczej aktywności dziecka. Zadanie to Montessori realizowała poprzez rozwijanie u dziecka samodzielności i wiary we własne siły, pracę nad osiąganiem długotrwałej koncentracji, wypracowanie postaw posłuszeństwa, opartego nie na zewnętrznym przymusie, a na samokontroli. Dokonała charakterystyki formy psychicznej rozwoju dziecka "absorbującej psychiki". Ukazała w procesie rozwoju, tzw. "formy wrażliwe" zawarte w indywidualnym planie rozwoju. M. Montessori odkryła fenomen "polaryzacji uwagi". Jest to proces psychiczny, będący konsekwencją długotrwałej uwagi, w wyniku czego dziecko optymalizuje swój rozwój.

Polaryzacja jest "fenomenem świadomości", który prowadzi do normalizacji. Dzieckiem "znormalizowanym" nazywa takie, które jest przyzwyczajone do skoncentrowanej pracy, wpływającej na zdobywanie wiedzy, samodzielności, odpowiedzialności za własne działania, wytrwałości i zdyscyplinowania. "Znormalizowane" dziecko ma poczucie własnej wartości, staje się odpowiedzialne za siebie i za innych, coraz bardziej uniezależnia się od wpływów zewnętrznych. Owa normalizacja jest głównym celem wychowania i rozwoju. Montessori była zafascynowana ciszą, uważała, że powinno się jej uczyć, ponieważ stanowi ona jeden z warunków rozwoju osoby ludzkiej.

Montessoriańskie "lekcje ciszy" pomagały dziecku odnaleźć spokój, kontrolę ruchu, ruch medytacyjny i twórczą ekspresję ruchową powiązaną z uspokojeniem. To metody, które były sposobem na powstawanie refleksji i możliwością uwewnętrzniania się, ułatwiały skupienie i pozwalały na odkrycie swego wnętrza, dzięki wykonywaniu różnorodnych czynności bez wypowiadania słów.

Maria Montessori przypisywała lekcjom ciszy duże znaczenie. Twierdziła, że integracja ciała, psyche i ducha dokonuje się poprzez ruch i ciszę, uważając słusznie, że wyciszenie wewnętrzne (przeciwieństwo hałasu i chaosu) pomaga w budowaniu rzeczywistości. Starała się "pobudzić" dzieci do "dziwienia się" nowym przeżyciem, jakim jest cisza. Proponowała takie zajęcia, jak: wsłuchiwanie się w ciszę, ciche wstawanie z ławki i podchodzenie do nauczyciela dziecka wywoływanego szeptem, chodzenie po elipsie przy muzyce kontemplacyjnej. Proponowała, aby w ćwiczeniach ciszy koncentrować się za każdym razem na jednym zamyśle, by go rozwijać i uwrażliwiać. Uczyła, jak kierować energię na konkretne doświadczenie, co pozwala odkryć coś, co było dotąd nieuświadomione. Dziecko zafascynowane jakimś przedmiotem, czynnością, z chęcią wykonuje i wielokrotnie powtarza ćwiczenie, w ten sposób następuje zjawisko polaryzacji uwagi, które prowadzi do integracji wewnętrznej i zewnętrznej.

M. Montessori jest przekonana, że cisza jest umiejętnością, można się jej nauczyć: "Jeżeli pragniemy pozostać w ciszy, musimy się tego nauczyć, ale zanim się nauczymy, powinniśmy jeszcze coś zrobić. Musimy wziąć pod uwagę, że cisza powinna być zademonstrowana, poznana przez nas, ponieważ zazwyczaj jej nie znamy i utożsamiamy ją ze zmniejszaniem szmerów, które zwykle przynosi zmniejszenie hałasu. Z wychowawczego punktu widzenia cisza ma duże znaczenie dla naszego wnętrza, a ludzie poszukujący doskonałości lub pragnący osiągnąć wysoki poziom inteligencji, artyści, poeci, muszą mieć ciszę, to jest konieczność. Czy cisza jest naprawdę koniecznością? Sądzę, że tak, chociaż się tego zazwyczaj nie odczuwa".

Przed rozpoczęciem lekcji Maria Montessori ustalała zasady, które będą obowiązywały. Celem ćwiczenia było zdobycie umiejętności wychwycenia i zauważania we własnym otoczeniu tych dźwięków, na które wcześniej nie zwracało się uwagi, a także opanowanie bodźców wzrokowych, w grach milczenia uczestnicy zamykali oczy. Ćwiczenia prowadzone z całą grupą stwarzały atmosferę skupienia, sprzyjały integracji ruchów dziecka z jego rozumem i wolą, przy czym, doświadczenie ciszy nie było bezwzględnym skrępowaniem nią. W trakcie lekcji dziecko uczy się panować nad ruchami mięśni, nad oddechem, również poprzez ćwiczenia uświadamia sobie istnienie swojej woli, która może decydować o zachowaniu.

Cisza nie znosi hałasu, ale nie oznacza bierności, idzie w parze z porządkiem, niesie wewnętrzną harmonię, dyscyplinuje umysł. Dziecko rozwija się w harmonii i spokoju, uczy się samodzielności, bodźce zewnętrzne zostają zminimalizowane. Aktywność dziecka Montessori nazywała pracą, w odróżnieniu od pojęcia zabawy. Zabawa jest czymś, co daje dziecku satysfakcję tylko w części, podczas gdy praca sięga pokładów wnętrza, przynosi duchową satysfakcję. Każdy moment pracy jest dla człowieka cenny, jako znaczące przejście od niższego do wyższego stopnia rozwoju wewnętrznego.

Doświadczeniu ciszy może pomagać (lub przeszkadzać) wystrój pomieszczenia, atmosfera w nim panująca. Pomieszczenie, w którym brakuje ładu i harmonii, utrudnia osiągnięcie spokoju i ciszy8, łatwiej o wyciszenie w pomieszczeniu uporządkowanym, gdyż zarówno zewnętrzna, jak i wewnętrzna konstrukcja ludzkiego życia wzajemnie na siebie wpływają. Rytuał szkolny, rodzinny jest jednym z elementów tworzących kulturę duchową.

Maria Montessori w centrum swojej metody stawia dziecko oraz jego biologiczny, społeczny i religijny rozwój. Dla niej wychowanie to bardzo specyficzny rodzaj pomocy osobie ludzkiej w osiąganiu przez nią niezależności, to także pomoc dawana dziecku od urodzenia w jego psychiczno-duchowym rozwoju. Montessori uważa, że każde dziecko jest "budowniczym samego siebie", cały zaś proces budowy powinien odbywać się w interakcji ze środowiskiem dziecka. Dzięki okresom szczególnej wrażliwości oraz tzw. polaryzacji uwagi, dziecko świadomie chłonie wrażenia i zdobywa wiedzę wraz z doświadczeniem, które wiąże się ściśle ze środowiskiem rodzinnym i szkolnym. Wszystko to warunkuje jego stały i prawidłowy rozwój. Maria Montessori starannie rozpoznawała potrzeby dziecka, a stosowane przez nią ćwiczenia pomagały dzieciom odnaleźć spokój, umożliwiały skupienie.

Zauważyła zafascynowanie dzieci ciszą, włączając ją do swojego systemu wychowawczego, wypracowała u nich zamiłowanie do takiego stanu, szczególnej atmosfery pracy indywidualnej i zbiorowej, sprzyjającej osiąganiu długotrwałej koncentracji nad wykonaniem zadania, w ten sposób chroniła je przed nadpobudliwością. W poszukiwaniu i rozumieniu rozwoju dziecka, jego dynamiki wydzieliła wrażliwe fazy, wskazując na sprzyjające warunki, w których zachodzi zjawisko polaryzacji uwagi "za każdym razem, kiedy zaistniała polaryzacja uwagi, rozpoczął się u dziecka proces przemian, stawało się spokojniejsze, inteligentniejsze, bardziej otwarte".

Zasadne wydaje się wykorzystanie mądrości i doświadczeń Marii Montessori, szczególnie w rzeczywistości globalnego hałasu i ukazanie dziecku wartości i znaczenia ciszy, gdyż dziecko uczy się od dorosłych hałaśliwego stylu życia, większość zachowań wynosi z domu.

Więcej w książce: Pedagogia ciszy - Teresa Ewa Olearczyk

# data[].attributes.attachment_link.description
Cisza w pedagogice po raz pierwszy zarówno w teorii, jak i praktyce wychowawczej pojawiła się w sposób świadomy i zamierzony dzięki Marii Montessori, która wskazywała na wykorzystanie jej w wychowaniu. Znała zarówno potrzeby dziecka, jak i potrzebę ciszy, jej działania, wpływ jaki ma na rozwój, wiedziała, że zmniejsza stres i niweluje agresję.

# data[].attributes.headline
,,Lekcja ciszy’’ w edukacji M. Montessori jako rodzaj aktywności wewnętrznej

# data[].attributes.subject
,,Lekcja ciszy’’ w edukacji M. Montessori jako rodzaj aktywności wewnętrznej

# data[].attributes.body
propozycje ćwiczeń

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Maria Montessori bardzo szczegółowo opisuje pojęcie ciszy. W przeciwieństwie do ogólnie przyjętego stanu rzeczy w naszych szkołach, gdzie cisza oznacza brak hałasu na pewnym tolerowanym poziomie, Montessori widzi ciszę, jako stan, który wymaga całkowitego bezruchu, jakby zawieszenia życia na ten moment, w którym cisza ma być zachowana.

Cisza ma tutaj jednak bardzo pozytywne znaczenie i jest natychmiastowym zatrzymaniem się, które wymaga dużo wysiłku, siły własnej woli, czegoś, co oddziela nas na chwilę od codziennych hałasów.

Maria Montessori wspomina przenikliwą ciszę, jaką wiele razy osiągają dzieci w wieku od 3 do 6 lat w jej klasach, często 40 osobowych. Kluczem do sukcesu jest tutaj nie nakaz nauczyciela, ale własna wola dzieci, by taki stan ciszy utrzymać. Współpracują one, by osiągnąć wspólny cel, bo przecież jedna osoba wystarczyłaby, aby ciszę zaburzyć.

Warto więc pokazać dzieciom czym jest cisza i spróbować wspólnie 'lekcji ciszy', na której pomysł wpadła Maria Montessori.
Jak zrodził się pomysł 'lekcji ciszy'?
Maria Montessori w swej książce 'Odkrycie Dziecka' - The Discovery of The Child wspomina wydarzenie, które pozwoliło jej odkryć potrzebę ciszy w dzieciach.

Podczas jednej z wizyt w Casa dei Bambini (Dom Dziecięcy - tak nazywają się z włoskiego przedszkola Montessori dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat) Maria Montessori spotkała na podwórku jedną z mam i wzięła na ręce jej 4-miesięczne śpiące niemowlę zawinięte szczelnie w kocyk tak, że się nie poruszało i było całkowicie cicho. Weszła z nim do przedszkola, gdzie od razu witały ją tłumy dzieci, tuląc i chwytając. Montessori pokazała im dziecko, a dzieci skakały i cieszyły się wokół niej. W końcu usiadła na wysokim krześle i powiedziała pierwsze słowa: 'Przyniosłam wam małego nauczyciela'. Dzieci stały zdziwione, a ona kontynuowała: 'Małego nauczyciela, ponieważ nikt nie potrafi zachowywać się tak cicho jak to małe dziecko'. Każdy z osobna zamarł w bezruchu. 'Nikt nie trzyma nóg tak równo jak to maleństwo'. Wszyscy od razu poprawili cichutko ułożenie swoich nóg. Maria Montessori uśmiechnęła się i dodała: 'Dobrze, ale nikt nie potrafi być tak cicho. Słyszycie, jak delikatny jest oddech tego dziecka? Nikt nie potrafi oddychać tak spokojnie'. Zapadła ogólna cisza. Dzieci prawie chciały zatrzymać swój oddech, żeby dorównać małemu nauczycielowi. Maria Montessori wstała cicho i przeszła delikatnie parę kroków próbując nie robić hałasu, a następnie powiedziała: 'Wychodzę bardzo bardzo cicho, jednak słyszycie, że robię trochę hałasu, ale ten mały nauczyciel idzie ze mną w całkowitej ciszy'. Dzieci uśmiechnęły się, a Montessori oddała maleństwo jego mamie.

Maria Montessori była zadziwiona pięknem tej ciszy, która zapadła na parę chwil, a to doprowadziło do powstania 'lekcji ciszy'.
Lekcja ciszy w edukacji Montessori
Po tym wydarzeniu opisanym powyżej Montessori zastanawiała się, jak możnaby powtórzyć ten wyczyn. Pewnego dnia zdecydowała, że trzeba to zrobić najprościej jak się da i zapytała dzieci: 'Może zrobimy ciszę?'. Ku wielkiemu zaskoczeniu dzieci z radością odpowiedziały 'Tak, tak!'. Na poczatek powiedziała więc: 'Aby osiągnąć ciszę nikt z nas nie może się ruszać. Nawet ruszająca się stopa robi hałas. Głośny oddech również'. Wszyscy starali się więc zachować ciszę, a Montessori wraz z nimi.

Wszystkie dzieci walczyły z samym sobą i konkurowały między sobą, by nie wykonywać żadnych ruchów i zwracały uwagę na każdą część swojego ciała. Po osiągnięciu całkowitego bezruchu dzieci z zaangażowanie słuchały i patrzyły oraz zaczęły zdawać sobie sprawę, że wytwarzają one wiele hałasu, którego często nie są świadome, a także, że może istnieć wiele poziomów ciszy. Istnieje przecież absolutna cisza, w której wszystko, zupełnie wszystko pozostaje w bezruchu. Montessori stała więc pośrodku, a dzieci próbowały ją naśladować. Nagle dało się usłyszeć tykanie zegara, śpiew ptaka za oknem. Dzieci były zachwycone ciszą, którą osiągnęły dzięki własnym staraniom. Maria Montessori zasłoniła zasłony w klasie i powiedziała do dzieci: 'A teraz nasłuchujcie delikatnego głosu, który będzie was wołał'.

Po przejściu do drugiego pokoju, Maria Montessori szeptem wołała po imieniu każde dziecko. Wypowiadała każde imię bardzo powoli i sylabizująć, jakby wołała przez góry. Każde dziecko po kolei wstawało i jak najciszej próbowało przyjść do Montessori idąc tiptopami, a i tak odgłos roznosił się w absolutnej ciszy.

Wywołane dzieci czuły się zawsze w pewien sposób wyróżnione choć wiadomo było, że każdy zostanie wywołany.

Taka gra do teraz fascynuje dzieci w klasach Montessori na całym świecie.

Lekcja ciszy nie jest dla dzieci prostą sprawą. Wymaga ona wielu umiejętności, silnej własnej woli i cierpliwości, ale po kilku powtórzeniach już trzyletnie dzieci potrafią zachować ciszę przez cały okres trwania zabawy, co przy 40 osobach trwa dosyć długo.

Lekcja ciszy, przynosi dziecku wiele ważnych umiejętności i buduje poczucie własnej wartości. Dziecko staje się panem swoich ruchów. To ono może zdecydować, że wszystkie części ciała pozostają teraz w bezruchu, a nagroda za to jest wielka - wewnętrzna satysfakcja z własnych zdolności i fascynacja, jaką przynosi poznanie absolutnej ciszy. Dziecko staje się bardziej zdyscyplinowane i potrafi zauważać potrzebę ciszy w takich miejscach jak kościół, kino, teatr itd., a jest to doświadczenie tym cenniejsze, że pochodzi ono z własnej woli dziecka, a nie z narzuconych przez dorosłych nakazów. Jest to również wstęp do medytacji oraz kontemplacji, umiejętności odpoczynku.

Ponieważ 'lekcja ciszy' jest zabawą grupową uzdalnia ona dziecko do współpracy w celu osiągnięcia wspólnego celu, do szanowania innych osób, do słuchania. Zaleca się, by przy wywoływaniu dzieci najpierw wołać te, które są najbardziej niecierpliwe stopniowo wydłużając ich czas czekania z każdą zabawą.

Lekcja ciszy nie powinna być używana do uspokojenia chaosu w domu czy klasie. W takich sytuacjach w edukacji Montessori zaleca się, by dzieci, które rozrabiają były wysłane na podwórko, albo do innego pokoju, by wykonać jakąś specjalną pracę, by zająć się czymś konstruktywnym.
Główne zadania Pedagogiki Montessori
UCZENIE PRZEZ DZIAŁANIE. Dzieci zdobywają wiedzę i praktyczne umiejętności poprzez własną aktywność,w przemyślanym środowisku pedagogicznym, przy współpracy z nauczycielami.

SAMODZIELNOŚĆ . Dzieci swobodnie wybierają rodzaj, miejsce, czas i formę pracy (indywidualną lub z partnerem) przy zachowaniu reguł społecznych. Rozwijają indywidualne uzdolnienia i uczą się realnej oceny swoich umiejętności.

KONCENTRACJA. Dzieci ćwiczą dokładność i wytrwałość przy wykonywaniu konkretnych zadań.

LEKCJE CISZY . Uczą się współpracować w cichych zajęciach indywidualnych i grupowych.

Zdobywają umiejętność przestrzegania zasad porządku w otoczeniu i swoim działaniu.

. Dzieci zróżnicowane wiekowo (trzy roczniki) są łączone w grupy, sprzyja to wymianie wzajemnych zdolności i umiejętności. Dzieci się uczą przestrzegać reguł: SPOŁECZNE REGUŁY nie rań, nie niszcz, nie przeszkadzaj.

OBSERWACJA. Jest kluczem dorosłych do poznania świata dziecka. Nauczyciel z szacunkiem i uwagą obserwuje postępy i trudności dziecka, jest jego przewodnikiem.

INDYWIDUALNY TOK ROZWOJU KAŻDEGO DZIECKA. Dziecko jest serdecznie przyjęte, znajduje uwagę i indywidualną opiekę nauczyciela. Pracuje według własnego tempa i możliwości, podejmując zadania, do których jest już gotowe.

PRZYGOTOWANE OTOCZENIE . Wspomaga w pełni harmonijny rozwój osobowości dziecka - sprawia, iż ono się czuje szczęśliwe i radosne; szybko i chętnie się uczy. Respektuje kolejne fazy zainteresowań, związane z rozwojem dziecka.

Wszystkie materiały są uporządkowane tematycznie i łatwo dostępne - umieszczone w zasięgu ręki dziecka. Nauczyciel jest pośrednikiem pomiędzy otoczeniem i dzieckiem, pomaga dziecku samodzielnie odkrywać rzeczywistość.

WYCHOWANIE RELIGIJNE . Oparte jest na katolickim kalendarzu świąt liturgicznych i na Biblii; respektuje fazę uczuciowego rozwoju dziecka.
ZABAWY:
Wiek dzieci: 3 - 6 lat
Cele bezpośrednie:
* Doskonalenie umiejętności wdzięcznego sposobu chodzenia
* ćwiczenia prowadzimy z jednym dzieckiem lub z całą grupą
* Przeznaczone są dla dzieci w każdym wieku przedszkolnym
* Lekcje ciszy są propozycją zabawy - nie mogą być karą dla dziecka
* Dobrze jest zaintrygować lekcję ciszy głosem - zapowiedź niespodzianki (przedmioty do ćwiczeń możemy umieścić w kuferku przykrytym apaszką)
* Podczas lekcji ciszy dzieci mogą siedzieć w kręgu na dywanie, na krzesłach, na elipsie

Ćwiczenia proponowane do przeprowadzenia na lekcjach ciszy są doskonałym momentem na wyciszenie grupy, są relaksujące i dają dzieciom wiele radości i satysfakcji.
* Uzyskanie całkowitej równowagi
* Kształtowanie orientacji w schemacie własnego ciała
* Ćwiczenia woli, wytrwałości, świadomego izolowania się od bodźców zewnętrznych
* Samokontrola ruchowa
Cele pośrednie
* Rozwijanie koncentracji uwagi,
* ćwiczenie skupienia uwagi
* Koncentrowanie się na tym co jest tu i teraz
* Osiąganie samodzielności i pewności siebie
Przygotowanie sali do zajęć - narysowanie na podłodze, lub wyklejenie taśmą izolacyjną elipsy (szer. brzegu elipsy do 3 cm)

Pierwszą prezentację wykonuje nauczyciel chodząc po linii lub po elipsie

1. Chodzenie stopa za stopą
2. Chodzenie stopa za stopą - koncentrujemy się na trzymaniu rąk przy tułowiu
3. Chodzenie stopa za stopą - ramiona przy tułowiu - koncentrujemy się na trzymaniu prosto głowy.
Podczas tego typu ćwiczeń dziecko może samodzielnie dokonać kontroli swoich błędów: źle wykonane zadanie - dz. traci równowagę wpadając na innych podczas chodzenia po linii lub elipsie, wychodzi stopami poza linię, elipsę.

Inne propozycje ćwiczeń
Chodzenie z przedmiotem po linii lub elipsie
* Z woreczkiem na głowie
* W kapeluszu na głowie
* Z apaszką rozłożoną na głowie
* Z piórkiem w ręku
* Z piórkiem na tacy - pilnujemy by nie spadło
* Z łyżką - a na niej kasztan lub piłeczka
* Z przedmiotem zawieszonym na sznurku ( staramy się by przedmiot się nie poruszał)
* Z dzwoneczkiem - staramy się by nie dzwonił
* Z zapaloną świecą - pilnujemy by płomień nie zgasł
* Z naczyniem szklanym wypełnionym do połowy wodą (staramy się by nie wylać wody)
Niektóre ćwiczenia wykonujemy najpierw jedną ręką, drugą, potem oburącz.

Zasady obowiązujące w lekcjach ciszy:
PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE LEKCJI CISZY
Cele:
- doświadczenie ciszy rozumianej jako przeciwieństwo hałasu,
- wyostrzenie zmysłu słuchu.

Przebieg:
- Dzieci są rozproszone po całej sali.
- Nauczyciel siedzi na linii kręgu i szepcze możliwie najciszej imiona dzieci.
- Dziecko, które usłyszało swoje imię, podchodzi bezszelestnie i siada na linii kręgu (z wyszeptaniem kolejnego imienia nauczyciel czeka, aż wcześniej wywołane dziecko zastygnie w bezruchu).

Cel:
- ćwiczenie umiejętności skupiania wzroku na poruszającym się przedmiocie.

Przebieg:
- Dzieci siedzą w kręgu, w środku leży obręcz.
- Wewnątrz obręczy nauczyciel kładzie piłeczkę golfową i puszcza ją w ruch. Piłka toczy się podobnie jak w ruletce.
- Dzieci obserwują gdzie zatrzyma się piłka to, które siedzi najbliżej puszcza piłkę ponownie w ruch.

Cele:
- wytworzenie świadomości związku między poruszającym się przedmiotem a dźwiękiem wydawanym przez ruch tego przedmiotu,
- uwrażliwienie zmysłu słuchu.

Przebieg:
- Do szklanej miseczki z rowkowanym dnem wkładamy szklaną kulkę i wprawiamy ją w ruch.
- Jedno z dzieci porusza miseczką nad uchem sąsiada siedzącego z zamkniętymi oczami, które można otworzyć dopiero, gdy dźwięk ucichnie.
- Miseczka przekazywana jest kolejnemu dziecku.

Cele:
- kształtowanie umiejętności koncentrowania się na obserwowanym przedmiocie,
- doskonalenie kontroli własnych ruchów.

Przebieg:
- Dzieci siedzą w kręgu, każde trzyma w dłoniach apaszkę zwiniętą w kulkę.
- Na sygnał nauczycielki kolejno powoli otwierają dłonie, w których rozkwitają kolorowe apaszkowe kwiaty.

Cele:
- Usprawnienie zmysłu dotyku, uwrażliwienie dzieci na delikatne dotknięcia,

Przebieg:
- Dzieci siedzą w kręgu, nauczyciel upuszcza kroplę wody na twarz lub dłonie dziecka.
- Ten, kto poczuje dotknięcie kropli może otworzyć oczy.

Cele:
- Ćwiczenie koordynacji wzrokowo - ruchowej,
- Doświadczenie ciszy.

Przebieg:
- Dzieci balansują po elipsie starając się zachować równowagę i odstępy między sobą.
- W rękach mogą nieść zapaloną świecę, dzwonek, naczynie z wodą itp.

1.Maria Montessori „Domy dziecięce"
2. Sabina Guz „Edukacja w systemie Montessori", tom 1 i 2, Lublin 1998.
3. Sabina Guz „Metoda Montessori w przedszkolu i szkole", Lublin 2006.
4. Małgorzata Miksza „Zrozumieć Montessori", Kraków 2004.
5. Barbara Stein „Teoria i praktyka pedagogiki Marii Montessori w szkole podstawowej", Kielce 2003.

Krystyna Olejniczak

Dagmara Huchrak- Sidor

# data[].attributes.attachment_link.description
Maria Montessori bardzo szczegółowo opisuje pojęcie ciszy. W przeciwieństwie do ogólnie przyjętego stanu rzeczy w naszych szkołach, gdzie cisza oznacza brak hałasu na pewnym tolerowanym poziomie, Montessori widzi ciszę, jako stan, który wymaga całkowitego bezruchu, jakby zawieszenia życia na ten moment, w którym cisza ma być zachowana.

# data[].attributes.headline
Innowacja - program bazowy z elementami metody Marii Montessori

# data[].attributes.subject
Innowacja - program bazowy z elementami metody Marii Montessori

# data[].attributes.attachment_link.title
Program bazowy z elementami metody Marii Montessori (1)

# data[].attributes.headline
Doświadczenia ciszy według Marii Montessori 

# data[].attributes.subject
Doświadczenia ciszy według Marii Montessori 

# data[].attributes.body
przykładowe scenariusze ćwiczeń i lekcji ciszy

# data[].attributes.headline
Wprowadzenie pojemników smakowych według pedagogiki M. Montessori

# data[].attributes.subject
Wprowadzenie pojemników smakowych według pedagogiki M. Montessori

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć prowadzonych metodą Marii Montessori w przedszkolu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Scenariusz zajęć prowadzonych metodą M.Montessori w Przedszkolu Miejskim Nr 3 im. M. Montessori w Kołobrzegu

Temat: Wprowadzenie pojemników smakowych według pedagogiki M.
Montessori.

Cele ogólne: - zapoznanie z nowym materiałem rozwojowym
- rozwijanie zmysłu smaku
- rozwijanie koordynacji wzrokowo- ruchowej
- przestrzeganie zasad pracy wolnej
Cele operacyjne: ( dziecko)
- potrafi rozróżnić smaki: słodki, słony, kwaśny, gorzki
- zna materiał rozwojowy M. Montessori
- umie samodzielnie pracować na dywaniku
- zna zasady pracy wolnej
Metody - czynne: samodzielnych doświadczeń, zadań stawianych do wykonania
- słowne: rozmowa, objaśnienia
- oglądowe: obserwacja i pokaz
- inne: metoda M. Montessori, elementy kinezjologii edukacyjnej
Formy - z całą grupą, praca indywidualna
Środki dydaktyczne: 8 szklanek, 8 zakraplaczy, łyżeczka, 4 roztwory( słodki,
kwaśny, gorzki, słony), miska z wodą, materiał rozwojowy, dywaniki,
owoce, warzywa, płyta CD, odtwarzacz

Przebieg

1. „ Dotyk kropli wody"- ćwiczenie ciszy.
· Nauczyciel ustawia miskę z wodą pośrodku dywanu
· Dzieci obserwują wodę, uspakajają się wraz z nią
· Nauczyciel dotyka wodą dzieci i zaprasza do zajęć

2. „ Zagadki smakowe"- rozpoznawanie i określanie smaku owoców i warzyw z zawiązanymi oczami.
· Nauczyciel prezentuje owoce i warzywa
· Dziecko degustuje z zawiązanymi oczami, określa ich smak

3. „ Pojemniki smakowe"- dobieranie roztworów o różnym smaku w pary wg założeń pedagogiki M. Montessori.
· Nauczyciel sporządza 4 roztwory( słodki, słony, kwaśny, gorzki)z wykorzystaniem cukru, soli, soku z cytryny, soku z grejfruta)
· N - l umieszcza roztwory w ośmiu szklankach, po dwa smaki takie same
· Prezentuje dzieciom sposób degustacji za pomocą zakraplacza
· Zaprasza chętne dziecko do siebie i wydaje polecenie;
- odszukaj taki smak jak ten, spośród innych
- dziecko degustuje i wybiera odpowiedni smak
· To samo ćwiczenie powtarzamy z chętnymi dziećmi do momentu, aż wszystkie smaki dobierzemy w pary.
· Odkładamy pojemniki smakowe do kącika praktycznych ćwiczeń dnia codziennego.
· Ustalamy zasady korzystania z pojemników.

4. Zabawa ruchowa z elementami kinezjologii edukacyjnej przy piosence pt; „ Rysuj motyla" odtworzonej z płyty cd.
· Dzieci rysują ósemki w powietrzu nogą, nosem, okiem.

5. Praca indywidualna dzieci z wykorzystaniem materiału rozwojowego M. Montessori.( materiał językowy, matematyczny, zmysłowy, kosmiczny, praktyczny)
· Nauczyciel zaprasza dzieci do pracy wolnej na dywanikach.
· Dzieci wybierają materiał i pracują samodzielnie.
· Nauczyciel jest obserwatorem i pomocnikiem dziecka.
· Po skończonej pracy dzieci odkładają materiał na wyznaczone miejsce.

6. Nauczyciel dziękuje dzieciom za udział w zajęciu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Scenariusz zajęć prowadzonych metodą M.Montessori w Przedszkolu Miejskim Nr 3 im. M. Montessori w Kołobrzegu Temat: Wprowadzenie pojemników smakowych według pedagogiki M. Montessori. Cele ogólne: - zapoznanie z nowym materiałem rozwojowym- rozwijanie zmysłu smaku- rozwijanie koordynacji wzrokowo- ruchowej- przestrzeganie zasad pracy wolnejCele operacyjne: ( dziecko)- potrafi rozróżnić smaki: słodki, słony, kwaśny, gorzki- zna materiał rozwojowy M.

# data[].attributes.headline
Słyszę, czuję, działam – ćwiczenia ciszy prowadzone metodą M. Montessori

# data[].attributes.subject
Słyszę, czuję, działam – ćwiczenia ciszy prowadzone metodą M. Montessori

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zgodnie z podstawą programową dzieci osiągną cele poprzez udział w różnych obszarach edukacyjnych:
I Kształtowanie umiejętności społecznych
- dostrzega wartości: piękno, przyjaźń (1.2)

- współdziała wspólnie z kolegami (1.2)

- przestrzega umów zawartych podczas pracy z materiałem (1.2)

- stosuje zwroty grzecznościowe (1.2)

- rozumie znaczenie mowy ciała: mimiki, gestów (1.2)

- potrafi powiedzieć, co myśli na temat wspólnie wykonanej pracy bez naruszania godności własnej i innych (1.2)
IV Wspieranie dzieci w rozwijaniu czynności intelektualnych, które stosują w poznawaniu i rozumieniu siebie i swojego otoczenia
- przewiduje w miarę swoich możliwości, jakie będą skutki czynności manipulacyjnych na przedmiotach (4.1)
VIII Wychowanie przez sztukę - muzyka
- słucha muzyki poważnej (8.4)
IX Wychowanie przez sztukę - różne formy plastyczne
- uczestniczy w zbiorowej pracy plastycznej - kompozycji (9.2)

- dokonuje oceny wytworu pracy własnej i kolegów (9.2)

- zauważa piękno wspólnie wykonanej pracy (9.2)
X Wspomaganie rozwoju umysłowego dzieci poprzez zabawy konstrukcyjne
- tworzy kompozycję z różnorodnych materiałów i odczuwa radość z wykonanej pracy (10.1)
I Część wstępna
1. Powitanie przez nauczyciela kolejno każdego dziecka przez podanie ręki i zwrotem grzecznościowym "Dzień dobry".
Zwrócenie uwagi na kontakt wzrokowy z dzieckiem. II Część główna Słyszę - ćwiczenia ciszy
1. Wsłuchaj się w muzykę i usiądź w siadzie skrzyżnym w dowolnym miejscu sali.

2. Jeśli usłyszysz swoje imię, usiądź bezszelestnie w kręgu.
Z wyszeptaniem kolejnego imienia dziecka nauczyciel czeka, aż przywołane wcześniej dziecko wygodnie usiądzie i zastygnie w bezruchu. Gdy wszystkie dzieci siedzą w kręgu nauczyciel stawia naczynie z wodą zabarwioną w środku kręgu. Czuję - ćwiczenia ciszy
1. Popatrz, w jaki sposób woda się uspokaja. Spróbuj uspokoić się, podobnie jak woda.

2. Miseczkę z wodą przekaż koledze/koleżance z rąk do rąk. Zwróć uwagę na to, by wasze ruchy były delikatne i spokojne, tak aby nie wylać ani jednej kropli wody.

3. Zamknij oczy. Ten, kto poczuje dotyk kropli wody, może otworzyć oczy.
Nauczyciel upuszcza krople wody na dłonie lub twarz dziecka i uprzedza je, że dotyk kroplą jest bardzo przyjemny. Nauczyciel stawia pośrodku kręgu duże naczynie z wodą.
4. Włóż dłoń do naczynia z wodą i utrzymuj ją tak długo w powietrzu, aż ociekające krople powrócą do naczynia.

5. Jeśli skończyłeś obserwację, dotknij ręką ramienia kolegi.
W tle słychać muzykę F. Chopina
Działam - ćwiczenia ciszy (pomoce: duży obrazek przedstawiający ławeczkę przypominającą pięciolinię, kamyczki, patyczki po lodach)

1. Wypełnij ławeczkę gotowymi materiałami przyrodniczymi: kamienie, patyczki.

Jeśli skończyłeś układanie, dotknij ręką ramienia kolegi.
Dzieci układają materiał przyrodniczy do momentu, gdy zabraknie lub w zależności od ich zainteresowania. Nauczyciel nie dokonuje słownej oceny.
2. Kontemplacja powstałego dzieła - dzieci wstają podają sobie ręce, idą wokół i przyglądają się powstałej kompozycji.

3. "Praca przypomina mi ..." - rundka, dzielenie się swoimi wrażeniami.
III Część końcowa - ewaluacja
Zajęcia kończą się przez podanie ręki nauczycielowi oraz słowami "Dziękuję".
Zwrócenie uwagi na kontakt wzrokowy z dzieckiem. Opracowała: Kamila Cyman-Idzikowska

# data[].attributes.attachment_link.title
Słyszę, czuję, działam - ćwiczenia ciszy prowadzone metodą M. Montessori

# data[].attributes.attachment_link.description
Zgodnie z podstawą programową dzieci osiągną cele poprzez udział w różnych obszarach edukacyjnych: I Kształtowanie umiejętności społecznych - dostrzega wartości: piękno, przyjaźń (1.2) - współdziała wspólnie z kolegami (1.2) - przestrzega umów zawartych podczas pracy z materiałem (1.2) - stosuje zwroty grzecznościowe (1.2) - rozumie znaczenie mowy ciała: mimiki, gestów

# data[].attributes.headline
Sztangi numeryczne : scenariusz zajęć indywidualnych z materiałem Montessori

# data[].attributes.subject
Sztangi numeryczne : scenariusz zajęć indywidualnych z materiałem Montessori

# data[].attributes.headline
Scenariusz zajęć prowadzonych z wykorzystaniem elementów metody Montessori dla dzieci w wieku przedszkolnym

# data[].attributes.subject
Scenariusz zajęć prowadzonych z wykorzystaniem elementów metody Montessori dla dzieci w wieku przedszkolnym

# data[].attributes.attachment_link.description
Przedszkole | Szkoła Podstawowa | Liceum | Montessori Warszawa

# data[].attributes.headline
Rewalidacja – zajęcia prowadzone metodą Marii Montessori

# data[].attributes.subject
Rewalidacja – zajęcia prowadzone metodą Marii Montessori

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czas trwania:

60 minut

Grupa:

uczeń z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym oraz uczennica z umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną

Korelacja z podstawą programową kształcenia ogólnego dla szkół specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi:

„przyswajanie prostego języka matematyki, dostrzeganie oraz formułowanie różnic pomiędzy zjawiskami, czynnościami i liczbami, rozwijanie wyobraźni przestrzennej;

„poznawanie różnorodności świata przyrody, poznawanie i rozumienie" podstawowych procesów życiowych organizmów, kształtowanie zachowań ukierunkowanych na ochronę środowiska"

Typ lekcji:

zajęcia prowadzone metodą Marii Montessori

Cele ogólne:

rozwijanie percepcji wzrokowo-ruchowej i wzrokowo-słuchowo-ruchowej

rozwijanie sprawności manualnej

rozwijanie orientacji przestrzennej

stymulowanie lewopółkulowe

poznawanie środowiska przyrodniczego

Cele szczegółowe - uczeń:

wie, że wiosną ptaki wracają z ciepłych krajów i budują gniazda

potrafi przyporządkować konkret do odpowiedniej cyfry i obrazka

potrafi ułożyć proste puzzle

potrafi ułożyć proste sekwencje

różnicuje na konkretach pojęcia „większe", „mniejsze"

próbuje rozróżnić za pomocą konkretów liczby parzyste i nieparzyste

Metody i techniki:

metoda Marii Montessori

Środki dydaktyczne:

karty DIY, pióra, jaja, gniazda, ptak, puzzle

Formy pracy:

indywidualna

Przebieg

Przywitanie.

Odsłuchanie śpiewu ptaków.

Lekcja trójstopniowa:
I stopień - prezentacja konkretów: ptak, gniazdo, jajko, pióro; percepcja wzrokowo - słuchowa;
II stopień - identyfikacja polegająca na poleceniach typu „połóż ptaka obok gniazda", połóż jajko za gniazdem" itp.
III stopień - przywołania z pamięci - pokazuję karty DIY i konkrety i pytam co to jest?

Prezentacja ponumerowanych gniazd cyframi od 1 do 5. Zadaniem jest przyporządkowanie odpowiedniej ilości jaj do odpowiedniego gniazda.

Uczeń otrzymuje jajka różnej wielkości i określa, które jest większe, a które mniejsze.

Uczennica układa ponumerowane gniazda od najmniejszej liczby do największej.

Układam cyfry od 1 - 5. Wspólnie przyporządkujemy ziarna do każdej cyfry w ten sposób, by dzieci określiły jej parzystość lub nieparzystość.

Uczeń układa puzzle magnetyczne.

Uczennica ma obrazki z cyframi i ptakami. Jej zadaniem jest przyporządkowanie odpowiedniej liczby ptaków przedstawionych na obrazku do cyfry.

Pokazuję wzór sekwencji. Zadanie dla ucznia.

Zadanie dla uczennicy.

Gra stolikowa. Wygrywa gracz, który uzbiera największą liczbę jaj. Uczniowie otrzymują nagrodę: złote, czekoladowe jajo.

Dziękuję za zajęcia.
Zajęcia prowadzone metodą Marii Montessori opracowała: Aneta Armata Materiał nadesłany przez Czytelniczkę portalu Pedagogika Specjalna - portal dla nauczycieli

# data[].attributes.attachment_link.title
Rewalidacja - zajęcia prowadzone metodą Marii Montessori

# data[].attributes.attachment_link.description
Czas trwania: 60 minut Grupa: uczeń z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym oraz uczennica z umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną Korelacja z podstawą programową kształcenia ogólnego dla szkół specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi: „przyswajanie prostego języka matematyki,

# data[].attributes.headline
Montessori – najlepsza metoda nauczania?

# data[].attributes.subject
Montessori – najlepsza metoda nauczania?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pedagogika Montessori jest jedną z lepszych metod nauczania dzieci jaką znam (choć znam lepsze). Przyznam jednak, że zbiorowa fascynacja tą metodą oraz bezrefleksyjne podejście wielu nauczycieli, skłoniło mnie do napisania tego artykułu. Czas na analizę pedagogiki montessori.
(Analiza dotyczy przedszkoli i szkół, które są 'w pełni' montessoriańskie. Placówki z 'elementami montessori' rządzą się zupełnie innymi prawami. A właściwie nie rządzą się żadnymi - nazwa "montessori" nie jest zarezerwowanym znakiem handlowym, więc wszystko można dziś nazwać montessori i sprzedawać w formie papki nieświadomym rodzicom.)
Zaczęło się, od dzieci chorych.

Wiele elementów pedagogiki montessori, które w moim mniemaniu nie działają i nie pomagają dzieciom uzyskać możliwie najlepszego przygotowania do dorosłości, wzięło się z pierwotnej przyczyny powstania tej metody. Maria Montessori była wielką kobietą, wielkim pedagogiem, naukowcem i lekarzem. Poprzez ten artykuł nie pragnę nawet na jotę umniejszyć jej niewątpliwych zasług, chcę zauważyć jednak z jaką misją i z jakimi celami Maria tworzyła metodę omawianą w tym artykule.

Montessori we wczesnych latach XX wieku pracowała w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, a metodę o której mowa zaczęła opracowywać na postawie obserwacji dzieci upośledzonych umysłowo. Marii udało się wypracować podejście pedagogiczne, za pomocą którego dziecko upośledzone i dotąd absolutnie zależnie od dorosłego, potrafiło już nie tylko sznurować buciki ale również czytać i dodawać. Maria zatem, widząc skuteczność swoich działań, postanowiła stworzyć metodę, za pomocą której wychowa dzieci "idealne". Zastosowanie tych samych technik nauczania wobec dzieci zdrowych było strzałem w dziesiątkę. Zdrowe dzieci potrzebowały znacznie mniej czasu na opanowanie konkretnych umiejętności i robiły to z większą chęcią i entuzjazmem. Błędem, który wynika z niewiedzy osób implementujących pedagogikę montessori do dzisiejszego systemu edukacji, jest zastosowanie wobec dzieci zdrowych tych samych ograniczeń, które konieczne były w pracy z dziećmi upośledzonymi. Dzieci upośledzone umysłowo powinny mieć usystematyzowane i jasno określone zasady funkcjonowania. W przeciwnym wypadku gubią się i zachowują chaotycznie, a czasem stanowić mogą nawet zagrożenie dla własnego zdrowia. Toteż wymaganie by takie dziecko sprzątało klocki do pudełka pojedynczo - pewnie chwytając każdy z nich w rączkę - ma rację bytu. Ale już prośba o coś takiego skierowana do zdrowego dziecka jest moim zdaniem absurdem.

Wyobraźcie sobie pięcioletniego chłopca, który rozkłada puzzle 1000 elementów, k a ż d y p o j e d y n c z o. Następnie obrazek układa by potem znów pojedynczo schować wszystkie puzzle do pudełka. To jest uczeń montessori. Tymczasem już przedszkolak znajdzie szybsze i skuteczniejsze rozwiązanie (np. podstawić pudełko pod blat i zgarnąć puzzle wykorzystując grawitację). A przecież nauka różnorodnych możliwych sposobów na rozwiązanie powtarzających się, jak również niespodziewanych problemów, jest chyba najważniejszą kompetencją jaką nauczyciel powinien pielęgnować i rozwijać by przygotować dzieci do przyszłego funkcjonowania w świecie. Niestety bezrefleksyjne kopiowanie CAŁEJ metody skutkuje takimi właśnie absurdami. Zaczniemy łagodnie - od elementu, który absurdem się tylko wydaje. Jest jednak wielce pożyteczny.

Ja nie wiem co się dzieje z moim dzieckiem!

Lojalnie uprzedzam. W tym akapicie będę zawzięcie montessori (a poniekąd i szkoły demokratycznej) bronić. Każdy rodzic ma szkolne wspomnienia i pewne kulturowe przyzwyczajenia. Lubimy więc zapytać: "I co dziś robiłeś? Czego się nauczyłeś?". Nic dziwnego. Kochamy nasze pociechy najmocniej na świecie i kiedy musimy na pół dnia je gdzieś 'oddać', chcemy być pewni, że dziecku będzie w danym miejscu dobrze i że spędzi czas pożytecznie.
Niestety w przedszkolu/szkole montessoriańskiej nie dowiemy się zbyt wiele. Odpowiedź jakiej rodzic oczekuje to: "Dzisiaj przerabialiśmy literki, czytankę o misiu i pogadankę o górach" - ale takich informacji brak. Jeśli uczeń bowiem ma ochotę przez dwa tygodnie układać namiętnie różową wieżę, właśnie to będzie robił. Przez dwa tygodnie. U rodziców często taki rozwój wydarzeń powoduje frustrację - "Wysyłam dziecko by się czegoś nauczyło, a nie żeby cały czas robiło to samo! Przecież wiadomo, że jak się dziecka nie zachęci, to się będzie cały czas tylko bawiło". To nie prawda. Dziecko przymuszane do nauki w standardowej edukacji, mimo iż cały dzień miało zapełniony szeregiem zajęć, w ostateczności nauczy się niewiele. Aż w końcu straci pierwotną chęć nauki i spontanicznego poznawania nowych rzeczy. W montessori jak i w szkole demokratycznej, dziecko może przez dwa tygodnie nie zrobić nic. A w rezultacie będzie wiedziało jak zdobywać wiedzę oraz więcej tej wiedzy zapamięta i zrozumie. Tym bardziej, że to czego się uczy, wybiera samo.

Samodzielny wybór ścieżki nauczania

Pedagogika montessori zapewnia dziecku możliwość samodzielnego wyboru ścieżki nauczania. Jest to dalekie odejście od tego, co rozumiemy poprzez standardową edukację i jednocześnie jest jedyną słuszną droga. Owa możliwość wyboru jest niewątpliwą zaletą metody montessori z prostego powodu - każde dziecko jest inne i każde interesuje się czymś innym. Jedno rozwija się szybciej, drugiemu na opanowanie dokładnie tej samej umiejętności potrzeba więcej czasu. Fakt, iż dziecko ma możliwość poznawania tego na co w danym momencie ma ochotę i we własnej kolejności sprawia, że dzieci nastawione są pozytywnie do nauki jako takiej. Dokładnie odwrotne zjawisko stworzył system oświaty. Nauka kojarzy się z przykrym obowiązkiem, utożsamiana jest z końcem beztroskich dni wypełnionych zabawą, podczas gdy nawet najbardziej zbuntowany młody człowiek, potrafi nauczyć się na pamięć całej dyskografii swojego ulubionego zespołu. Dzieci mogą zostać zniechęcone do nauki wówczas, gdy narzuca im się informacje zbyt trudne (mają problemy ze zrozumieniem, spada ich samoocena "widocznie jestem głupi skoro nie rozumiem") jak też zbyt proste ("nudzę się, porobię coś innego bo nauka jest nudna"). Wybierając materiały do nauki samodzielnie, dziecko nie tylko stosuje kryterium doboru według swoich zainteresowań, ale również według poziomu zaawansowania.
Dodatkowa swoboda, o której wspomnę przy okazji, to swoboda wyboru miejsca pracy. Dzieci pracują zwykle przy stołach lub na specjalnych dywanikach. I faktycznie - zależnie od tego czy dziecko lubi przebywać blisko kaloryfera, blisko innych dzieci czy z dala od nich, przy stole, na ziemi, w sali ze swoją grupą czy nawet w innej sali - może dowolnie wybrać miejsce pracy, tak by czuło się najbardziej komfortowo. Czyż to nie miła odmiana po twardych drewnianych krzesłach w salach lekcyjnych?

Pomóż mi samemu to zrobić!

Jest to sztandarowa zasada pedagogiki montessori - by dziecko nauczyło się samodzielności i w niczym nie było wyręczane. Zasada chwalebna i jedna z moich ulubionych. Nauczyciel pokazuje dziecku jak w modelowy sposób wykonać daną czynność czy zadanie. Następnie pozwala od podstaw to zadanie wykonać dziecku. Jeśli trzeba pokazać raz jeszcze - nie ma problemu. Faktycznie dziecko przy takim podejściu czuje się bardziej samodzielne i niezależne, przez co i pewniejsze siebie. Bynajmniej nie ma to nic wspólnego z kreatywnością. Dziecko samodzielnie może wykonać czynności w sposób przewidywalny i określony przez nauczyciela. Pozwolę sobie za chwilę jeszcze o tym wspomnieć.

To w końcu zasady czy swoboda?

Prawdopodobnie ten akapit będzie w stanie najbardziej wyjaśnić rodzicom wszelkie nieścisłości, które pojawiają się przy opiniach na temat pedagogiki montessori. Aż dziw, że wokół jednej metody tak szczegółowo opisanej (Maria pracowała nad nią przez połowę swojego życia, wszystkie materiały są jawne i dostępne) krążą tak skrajne opinie. Począwszy od 'Montessori to kompletna swoboda, dziecko nic nie musi i wszystko może, w zasadzie to przydałoby się tam więcej zasad' przez 'Motessori ma zasady ale tylko te niezbędne, a dziecko rozwija się swobodnie' aż po 'Montessori to żelazna dyscyplina i rygor'. Jak jest naprawdę? I skąd wzięły się tak skrajne opinie?
Jedna metoda - trzy opinie
1. 'Montessori to kompletna swoboda, dziecko nic nie musi i wszystko może w zasadzie to przydałoby się tam więcej zasad'
Jak już częściowo opisałam, Montessori zapewnia dzieciom wiele swobód, których próżno szukać w szkole tradycyjnej. Dziecko może się uczyć literek, ale nie musi. Może siedzieć przy stole, ale nie musi. Może zjeść kanapkę o 8:00 ale może też o 10:00. Może nie jeść wcale. Nawet najbardziej liberalny rodzic w pewnym momencie drapie się po głowie myśląc - "Czy tu są w ogóle jakieś zasady?" Właśnie z takiego obrazka i opinii tych rodziców wzięło się skrajne powiedzenie o 'bezzasadowym montessori'.

2. 'Motessori ma zasady ale tylko te niezbędne, a dziecko rozwija się swobodnie'
To prawda. Montessori ma zasady i zajmiemy się z nimi szczegółowo w punkcie trzecim. To też prawda, że dziecko ma wiele swobód. Powyższą opinię prezentują zwykle osoby najbardziej tolerancyjne, którym nie przeszkadza ani nietypowa swoboda ani nietypowe zasady. Albo inaczej - swoboda jest nietypowa i trzeba nauczyć się ją doceniać. Ale zasady są już typowe - szkolna dyscyplina, nakazy i zakazy są nam tak dobrze znane, iż czujemy się wśród nich komfortowo.

3. 'Montessori to żelazna dyscyplina i rygor'
Pozwolę sobie w pierwszej kolejności przytoczyć opinię pana Jarosława Jordana, który jest wieloletnim nauczycielem montessori (źródło całego dokumentu na dole):
"(...) Pedagogika Montessori nie jest ani metodą partnerską, ani bezstresową. Dzieci nie mogą robić tego co chcą i nie są partnerami nauczyciela. Ograniczeniu, regułom i zasadom postępowania, podlegają wszystkie elementy życia przedszkolnego. Aż strach wymieniać - po prostu brakuje miejsca na wyliczanie wszystkich reguł. Dla przykładu: każdy rodzaj materiału jest tylko w jednym egzemplarzu i trzeba go stosować zgodnie z jego przeznaczeniem, nie można innym pomagać - jeśli ktoś tego nie potrzebuje, nie można innym przeszkadzać, nie można sobie przeszkadzać. Wiem, że pisząc te zdania jestem na wysokim poziomie uogólnień, ale trudno sobie wyobrazić wyliczanie konkretnych przykładów (...)"

Ograniczanie, reguły, schematy i zasady.

Problem polega na tym, czego nie widać. Dziecko może wybrać samodzielnie z czym chce pracować i gdzie chce to robić, ALE: korzystać z danej pomocy może tylko i wyłącznie w określony i narzucony sposób. Jeśli konkretne puzzle przeznaczone są do układania na stole, to wolno to robić tylko na stole. Jeśli inną układankę na dywanie, to tylko na dywanie. Jeśli patyczki rozkładamy od najdłuższego do najkrótszego, to TYLKO tak. Nie można z nich zbudować domku. Bo te patyczki służą do nauki długości. Co się stanie jeśli dziecko ułoży różową wieżę inaczej? Podejdzie Pani która szybko to skoryguje mówiąc: "Cieszę się, że ładnie pracujesz, ale tych klocków nie używamy w ten sposób. Pokażę ci jak to zrobić prawidłowo". Dlaczego tak jest? Nie wiem! Powiem Wam jednak jakie mam przypuszczenia:

- Po pierwsze, odwołując się do źródeł powstania metody, dzieciom upośledzonym umysłowo należy takie ograniczenia wprowadzić dla ich własnego bezpieczeństwa. Zasady bezpieczeństwa stosowane wśród dzieci chorych zostały bezpośrednio przełożone na pracę z dziećmi zdrowymi. Zupełnie niepotrzebnie.

- Po drugie, mówiąc wprost, nauczycielka jest jedna, a dzieci wiele. Gdyby co drugiemu pozwolić na zabawę 'we własny sposób' niechybnie skończy się to nieprzyjemnie dla nauczycielki. Nadmierna swoboda utrudnia utrzymanie porządku i dyscypliny. Zwyczajnie łatwiej opiekować się grupą dzieci wówczas, gdy panują zasady. Cóż w tym dziwnego? Nic. I dla nauczycielki łatwiej i dla dzieci bezpieczniej, jeśli z dworu wracają gęsiego niż swobodnie nadbiegając z różnych kierunków. Tym bardziej, że w dorosłym życiu również czekają nas zasady - nie pchamy się do autobusu, nie pijemy alkoholu w pracy i nie biegamy nago po ulicy. Jak miło byłoby, gdyby zasady raz wpojone były szanowane.

Problem w tym, że tworzenie i trzymanie się schematów, zasad, odgórnie panujących reguł w pedagogice montessori, w pewnym momencie wymknęło się spod kontroli. Aby ukazać tragizm sytuacji, prześledźmy konkretny przykład.

Dywanik i inne absurdy

Dziecko pracuje wraz z dowolnie wybranym materiałem na dywaniku. Nie dywanie wspólnym - ale na małym indywidualnym. W związku z czym, przed wybraniem np. klocków, dziecko przygtowywuje swoje stanowisko pracy. Wyciąga dywanik, rozkłada go w wybranym miejscu i tam pracuje dowolną ilość czasu. Jak to brzmi do tej pory? Sensownie? Przedstawiam więc SPOSÓB, w jaki dziecko powinno rozwinąć dywanik. Za pierwszym razem oczywiście nauczyciel pokazuje, jak dywanik rozwijać prawidłowo. Następnie pilnuje, by każde dziecko każdorazowo robiło to poprawnie. Oto oficjalny opis, w jaki sposób nauczyciel przeprowadza lekcję pt. 'rozwijanie dywaniku' (źródło na dole):
Podnoszenie dywanika
Umieść swój prawy kciuk na froncie zwiniętej maty w około 1/3 długości licząc od brzegu (lub niższej, jeśli mata jest mniejsza). Owiń cztery palce prawej ręki wokół maty tak, by znalazły się pod matą. Umieść lewy kciuk na froncie zwiniętej maty, w 1/2 odległości od prawego kciuka. Owiń cztery palce lewej dłoni wokół maty. Używając siły obu rąk unieś matę z podłogi tak, by znalazła się prostopadle do podłogi, następnie wstań. Nieś matę blisko ciała, utrzymując ją wciąż prostopadle do podłogi. Ostrożnie dojdź do określonego miejsca, sprawdzając na bieżąco i upewniając się, że przejście jest możliwe a droga dojścia czysta.
Kładzenie dywanika na ziemi
Schyl się i usiądź na kolanach. Umieść matę na podłodze na jednym punkcie podparcia. Punkt ten powinien znajdować się w dolnej części rozwiniętego już później dywanika oraz po przeciwnej stronie twojego ciała. Powoli obracaj dłońmi w kierunku 'od siebie' tak, by część dywanika była rozwinięta płasko na ziemi.
Rozwijanie dywanika
Połóż lewą dłoń płasko na wierzchu zwiniętej maty blisko brzegu. Połóż prawą dłoń przy prawym brzegu zwiniętej części maty w tej samej poziomej linii co lewa dłoń. Owiń cztery palce każdej dłoni palce wokół zaokrąglenia maty. Przekręcić nadgarstki dłoni w dół.
Przesuń ręce spowrotem do góry prostując nadgarstki. Po każdorazowym rozwinięciu każdego fragmentu, połóż dłonie płasko na rozwiniętej części dywanika i przesuń je płasko by wyprostować matę. Kontynuuj te ruchy aż do całkowitego rozwinięcia maty.

Znalazłam nawet filmik-poradnik prezentujący sam etap rozwijania:

Jest to nie tylko standaryzacja, której uczą każdego nauczyciela na kursie pedagogiki montessori. Jest to również powszechnie stosowana praktyka w przedszkolach i szkołach montessoriańskich. I proszę mnie źle nie zrozumieć - nie mam nic przeciwko temu by nauczać dzieci jak bezpiecznie i prawidłowo rozwijać dywanik. Ale uniemożliwianie dzieciom rozwijania dywanika po swojemu, wymaganie schematycznego postępowania i całkowitego podporządkowania się ustalonym z góry zasadom, budzą mój głęboki sprzeciw. W taki sposób określona jest KAŻDA czynność w przedszkolu i szkole montessori. Począwszy od rozwijania dywanika, poprzez tabliczkę mnożenia, aż po rozwiązywanie sznurowadeł. Tylko zerknijcie, bo w montessori sznurowadła rozwiązuje się osiem minut. Zaznaczam przy tym, że to nie jest wzorcowy pokaz, który tylko za pierwszym razem ma jasno wyjaśnić jak to działa. Tak należy postępować każdorazowo. Zawsze. Nawet jeśli dziecko wymyśli na to (być może mniej elegancki, ale) szybszy sposób.

https://www.youtube.com/watch?v=Uo0q8amA_iY

A teraz czas na szach mat. Jeśli mimo powyższych argumentów wciąż myślisz: "No, dobrze może i jest to żmudne i zbyt uporządkowane, ale za to dzieci potrafią skutecznie nabywać umiejętności i poprawnie rozwiązywać problemy", przypomnij sobie proszę przykład z pierwszego akapitu - wyjmowanie puzzli z pudełka. Montessori naucza jak robić to wolno, nieskutecznie i niesprawnie. Ale za to dokładnie i bez możliwości popełnienia błędu. Komunikat, jaki dociera do dziecka to: "Lepiej zrobić coś powoli i dokładnie, mając pewność, że nie popełnię błędu, niż wymyślać inne sposoby na rozwiązanie danego problemu".

Ktoś wspominał, że montessori uczy kreatywności. Grzecznie pytam: gdzie?

To czyli co jest złe?

Za co krytykujemy standardową edukację? No tak. Za wszystko. Ale za co naprawdę się należy krytyka? Szkoła uczy, że każde zadanie (czy to z polskiego czy matematyki) ma jeden prawidłowy wynik, oraz jeden prawidłowy sposób dojścia do tego wyniku. Uczy, że nie wolno popełniać błędów i należy działać schematycznie. Podporządkowywać się zasadom. Tu montessori jest zastraszająco podobna do tradycyjnej szkoły. Z jednym wyjątkiem. W montessori można popełnić błąd. Nie czeka Cię za to ani jedynka ani kara. Jeśli źle rozwiniesz dywanik to po prostu przyjdzie Pani i pokaże jak robić to w jedyny słuszny sposób.

Bajki zakazane?

Element, o którym czytelnik prawdopodobnie nie wie, a o którym ja się celowo wprost nie wypowiem, jest stosunek Marii Montessori do bajek. Jestem szalenie ciekawa waszych opinii. Maria była zagorzałą przeciwniczką opowiadania dzieciom bajek. Uważała, że wiedzę powinno się zdobywać wyłącznie na podstawie rzeczywistości i doświadczania rzeczy materialnych. Dlatego też w pedagogice montessori zakazane są księżniczki, smoki, czary itp. Jeśli bajka, to bez elementów fantastycznych, w których bohaterami są np. dzieci. Maria uważała, że dla małego dziecka samo życie jest przepełnione tajemniczymi rzeczami do tego stopnia, że nie ma konieczności wprowadzania tam świata fikcyjnego. Fikcja i magiczne postaci doprowadzają, według Marii do tego, że dziecko z czasem będzie rozczarowane, iż wszystko to, tak naprawdę nie istnieje.

Podsumowanie

- Czy metoda montessori jest lepsza od tradycyjnej szkoły? Zdecydowanie tak.
- Czy dzieci uczone według metody montessori mają większy zasób wiedzy i umiejętności niż dzieci uczone w tradycyjnej szkole? - Zdecydowanie po trzykroć tak.
- Czy montessori jest zatem metodą idealną i przygotuje dzieci do dorosłego życia? Tu niestety już niekoniecznie.

Dziecko napotka w dorosłym życiu zasady, do których szanowania i przestrzegania montessori niewątpliwie przygotowuje. To w czym montessori upośledza rozwój dziecka, to reagowanie w sytuacjach niespodziewanych, kreatywne rozwiązywanie problemów i umiejętność dostosowania się do sytuacji nowej.

I co teraz?
Dla rodziców.
Jeśli rodzic zdaje sobie sprawę z tego, że tradycyjna szkoła państwowa nie jest najlepszym rozwiązaniem i poszukuje alternatyw - to świetnie. Metoda Waldorfska, szkoła demokratyczna, edukacja domowa i opisywane montessori - wszystkie te metody są o niebo lepsze od edukacji państwowej. To co więc zalecam rodzicom, którzy świadomie, dla dobra dziecka chcą zdecydować się na montessori, to uzupełnianie braków w edukacji dziecka w domu. Przykładowo wyjaśnienie dziecku: "Owszem w przedszkolu panują takie zasady i są one zrobione po to, by móc dobrze zaopiekować się wszystkimi uczniami, ale jeśli wpadniesz na inne rozwiązanie jakiegoś problemu i jest ono równie skuteczne - to dobrze, spróbujmy na przykładzie."
Dla pedagogów i nauczycieli.
W psychologii opisywane jest takie zjawisko jak efekt aureoli (nazywany też efektem halo). Jest to tendencja do automatycznego przypisywania określonych cech na podstawie wrażenia, czy znaku emocjonalnego przypisanego pierwszemu atrybutowi danej rzeczy czy osoby. Czyli przypisywanie cech niezaobserwowanych i niekoniecznie prawdziwych, tylko dlatego, że dobrze myślimy i mamy pozytywny obraz danej rzeczy. Na tej podstawie tłumaczymy też ewentualne potknięcia. Mam wrażenie, że coś podobnego do efektu halo dzieje się właśnie z pedagogiką montessori - jest na pierwszy rzut oka tak wspaniała, że ignorujemy elementy niezgodne z tym boskim obrazem.
Czy więc montessori ma zalety godne wprowadzenia do nauczycielskiej praktyki? Niewątpliwie. Czy wszystkie elementy tej metody należy absorbować do naszej praktyki - absolutnie nie! Warto by zastanowić się nad całą metodą montessori i zaimplementować to, co faktycznie przygotowuje dzieci do życia w społeczeństwie oraz to, co jest faktycznie skuteczniejsze od znanych nam rozwiązań, ale nie bezkrytycznie. Należałoby uaktualnić lub zmienić te elementy pedagogiki montessori, które nie przyniosą dzieciom najlepszych rezultatów w dorosłym życiu. Świat idzie do przodu. Aby nauczyć dzieci dostosowywania się do zmiennych warunków, również nauczyciele (czyli osoby, które dosłownie tworzą przyszłe pokolenia) muszą dostosowywać to, czego nauczają. Apeluję by nie powtarzać, nie nauczać wszystkiego bezrefleksyjnie, tylko zastanowić się nad sensem i rezultatami jakie przyniesie kultywowanie danych tradycji i schematów.

Maria Montessori chciała wychować dzieci idealne. Takie które będą miały obszerny zasób wiedzy, które opanują perfekcyjnie wszystkie niezbędne umiejętności, które będą możliwie najbardziej samodzielne i które będą możliwie najbardziej posłuszne. Po prostu mądre i grzeczne. Metoda jest do tego przystosowana perfekcyjnie, bez najmniejszej skazy.
Świat jednak troszeczkę się zmienił i chyba wolałabym, by moje dzieci wpadały czasem na szalone pomysły. Nawet jeśli musielibyśmy potem wszyscy razem tydzień sprzątać.

A jeśli nie Montessori, to może edukacja domowa? Więcej przeczytasz TUTAJ.

źródła:
http://www.bycrodzicami.pl/wp-content/uploads/radosnedzieckothejoyfulchild.pdf
http://www.pssp.edu.pl/wp-content/uploads/2010/08/Pedagogika-Marii-Montessori.pdf
http://uglyamericaninafrica.blogspot.com/2010/12/montessori-method-criticisms-and.html
Guz Sabina, Metoda Montessori w przedszkolu i szkole, Warszawa 2009
http://www.montessorianswers.com/myth-fantasy.html
http://www.mothering.com/community/t/434397/montessori-critics/20
http://www.infomontessori.com/practical-life/preliminary-exercises-carrying-a-mat.htm
http://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_aureoli_(psychologia)
oraz wiedza nabyta podczas szklenia na certyfikowanego pedagoga montessori

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori - najlepsza metoda nauczania? - Godmother

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest jedną z lepszych metod nauczania dzieci jaką znam (choć znam lepsze). Przyznam jednak, że zbiorowa fascynacja tą metodą oraz bezrefleksyjne podejście wielu nauczycieli, skłoniło mnie do napisania tego artykułu. Czas na analizę pedagogiki montessori. (Analiza dotyczy przedszkoli i szkół, które są 'w pełni' montessoriańskie.

# data[].attributes.headline
Metoda Marii Montessori źródłem inspiracji w edukacji dzieci najmłodszych

# data[].attributes.subject
Metoda Marii Montessori źródłem inspiracji w edukacji dzieci najmłodszych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Maria Montessori

Niepowtarzalność metody M. Montessori polega na szczególnym podejściu do małego człowieka: z ogromnym szacunkiem i wrażliwością na jego wyjątkowe potrzeby.

Współczesna psychologia potwierdza fakt, że dziecko potrafi nauczyć się czytać, pisać i liczyć w taki sam naturalny sposób, jak uczy się chodzić i mówić. Należy jednak umiejętnie wykorzystać wczesne lata dziecięce, na które przypada najszybszy i optymalny rozwój umysłowy każdego dziecka. Maria Montessori okres rozwojowy do szóstego roku życia nazwała „okresem dziecka meblowego". W tym okresie dziecko kształtuje swoją indywidualną osobowość. Przez pierwsze trzy lata odbywa się to nieświadomie, dziecko „wchłania" wszystko, co się wokół niego dzieje bezkrytycznie. Przez kolejne trzy lata rozwój osobowości odbywa się w sposób bardziej świadomy. Teraz rozwija się wola i charakter dziecka. Możliwość przyswajania informacji jest nieograniczona. Często, jakże słusznie, cytowane jest powiedzenie M. Montessori, że „najlepsze dla najmłodszego".

W metodzie M. Montessori bardzo istotne są reguły pedagogiczne, wg których:

1. Wszystkie dzieci mają chłonne umysły.

2. Wszystkie dzieci przechodzą przez okresy zmysłowe.

3. Wszystkie dzieci chcą się uczyć.

4. Wszystkie dzieci uczą się przez zabawę i pracę.

5. Wszystkie dzieci przechodzą przez kilka okresów rozwojowych.

6. Wszystkie dzieci chcą być niezależne.

W zdobywaniu niezależności i samodzielności pomagają dzieciom pomoce montessoriańskie oraz otoczenie, w którym są ułożone. Pomoce przechodzą od materiału konkretnego do bardziej abstrakcyjnego, budzą ciekawość i zainteresowanie dziecka, wyzwalają w nim różne formy aktywności. Każdy materiał ma wbudowaną kontrolę błędów umożliwiającą dziecku samodzielne poszukiwanie rozwiązań i czerpanie radości z osiągniętego sukcesu.

Maria Montessori zawsze powtarzała, że ręka jest najważniejszym nauczycielem dziecka. To właśnie zadania, które dziecko „rozwiązuje" własnymi rękoma, maksymalnie skupiając przy tym uwagę, są najbardziej rozwijające.

Nauczyciel jest odpowiedzialny za organizację otoczenia. Dba o to, aby znalazły się w nim materiały potrzebne w danej chwili do samorozwoju danego dziecka. Nauczyciel jest partnerem w edukacji. Ma nie tyle uczyć, co podążać za dzieckiem. Poprzez uważną obserwację działań swoich podopiecznych udziela im wskazówek i pomaga samodzielnie pokonywać trudności zgodnie z pedagogiczną dewizą „pomóż mi to zrobić samemu". Musi stać się pasywny, aby dziecko mogło być aktywne.

Dziecko postrzegane jest tu jako twórca. Powinno tak robić, aby miało świadomość, że wykonało pracę najlepiej jak potrafi i czerpać z tej działalności satysfakcję.

Montessori pomoce - materiały podzieliła na pięć grup:

I Materiały uniezależniające od dorosłego

Troska o samego siebie:

- czyszczenie butów

- mycie rąk

- siąkanie nosa

- czesanie włosów itp.

Troska o otoczenie

Ćwiczenia wstępne:

- zbieranie łyżeczką

- zamiatanie

- nalewanie soku

- wkręcanie śrub ...

Kontrola ruchów:

- chodzenie po narysowanej linii

- wycinanie i naklejanie ...

Wdzięk i grzeczność:

- ćwiczenia w otwieraniu i zamykaniu drzwi i szafek

- relacje społeczne (ściskanie dłoni, witanie gościa ...)

II Materiały sensoryczne

Ćwiczenia rozwijające zmysły:

- zmysł wzroku

- zmysł dotyku

III. Materiał do mowy

IV Matematyka

V Edukacja kosmiczna

- nauki badawcze

- nauki społeczne.

Dzieci uwielbiają pomoce montessoriańskie, które są powtarzalne (ten sam materiał, kolor, kształt), składają się z wielu elementów dostosowanych do małych dłoni dziecka. Każdy poprzedni materiał przygotowuje do pracy z innym - następnym, a następny z kolejnym. Również dzieci ze spektrum autyzmu łatwiej skłonić do koncentracji i skupienia zaczynając ćwiczenia wybranymi materiałami montessoriańskimi.

Włączając do swojej pracy z młodszymi dziećmi metodę Montessori lub jej elementy, porządkujemy świat dziecka. Uczymy je odpowiedzialności za swoje czyny, rozwijamy zachowania społeczne, dajemy szansę na samodzielność i niezależność. W świecie hałasu i nadmiaru wrażeń pobudzamy dzieci do dzielenia się nowym przeżyciem, np. ciszą, uczymy odnajdywania spokoju, uważnego słuchania i patrzenia, samodyscypliny, a także odczuwania więzi w grupie.

Maria Montessori wielokrotnie podkreślała, że nieprawdą jest, iż mamy dziecko odraczać. Mamy je uczyć przez zabawę.

Obserwujmy więc dziecko, dokonujmy wieloaspektowej diagnozy wstępnej, określajmy dla niego „początek linii" - start i pomagajmy mu samodzielnie dotrzeć do mety. W myśl zasady montessoriańskiej „od ogółu do szczegółu" próbujmy określić cel, który zamierzamy z danym dzieckiem osiągnąć i szczegółowo krok po kroku dążmy do jego realizacji. Filozofia pedagogiczna, którą pozostawiła po sobie Maria Montessori, będzie nasze działania wielokrotnie wspierać.
Autor: Dorota Majcher Materiał nadesłany przez Czytelniczkę portalu Pedagogika Specjalna - portal dla nauczycieli

# data[].attributes.attachment_link.title
Metoda Marii Montessori źródłem inspiracji w edukacji dzieci najmłodszych

# data[].attributes.attachment_link.description
Maria Montessori Niepowtarzalność metody M. Montessori polega na szczególnym podejściu do małego człowieka: z ogromnym szacunkiem i wrażliwością na jego wyjątkowe potrzeby. Współczesna psychologia potwierdza fakt, że dziecko potrafi nauczyć się czytać, pisać i liczyć w taki sam naturalny sposób, jak uczy się chodzić i mówić.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Teoria Marii Montessori, stosowana w pracy z dziećmi o prawidłowym rozwoju intelektualnym, równie dobrze sprawdza się w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną. Maria Montessori pisała: „miałam przeczucie, że sprawa niedorozwiniętych jest natury bardziej pedagogicznej niż medycznej". Maria Montessori zauważyła, że dzieci niepełnosprawne posiadają potrzebę niezależności, samodzielności, komunikacji, poruszania się, życia w grupie społecznej, wolnego wyboru i są zdolne do sterowania własnym działaniem, samomotywowaniem, samozdyscyplinowaniem, samouczeniem się.

Rzetelna i wnikliwa obserwacja każdego dziecka rozpoczyna się już od pierwszych dni pobytu dziecka w środowisku przedszkolnym. Jest to wstępna diagnoza dziecka we wszystkich obszarach rozwojowych, a zapis jej wyników dokonuje się w specjalnych arkuszach diagnostycznych. Pozwala to nauczycielkom ukierunkować i stymulować prace dziecka.

Dzięki tej obserwacji możliwe jest określenie obszarów, które wymagają szczególnego wsparcia. Tworzone są programy o charakterze terapeutycznym. Nauczyciel może właściwie realizować powinności związane ze wspieraniem rozwoju każdego dziecka tylko wtedy, gdy będzie prowadził wnikliwą, systematyczną, rzetelną obserwację postępów rozwojowych dziecka, by niczego nie przeoczyć zwłaszcza tego, które dziecko potrzebuje wsparcia i pomocy.

Wykorzystywane są także walory terapeutyczne materiałów Montessori, przygotowując w ten sposób dzieciom sytuacje do działań zgodnie z ich rytmem rozwojowym i możliwościami. Metoda Montessori dostarcza ćwiczeń praktycznych, bezpośrednio związanych z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku. Praca dziecka dotyczy działania na konkrecie oraz powtarzaniu czynności kształcących umiejętności praktyczne potrzebne w działaniu dnia codziennego. U dzieci niepełnosprawnych zaczyna się od ćwiczeń najprostszych, wielokrotnie powtarzając działania na materiale, po czym przechodzi się do trudniejszych, jeśli pozwalają na to możliwości dziecka. Należy pamiętać o stałym i czynnym pobudzania łatwo rozpraszającej się uwagi dziecka. Pomyłki, jakie popełnia, może skontrolować samodzielnie. Nauczyciel dobiera takie sytuacje edukacyjne i materiały dydaktyczne, aby towarzyszyły rozwojowi uzdolnień, zainteresowań, a także stymulowały poczynania dziecka. Materiały rozwojowe umożliwiają wyjście w uczeniu się od doświadczenia i poznania zmysłowego, służą nie tylko rozwojowi intelektualnemu, ale kształtowaniu całej osobowości dziecka. Stosowane działania nauczycielek, wspierające rozwój dziecka zaoferowane w odpowiednim momencie otwierają przed dzieckiem „nowe horyzonty poznawcze, poszerzają krąg doświadczeń zdobytych w środowisku przedszkolnym dając klucz do świata".

Rolą nauczyciela jest, aby najbardziej jak to możliwe wspierał rozwój dziecka zgodnie z mottem „Pomóż mi samemu to zrobić", ale także, aby organizował środowisko dziecka, stymulował aktywności i podtrzymywał wewnętrzną motywację do samodzielnego zdobywania przez dziecko wiadomości i umiejętności.

Przystosowanie materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych nie nastręcza dużych trudności. Część materiału może być stosowana bez żadnych adaptacji. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zamiana kolorów na zróżnicowaną fakturę, lub alfabetu drukowego na alfabet Braille'a jest automatyczna przy zachowaniu określonych reguł.

Podczas Sympozjum w Linz „Zdolność dziecka w aspekcie pedagogiki Marii Montessori", poruszana była kwestia dzieci niepełnosprawnych w aspekcie ich możliwości na dalszych szczeblach edukacji. Mówiono o możliwości integracja dzieci niepełnosprawnych z dziećmi zdrowymi. Walory pedagogiki Montessori w wyzwalaniu talentów dzieci na różnych poziomach rozwoju. Dziecko niepełnosprawne może z powodzeniem uczyć się z dzieckiem sprawnym intelektualnie. Możliwe są sukcesy niepełnosprawnych, co potwierdzono przykładami: prezentowano umiejętności muzyczne dzieci niepełnosprawnych, opowiadano o dziewczynce głuchoniemej, która zdobyła zawód krawcowej i jest najlepszą krawcową w Linz.

# data[].attributes.attachment_link.description
Teoria Marii Montessori, stosowana w pracy z dziećmi o prawidłowym rozwoju intelektualnym, równie dobrze sprawdza się w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną. Maria Montessori pisała: „miałam przeczucie, że sprawa niedorozwiniętych jest natury bardziej pedagogicznej niż medycznej".

# data[].attributes.headline
Nauka samodzielności według zasad Montessori

# data[].attributes.subject
Nauka samodzielności według zasad Montessori

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pedagogika Montessori jest coraz częściej wykorzystywana w przedszkolach i żłobkach. Metoda ta kładzie szczególny nacisk na wspieranie nauki samodzielności u dzieci - jednym z cytatów najchętniej powtarzanym za Marią Montessori jest Pomóż mi zrobić to samodzielnie. Czy jednak te zasady da się wprowadzić również w domu? Część z nich na pewno! Zobacz, jak wspierać naukę samodzielności dziecka poprzez stosowanie zasad Montessori.

Samodzielność w ujęciu Montessori

Według Marii Montessori, by człowiek mógł być wolny, musi być samodzielny. Włoska lekarka ściśle łączyła ze sobą trzy pojęcia: wolności, godności i niezależności. Przy czym samodzielność nie jest rozumiana jako "samowola", ale prawo wyboru w obrębie ustalonych granic.

Samodzielność według zasad Montessori tyczy się również aktywnego uczestnictwa w życiu rodziny. Przekłada się na wykonywanie domowych obowiązków i traktuje nawet najbardziej banalne czynności jako okazję do nauki dla dziecka.

Najczęstsze zarzuty wobec zasad Montessori

Podążanie za dzieckiem - czy oznacza danie dziecku zgody na "wchodzenie sobie na głowę"?

Wielu osobom założenia pedagogiki Montessori kojarzą się z bezstresowym wychowaniem, z samowolą. Warto jednak pamiętać, że metoda Montessori zakłada dawanie dziecku wolności w obrębie wyznaczonych granic. Dziecko ma zetknąć się ze wszystkim, co czeka go w praktycznym życiu - również z przeciwnościami, problemami do rozwiązania i wyznaczonymi granicami.

Gotowe wzory zachowań a kreatywność dzieci

Niektóre techniki nauczania według zasad Montessori sprawiają, że dzieci szybko opanowują konkretne umiejętności. Błędem jest jednak nakładanie na dzieci wszystkich ograniczeń opisanych w metodzie. Dlaczego? Ponieważ metoda w oryginale była opracowana przez Marię Montessori dla dzieci upośledzonych umysłowo. Jej wychowankowie potrzebowali więc jasnych zasad funkcjonowania, by mieć poczucie bezpieczeństwa i nie działać chaotycznie.

Wolność w wyznaczonych granicach - czyli jak?

Rodzice, kochający swoje dziecko, chcą dla niego jak najlepiej. Pomagają mu, obsługują go, wyręczają w rozwiązywaniu problemów... często nie zdając sobie sprawę, że w ten sposób hamują naukę samodzielności.

Zobacz też: 4 zachowania hamujące naukę samodzielności u dziecka

Jak więc "wolność w wyznaczonych granicach" wygląda na co dzień? Daj dziecku wybór między dwoma, trzema możliwościami ( Chcesz założyć skarpetki niebieski czy czerwone? Na deser chcesz jabłko czy banana?). Jeśli próbuje coś wykonać samodzielnie (stawia pierwsze kroki, siada, wiąże buty) - pozwól na to.

Takie zachowanie wymaga czujności, ponieważ z jednej strony rodzic ma dbać o bezpieczeństwo malucha i być dla niego wsparciem, ale z drugiej - powstrzymać się od wyręczania dziecka.

Przeczytaj: Dawanie dziecku wyboru jako podstawa do kształcenia niezależności

Zasady Montessori w domu

Ucz dziecko samodzielności, wykorzystując założenia Montessori! Mamy dla Ciebie kilka podpowiedzi, jak się do tego zabrać:

Dostosowanie przestrzenii

Według założeń Montessori przestrzeń wokół dziecka powinna być odprężająca, stymulująca do samodzielnej zabawy, harmonijna i estetyczna. Pokój/mieszkanie powinny:

mieć miejsce na swobodne aktywności dziecka,

mieć ograniczoną gamę kolorów (również zabawek),

mieć elementy, sprzęty dostosowane proporcjonalnie do potrzeb dziecka.

To wykorzystaj!

1. Meble dostosowane do dziecka: otwarte regały, niskie półki (zwłaszcza z zabawkami, książkami, ale też ubraniami malucha). Dostosowane do wzrostu malucha krzesełko i stolik do jedzenia przekąsek oraz krzesło przy stole, przy którym je rodzina. Nisko umiejscowione wieszaki na ubrania (np. kurtki).

2. Sprzęt do wykonywania codziennych obowiązków dostosowany dla dziecka: własne naczynia (i dostęp do miejsca, gdzie dziecko może je odkładać); koszyk na odłożenie czapki i szalika; tzw. Learning Tower do wykonywania obowiązków w kuchni.

3. Ograniczona ilość zabawek oraz miejsce przygotowane na to, by dziecko samo mogło je odkładać.

Może zainteresuje Cię też: Minimalizm w zabawkach - 6 powodów dla których warto go wprowadzić

Włączenie dziecka do codziennych obowiązków

Pokaż dziecku, jak wykonać pewne czynności i pozwól na samodzielne próby. Odpowiednio prowadzona nauka nowych rzeczy dzieciom kojarzy się z zabawą i poczuciem satysfakcji po spełnionym zadaniu. Zachęcaj więc dziecko do czynności samoobsługowych (mycie zębów, ubieranie się), ale też do pomocy przy obowiązkach domowych.

To wykorzystaj!

1. Własny zestaw do sprzątania: mała miotełka, szufelka; ścierka w dostępnym miejscu; konewka do podlewania kwiatków w ogrodzie.

2. Własny zestaw sztućców już dla kilkulatka.

Pozwolenie na próby i akceptacja błędów

Według zasad Montessori działanie i swobodne doświadczanie są najsłuszniejszą drogą rozwoju. Również przy wspieraniu nauki samodzielności pamiętaj o tym, by dać dziecku przestrzeń do próbowania, popełniania błędów i... brudzenia się.

To wykorzystaj!

1. Kącik dla malucha, przeznaczony na różnego rodzaju "eksperymenty" - urządzony tak, by nie przerażały Cię brudna ściany i podłogi.

2. Sprzęt do różnych czynności, dostosowany do wieku dziecka, np. plastikowa igła do szycia, tablica manipulacyjna Montessori.

Sprawdź: Na czym polega metoda Montessori?

# data[].attributes.attachment_link.title
Nauka samodzielności według zasad Montessori

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest coraz częściej wykorzystywana w przedszkolach i żłobkach. Metoda ta kładzie szczególny nacisk na wspieranie nauki samodzielności u dzieci - jednym z cytatów najchętniej powtarzanym za Marią Montessori jest Pomóż mi zrobić to samodzielnie. Czy jednak te zasady da się wprowadzić również w domu? Część z nich na pewno!

# data[].attributes.headline
Scenariusze zajęć z wykorzystaniem programu pracy z uczniem niepełnosprawnym na podstawie Metody Terapii Marii Montessori

# data[].attributes.subject
Scenariusze zajęć z wykorzystaniem programu pracy z uczniem niepełnosprawnym na podstawie Metody Terapii Marii Montessori

# data[].attributes.headline
Nauka pisania i czytania metodą Montessori – podcast + ebook

# data[].attributes.subject
Nauka pisania i czytania metodą Montessori – podcast + ebook

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Kukumag - blog wnętrzarski, montessori, DIY, minimalizm

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nie ma tygodnia, żebym nie dostała od Was chociaż kilku pytań jak rozpocząć naukę pisania i czytania metodą Montessori.

Doskonale to rozumiem, ponieważ czytanie i pisanie to jedne z podstawowych umiejętności, wydaje nam się, że im wcześniej dziecko je zdobędzie tym lepiej. Czy to prawda? Kidy jest najlepszy moment na naukę? Jak do tego podejść? Jaką metodę wybrać? Na te i inne pytania w podcaście odpowiada Paulina Zawadzka, nauczycielka Montessori. Zapraszam więc do słuchania :)

PODCAST

Nauka pisania i czytania metodą Montessori (597 pobrań)

Mam dla Was jeszcze niespodziankę! W związku z tym, że temat jest naprawdę istotny, postanowiłam stworzyć dla Was ebook!

„3 pierwsze kroki do nauki pisania metodą Montessori"

Zapraszam do pobrania :)

Pobierz ebook

Jeśli interesuje Cię temat edukacji wg. Montessori to zapraszam Cię serdecznie na mój kurs online dla rodziców „Pomoce Montessori".

Pokazujemy w nim na czym polega fenomen pomocy Montessori, jaki jest ich cel i jak z nimi pracować!

# data[].attributes.attachment_link.title
Nauka pisania i czytania metodą Montessori - podcast + ebook - Kukumag - blog wnętrzarski, montessori, DIY, minimalizm

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie ma tygodnia, żebym nie dostała od Was chociaż kilku pytań jak rozpocząć naukę pisania i czytania metodą Montessori. Doskonale to rozumiem, ponieważ czytanie i pisanie to jedne z podstawowych umiejętności, wydaje nam się, że im wcześniej dziecko je zdobędzie tym lepiej. Czy to prawda? Kidy jest najlepszy moment na naukę?

# data[].attributes.headline
KSIĄŻKI - MATERIAŁY I POMOCE  DYDAKTYCZNE

# data[].attributes.subject
KSIĄŻKI - MATERIAŁY I POMOCE  DYDAKTYCZNE

# data[].attributes.body
KreatywneWrota.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Niedawno trafiła do naszych rąk nowa pomoc czyli tablica do nauki dzielenia i mnożenia firmy Buu Strasznie Fajne Zabawki. Tablica ta może być wykorzystywana do do pracy zgodnej z pedagogiką Marii Montessori. Co to za tablica? Jest to drewniana tablica, która posiada sto wgłębień, oraz sto czarnych, drewnianych koralików - to właśnie dzięki tym wgłębieniom...

# data[].attributes.headline
Pomóż mi to zrobić samemu - montessori  - pomoce 

# data[].attributes.subject
Pomóż mi to zrobić samemu - montessori  - pomoce 

# data[].attributes.body
PINTEREST

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
kukumag- blog wnętrzarski, DIY, minimalizm, montessori

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zobaczyłam ją kiedyś na zagranicznym blogu. Na początku był wielki zachwyt jakie ma możliwości, później włączył mi się tryb bezpieczny- czy to jest odpowiednie dla moich dzieci? Dzisiaj chciałam Wam pokazać co rozwiało moje obawy i dlaczego jednak mamy deskę, a nawet 3! Continue Reading

# data[].attributes.attachment_link.title
kukumag- blog wnętrzarski, DIY, minimalizm, montessori

# data[].attributes.attachment_link.description
Zobaczyłam ją kiedyś na zagranicznym blogu. Na początku był wielki zachwyt jakie ma możliwości, później włączył mi się tryb bezpieczny- czy to jest odpowiednie dla moich dzieci? Dzisiaj chciałam Wam pokazać co rozwiało moje obawy i dlaczego jednak mamy deskę, a nawet 3! Continue Reading

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pomysłów na ozdoby świąteczne jest bez liku, dlatego w tym wpisie chciałam skupić się tylko na pewnym wycinku i przedstawić kilka pomysłów na ozdoby z drewna lub sklejki drewnianej. Drewno jest bardzo wdzięcznym materiałem, bo ma swoje naturalne cechy, jak faktura czy rysunek słojów, który czasami wystarcza lekko podkreślić, żeby stworzyć oryginalną ozdobę na choinkę lub stół. Mój racjonalny umysł zawsze dopomina się o ułożenie inspiracji w jakieś kategorie ;). Tym razem będzie to podział ze względu...

continue reading

Nowa pozycja z serii Biblioteczka Montessori nosi tytuł "Geografia" i jest fantastyczną odpowiedzią na potrzeby wielu rodziców, którzy chcieliby w domowym zaciszu wykorzystać najbardziej...

continue reading

Kolejna pozycja ze znanej już serii "Biblioteczka Montessori" Kiedy pierwszy raz zobaczyłam mapy Montessori - zachwyciłam się nimi: kolorowe puzzle pozwalające poznać kształt, wielkość i położenie...

continue reading

# data[].attributes.attachment_link.description
Pomysłów na ozdoby świąteczne jest bez liku, dlatego w tym wpisie chciałam skupić się tylko na pewnym wycinku i przedstawić kilka pomysłów na ozdoby z drewna lub sklejki drewnianej. Drewno jest bardzo wdzięcznym materiałem, bo ma swoje naturalne cechy, jak faktura czy rysunek słojów, który czasami wystarcza lekko podkreślić, żeby stworzyć oryginalną ozdobę na choinkę lub stół.

# data[].attributes.headline
Pomysły na pomoce dydaktyczne do nauczania metodą Montessori

# data[].attributes.subject
Pomysły na pomoce dydaktyczne do nauczania metodą Montessori

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pamiętacie naszą domową wersję szorstkich cyfr (taką bez wycinania, klejenia i innych trudnych spraw, za którymi nie przepadam 😉 )? Używamy je już od jakiegoś czasu i stwierdzam, że na nasze potzeby są w zupełności wystarczające. Pora na domową wersję szorstkich liter! Co to są szorstkie litery? Szorstkie litery to pomoc Montessori z działu edukacji językowej: zestaw płytek z literami o...
Czytaj Więcej

Znacie kidoku? To taka dziecięca wersja sudoku, z ograniczoną ilością cyfr. S. polubił kidoku już prawie pół roku temu i od czasu do czasu do niego chętnie wraca (zawsze ma kilka wydrukownych egzemplarzy do dyspozycji). Radzi sobie z nim bez problemów, może już powoli czas podwyższyć trudność. Ale nie o tym chciałam. Wczoraj zauważyłam, że S. przy wypełnianiu łamigłówek miał trochę problem z...
Czytaj Więcej

Mówiłam już kiedyś, jak bardzo lubię małe lokalne biznesy? Firmy zrodzone z pasji, chęci stworzenia czegoś dobrego i wartościowego, prowadzone przez ludzi z wizją. Chyba już o tym wspominałam. 😉 Dzisiaj chciałabym pokazać wam (jeśli jeszcze jej nie znacie) jedną z takich właśnie firm. Zdradzę również, że na końcu wpisu czeka na was rozdanie. S. ma już prawie 4,5 roku. Pamiętam czasy, kiedy był...
Czytaj Więcej

Bardzo lubię pomoce Montessori. Są piękne, bardzo przemyślane, każdy element w nich użyty ma swój sens. Aż chciałoby się mieć je w domu wszystkie, albo chociaż większość z nich, ale z powodu ich ceny jest to raczej niemożliwe. Przynajmniej w naszym przypadku. Nie ma się co załamywać, próbujemy działać z tym co mamy czy obmyślać pomoce domowej roboty. Dziś chciałabym pokazać wam naszą domową...
Czytaj Więcej

S. ma prawie 3,5 roku i wiele się zmienia. Zmiany w otoczeniu, zainteresowaniach, umiejętnościach. Skończył się ten pierwszy okres 0-3 lata i czuję, że mogę już małe co nieco z niego podsumować. 🙂 Na początku naszej Montessori przygody przeglądałam blogi i zdjęcia przygotowanego otoczenia w domu. Rozwiązania, które by mnie samej chyba nie przyszły na myśl, a później okazały się niesamowicie...
Czytaj Więcej

W ubiegły weekend byliśmy na bardzo sympatycznym rodzinnym wyjeździe. Najmłodszy uczestnik naszego spotkania miał 20 miesięcy i ja postanowiłam zrobić mu mały prezencik. No, cóż powiedzieć, taki trochę montessoriański. 😉 Często znajduję w sieci przepiękne zabawki czy świetne DIY pomysły na które nasz S. jest już za duży i bardzo żałuję, że ich nie mieliśmy. Kiedy przypadkiem natknęłam się na...
Czytaj Więcej

# data[].attributes.attachment_link.description
Pamiętacie naszą domową wersję szorstkich cyfr (taką bez wycinania, klejenia i innych trudnych spraw, za którymi nie przepadam 😉 )? Używamy je już od jakiegoś czasu i stwierdzam, że na nasze potzeby są w zupełności wystarczające. Pora na domową wersję szorstkich liter! Co to są szorstkie litery?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.headline
Książka do nauki czytania Metodą Krakowską/Domana/ Montessori - pdf

# data[].attributes.subject
Książka do nauki czytania Metodą Krakowską/Domana/ Montessori - pdf

# data[].attributes.attachment_link.title
nauka czytania dziela z MN w WWie male litery.pdf

# data[].attributes.headline
Książeczki do nauki czytania Metodą Krakowską/Domana/ Montessori

# data[].attributes.subject
Książeczki do nauki czytania Metodą Krakowską/Domana/ Montessori

# data[].attributes.body
z dziełami sztuki Muzeum Narodowego w Warszawie + wersja anglojęzyczna

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Mam to na końcu języka - dwujęzyczność zamierzona & metoda Montessori, angielski dla dzieci

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Często pada pytanie, dlaczego uczę czytać po polsku, skoro angielski jest językiem wiodącym w naszym domu? Odpowiedź jest prosta - czytanie po polsku jest prostsze. Język polski jest językiem fonetycznym, więc mimo tego, że możemy sobie połamać język na wszystkich chrząszczach, brzęczykach i dżdżownicach, to ich wymówienie jest bardzo przewidywalne.

W przypadku Anglików sprawa się bardzo komplikuje, bo tyle lat obtłukiwali się z Francuzami (od 1066 roku po Wojnę Stuletnią), że blisko jedna trzecia angielskiego słownika ma francuskie pochodzenie. Więcej dla zainteresowanych tu. Skutek tego taki, że angielski jest językiem w dużej mierze niefonetycznym, czyli słowa takie jak almond, scissors czy vehicle wymawiamy inaczej niż piszemy.

Niebawem z pewnością dojdę to tematu czytania po angielsku (zaczynając od podstaw) i będę szykowała więcej materiałów do pobrania, więc proszę, śledźcie uważnie blog. Zapraszam do polubienia profilu facebookowego.

Poniżej krótki opis nauki czytania po polsku i po angielsku. Jeśli chcesz bardziej zgłębić temat, to poniżej są artykuły, w których poruszałam ten temat szerzej:
Nauka czytania po angielsku
Metoda Krakowska
Jak samodzielnie szykować materiały do nauki czytania, czyli rzecz o czcionkach

Nauka czytania po angielsku

W angielskim nauka czytania oscyluje wokół następujących pojęć:

phonics - w potocznym znaczeniu dotyczy nauki rozpoznawania dźwięków w słowach, dzieci są uczone by ze słuchu zidentyfikować dźwięk rozpoczynający słowo

sight words - czyli listę podstawowych słów, które dzieci powinny umieć czytać globalnie (np. the, they, why, who)

consonant blends - zbitki spółgłosek, bez samogłoski w środku. Chodzi o to, by dziecko było w stanie zorientować się jak odczytać np. ng, cr, sc, pl.

digraphs - czyli dwuznaki, samogłoskowe: ai, ou, ie, ow, ee, oo, ey oraz spółgłoskowe: ll, ch, sh, th

phonograms - zestawy liter, które występują wspólnie, by stworzyć jeden dźwięk, np. ough w słowie cough, zwykle dzieciom wprowadza się te zestawy liter osobno. W angielskim to naprawdę nie przelewki, bo english phonogram list obejmuje 44 zestawy (takie, które składają się z 2 do nawet 4 liter).

Tak więc, jeśli chcemy wprowadzić każdy "paradygmat" osobno, to musimy liczyć się z przygotowaniem 65-66 różnych zestawów słów do nauki. Będę to robić niebawem, więc please, stay tuned.

Nauka czytania po polsku

Tu sprawa jest prosta - ja wybrałam Metodę Krakowską, bo dla moich potrzeb wydała się bardzo sensowna. Córka chciała czytać szyldy, tablice rejestracyjne, tytuły książek, czyli wszystko to, co zazwyczaj jest pisane dużymi literami. Obecnie, mając równo 4 lata czyta już samodzielnie Pumę Pimi.
Metoda Krakowska jest metodą symultaniczno-sekwencyjną, czyli łączy w sobie elementy czytania globalnego i elementy czytania sekwencyjnego. Tu najmniejszą wprowadzaną cząstką jest sylaba.
Nie będę się rozwodzić jak uczyć w zgodzie z tą metodą, tylko wymienię listę pomocy, z których regularnie korzystam:

Mam oko na litery A. Mizielińska, D. Mizieliński - uwaga! to jest książka, która działa w 3 językach - polskim, angielskim i niemieckim, służy do wyszukiwania przedmiotów na daną głoskę w ramach dużego obrazku, idealnie kształtuje u dzieci świadomość fonologiczną. To książka, która powinna poprzedzać wszelkie inne działania w kierunku nauki czytania.

- na sam początek, do nauki samogłosek

Kocham uczyć czytać - poradnik dla rodziców i nauczycieli J. Cieszyńska - przewodnik metodyczny

Kocham czytać. Pakiet 18 książek J.Cieszyńska - 18 książek dla dzieci, poprzedzonych wstępem oraz przewodnik metodyczny (wymieniony wyżej)

Sylabami po Krakowie Agata Dębicka-Cieszyńska i Ola Artymowska - całokartonowa książka w stylu Ulicy Czereśniowej z dodatkowymi planszami ze słowami
Seria książek o Tyciu i Pajdzie, aut. Agata Dębicka-Cieszyńska i Ola Artymowska:

Tycio i Pajda w kąpieli; Tycio i Pajda na zakupach; Tycio i Pajda; Tycio i Pajda w kosmosie; Tycio i Pajda nad morzem; Tycio i Pajda zimą
Seria książek o Pumie Pimi, aut. Katarzyna Czyżycka:

Czytanie z dziełami sztuki w tle

W ostatni weekend córa wybyła do Muzeum Narodowego w Warszawie w obstawie dziadków. Upatrzyła sobie swoje ulubione dzieła, które babcia udokumentowała i dzięki temu wiedziałam, o co oprę książeczkę do nauki czytania.

Tak się pięknie składa, że większość muzeów skatalogowała swoje dzieła i udostępnia je na licencjach Creative Commons 0 (czyli uwolnione do domeny publicznej).

Wyszukiwanie jest bajecznie proste, zobaczcie sami:
Katalog cyfrowy zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie
jeśli jesteście głodni większej liczby dzieł sztuki to polecę:
Wielki spis baz danych zbiorów światowych muzeów
Holenderskie zbiory Rijksmuseum
Google Art Project - tu akurat przykładowo Utagawa Hiroshige
Przy okazji zareklamuję darmowe PDFy Muzeum Narodowego w Warszawie - są to przewodniki po kolekcjach muzeum. Są wersje dla dorosłych i dla dzieci oraz... uwaga.. wersje polskie i angielskie!
Moje książki do nauki czytania po polsku (Metoda Krakowska) i po angielsku

Przygotowałam dwie książeczki - polską i angielską. W obu książkach obrazy są te same - pochodzą ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Są to w większości najbardziej rozpoznawalne dzieła z tego muzeum, z kolekcji polskiego malarstwa XIX-wiecznego. Na fali ostatnich zachwytów sztuką, do zbioru trafili: Chełmoński, Gierymski, Boznańska, Axentowicz, Wyspiański... Wszystkie dzieła sztuki są podpisane.

W wersji polskiej, zgodnie z wytycznymi Metody Krakowskiej - duże litery. Zwróćcie również uwagę na niestandardowe I (duże i), charakterystyczne dla tej metody. Dodatkowo wprowadziłam podwójny odstęp pomiędzy słowami, bo zauważyłam, że moje dziecko lepiej sobie radzi z czytaniem przy dużych odstępach. Do tego pojedyncza linia tekstu, duży rozmiar czcionki.

W wersji angielskiej czcionka bezszeryfowa (Century Gothic) i podwójny odstęp pomiędzy słowami. Dzięki temu materiał może być użyty m.in. do nauki czytania globalnego.

Podoba Ci się to co robię? Chcesz być na bieżąco? Jeśli zainteresował Cię ten artykuł, to zapraszam do polubienia mojej strony na Facebooku

# data[].attributes.attachment_link.title
[do druku] Książeczki do nauki czytania Metodą Krakowską/Domana/Montessori z dziełami sztuki Muzeum Narodowego w Warszawie + wersja anglojęzyczna

# data[].attributes.attachment_link.description
Często pada pytanie, dlaczego uczę czytać po polsku, skoro angielski jest językiem wiodącym w naszym domu? Odpowiedź jest prosta - czytanie po polsku jest prostsze. Język polski jest językiem fonetycznym, więc mimo tego, że możemy sobie połamać język na wszystkich chrząszczach, brzęczykach i dżdżownicach, to ich wymówienie jest bardzo przewidywalne.

# data[].attributes.headline
Mam to na końcu języka - dwujęzyczność zamierzona & metoda Montessori

# data[].attributes.subject
Mam to na końcu języka - dwujęzyczność zamierzona & metoda Montessori

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Mam to na końcu języka - dwujęzyczność zamierzona & metoda Montessori, angielski dla dzieci

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Książek o Mikołaju, elfach, latających reniferach (wstaw dowolne zjawisko nadprzyrodzone) jest naprawdę dużo i gdzie nie rzucić okiem, to same się pchają. Wiele z nich jest dobrych, ale chciałam przyjść w sukurs tym, którzy szukają czegoś "innego".

Tym razem pokazuję dwie książki, które polecam w okresie świątecznym i które mają charakter historyczno-naukowy. Pierwsza dotyczy przesilenia zimowego, które przypada dokładnie 2

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori - Mam to na końcu języka - dwujęzyczność zamierzona & metoda Montessori, angielski dla dzieci

# data[].attributes.attachment_link.description
Książek o Mikołaju, elfach, latających reniferach (wstaw dowolne zjawisko nadprzyrodzone) jest naprawdę dużo i gdzie nie rzucić okiem, to same się pchają. Wiele z nich jest dobrych, ale chciałam przyjść w sukurs tym, którzy szukają czegoś "innego". Tym razem pokazuję dwie książki, które polecam w okresie świątecznym i które mają charakter historyczno-naukowy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń. Dlatego dzisiaj chciałabym wam opowiedzieć o rzeczach, które w naszej montessoriańskiej podróży nie są różowe, o rzeczach które są dla mnie trudne i z którymi próbuję się uporać.

Brak wsparcia i samotność

Jednym z powodów, dla których zaczęłam pisać bloga, to próba znalezienia osób, które myślą trochę podobnie jak ja. W swoim otoczeniu nie mam niestety żadnych osób, z którymi mogłabym porozmawiać na mnie bliskie tematy metody Montessori, edukacji alternatywnej czy ogólnie pojętej edukacji. Szczerze mówiąc to niewiele osób z mojego otoczenia wie w ogóle, że prowadzę bloga. 😉 Nie chodzi o to, że się z tym ukrywam, są to jednak tematy, które nie cieszą się wielką popularnością. Większość osób w moim otoczeniu ma zupełnie inne opinie i przekonania dotyczące edukacji niż ja co oczywiście jak najbardziej szanuję. Nie jestem osobą, która komukolwiek próbowałaby wciskać swoje opinie czy przekonywać do swoich racji. Dlatego przyjęłam zasadę, że w rozmowach nie zaczynam nigdy tematów rodzicielskich czy dotyczących edukacji. Jeśli się mnie ktoś coś zapyta, zawsze chętnie odpowiem, ale sama tych tematów nie rozpoczynam. To, że pewne rzeczy robimy inaczej widać w różnych rzeczach i chętnie o tym opowiem, jak się mnie ktoś o to zapyta (ale tylko wtedy 😉 ).

Miło jednak jest mieć w otoczeniu osoby podzielające moje poglądy czy wizję. Ludzi, z którymi można byłoby pogadać na wspólne tematy. Ja niestety tak nie mam i bardzo mi tego brakuje.

Potrzeba tłumaczenia się

Już słyszałam naprawdę różne rzeczy: że Montessori zabiera dzieciom dzieciństwo, że jest to wychowanie bez jakichkolwiek granic, że tych granic jest za dużo i nie ma wolności itp. Zawsze kiedy słyszę takie argumenty czuję potrzebę stanąć w obronie pani Marii 😉 i na spokojnie wytłumaczyć kilka rzeczy. Że nie, dzieciństwa absolutnie się nie zabiera i że owszem, że granice są! Tyle mitów i nie do końca prawdziwych przekonać krąży, że trudno nadążyć. Nikogo nie chcę przekonywać, że metoda Montessori jest taka super, że każdy powinien kroczyć tą drogą. Nie. Każdy ma wolność, swoje przekonania i wizje i tak powinno być. Warto jednak, żeby te opinie były założone na prawdziwych informacjach.

Brak pomocy i materiałów

O tym, że pomoce Montessori są drogie chyba nie muszę mówić. Są, i to okropnie. Oczywiście, że chciało by się je mnieć wszystkie albo przynajmniej większość. Ale niestety nie da się. Nie będę narzekać, dlatego że nic mi to nie pomoże. Próbuję natomiast radzić sobie z tym co mam czy robić różne rzeczy samodzielnie ( globus czy ruchomy alfabet na przykład 🙂 ). Pomoce są tylko jedną z części metody Montessori, ważne jest też przygotowane otoczenie czy sposób pracy z dzieckiem. Można również realizować swoje pomoce trzymając się zasad metody Montessori (izolacji trudności, samokontroli itp.) czyli po prostu jakoś sobie radzić z tym co się ma. 🙂

Trudność w zdobywaniu informacji

Nie mam niestety możliwości uczestniczyć w żadnym kursie metody Montessori. Wszystko, co do tej pory się nauczyłam, nauczyłam się samodzielnie. Przeczytałam większość mnie dostępnych książek o metodzie Montessori (autorstwa samej Marii Montessori czy też innych autorów) po polsku, czesku, angielsku czy włosku. Próbuję cały czas się dokształcać, zdobywać wiedzę na tematy, które obecnie mnie interesują. Nie ukrywam, że czerpię z tego przyjemność (jakby tak nie było na dłuższą metę nie byłabym w stanie tego robić 😉 ), tematy edukacji od zawsze były mi bliskie. Nie ukrywam też, że łatwo nie jest. Chętnie wybrałąbym się na kurs, chętnie uczyłabym się wspólnie z innymi osobami a nie sama wieczorami ale jest jak jest i muszę sobie radzić. 😉

Muszę przyznać, że najtrudniejsza do pokonania z powyżej wymienonych rzeczy jest zdecydowanie samotność. Każdy potrzebuje swojej wioski, ludzi, którzy nadają na tych samych falach. Nie jest łatwo robić rzeczy inaczej, szczególnie w tak homogenicznym otoczeniu w jakim ja jestem. Ale głęboko wierzę, że to ma sens.

A może wy też macie podobnie? Może walczycie z podobnymi rzeczami, przemyśleniami, trudnościami? Przesyłam wam wirtualne wsparcie! 🙂 Jakby coś, zawsze możecie do mnie napisać. 😉

PS: Zerknijcie też na ten wpis pt. Dom z Montessori - ta druga strona medalu Kasi z bloga Za dzieckiem. Ze wszystkim się tam zgadzam!

# data[].attributes.attachment_link.title
Montessori w domu - z czym najbardziej walczę

# data[].attributes.attachment_link.description
W większości próbuję pisać wpisy jak najbardziej pozytywne. Trochę pokazać, jak to u nas wygląda, trochę może zainspirować czy podzielić się naszą pracą. Nie chcę jednak, żebyście odnieśli wrażenie, że u nas wszystko działa bez zarzutów, trudniejszych momentów, przemyśleń.

# data[].attributes.attachment_link.title
Odkrycie dziecka - O metodzie Montessori w edukacji domowej

# data[].attributes.attachment_link.description
O metodzie Montessori w edukacji domowej

# data[].attributes.headline
Montessori dla każdego - samodzielnie odkryj świat

# data[].attributes.subject
Montessori dla każdego - samodzielnie odkryj świat

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Transkrypt

1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI

2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura. 17

3 3 1. Życie Marii Montessori tło historyczne i wpływy środowiskowe Koniec wieku XIX i początek XX to bardzo trudny okres w dziejach włoskiego narodu. Pomimo politycznego zjednoczenia nadal utrzymywały się w kraju rażące różnice między północą, a południem, miastem i wsią, bogatymi i biednymi. Elita nadal miała decydujący głos w sprawach państwa. Ogromna liczba robotników i chłopów żyła w nędzy. Coraz więcej ludności napływało ze wsi do miast za chlebem, szukając pracy w nowo powstałych fabrykach i zakładach pracy. Bardzo szybko zaczęło brakować mieszkań jak miejsc pracy. Powstawały dzielnice nędzy. Wiele dzieci było zmuszone do podjęcia pracy. Szkoła stała się udziałem dzieci tylko z rodzin lepiej sytuowanych. Mimo iż, w 1859 roku wyszła ustawa nakazująca powszechny obowiązek szkolny, to jednak w 1860 roku trzy czwarte wszystkich mieszkańców mających ponad 10 lat nie umiało pisać, ani czytać. W dobie tak trudnej sytuacji społeczno- politycznej przyszło żyć, działać i pracować Marii Montessori. Maria Montessori przyszła na świat w 1870 w Chiaravalle, w prowincji Ancona we Włoszech. Jej ojciec Alessandro Montessori ( ), był urzędnikiem finansowym w Watykanie i pracował jako inspektor w przemyśle solnym i tytoniowym. Później objął urząd inspektora w zarządzie finansowym Romagny. W Chiaravalle kontrolował tamtejszy przemysł tytoniowy, gdzie poznał swoją przyszłą żonę. W młodości walczył w wojnach narodowo- wyzwoleńczych. Studiował arytmetykę i retorykę. Matką Marii była Renilde Stoppani ( ). Pochodziła z rodziny właścicieli ziemskich i była bratanicą sławnego przyrodnika Antonio Stoppaniego. Była kobietą otwartą i zainteresowaną nowościami, chociaż

4 4 żyła w kręgu rodziny. Maria w matce znalazła sojuszniczkę swych poczynań. W 1873 państwo Montessori przeniosło się do Florencji, a w 1875 do Rzymu. Dla matki Marii było to prawdziwe błogosławieństwo. Rzym stwarzał optymalne możliwości kształcenia, gdyż był przepełniony uniwersytetami, teatrami, muzeami. W wieku sześciu lat Maria rozpoczęła edukację w szkole publicznej. Ponieważ miała skłonności do nauk przyrodniczych i matematycznych, w wieku trzynastu lat nie podjęła nauki w tradycyjnym gimnazjum, lecz w szkole, gdzie kładziono nacisk na nauki techniczne i przyrodnicze. Młoda Maria Montessori od najmłodszych lat była wdrażana do społecznej odpowiedzialności. Codziennie otrzymywała określoną pracę do wykonania na rzecz innych, np. robiła na drutach rzeczy dla biednych, chodziła na spacery z upośledzoną dziewczynką z sąsiedztwa. Drobne czynności wykonywała z radością i ochotą, co znajdzie później odbicie w jej pedagogice. Maria Montessori, mimo sprzeciwu ojca i utrudnień chciała podjąć studia medyczne zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Gdy została odrzucona podjęła studia przyrodnicze i matematyczne, które ukończyła egzaminem w 1892 roku otrzymując,, Diploma di licenza, świadectwo uprawniające do rozpoczęcia studiów medycznych. Raz poniżona zwróciła się z prośbą o protekcję do osobistości państwowych, a nawet do samego papieża Leona XIII. To właśnie on poparł jej prośbę i otworzył przed nią drzwi akademii medycznej. Maria Montessori była pierwszą kobietą studiującą medycynę, co wzbudziło olbrzymią sensację. Dla Marii nastał ciężki okres, by wytrzymać w tym męskim fachu. Oczy profesorów i studentów niemal bez przerwy były zwrócone na młodą studentkę. Wszyscy oczekiwali na jej pierwszą oznakę słabości. Pomimo oficjalnej zgody na studiowanie była dyskryminowana. Do sali wykładowej mogła wejść, kiedy weszli wszyscy

5 5 studenci. Razem z mężczyznami nie mogła dokonywać sekcji zwłok. Sama, wieczorami w obecności damy do towarzystwa musiała pracować nad anatomią człowieka. Aby znieść zapach środków konserwujących zwłoki, wynajęła mężczyznę, który stał obok niej i palił fajkę. Przed końcem studiów medycznych skierowała swoje zainteresowania w stronę pediatrii i psychiatrii. W 1897 roku zakończyła studia medyczne olśniewającym wynikiem- na 110 punktów otrzymała 105. Odtąd pierwszej lekarce we Włoszech poświęcono bardzo dużo uwagi, informowały o niej wszystkie ówczesne gazety w całej Europie. W tym samym roku została wybrana na delegatkę do reprezentowania swego kraju na Wielkim Kongresie Kobiet w Berlinie. W następnych latach pracowała w szpitalu w Rzymie oraz prowadziła własną praktykę lekarską. Leczyła nie tylko ciało, ale duszę. Zawsze była wrażliwa i otwarta na cierpienia i żale pacjentów. Od 1897 podjęła pracę jako asystent ochotnik w klinice psychiatrycznej. Tam natrafiła na grupę dzieci upośledzonych umysłowo, które stłoczone były w jednym pokoju i pozostawione bez opieki. Los tych dzieci głęboko wzruszył Montessori. Zaczęła studiować dzieła francuskich lekarzy: Jeana- Marca Gesparda Itarda oraz jego ucznia Edouarda Seguina. Zapoznała się z metodami, które miały pomóc godniej żyć dzieciom upośledzonym i głuchoniemym. Domagała się urządzenia specjalnych szkół dla dzieci upośledzonych umysłowo. Maria Montessori była aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi Dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych, a w 1899 roku została powołana do wykładania na uczelni kształcącej nauczycieli. W 1900 roku została dyrektorem instytutu kształcącego nauczycieli do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Wreszcie mogła udowodnić, że w istocie dzieci niepełnosprawne były bardzo pojętne. Próbowała ćwiczyć percepcję i sprawność dzieci, podając im między innymi różnego rodzaju cylindry, które miały zostać umieszczone przez nie w pasujących do nich

6 6 zagłębieniach. Ciągle dobierała zapachy, kształty i kolory polecając dzieciom je porównywać i porządkować. W 1901roku nagle pozostawiła swój instytut. Przyczyną tego były narodziny jej nieślubnego syna, którego oddała na wychowanie. Często jednak go odwiedzała, a gdy dorósł towarzyszył jej w wykładach. W 1906 roku otrzymała niezwykłą propozycję. Miała zająć się opieką biednych dzieci, podczas nieobecności ich rodziców. Wielu jej przyjaciół nie mogło się pogodzić z faktem, że lekarz i wykładowca ma zostać zwykłą kierowniczką. 6 stycznia został otwarty pierwszy dom dziecięcy w San Lorenzo. Montessori zaprojektowała małe stoły i krzesełka dopasowane do wzrostu dzieci, zorganizowała zabawki, przybory do pisania, malowania. Jako wychowawczyni, została zatrudniona kobieta, którą Montessori pouczyła o sposobie użycia materiałów dydaktycznych i opieki nad dziećmi. W ten sposób mogła dalej pracować jako wykładowca, chociaż często odwiedzała dom. Uczyła dzieci nie tylko posługiwania się materiałami dydaktycznymi, ale ćwiczyła umiejętności niezbędne w życiu codziennym. W celu nauczania czytania i pisania wymyśliła zestaw liter z papieru ściernego. W ciągu kilku tygodni dzieci nauczyły rozpoznawać się litery, nawet sylaby, czy zdania. Natomiast w nauce czytania pomagały karteczki z nazwami wyrazów naklejonych na odpowiednich przedmiotach. Ponieważ Maria Montessori była nie tylko pedagogiem, ale lekarzem, w związku z tym dbała o swoich wychowanków pod tym względem. Przeprowadzała regularnie badania lekarskie, przygotowywała propozycje zdrowego odżywiania, projektowała przyrządy gimnastyczne. Swoją pracę pedagogiczną prowadziła nie tylko we Włoszech, ale i za granicami kraju. Tak więc na wielką skalę wprowadzała swój system wychowania i kształcenia w USA. Odwiedzała szkoły, wygłaszała referaty, prowadziła kursy.

7 7 Z Ameryki nie wróciła do rodzimych Włoch, lecz zamieszkała w Barcelonie, a w 1936 roku w Holandii. W krajach tych funkcjonowało wielkie grono zwolenników jej idei. W Holandii istniał ponad 200 szkół Montessori, także dla dzieci starszych. W 1939 roku wyruszyła do Indii. Mahatma Ghandi i Rabindranath Tagore byli zachwyceni jej ideami. Pomimo wojny pracowała nieustannie i wykształciła ponad 1000 nauczycieli. W 1946 roku powróciła do Holandii, do swego domu w Amsterdamie. Jej energia twórcza pozostawała nadal niewyczerpana i pomimo swego wieku prowadziła kursy i publikowała. Jeszcze raz podjęła podróż do Indii i Pakistanu. Została wysunięta kandydatura do Pokojowej Nagrody Nobla. Zmarła roku w Nordwijk w Holandii. 2. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI 2.1. Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiczna Marii Montessori obejmuje cały rozwój dziecka, poczynając od narodzenia aż do wkroczenia w wiek dorosły. Osobowość człowieka pojmuje jako jedność. Jej pedagogika jest bezpośrednio skierowana na dziecko wraz z jego potrzebami, na jego spontaniczność, aktywność, samostanowienie oraz dążenie do niezależności od dorosłych. Można wyróżnić trzy kwestie: - dzieci potrzebują odpowiednich środków do sensownego rozwoju - dzieci dla prawidłowego rozwoju ich duchowych kompetencji powinny wykonywać ćwiczenia usprawniające ich zmysły - dzieci potrzebują ruchu Celem metody Marii Montessori jest przygotowanie wychowanka do samodzielnego życia przez wspieranie jego potencjalnych możliwości. Twierdziła bowiem, iż dziecko ma własny, naturalny plan rozwoju,

8 8 aktywizowany przez środowisko wychowawcze. Pedagogikę pojmowała jako,, pomoc do życia. Ojciec, matka czy wychowawca mogą pomóc dziełu stworzenia, jednak dziecko w oparciu o działające prawa musi stwarzać się samo.,,pomóż mi to zrobić samemu z tą prośbą zwróciło się kiedyś dziecko do Montessori. To życzenie podawała później często jako główną myśl swojej koncepcji wychowania. Podstawową metodą rozwijającego się dziecka jest obserwacja. W klasach Montessori nauczyciel jest zobowiązany do prowadzenia systematycznej i wieloaspektowej obserwacji dziecka. Do podstawowych technik obserwacyjnych zalicza się: dziennik obserwacji, technikę próbek zdarzeń, technikę próbek czasowych Zasady pedagogiczne Montessorii Rozwojowi społecznemu dzieci kształconych w systemie Marii Montessori sprzyjają zasady pracy dydaktyczno- wychowawczej. Większość tych zasad zapewnia podmiotowy charakter wychowania, dzięki czemu może dokonywać się proces wzrastania i przystosowania dziecka w społeczeństwo i jego kulturę. 1.Zasada indywidualizacji Należy dużą wagę przykładać do obserwacji dziecka, w celu poznania jego rozwoju, określania aktualnych umiejętności, preferencji, zainteresowań, uzdolnień oraz celu dostrzegania i wykorzystania dla stymulacji rozwojuokresów szczególnej wrażliwości na poszczególne rodzaje oddziaływań i momentów gotowości do uczenia się określonych umiejętności. 2. Zasada samodzielności Ta zasada sprzyja dostępności wszystkich materiałów dydaktycznych, znajdujących się w sali. Mają one stałe miejsce na półkach, w specjalnie zaprojektowanych szafkach, skąd dzieci biorą je samodzielnie i odkładają. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, którym materiałem będzie

9 9 pracować. Dziecko wykorzystując materiał, musi rozwiązać samodzielnie zadanie. Nie ma bowiem możliwości naśladowania innego dziecka. Samodzielności sprzyja również własny stolik każdego dziecka, a także opracowanie materiałów zgodnie z zasadą izolacji i stopniowania trudności oraz możliwości dokonania samokontroli. Wbudowanie kontroli błędów w materiał dydaktyczny służy uniezależnieniu się dziecka od dorosłych, a także kształtowaniu się jego osobowości, a zwłaszcza zdobywaniu poczucia wiary w siebie, umiejętności analizy i oceny własnego działania, rozwijaniu wewnętrznej motywacji do działania. Świadomość możliwości popełnienia błędu i szacunek do osób je popełniających dostarcza dzieciom duchowej wolności, zmienia relacje między nimi, a nauczycielem w bardziej partnerskie. 3. Zasada wolności i swobody działania Dzięki niej dziecko może zredukować swoją zależność od dorosłych i rozwinąć własną autonomię. Zasada ta odnosi się do wyboru przez dziecko rodzaju aktywności oraz jej przedmiotu: czasu, miejsca i formy pracy oraz sposobu jej wykonania. Prawo dziecka do wyboru zadań, ról, partnerów działania kształtuje poczucie odpowiedzialności za siebie oraz poczucie wpływu. Oba te doświadczenia są podstawą kształtowania się u jednostki poczucia,,przyczynowości osobistej, podstawowego kryterium podmiotowości Kara a nagroda Maria Montessori przyznawała prawo do błędu wszystkim ludziom. Wiele z nich człowiek naprawia błędy metodą prób i błędów. W ten sposób stale zdobywa nowe wiadomości i umiejętności niezbędne do zrozumienia popełnianych omyłek. Rozpoznanie błędu a nie kara prowadzi do jego usunięcia. Kara stanowi rodzaj poniżania, znieważa człowieka i ubliża jego godności. Szkolny system kar i nagród odrywa uwagę dziecka od zadań

10 10 edukacyjnych i kieruje ją w stronę ewentualnych konsekwencji wykonania bądź niewykonania pracy. Elementem motywującym do nauki staje się prawdopodobieństwo otrzymania kary lub nagrody. Ponadto kary i nagrody wpływają rywalizację, współzawodnictwo, arogancję, donosicielstwo, zazdrość. Nie znaczy to, że w systemie Montessori rezygnuje się z nagród. Są one jednak natury wewnętrznej, a nie zewnętrznej. Nagrodą staje się satysfakcja dziecka z dobrze wykonanego zadania. Zadowolenie wzrasta, gdy nauczyciel lub koledzy okazują zainteresowanie i solidarność z jego pracą. Kontrola błędu kryje się w materiale dydaktycznym, kontroli koleżeńskiej lub nauczycielskiej. Kiedy dzieci nauczą się nimi posługiwać, zrozumieją ideę samokontroli, a to pozwoli im osiągnąć perfekcję, posłuszeństwo i dyscyplinę. Dyscypliny wg Montessori nie osiąga się przymusem czy nakazem. Dziecko stanie się posłuszne, gdy ukształtuje świadomą siłę woli i samo będzie mogło decydować o swoim zachowaniu Rola nauczyciela Maria Montessori nauczyciela widzi jako pomocnika dziecka w jego uczeniu się. Nauczyciel, który zaakceptuje dziecko jako istotę żywą i pełną aktywności, jest w stanie zejść na drugi plan, daje wyzwalającą się energię do działania. Według niej dobrego pedagoga powinien cechować spokój, miłość, cierpliwość i szacunek do dziecka. Głównym zadaniem nauczyciela jest przygotowanie otoczenia; sala lekcyjna ma być przygotowana ujmująco, a zarazem funkcjonalnie oraz powinna gwarantować zewnętrzny ład i porządek Maria Montessori określiła zadania pedagogów w 12 punktach: 1. Nauczyciel ma obowiązek materialnego porządku: precyzyjnie pielęgnować otoczenie tak by było ono zawsze czyste i uporządkowane;

11 11 2. Nauczyciel powinien uczyć korzystać z pomocy dydaktycznych; 3. Nauczyciel jest aktywny, kiedy zaznajamia dziecko z otoczeniem, a pasywny, kiedy to zaznajomienie nastąpiło; 4. Powinien obserwować uczniów, aby ich siły nie marnowały się na szukanie pomocy lub prośba o pomoc; 5. Musi spieszyć z pomocą tam, gdzie jest potrzebny; 6. Powinien słuchać i odpowiadać, kiedy jest do tego zapraszany; 7. Ma respektować pracujące dziecko bez przerywania mu; 8. Powinien akceptować ucznia, który popełnił błąd bez poprawiania go 9. Powinien akceptować dziecko wypoczywające lub obserwujące pracę innych bez przymuszania go do działania; 10. Powinien takiemu dziecku pomóc, proponując mu przedmioty, które ono już raz odrzuciło, sugerując czego ono jeszcze nie zrobiło oraz gdzie popełniło błąd; 11. Dziecku poszukującemu powinien dawać swoją obecność, a temu które zajęło się konkretną pracą, nie może przeszkadzać; 12. Nauczyciel ukazuje dziecku, że jego praca jest zakończona, że dobrowolnie wyczerpał swoje siły i milcząco ofiarowuje mu swoją duszę jak duchowy przedmiot; Nauczyciel podejmuje nową rolę. Nie jest centralnym punktem głównym organizatorem lekcji, lecz pomocnikiem w uczeniu się. Jak już wspominałam nauczyciel jest zobowiązany do systematycznej, gruntowej obserwacji dziecka oraz zanotowania postępów w nauce. Notatki są niezbędne, aby nie stracić orientacji jak i z kim poszczególne dziecko chętnie pracuje, których dziedzin nauki unika, a które lubi. Obok obserwacji uczniów, nauczyciel może indywidualnie poświęcić się pojedynczemu uczniowi. Jednak należy zachować pewne zasady. Dziecku, które pochłonięte jest pracą, nie należy jej przerywać dodatkowymi pytaniami typu:,, Dasz sobie radę?,,, Orientujesz się w tym?. Nauczyciela powinna

12 12 w tym momencie cechować powściągliwość i pozwolić dziecku na pracę w spokoju, bez wtrącania się. Zadaniem nauczyciela jest być pomocnikiem dziecka, obserwować jego rozwój, a w odpowiednich momentach wysuwać właściwe propozycje, jeżeli jest to konieczne, służyć pomocą. Wymaga to dokładnej znajomości dziecka i wrażliwych faz jego rozwoju Wychowanie religijne W pedagogice Marii Montessori ważne miejsce zajmuje wychowanie religijne. Skąd bierze się zainteresowanie religią? Odpowiedź jest prosta. Otóż wprost z obserwacji zachowań dziecka i próby zrozumienia jego tajemnicy. Tajemnicą jest ukryta w dziecku siła życia, przejawiająca się gotowością do zdobywania konkretnych umiejętności. Dziecko we właściwym czasie dla siebie zaczyna chodzić, mówić, nawiązywać kontakty społeczne, a także zaczyna być chłonne na religię. Religia bowiem zawiera odwieczne pytania człowieka o sens życia, pragnienia całościowego zrozumienia otaczającej rzeczywistości. Dzieła Montessori przepełnione są obrazami, postaciami, opowiadaniami z biblii. Według niej nauczanie religii dla małego człowieka nie może się zaczynać od wyjaśnienia pojęć abstrakcyjnych. dziecko powinno uczyć się jej przez odpowiednio przygotowane otoczenie, materiał dydaktyczny oraz własne działanie. Aby umożliwić rozwój religijny utworzyła tzw.,,atrium, które opisuje w następujący sposób:,, Atrium nie jest kaplicą, lecz miejscem wyznaczonym dla wychowania religijnego. Jest ono jak gdyby przedsionkiem kościoła. Atrium nie powinno być miejscem, gdzie dzieci tylko siedzą, lecz powinno być to pomieszczenie, w którym cisza i skupienie oraz możliwość wykonania pewnych czynności pozwolą zdobyć dziecku określone wiadomości. Szczególne znaczenie posiadają działania, które odpowiadają

13 13 ćwiczeniom z życia codziennego. Miejsce to powinno być wyposażone w stół nakryty białym obrusem, na którym stoi krzyż i świeca, wizerunek Matki Boskiej czczonej w danym kraju, a także Pismo Święte, książki, albumy o tematyce religijnej. Tajemnice wiary dzieci poznają za pomocą odpowiednio przygotowanego materiału dydaktycznego i wybranych cytatów biblijnych. Katechezy podzielone są na tematy wg kalendarza liturgicznego. Nauczyciel nie wyprzedza odpowiedzi dzieci, a pomaga im w samodzielnych obserwacjach, czekając na ich własne odkrycia. Ne żądamy nie oczekujemy od dziecka zbyt wiele, lecz pamiętamy, że dzieci w wieku od 3 do 6 lat cechują się nie tylko wielką wrażliwością, ale także zdolnością rozumienia rzeczy o wiele głębszą niż sądzimy. 3. SYSTEM MARII MONTESSORI W POLSCE W Polsce metoda Marii Montessori wywarła duży wpływ na kształtowanie się całego systemu wychowania przedszkolnego w okresie międzywojennym. Mimo szerokiego rozpropagowania systemu, żadna placówka nie pracowała opierając się wyłącznie na jej poglądach. Główne przeszkody to brak funduszy na odpowiednie urządzenie pomieszczeń i ich wyposażenie w pomoce dydaktyczne. Niemniej jednak ówczesne przedszkola wykorzystywały wiele wskazówek włoskiej lekarki. Do najistotniejszych można zaliczyć: wyposażenie przedszkoli w meble i sprzęt dostosowane do wieku i wzrostu dziecka. Zastąpiły one ławki, które dotąd stanowiły podstawowe umeblowanie polskich ochronek. większą dbałość o czystość i odpowiednie warunki sanitarne wzbogacenie treści zabaw i zajęć, także form pracy na korzyść aktywnych inspirujących aktywność twórczą dziecka

14 14 upowszechnienie pomocy dydaktycznych, głównie przeznaczonych dla rozwoju poszczególnych zmysłów zwrócenie uwagi na przestrzeganie ładu i systematyczności we wszystkich czynnościach wychowawców i wychowanków współpraca z lekarzem i rodzicami dbałość o rozwój fizyczny przejście od pełnienia funkcji opiekuńczo- wychowawczej do funkcji opiekuńczo- kształcącej Wejście w życie ustawy jędrzewiczowskiej z 1932 roku zmieniło cele i zadania stawiane placówkom wychowania przedszkolnego II Rzeczpospolitej. Przedszkola stały się zakładami dydaktycznowychowawczymi, zajmującymi się wychowaniem fizycznym, moralnym i umysłowym. Konsekwencją tego było odrzucenie koncepcji Montessori. Po latach zapomnienia teoria Montessori przeżywa renesans. Nauczyciele podejmują próby pracy wg jej założeń. Powstają przedszkola i szkoły montesoriańskie, m. in. w Lublinie, Łodzi, Warszawie, Przemyślu, Jarosławiu. Spotkania rad pedagogicznych, dyskusje na temat pracy wg Montessori spowodowały początkowo ogromne zainteresowanie, które w następnych latach jednak spadło. Przyczyn należy się dopatrywać w tym, że metoda wydała się zbyt kosztowna. Trudności dotyczyły: wyposażenia placówek w oryginalny sprzęt, duża odległość od ośrodków akademickich, wspomagających nauczycieli w codziennej pracy. Dokonująca się reforma systemu edukacyjnego w Polsce wprowadziła wiele zmian w sposobie nauczania i wychowania. Pozostawia nauczycielom dużą swobodę w zakresie doboru metod i form pracy. Kształtuje zachowania twórcze nauczycieli. To nauczyciel pomaga opanować dziecku jego troski, lęki czy wątpliwości. Dzieci będą odsłaniały swoje wnętrze, ukazywały swoje prawdziwe problemy i wątpliwości. Mogą to być problemy przeżywane

15 15 w sposób dramatyczny, dlatego ważne jest, aby nauczyciel prowadził zajęcia delikatnie, subtelnie. Żadne pytanie nie może zadziwić, ani rozśmieszyć. Niezależnie od światopoglądu czy oceny należy uszanować wypowiedź dzieci. To dzieci pokażą nam, czego oczekują, co jest im naprawdę potrzebne. 4. METODA MONNTESSORI A EDUKACJA DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH W 1897 roku Montessori podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Dzięki rozważaniom psychologicznym doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i że wymagają one odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnych metod pracy. Do zalet Metody Montessori, istotnych dla edukacji dzieci niepełnosprawnych możemy zaliczyć: nauczyciel z troskliwością odnosi się do dziecka proponując mu zajęcie się pomocami dydaktycznymi nauczyciel wprowadza liczne ćwiczenia praktyczne, związane z kształceniem zaradności i współżycia w środowisku stwarza dziecku warunków do podejmowania samodzielnej decyzji odnośnie czasu zajmowania się daną pracą uznaje zasadę akceptacji i życzliwości, wszechstronnej poglądowości i przykładu oraz wszechstronnej pomocy i indywidualizacji nauczyciel stosuje nauczanie wielozmysłowe, które jest warunkiem niezbędnym do powstawania skojarzeń w procesie uczenia się wspomaga rozwój ruchowy. Ćwiczenia rewalidacyjne oddziałujące na zmysły mogą uaktywnić sferę ruchową i powinny być połączone z innymi rodzajami zajęć

16 16 pomoce dydaktyczne są atrakcyjne i zachęcają do wytrwałości w pracy możliwość dostosowania materiału montessoriańskiego do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Część materiału może być stosowana bez przeróbek. W przypadku stosowania go przez dzieci niewidome, zmiana kolorów na zróżnicowaną fakturę lub alfabetu czarno drukowanego na alfabet Braille a jest mechaniczna, przy zachowaniu określonych reguł. W metodzie Montessori, przy wykonaniu niektórych ćwiczeń, zaleca się dzieciom pełnosprawnym przesłonięcie oczu specjalną czarną opaską. Trudności wynikające z ograniczeń motorycznych lub koordynacji ruchowej, pokonuje się poprzez zastosowanie elementów spajających, które ułatwiają stabilizację poszczególnych części. Pedagogika Specjalna Montessori jest doskonałym instrumentem integracji. Wspieranie dziecka przy zintegrowanym wychowaniu dotyczy nie tylko czynności życia codziennego, ale przede wszystkim odnosi się do rozwoju społecznego. Pedagogika Specjalna Montessori zakłada wczesną integrację społeczną, obejmującą środowisko rodzinne i przedszkolne, zaś później szkolne. W terapii indywidualnej rodzice otrzymują wyraźne wskazówki co do leczenia. Celem jest przeniesienie najmniejszych efektów uczenia się czynności życiowych do środowiska domowego. Efektywne wspieranie rozwoju społecznego poleca od terapii małych grup. Celem tej terapii jest kształtowanie umiejętności komunikacyjnych dzieci upośledzonych oraz wskazanie rodzicom, w jaki sposób mogą wpłynąć na skuteczna integrację swych dzieci w środowisku rodzinnym i sąsiedzkim. Metoda Montessori sprawdziła się również podczas integracji dzieci przedszkolach. Wzajemna pomoc wśród maluchów pojawia się spontanicznie, przez co rozwija się samodzielność dziecka. Natomiast w szkole dzieci upośledzone są tak samo promowane jak dzieci uzdolnione.

17 17 Ponieważ w metodzie Montessori nie ma klas wg roczników, społeczne procesy uczenia się wysuwają się na plan pierwszy i są uzależnione od wieku i doświadczenia dziecka. LITERATURA: 1. Badura- Strzelczyk G., Pomóż mi to zrobić samemu, Kraków Baran Z., Cyran A., Mamara Z., Pedagogika Marii Montessori a wychowanie społeczne, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 nr 6, s Bednarczuk B., Ocena pracy dziecka wg Montessori, w: Edukacja i dialog, 2002/ 7, s Guz S., Metoda Montessori a zachowania społeczne dzieci, w: Wychowanie w Przedszkolu, 2002 / 9, s Jordan J, Pomóż mi zrobić to samodzielnie, Warszawa 2002

# data[].attributes.attachment_link.title
KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI - PDF Free Download

# data[].attributes.attachment_link.description
1 KONCEPCJA PEDAGOGICZNA MARII MONTESSORI 2 2 SPIS TREŚCI: 1.0. Życie Marii Montessori.3 - tło historyczne i wpływy środowiskowe 2.0. Główne założenia pedagogiki Marii Montessori Koncepcja pedagogiki Marii Montessori Zasady pedagogiczne Montessori Kara a nagroda Rola nauczyciela Wychowanie religijne System Marii Montessori w Polsce Metoda Montessori a edukacja dzieci niepełnosprawnych...15 Literatura.

# data[].attributes.headline
  10 ważnych faktów    na temat przedszkola Montessori

# data[].attributes.subject
  10 ważnych faktów    na temat przedszkola Montessori

# data[].attributes.attachment_link.title
10 ważnych faktów na temat przedszkola Montessori

# data[].attributes.attachment_link.description
Przedszkole Montessori oferuje bardzo spójny model wychowania i edukacji dzieci. Metoda wychowania przedszkolnego według włoskiej lekarki i pedagog Marii Montessori znacznie różni się od oferty tradycyjnych przedszkoli. W Polsce jest kilkadziesiąt placówek jej imienia, w tym szkoły Montessori i żłobki Montessori. Ta metoda ma zwolenników na całym świecie. Podpowiadamy, dlaczego!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Metoda Montessori nazwana na cześć pionierki tej metody wychowawczej Marii Montessori. Już ponad 100 lat Maria założyła w Rzymie szkołę, w której przez około 50 lat pracowała z różnymi dziećmi. Obserwacja i zindywidualizowane podejście pozwoliło jej na stworzenie nowej pedagogiki.
Dzieci montessoriańskie to dzieci, które są samodzielne, budują wiarę w siebie, patrzą z ufnością na świat, są skoncentrowane na swoich zadaniach, chętne do pomocy i nie poddają się. Są to dzieci, które wiedzą co to szacunek i honor, a także potrafią to wyrazić wobec siebie i innych.

„Edukacja nigdy więcej nie powinna być w głównej mierze przekazywaniem wiedzy, ale musi przyjąć nową formę, szukając uwolnienia dla ludzkich możliwości". Dr Maria Montessori

„Uczyłam się dziecka. Wzięłam to, co dziecko mi przekazało, i wyraziłam to, i tak powstała metoda zwana metodą Montessori". Dr Maria Montessori

Montessori zauważyła, że dzieci w różnych grupach wiekowych znacząco różnią się sposobem w jaki podchodzą do świata. Dzieci od urodzenia do 6 roku życia to odkrywcy, którzy pochłaniają wszystko co znajdzie się na ich drodze- język, kulturę, religię, zwyczaje itp. Za to pomiędzy 6, a 12 rokiem życia dziecko zaczyna świadomie poznawać świat. Kieruje się swoją wyobraźnią i abstrakcyjnym myśleniem żeby poznać jeszcze więcej. Okres pomiędzy 12 a 18 rokiem życia stanowi czas próby odnalezienia się w społeczeństwie, oceny i rozwijania umiejętności społecznych. Po 18 roku życia, stając się specjalistami w jakiejś dziedzinie, dorośli ludzie rozpoczynają współtworzenie świata.
Założenia pedagogiki według Marii Montessori:

uczenie przez działanie: dzieci zdobywają wiedzę, kompetencje, umiejętności i doświadczenie poprzez własną spontaniczną aktywność; nauczyciele nie narzucają dzieciom działań, ale współpracują w procesie wychowawczym,

samodzielność: dzieci samodzielnie podejmują decyzję dotyczącą miejsca, rodzaju i czasu pracy; decyzja jest indywidualna lub podejmowana razem z partnerem; w ten sposób dzieci kształcą swoje indywidualne zdolności i nabierają doświadczenia w prawdziwej ocenie własnych umiejętności,

koncentracja: dzieci uczą się dokładności i systematyczności podczas działania,

lekcje ciszy: dzieci nabierają wprawy w umiejętności pracy w ciszy,

porządek: dzieci nabywają umiejętności utrzymywaniu porządku w swoim otoczeniu,

społeczne reguły: łączenie w grupy dzieci w różnym wieku (zazwyczaj trzy roczniki), co umożliwia wzajemne

uczenie się od siebie; wykształcenie świadomości, że nie wolno przeszkadzać, ranić i niszczyć,

obserwacja: to podstawowa zasada umożliwiająca dorosłym zapoznanie się ze światem dziecka; wychowawca powinien z baczną uwaga i dużym szacunkiem obserwować dziecko, aby zauważyć ewentualne przeszkody w rozwoju; obserwacja daje możliwość bycie przewodnikiem dziecka

indywidualny tok rozwoju: każde dziecko powinno rozwijać się według indywidualnych możliwości i własnego tempa, powinno podejmować tylko te zadania, do których jest już przygotowane; każde dziecko zasługuje na życzliwość, uwagę i indywidualną opiekę wychowawcy.
(Fragment: Systemy wychowawcze, cz.2 - pedagogika Montessori, Maria Tyczyńska)

Różnica pomiędzy metodą Montessori a tradycyjną edukacją
W klasach albo grupach Montessori dzieci poznają świat i uczą się go poprzez wszystkie pięć zmysłów, nie tylko słuchając, obserwując czy czytając. Dzieci według własnego plany uczą się tego na co teraz maja ochotę wybierając z wielu możliwości. W pewnym sensie same wyznaczają kierunek swojego rozwoju, ale najważniejsze, że proces uczenia się staje się dla nich satysfakcjonujący. Mogą indywidualnie lub w grupie podejmować aktywności, na które mają ochotę.

Uczenie się to proces odkrywania, proces rozwijający koncentrację, motywację, autodyscyplinę i miłość do nauki! W centrum tej metody jest dziecko, dla którego stwarza się odpowiednie środowisko - otoczenie. Przygotowując materiały wpiera się w dzieciach chęć pracy zgodnie z możliwościami i w ich indywidualnym tempie. Przyczynia się to do kształtowania samokontroli i dyscypliny.
W pedagogice Montessori stosuje się podejście bezwarunkowe, czyli bez wyznaczania nagród i kar. Sama Montessori mówiła:

"Jak inni wierzyłam, że aby wpoić w dziecku ducha pracy i pokoju, niezbędne jest zachęcenie go przez pewnego rodzaju zewnętrzne nagrody, które schlebiałyby jego podłym uczuciom takim jak obżarstwo, próżność czy egoizm. Byłam głęboko zadziwiona, kiedy odkryłam, że dziecko, któremu pozwolono na uczenie się, odrzuca te niższe odruchy. Namawiałam wtedy nauczycieli, by wycofali używanie tych pospolitych nagród i kar, które przestały już dawno nadawać się dla naszych dzieci, a następnie zawęzili swoje działanie do delikatnego kierowania tych dzieci do odpowiedniej dla nich pracy".

Powyżej szóstego roku życia dzieci podejmują samodzielne projekty, zbierają informacje, aranżują wycieczki w terenie, organizują wystawy prac, występy artystyczne czy projekty naukowe. Nie ma typowego szczegółowego planu dnia, książek czy ćwiczeń do wypełniania. Kładzie się ogromny nacisk na szacunek dla wyborów dziecka; wszystko pod wspierającym przewodnictwem nauczyciela, który zna swoich podopiecznych i ich możliwości. Dzieci wiele uczą się od siebie nawzajem. Są łączone w grupy w różnym wieku, co spontanicznie sprawia, że starsze dzielą się wiedzą z młodszymi.

źródło: https://dziecisawazne.pl/jaka-jest-roznica-pomiedzy-metoda-montessori-a-tradycyjna-edukacja/

# data[].attributes.attachment_link.title
Metoda Montessori - czyli czym różni się przedszkole Montessori od „tradycyjnego" - Magazyn Dzieci

# data[].attributes.attachment_link.description
Metoda Montessori nazwana na cześć pionierki tej metody wychowawczej Marii Montessori. Już ponad 100 lat Maria założyła w Rzymie szkołę, w której przez około 50 lat pracowała z różnymi dziećmi. Obserwacja i zindywidualizowane podejście pozwoliło jej na stworzenie nowej pedagogiki.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wolontariat Polski Ośrodek Edukacji Montessori

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wczesna edukacja Montessori

kurs z międzynarodową akredytacją MACTE. Dedykowany obecnym nauczycielom lub przyszłym oraz rodzicom pracującym z dziećmi od 2,5 do 6 lat. Kursy prowadzone są w ciągu roku lub w trybach intensywnych w wakacje.

# data[].attributes.attachment_link.title
Polski Instytut Montessori - kursy Montessori dla nauczycieli przedszkolnych i szkolnych według pedagogiki dr Marii Montessori

# data[].attributes.attachment_link.description
Polski Instytut Montessori oferuje profesjonalnie przygotowane i prowadzone programy dla nauczycieli dzieci od 3. miesiąca do 12. roku życia, chcących pracować według pedagogiki dr Marii Montessori. Oferujemy programy przedszkolne - 652-godzinny (w tym 400 godzin praktyk) i szkolne - 252-godzinny, a także dla nauczycieli niemowląt i małych dzieci oraz nauczyciel w starszych klasach szkoły podstawowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Maria Montessori stworzyła filozofię edukacji opartą na miłości,

wolności oraz szacunku do drugiego człowieka.

Fundacja Edukacji Montessori powstała z myślą o kontynuowaniu tych ponadczasowych idei, tak ważnych we współczesnym świecie, aby wychowywać do pokoju.

„Proszę was kochane dzieci, które wszystko potraficie,

abyście razem ze mną budowały pokój na całym świecie i pomiędzy ludźmi."

Maria Montessori była naprawdę niezwykłą kobietą..

Urodziła się 31 sierpnia 1870 r. w Chiaravalle (Włochy). Była jedną z pierwszych kobiet we
które ukończyły studia medyczne. Jej praca z dziećm i niepełnosprawnymi
intelektualnie dała znakomite wyniki.

wydała pierwszą książkę pt: " Il metodo della pedagogica scientifica all' educatione
infantile nelle casa dei bambini" ( pol. wyd. "Domy dziecięce") - opis koncepcji przedszkola i
zarys metody pracy z dziećmi w "przygotowanym otoczeniu".

Wyposażała placówkę w meble i przedmioty przystosowane do potrzeb i wieku dziecka według własnego projektu.

W 1910 r. M. Montessori rezygnuje ze wszystkich zajęć, łącznie z prawem wykonywania
zawodu lekarza i poświęca się pracy na rzecz dzieci.
już w szkołach w całych Włoszech, oraz w
Szwajcarii. Od 1911 r. metodę M. Montessori stosowano
komitety popierające tę pedagogikę.
M. Montessori poświęca się całkowicie propagowaniu własnej metody, odbywa liczne
podróże w celu wspierania rozwijającego się ruchu montessoriańskiego. W 1912 powstawały (m. in. w Anglii i USA)

W 1916 r. w Barcelonie opracowała podstawy metodyki wychowania religijnego. 1923 r. nadanie M. Montessori przez Uniwersytet Durham w USA tytułu Doktora Honoris

Jej metodyka nauczania oraz idee

wychowania szybko się upowszechniły

w wielu innych krajach i są popularne do

powstaje W roku 1929 Association Montessori Internationale (AMI) - Międzynarodowe

Stowarzyszenie Montessori, które staje się centralną organizacją koordynującą działalność

placówek i towarzystw montessoriańskich na świecie oraz zajmującą się kształceniem

W 1933 roku w Niemczech zamknięto wszystkie szkoły prowadzone metodą Montessori,

a napisane przez M. Montessori książki spalono publicznie na placu Scheiterhaufen w Berlinie.

Idea wychowania do wolności i niezależności, zawarta w metodzie stała się zagrożeniem dla

W 1939 r. Maria Montessori wyjeżdża do Indii wraz ze swoim synem Mario - kursy w Adyar,

W 1940 r. z powodu wybuchu II wojny światowej osobno internowano Montessori i jej syna na

31.08.1940 r. w 70 - te urodziny rząd brytyjski ponownie łączy Marię i Maria.

Po zakończeniu II Wojenny Światowej M. Montessori podjęła pracę w celu odnawiania

ruchu społecznego na rzecz swojej metody, reaktywowano stare i powoływano nowe

stowarzyszenia, ośrodki szkoleniowe, przedszkola i szkoły montessoriańskie.

Za wybitne osiągnięcia pedagogiczne i przesłania

humanistyczne, zawarte w ideach swojej metody

wychowawczej Maria Montessori była

wielokrotnie w różny sposób wyróżniana.

W 1947 r. wygłasza w UNESCO referat „Wychowanie i pokój" (obchody 40-lecia Casa dei

W 1949 r. Montessori została wytypowana do pokojowej nagrody Nobla oraz otrzymała Krzyż
Legii Honorowej z rąk rektora Sorbony w imieniu republiki francuskiej.
W 1950 r. zostaje mianowana na profesora na Uniwersytecie w Perugii - nadanie tytułu
Honoris Causa Uniwersytetu w Amsterdamie. W tym roku zorganizowano spotkanie
poświęcone zagadnieniom pedagogiki M. Montessori. Przerodziło się ono w międzynarodową
konferencję, podczas której M. Montessori wygłosiła trzy wykłady.

"Proszę Was kochane dzieci, które wszystko potraficie, abyście razem ze mną budowały pokój na świecie."

Ciekawostki i kilka pamiątek z całego świata

Wywiad - rozmowa z Marią Montessori - 13.05.1947 rok.

# data[].attributes.attachment_link.description
Maria Montessori stworzyła filozofię edukacji opartą na miłości, wolności oraz szacunku do drugiego człowieka. Fundacja Edukacji Montessori powstała z myślą o kontynuowaniu tych ponadczasowych idei, tak ważnych we współczesnym świecie, aby wychowywać do pokoju. „Proszę was kochane dzieci, które wszystko potraficie, abyście razem ze mną budowały pokój na całym świecie i pomiędzy ludźmi."

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ZAPRASZAMY
NA VIII EDYCJĘ KONFERENCJI

Planujemy inspirujące wykłady, sesje warsztatowe, dyskusje panelowe, które poprowadzą specjaliści pedagogiki M. Montessori z Polski i z zagranicy.
Czytaj dalej

SZKOLENIE WYKŁADOWCÓW
OFERTA NA ROK 2020/2021

Zapraszamy na szkolenie zakończone uzyskaniem certyfikatu nauczyciela Montessori w zakresie edukacji wieku dziecięcego (3 - 9 r. ż)
Czytaj dalej

# data[].attributes.attachment_link.description
Planujemy inspirujące wykłady, sesje warsztatowe, dyskusje panelowe, które poprowadzą specjaliści pedagogiki M. Montessori z Polski i z zagranicy. Czytaj dalej Zapraszamy na szkolenie zakończone uzyskaniem certyfikatu nauczyciela Montessori w zakresie edukacji wieku dziecięcego (3 - 9 r. ż) Czytaj dalej

# data[].attributes.body
Metoda Montessori

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pedagogika Marii Montessori

Doktor Maria Montessori była jedną z pierwszych kobiet - lekarzy we Włoszech, a jednocześnie antropologiem, pedagogiem. Przez ponad 50 lat pracowała z dziećmi różnych ras, narodowości czy o różnym statusie materialnym. W jej życiu poświęciła się misji odkrywania dziecka, jego potrzeb i możliwości.

Maria Montessori z dziećmi, 1951 rok.

Zdjęcie pochodzi ze strony Montessori Centenary

Dzięki wieloletnim obserwacjom stworzyła podłoże pod nowe pojęcie procesu edukacji, wykreowała filozoficzne, psychologiczne i pedagogiczne zasady pracy z dziećmi. Swoje teorie opierała na silnym podłożu jej medycznego wykształcenia - była w pełni naukowcem i wiedziała, że hipotezy muszą być poparte dowodami. Dowodami na jej metodę są dzieci, z którymi Montessori pracowała jak również dzieci, które teraz uczęszczają do szkół i przedszkoli montessoriańskich na całym świecie, czy wychowywane są przez swoich rodziców w domach. Dzieci skoncentrowane na swoich zadaniach, dążące do samodzielności, budujące wiarę w siebie i z ufnością patrzące na świat. Dzieci odpowiedzialne, umiejące współczuć drugiemu, chętne do pomocy i wykazujące się dużą inicjatywą społeczną. Dzieci pełne cierpliwości i nie poddające się w swoich staraniach. Dzieci znające czym jest szacunek i honor i umiejące to wyrazić wobec siebie i innych. Dzieci radosne!

„Edukacja nigdy więcej nie powinna być w głównej mierze przekazywaniem wiedzy, ale musi przyjąć nową formę, szukając uwolnienia dla ludzkich możliwości." Dr Maria Montessori

W Podejściu Montessori ważne jest przede wszystkim Dziecko, dla którego Nauczyciel Montessori przygotowuje oraz dba o tzw. Przygotowane Otoczenie (Środowisko).

Podejście Montessori

„Uczyłam się dziecka. Wzięłam to, co dziecko mi przekazało i wyraziłam to, i tak powstała metoda zwana metodą Montessori." Dr Maria Montessori

Wszystkie dzieci od urodzenia nastawione są na własny rozwój, na osiągnięcie niezależoności i przejście od dzieciństwa do dorosłości. Metoda Montessori pomaga dzieciom i rodzicom w tym zadaniu. Jej podstawą jest szanowanie naturalnej indywidualności każdego dziecka, jeśli chodzi o jego rozwój fizyczny, umysłowy, duchowy i emocjonalny i kierowaniu go do całościowego wzrostu.
Wybór pracy

W Metodzie Montessori zapewnione powinno być Przygotowane Otoczenie, w którym dzieci mogą swobodnie pracować z wybranymi przez siebie materiałami. Dzieci mają wrodzoną chęć do uczenia się, a przy tym nauka ich nie męczy, ale raczej zachwyca i czyni szczęśliwymi. Wykonywanie celowych prac przez dziecko pod przewodnictwem dorosłego prowadzi do rozwoju jego koncentracji i samodyscypliny. Dziecko może pracować w zgodzie z własnymi możliwościami, we własnym tempie i w spokoju. Rodzic czy nauczyciel powinni umieć obserwować dziecko i przygotowywać dla niego odpowiednie materiały i zadania, by wspomóc jego chęć dążenia do rozwoju, a nie hamować ją.

Montessori zauważyła, że dzieci w wieku od narodzin do 6 roku życia są odkrywcami, którzy głównie wykorzystują swoje zmysły, budując siebie i swój intelekt poprzez przyswajanie tego, co istnieje w ich otoczeniu - języka, zwyczajów, kultury, pojęcia piękna, religii.

Wiek od 6 do 12 lat to czas świadomego poznawania. Dzieci rozwijają swoje zdolności abstrakcyjnego myślenia i wyobraźni oraz wykorzystują zdobytą wcześniej wiedzę do dalszych poszukiwań.

Od 12 do 18 lat to czas, w którym młodzi ludzie szukają swojego miejsca w społeczeństwie i próbują wykorzystać możliwości, by w tym społeczeństwie uczestniczyć.

Ostatni juz okres wkroczenia w dorosłość, lata 18 do 24 to czas, kiedy ludzie stają się specjalistami w pewnej dziedzienie lub dziedzinach, i w ten sposób poprzez ich pracę biorą udział w budowaniu świata oraz tworzenia dialogu pomiędzy sobą.
do góry

Przygotowane otoczenie

Przygotowane otoczenie charakteryzuje się:

Pięknem, porządkiem, jest rzeczywiste, proste i dostępne

Dzieci muszą mieć zapewnioną wolność do pracy, ale jednocześnie umieć podążać według wyznaczonych zasad, które pozwalają na pracę jako część grupy.

Dzieciom powinno się zapewnić przystosowane dla nich materiały, które wspierają odkrywanie świata i umożliwiają im rozwój niezbędnych umiejętności.

W Metodzie Montessori istnieją mieszane grupy wiekowe, dzięki którym dzieci mogą rozwijać swoje zdolności życia w społeczeństwie i uczyć się od siebie wzajemnie zgodnie z własnym tempem rozwoju.

Nauczyciel (rodzic) w podejściu Montessori

Rolą nauczyciela czy rodzica jest obserwowanie dziecka, a jego ciągłym celem jest coraz rzadsza interwencja w miarę rozwoju dziecka. Nauczyciel jest odpowiedzialny za stworzenie atmosfery spokoju, bezpieczeństwa, porządku i radości, oraz powinien być dostępny dla dziecka, by w razie potrzeby pomóc mu czy zachęcić do działania. Takie podejście pomaga dziecku w rozwoju poczucia pewności siebie i wewnętrznej dyscypliny.
Z młodszymi dziećmi, nauczyciel pracuje poprzez demonstrowanie im użycia materiałów czy zadań odpowiednich dla ich indywidualnego rozwoju.
Największymi talentami nauczyciela czy rodzica jest umiejętność obserwowania oraz wiedza kiedy i jak zainterweniować.

Nauczyciele Montessori uczący w szkołach czy przedszkolach powinni być wykwalifikowanymi nauczycielami z dyplomem. Najwiekszą na świecie organizacją założoną przez Marię Montessori jest The Association Montessori Internationale (AMI) i to ona prowadzi studia i kursy dla ludzi, którzy chcą zostać nauczycielami Montessori. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej otwórz stronę opisującą szczegółowo nauczyciela Montessori.
do góry

# data[].attributes.attachment_link.description
Doktor Maria Montessori była jedną z pierwszych kobiet - lekarzy we Włoszech, a jednocześnie antropologiem, pedagogiem. Przez ponad 50 lat pracowała z dziećmi różnych ras, narodowości czy o różnym statusie materialnym. W jej życiu poświęciła się misji odkrywania dziecka, jego potrzeb i możliwości. Maria Montessori z dziećmi, 1951 rok.

# data[].attributes.headline
Pedagogika Montessori – ciągle aktualne wyzwanie   dla współczesnej pedagogiki 

# data[].attributes.subject
Pedagogika Montessori – ciągle aktualne wyzwanie   dla współczesnej pedagogiki 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fundacja Królowej Świętej Jadwigi powstała w roku 1999 z inicjatywy grupy rodziców ze szkoły „Na Powsińskiej". Naszym marzeniem było stworzenie dobrych, inspirujących i bezpłatnych szkół dla dzieci którym się chce rozwijać pasje i zainteresowania. Pierwszą szkołę udało się otworzyć w Beskidzie Żywieckim w 2001 roku w małym i pięknym przysiółku, w Koszarawie Bystrej. W czasie ostatnich lat otworzyliśmy kolejne szkoły podstawowe i licea na w Krzyżówkach, Przyłękowie, Kolebach, Żywcu. Od roku jesteśmy w Małopolsce i Mazowszu ze szkołami w Kętach i Grodzisku Mazowieckim.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiadomości, wydarzenia, ogłoszenia NASZ BLOG O Nas Fundacja Królowej Świętej Jadwigi powstała w roku 1999 z inicjatywy grupy rodziców ze szkoły „Na Powsińskiej". Naszym marzeniem było stworzenie dobrych, inspirujących i bezpłatnych szkół dla dzieci którym się chce rozwijać pasje i...

# data[].attributes.attachment_link.description
Zobacz wykonane przez nas pomoce Montessori

# data[].attributes.body
edukacja domowa

# data[].attributes.attachment_link.title
Strona Główna - Edukacja Domowa Montessori

# data[].attributes.attachment_link.description
Strona dotycząca edukacji domowej moich chłopców. Zawarte są tutaj lekcje, a także przykładowe prezentacje dotyczące metody Montessori.

# data[].attributes.headline
Metoda Montessori w przedszkolu: na czym to polega?

# data[].attributes.subject
Metoda Montessori w przedszkolu: na czym to polega?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Anna Sierant|Milena Tuzimek

Autor: thinkstockphotos.com Założenia metody Montessori największy nacisk kładą na rozwijanie zainteresowań konkretnego dziecka i zapewnienie przedszkolakowi poczucia bezpieczeństwa. Tempo nauczania dostosowuje się do każdego malucha indywidualnie.

Metoda Montessori została opracowana przez włoską panią doktor i naukowiec - Marię Montessori. Jej motto brzmiało: "Edukacja nigdy więcej nie powinna być w głównej mierze przekazywaniem wiedzy, ale musi przyjąć nową formę, szukając uwolnienia dla ludzkich możliwości". Na czym dokładnie polega metoda Montessori w przedszkolach? Czy warto wysłać dziecko do takiej placówki?

Metoda Montesorii budzi duże zainteresowanie rodziców. Maria Montessori, tłumacząc, dlaczego wprowadziła do nauczania system wychowywania dzieci, nazwany później od jej nazwiska metodą Montessori, mówiła o swoich złych skojarzeniach ze szkolną ławką. A nawet ze wcześniejszymi, przedszkolnymi latami. Już najmłodsze dzieci nierzadko uczy się, że bądą dobrze oceniane, jeśli dostosują się do odgórnych wymagań. Najlepiej, by każdy maluch osiągał dobre wyniki we wszystkich dziedzinach. Jeśli dziecko wyjątkowo dobrze radzi sobie z pisaniem, a w ogóle nie interesuje go liczenie, przyjmuje się, że powinno skupić się na tym drugim. Ma swoim poziomem dogonić resztę dzieci. Najlepiej, by zrobiło to w danej chwili, bo nikt nie ma czasu czekać, aż maluch zacznie rozumieć. Zupełnie inne są założenia metody Montessori.

Według włoskiej lekarki najważniejsze w wychowawaniu dziecka jest pozwolenie mu na rozwijanie się w swoim własnym tempie, nauka samodzielności poprzez wspieranie, ale nie wyręczanie oraz szacunku do innych. Dzięki tej metodzie dziecko ma szansę na swobodny rozwój, a jednocześnie ma bardzo duże wsparcie ze strony rodziców i opiekunków. W pedagogice tworzonej przez Montessori to dziecko jest naważniejsze, a pierwszym i najważniejszym pedagogiem dziecka jest jego rodzic. To jedno z najczęściej cytowanych zdań, określające rolę rodziców w życiu każdego malucha.
Przeczytaj, spośród jakich przedszkoli profilowanych możesz wybierać!>>
Co robią dzieci w przedszkolu? Wideo

Kim była Maria Montessori?

Maria Montessori urodziła się we Włoszech, po skończeniu studiów medycznych (doktorat z psychiatrii) zajęła się pracą pedagogiczną. Pierwsze przedszkole otworzyła w 1907 roku i nazwał je Casa dei Bambini. Początkowo pracowała w Domu Dziecięcym z dziećmi upośledzonymi i to tam stosując swoje metody zaobserwowała, że przynoszą dużo lepsze efekty niż tradycyjny system nauki. Dopiero po jakimś czasie swoją metodę zaczęła wykorzystywać również w pracy z dziećmi zdrowymi. Metoda ta początkowo była wykorzystywana w przedszkolach i szkołach podstawowych, a z czasem zaczęto ją stosować również w szkołach ponadpodstawowych, ale jest to rzadkością.
Wychowanie bez krzyku. Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały?
Metoda Montessori w przedszkolu: założenia

Nauczanie przedszkolne według metody Montessori ma przede wszystkim zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa i sprawić, by przychodząc do przedszkola, czuło się pewnie. Dziecko w pierwszych latach swojego życia bardzo łatwo przyswaja wiedzę, a nie ma lepszego sposobu, by mu to ułatwić, niż poprzez zabawę. Według założeń metody Montessori przedszkolak ma czuć pełne zrozumienie dla swoich zdolności. Ich rozwój ma być swobodny i indywidualny. Wychowawca powinien wspierać dziecko w rozwijaniu własnych zainteresowań i nie zmuszać do przyswajania wiedzy.

Kluczem do sukcesu jest wyczekanie na odpowiedni moment, kiedy dziecko będzie gotowe na powtórzenie danego tematu. Żaden z przedszkolaków nie musi uczyć się w takim tempie jak inni. Wśród dostępnych pomocy dydaktycznych są kolorowanki, czytanki, książeczki z zadaniami z liczbami - dziecko może po nie sięgnąć, kiedy ma ochotę. Według metody Montessori dzieli się dzieci na grupy zróżnicowane wiekowo. Jeśli tylko zapewniają to możliwości infrastrukturalne, tworzy się grupy łączone, złożone z maluchów pełnosprawnych i dzieci z niepełnosprawnością ruchową.

Jednym z mitów dotyczących nauczania metodą Montessori jest ten, że przeznaczona jest ona dla dzieci mających problemy z nauką. Maria Montessori swoją karierę nauczyciela zaczynała od współpracy z dziećmi z upośledzeniem umysłowym. Jednak po kolejnych doświadczeniach - z dziećmi zdrowymi - okazało się, że metoda jest skuteczna w pracy ze wszystkimi maluchami.

Metoda Montessori w przedszkolu w praktyce

Kiedy spośród trzydzieściorga dzieci każde zajmuje się swoją zabawą, może pojawić się chaos. Aby go uniknąć, metoda Montessori zakłada, że dziecko może skupić się na wykonywaniu jednej czynności przez najwyżej 20 minut - za to w całkowitym skupieniu. Pomoce dydaktyczne stosowane w metodzie Montessori wyróżniają się prostotą i estetyką wykonania - ich wygląd ma dziecko zaciekawić. Są skonstruowane tak, by dziecko samo mogło skorygować błędy, są uszeregowane według trudności, a każdy egzemplarz występuje tylko raz.
Zajęcia dodatkowe dla przedszkolaka - przeczytaj, z jakich możesz wybierać
Metoda Montessori w przedszkolu: wątpliwości rodziców

Jedną z najbardziej znanych opinii o przedszkolach, w których stosuje się metodę Montessori jest przekonanie, że są one przeznaczone wyłącznie dla dzieci osób o wysokim statusie materialnym. Rzeczywiście, przedszkola Montessori, jak wszystkie przedszkola prywatne, są płatne, jednak przewidzano zniżki m.in. dla rodzin wielodzietnych, a status materialny każdej z rodzin jest uwzględniany indywidualnie. Sama Maria Montessori swoją pierwszą szkołę otworzyła w rzymskich slamsach, więc u podstaw tego rodzaju nauczania nie leży zasada: "tylko dla bogatych".

Kolejne pytanie: czy przedszkola, w których stosuje się metodę Montessori, zawsze wychowują dzieci w duchu chrześcijańskim? Znów trzeba wrócić do Marii Montessori, która była katoliczką, a jej pierwsze działania sponsorowały organizacje kościelne. Jednak cała filozofia tego rodzaju nauczania nie jest oparta na założeniach którejkolwiek religii. Większość placówek stosujących metodę Montessori to jednostki niezależne. Jeśli rodzicom zależy, by ich dziecku nie przedstawiano jakiegokolwiek światopoglądu religijnego, warto skontaktować się z konkretnym przedszkolem i zapytać, jak to wygląda w przypadku danej placówki.

Rodzice obawiają się również, jak poradzi sobie dziecko, które skończyło przedszkole, stosujące w nauczaniu metodą Montessori, w szkole. W publicznych szkołach podstawowych panują zazwyczaj zupełnie inne warunki niż w tego rodzaju przedszkolu: jest mnóstwo dzieci, panuje hałas, wszystko trzeba robić szybko. Nauczyciel nie czeka, aż każdy uczeń zrozumie lekcję. Rodzice wspominają również o kłopotach wynikających z posiadania przez przedszkola tylko pojedynczego egzemplarza danej pomocy naukowej. Dzieci to dzieci i nierzadko się zdarza, że więcej niż jedno z nich chce się bawić daną zabawką, książeczką.

Decyzja, czy posłać dziecko do przedszkola nauczającego metodą Montessori należy do rodziców. Ten sposób kształcenia najmłodszych jest tylko jedną z wielu obecnie stosowanych metod.

Ciąża i macierzyństwo na wesoło czyli uroki bycia mamą >>

Najważniejsze cytaty Marii Montessori
Uczyłam się dziecka. Wzięłam to, co dziecko mi przekazało i wyraziłam to, i tak powstała metoda zwana metodą Montessori. Edukacja nigdy więcej nie powinna być w głównej mierze przekazywaniem wiedzy, ale musi przyjąć nową formę, szukając uwolnienia dla ludzkich możliwości. Najważniejszym okresem w życiu nie są lata studiowania na wyższej uczelni, ale te najwcześniejsze, czyli okres od narodzenia do sześciu lat. Jest to czas, kiedy formuje się inteligencja człowieka i nie tylko ona, ale całość jego zdolności psychicznych. Czego dziecko nie jest w stanie samo zrobić, musimy mu to dokładnie pokazać. Nie możemy dawać zbytecznej pomocy, ale też nie zaniechamy tej koniecznej. Okres wczesnego dzieciństwa jest bez wątpienia najbogatszy. Poprzez wychowanie trzeba go wykorzystać w każdy możliwy sposób. Straty tego czasu nie da się odnowić. Dziecko, któremu poświęcono więcej uwagi i opieki, wyrasta na osobę silniejszą, bardziej zrównoważoną duchowo i energiczniejszą.
Przykazania Marii Montessori

1. Dzieci chłoną wiedzę z otoczenia

2. Krytykowane dzieci łatwiej i częściej oceniają innych

3. Chwalone dziecko nauczy się doceniania innych

4. Okazując dziecku wrogość, uczysz go walczyć

5. Bedąc uczciwym wobec dziecka ono też będzie uczciwe wobec ciebie

6. Dziecko wyśmiewane stanie się osobą nieśmiałą

7. Dziecko wychowane w poczuciu bezpieczeństwa uczy się ufać innym

8. Oczerniając dziecko rozwijasz w nim poczucie winy

9. Akceptując pomysły dziecka, uczysz je żyć w zgodzie ze sobą

10. Będąc przychylnym dziecku, uczysz je cierpliwości

11. Wspierając dziecko, nabiera pewności siebie

12. Dziecko, żyjąc w przyjaznym środowisku czuje się potrzebne i uczy się znajdowac miłość

13. Nigdy nie mów źle o swoim dziecku, nie ważne czy jest blisko czy daleko

14. Zawsze szanuj swoje dziecko, nawet jeśli popełnia błędy. Naprawi je teraz lub póżniej

Źródło przykazań: thechildrensmontessori.com
Jeśli chcesz wysłać dziecko do przedszkola Montessori lub szukasz opinii mam o tych placówkach, zajrzyj na nasze forum!

# data[].attributes.attachment_link.title
Metoda Montessori w przedszkolu: na czym to polega?

# data[].attributes.attachment_link.description
Anna Sierant|Milena Tuzimek Metoda Montessori została opracowana przez włoską panią doktor i naukowiec - Marię Montessori. Jej motto brzmiało: "Edukacja nigdy więcej nie powinna być w głównej mierze przekazywaniem wiedzy, ale musi przyjąć nową formę, szukając uwolnienia dla ludzkich możliwości". Na czym dokładnie polega metoda Montessori w przedszkolach?

# data[].attributes.headline
Jaka jest różnica pomiędzy metodą Montessori a tradycyjną edukacją?

# data[].attributes.subject
Jaka jest różnica pomiędzy metodą Montessori a tradycyjną edukacją?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ponad 100 lat temu pewna włoska lekarka założyła szkołę w biedniejszej dzielnicy Rzymu. Tym samym Maria Montessori, o której mowa, będąc jedną z pierwszych kobiet lekarzy, stała się także pionierką nowej metody wychowawczej. Przez ponad 50 lat pracowała z dziećmi bez względu na ich rasę, narodowość i majętność. Była pedagogiem i antropologiem. Stworzona przez nią pedagogika jest oparta na dokładnej obserwacji dzieci oraz zindywidualizowanym podejściu do każdego z nich.

Tak zwane dzieci montessoriańskie są: skoncentrowane na swoich zadaniach, dążące do samodzielności, budujące wiarę w siebie i z ufnością patrzące na świat. Są odpowiedzialne, umiejące współczuć drugiemu, chętne do pomocy i wykazujące się dużą inicjatywą społeczną. To dzieci pełne cierpliwości i niepoddające się w swoich staraniach. Dzieci które wiedzą, czym jest szacunek i honor, i umiejące to wyrazić wobec siebie i innych. Dzieci radosne!

„Edukacja nigdy więcej nie powinna być w głównej mierze przekazywaniem wiedzy, ale musi przyjąć nową formę, szukając uwolnienia dla ludzkich możliwości". Dr Maria Montessori

„Uczyłam się dziecka. Wzięłam to, co dziecko mi przekazało, i wyraziłam to, i tak powstała metoda zwana metodą Montessori". Dr Maria Montessori

Montessori zauważyła, że dzieci w różnych grupach wiekowych różnią się podejściem do świata:

Od urodzenia do 6 roku życia są odkrywcami. Eksplorują otoczenie i pochłaniają je - język, kulturę, religię, zwyczaje, pojęcie piękna.

Pomiędzy 6 a 12 rokiem życia dziecko zaczyna świadomie poznawać świat - kierować swoją wyobraźnią i rozwijać abstrakcyjne myślenie, aby poznawać jeszcze więcej.

Okres pomiędzy 12 a 18 rokiem życia stanowi czas próby odnalezienia się w społeczeństwie, oceny i rozwijania umiejętności społecznych.

Po 18 roku życia, stając się specjalistami w jakiejś dziedzinie, dorośli ludzie rozpoczynają współtworzenie świata.

uczenie przez działanie:
dzieci zdobywają wiedzę, kompetencje, umiejętności i doświadczenie poprzez własną spontaniczną aktywność; nauczyciele nie narzucają dzieciom działań, ale współpracują w procesie wychowawczym,

samodzielność:
dzieci samodzielnie podejmują decyzję dotyczącą miejsca, rodzaju i czasu pracy; decyzja jest indywidualna lub podejmowana razem z partnerem; w ten sposób dzieci kształcą swoje indywidualne zdolności i nabierają doświadczenia w prawdziwej ocenie własnych umiejętności,

koncentracja:
dzieci uczą się dokładności i systematyczności podczas działania,

lekcje ciszy:
dzieci nabierają wprawy w umiejętności pracy w ciszy,

porządek:
dzieci nabywają umiejętności utrzymywaniu porządku w swoim otoczeniu,

społeczne reguły:
łączenie w grupy dzieci w różnym wieku (zazwyczaj trzy roczniki), co umożliwia wzajemne uczenie się od siebie; wykształcenie świadomości, że nie wolno przeszkadzać, ranić i niszczyć,

obserwacja:
to podstawowa zasada umożliwiająca dorosłym zapoznanie się ze światem dziecka; wychowawca powinien z baczną uwaga i dużym szacunkiem obserwować dziecko, aby zauważyć ewentualne przeszkody w rozwoju; obserwacja daje możliwość bycie przewodnikiem dziecka

indywidualny tok rozwoju:
każde dziecko powinno rozwijać się według indywidualnych możliwości i własnego tempa, powinno podejmować tylko te zadania, do których jest już przygotowane; każde dziecko zasługuje na życzliwość, uwagę i indywidualną opiekę wychowawcy.

(Fragment: Systemy wychowawcze, cz.2 - pedagogika Montessori, Maria Tyczyńska)
W klasach albo grupach Montessori dzieci poznają świat i uczą się go poprzez wszystkie pięć zmysłów, nie tylko słuchając, obserwując czy czytając. Według własnego planu uczą się tego, na co mają ochotę w danej chwili, wybierając z setek możliwości. W pewnym sensie same wyznaczają kierunek swojego rozwoju, ale najważniejsze, że proces uczenia się staje się dla nich satysfakcjonujący. Mogą indywidualnie lub w grupie podejmować aktywności, na które mają ochotę.

Uczenie się to proces odkrywania, proces rozwijający koncentrację, motywację, autodyscyplinę i miłość do nauki! W centrum tej metody jest dziecko, dla którego stwarza się odpowiednie środowisko - otoczenie. Przygotowując materiały wpiera się w dzieciach chęć pracy zgodnie z możliwościami i w ich indywidualnym tempie. Przyczynia się to do kształtowania samokontroli i dyscypliny.

W pedagogice Montessori stosuje się podejście bezwarunkowe, czyli bez wyznaczania nagród i kar. Sama Montessori mówiła:
"Jak inni wierzyłam, że aby wpoić w dziecku ducha pracy i pokoju, niezbędne jest zachęcenie go przez pewnego rodzaju zewnętrzne nagrody, które schlebiałyby jego podłym uczuciom takim jak obżarstwo, próżność czy egoizm. Byłam głęboko zadziwiona, kiedy odkryłam, że dziecko, któremu pozwolono na uczenie się, odrzuca te niższe odruchy. Namawiałam wtedy nauczycieli, by wycofali używanie tych pospolitych nagród i kar, które przestały już dawno nadawać się dla naszych dzieci, a następnie zawęzili swoje działanie do delikatnego kierowania tych dzieci do odpowiedniej dla nich pracy".

Powyżej szóstego roku życia dzieci podejmują samodzielne projekty, zbierają informacje, aranżują wycieczki w terenie, organizują wystawy prac, występy artystyczne czy projekty naukowe. Nie ma typowego szczegółowego planu dnia, książek czy ćwiczeń do wypełniania. Kładzie się ogromny nacisk na szacunek dla wyborów dziecka; wszystko pod wspierającym przewodnictwem nauczyciela, który zna swoich podopiecznych i ich możliwości. Dzieci wiele uczą się od siebie nawzajem. Są łączone w grupy w różnym wieku, co spontanicznie sprawia, że starsze dzielą się wiedzą z młodszymi.

Reklama, dzięki której rozwijamy redakcję

Kryzys szkoły

Zobacz więcej

rozwijanie samodzielności i wiary we własne możliwości,

wykształcenie poszanowania do porządku i pracy,

nauczenie umiejętności pracy w ciszy,

wykształcenie umiejętności pracy indywidualnej i zbiorowej,

przekazanie umiejętności koncentracji podczas wykonywania określonego zadania,

wykształcenie posłuszeństwa opartego na samokontroli, a nie przymusie płynącym z zewnątrz,

wykształcenie postawy uniezależnionej od nagrody,

rozwijanie zamiłowania do pomocy innym,

przekazanie szacunku do pracy innych,

rozwijanie umiejętności współpracy,

pomoc w rozwijaniu indywidualnych uzdolnień.

(Fragment: j/w) Foto: montessorischool-nj.com

Z wykształcenia - lekarz. Odkąd została mamą, opieka nad dzieckiem, pedagogika i psychologia dziecięca stały się jej prawdziwą pasją. Prowadzi bloga, na którym dzieli się odkryciami wychowawczymi, uzupełnionymi o wyniki badań naukowych.

http://www.zdolnedziecko.com/

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest metoda montessori? Edukacja alternatywna vs. tradycyjna.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ponad 100 lat temu pewna włoska lekarka założyła szkołę w biedniejszej dzielnicy Rzymu. Tym samym Maria Montessori, o której mowa, będąc jedną z pierwszych kobiet lekarzy, stała się także pionierką nowej metody wychowawczej. Przez ponad 50 lat pracowała z dziećmi bez względu na ich rasę, narodowość i majętność. Była pedagogiem i antropologiem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PEDAGOGIKA MONTESSORI

Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pedagogika Montessori jest wynikiem pracy i wieloletnich obserwacji zachowań dzieci. Autorką tej metody jest Maria Montessori (1870 - 1952) pierwsza we Włoszech kobieta - lekarz, doktor psychiatrii i antropolog.

# data[].attributes.headline
Pedagogika Marii Montessori - zarys ogólny

# data[].attributes.subject
Pedagogika Marii Montessori - zarys ogólny

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Istota pedagogiki Marii Montessori polega na stwierdzeniu, że każde dziecko jest inne i powinno rozwijać się według stworzonych przez siebie indywidualnych planów rozwojowych. W planach tych zapisane są jego możliwości, kompetencje i umiejętności, umożliwiające mu naukę samodzielną i efektywniejszą.

Metoda Montessori - na czym polega?

Maria Montessori była prekursorką nowoczesnej pedagogiki „przenikniętej duchem miłości, humanitaryzmu i tolerancji", w której najważniejsze miejsce zajmuje dziecko, doświadczające przez cały czas podmiotowości i współpodmiotowości. Podstawową formą jest tu zabawa i indywidualne zdobywanie doświadczeń przez dziecko. Pozwala na zorganizowanie przejścia od zabaw dziecięcych do elementów pracy. Opiera się na tym, co interesuje dziecko, pobudza jego ciekawość, sprzyja jego uniesieniom i sprawia mu satysfakcję, a tym samym prowadzi do sukcesu.

Maria Montessori wysuwała postulat wychowania naturalnego, co znaczy, że w wychowaniu należy uwzględniać naturalne prawa rozwoju, naturalne reakcje i naturalne tendencje występujące w zachowaniu wszelkich istot żywych. Była przekonana, że poznawanie i opanowywanie rzeczywistości otaczającej człowieka dokonuje się nie tylko przez intelekt, ale także przez emocje oraz instynkty. Jeżeli wychowanie będzie dostosowane do naturalnego rozwoju dziecka, wtedy poczuje ono potrzebę zdobywania wiedzy.

Fazy w cyklu rozwojowym człowieka

Maria Montessori zanalizowała cykl rozwojowy jednostki ludzkiej, wskazując, jakie czynniki i sytuacje mogą zakłócać ten rozwój, a jakie przyczyniają się do wzmocnienia potencjału życiowego człowieka. Zwróciła uwagę na powstawanie „ wrażliwych faz ". Są to etapy rozwojowe:

1. faza na język (mówiony i pisany), na ruch, zachowania społeczne i porządek (od narodzin do szóstego roku życia); nazwała ją „absorbującym duchem";

2. faza na moralność, sprawiedliwość, dobro i zło, uczucia religijne, różne dziedziny nauki ( od 7 do 12 roku życia); dziecko zdobywa umiejętność „studiowania całości poprzez badanie detalu";

3. faza na godność osobistą, odpowiedzialność, wiarę we własne siły ( od 13 do 18 roku życia)./1/

Z przedstawionych założeń wyłania się idea, że pedagogika powinna wzmacniać potencjał życiowy i brać pod uwagę potrzeby dziecka.

Polaryzacja uwagi

Maria Montessori to także odkrywca fenomenu „ polaryzacji uwagi". Polaryzacja uwagi jest to proces psychiczny, będący konsekwencją głębokiej i długotrwałej koncentracji uwagi, w wyniku którego dziecko optymalizuje swój rozwój. Jak mówiła M. Montessori - to czas, w którym pogłębieniu i polepszeniu ulegają relacje ze światem rzeczy i ludzi. Budzi się jaźń. Dziecko staje się bardziej niezależne. Polaryzacja jest "fenomenem świadomości", który skutkuje poprzez związanie kompetencji rozwojowych z przedmiotem, z ruchem lub z procesem psychicznym. Prowadzi do normalizacji, a ta z kolei jest skutkiem przyzwyczajenia do skoncentrowanej pracy. Montessori dzieckiem „znormalizowanym" nazywa takie, które jest przyzwyczajone do skoncentrowanej pracy, wpływającej na zdobywanie bogatej wiedzy, samodzielności, odpowiedzialności za własne działania, wytrwałości i zdyscyplinowania./2/

Charakterystyka zasad pedagogicznych Montessori

Maria Montessori stworzyła następujące zasady pedagogiczne:

1. Swobodny wybór - charakterystyczna zasada dla pedagogiki Marii Montessori. Obejmuje ona regułę wolnego wyboru zajęć, „swobodnej pracy". W obrębie przygotowanego otoczenia dziecko wybiera sobie przedmiot działań i samo ustala tempo i czas uczenia się oraz stopień trudności. Również do dziecka należy wybór ewentualnego partnera. Ono zatem w istotnej mierze współdecyduje o przebiegu procesu kształcenia w przygotowanym do tego celu otoczeniu, samo kieruje swoim uczeniem się i działaniem. Stwarza to okazję do rozwijania się umiejętności korzystania z wolności. Nauczyciel i wychowawca musi wykonać ważne zadanie, bowiem jego praca pedagogiczna polega w znacznym
stopniu na umiejętnym przygotowaniu otoczenia, a więc na oddziaływaniu pośrednim. Otoczenie dziecka musi być tak zaaranżowane, aby posiadało ciekawe propozycje poznawcze, odpowiednie dla fazy rozwoju dziecka. Musi zaspokajać potrzeby rozwojowe i poznawcze, a także wszechstronnie rozwijać dziecko.

2. Zasada swobodnego wyboru materiału - w sali przedszkolnej wszystkie materiały są zawsze dostępne, ułożone tematycznie na półkach, w zasięgu ręki dziecka. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, z którym materiałem będzie pracować.

3. Zasada swobodnego wyboru miejsca pracy - dziecko pracuje tam, gdzie samo zdecyduje i gdzie pozwalają na to granice rozsądku nauczyciela i możliwości organizacyjnych. Dziecko nie ma obowiązku uczestniczenia w zajęciach grupowych, jeśli jest czymś ważnym zajęte.

4. Zasada swobodnego wyboru czasu pracy - w związku z fazami chłonności decyzję o czasie pracy pozostawiamy dziecku.

5. Zasada swobodnego wyboru formy pracy - lekcję podstawową przeprowadza się z każdym dzieckiem indywidualnie. Następnie zaczyna ono pracować samodzielnie. Wie, że ma prawo do pracy w ciszy, że nikt nie będzie mu przeszkadzał. Wie także, że nikt nie będzie mu pomagał, jeśli pomoc jest niepotrzebna. Samodzielnie wybrało sobie temat pracy, pracuje wtedy, kiedy zechciało, będzie pracowało tak długo, jak długo praca ta będzie dla niego atrakcyjna i będzie sprawiała mu przyjemność.

6. Zasada porządku - każdy przedmiot w klasie ma swoje miejsce - skąd został wzięty, tam zostaje odniesiony. Podobnie - każda osoba także ma swoje miejsce i wie, co do niej należy. To proste - dzieci kochają porządek. Porządek w otoczeniu - porządek w sercu.

7. Zasada ograniczenia - pedagogika Montessori nie jest ani metodą partnerską, ani bezstresową. Dzieci nie mogą robić tego co chcą i nie są partnerami nauczyciela. Ograniczeniu, regułom i zasadom postępowania, podlegają wszystkie elementy życia grupy. Metoda Montessori jest metodą bezrepresyjną, dzieci robią to, co je interesuje i co nie przeszkadza innym.

8. Zasada izolowania trudności - jeśli dziecko pracuje z różową wieżą po to, aby poznać lub uporządkować znane już sobie pojęcia związane z wielkością (choćby takie jak: duży-mały, mniejszy niż-większy niż, duży-większy-największy, mały-mniejszy-najmniejszy) ma do dyspozycji:
a) nauczyciela, który wie jak i kiedy w tym pomóc,
b) różową wieżę (która jest różowa).
Nie zajmuje się kolorami, bo do tego służy inny materiał - kolorowe tabliczki. Nie zajmuje się długościami, grubościami, temperaturami, wagami, dźwiękami i in., bo do tego służą inne materiały; czerwone belki, brązowe schody, butelki termiczne, tabliczki baryczne, puszki szmerowe i in.

9. Zasada transferu - materiał Montessori jest najpełniejszym zestawem pomocy dydaktycznych. Każdy z tych materiałów to "ogniwo", logicznie powiązane w długi "łańcuch" . Każde "ogniwo" zawiera w sobie cechy materiału poprzednio wprowadzonego plus jedna cecha więcej. Informacje, kompetencje, umiejętności opanowane podczas pracy z materiałem dziecko przenosi na otoczenie. Przenoszenie cech w obrębie materiału i przenoszenie umiejętności na otaczające dziecko środowisko, to właśnie zasada transferu.

10. Zasada własnego działania i powtarzania - typowe dla nabywania nowych umiejętności jest intensywne zwrócenie się dziecka ku określonej dziedzinie ludzkich działań, a wraz z tym fenomen powtarzania. Założeniem jest, że dziecko rozwija się zgodnie z programem wyznaczonym własnymi zainteresowaniami, potrzebami, możliwościami intelektualnymi, fizycznymi, itp. Jeżeli ma potrzebę powtarzania czynności - akceptujemy to.

11. Zasada samokontroli - materiał montessoriański jest tak skonstruowany, że pozwala dzieciom, samodzielnie stwierdzić, czy daną pracę wykonały dobrze czy źle, w którym miejscu nastąpiła pomyłka i jak ten błąd naprawić./3/

Rolą nauczyciela jest wskazywać dziecku jak korzystać z materiału dydaktycznego, wprowadzać i respektować zasady swobody wyboru, rodzaju, czasu, miejsca i formy pracy, zasady stopniowania i izolowania trudności, porządku, transferu, własnego działania i powtarzania, samokontroli i ograniczenia.

Lekcje słowne

Maria Montessori duże znaczenie przypisywała „ lekcjom słownym ". Jest to kluczowy moment pracy z pomocami, gdyż nauczyciel staje się tu pośrednikiem, łącznikiem pomiędzy pomocą rozwojową a dzieckiem. Poprzez te lekcje dziecko przyswaja pojęcia i nazwy tkwiące w pomocy. Lekcja taka ma zawsze podobny przebieg, a opiera się na trzech etapach:

1. faza nazwania - asocjacji (skojarzenie konkretu z nazwą),

2. faza przyporządkowania - ćwiczeń,

3. faza kontroli. /4/

Pojęcie przygotowanego otoczenia

Pojęcie przygotowanego otoczenia przejawiać się będzie na trzech płaszczyznach:

1. Materialnej - odpowiednio wyposażona sala lekcyjna w sprzęty, pomoce rozwojowe oraz inne pomoce i przedmioty wspierające rozwój dziecka. Meble muszą być niskie, funkcjonalne i lekkie, tak, aby można je było aranżować według potrzeb dzieci. Sala będzie ozdobiona roślinami, akwariami, zbiorami przyrody nieożywionej. Klasa szkolna przypominać będzie raczej warsztat pracy - z miejscami na kąciki zainteresowań (twórczości, gazetki wychowawczej, zdobywania sprawności, regulaminu wyrażającego najważniejsze zasady prowadzenia rozmów w „kręgu dyskusyjnym", biblioteczki pracy ucznia - zawierające teczki problemowe, albumy, ilustracje, fiszki autokorektywne, plany pracy, pomoce dydaktyczne z elementami samokontroli i samooceny). Wydzielone kąciki będą niewielkie, aby uczniowie mogli pracować zwróceni twarzami do siebie. Jeżeli zaistnieje taka możliwość, klasa powinna mieć swój komputer i drukarkę. Uczniowie powinni mieć również swobodny dostęp do komputera czy Internetu. Istotnym wyznacznikiem materialnego przygotowania otoczenia będą pomoce rozwojowe, które dzielą się na:
a) pomoce do praktycznych ćwiczeń,
b) pomoce zmysłowe,
c) pomoce do edukacji matematycznej,
d) pomoce do edukacji językowej,
e) pomoce do wychowania kosmicznego,
f) pomoce do wychowania religijnego.
Pomoce te są ''kluczem do świata", zawsze prowadzą dziecko od konkretu do abstrakcji, od zagadnień łatwiejszych do trudniejszych, umożliwiają dziecku samokontrolę.

2. Strukturalno-dynamicznej - określają ją pedagogiczne zasady, które dotyczą norm budowy materialnego aspektu otoczenia, w tym pomocy rozwojowych Montessori, zasad pracy z nimi oraz zasady porządku i wolności, która wyjaśnia koncepcję przygotowanego otoczenia we wszystkich jego ujęciach. Pedagogiczne zasady to:
a) zasada izolacji trudności (jeden główny problem do rozwiązania);
b) zasada kontroli błędów ( możliwość łatwego wychwycenia popełnionej pomyłki i dokonania korekty);
c) zasada stopniowania trudności i kontynuacji;
d) zasada porządku i wolności( „absorbujący duch", „wrażliwe fazy", „polaryzacja uwagi", „normalizacja").

3. Osobowej - W myśl zasady montessoriańskiej „Pomóż mi zrobić to samemu" nauczyciel jest przewodnikiem i doradcą. Jego zaangażowanie w pracę z danym dzieckiem jest zróżnicowane. Zależy to od potrzeb, aktywności i samodzielności ucznia. Celem pracy nauczyciela jest pomoc w rozwijaniu indywidualnych cech osobowości każdego dziecka, w zgodzie z obiektywnymi normami społecznymi. Robi to pomagając dziecku w osiągnięciu spontanicznej koncentracji, rozwijaniu samodzielności i wiary we własne siły, wypracowaniu zamiłowania do porządku i do pracy, wypracowaniu zamiłowania do ciszy i pracy indywidualnej, wypracowaniu postaw posłuszeństwa opartego na swobodnej decyzji ,a nie na zewnętrznym przymusie, uniezależnianiu się od nagrody, osiąganiu spontanicznej samodyscypliny wynikającej z dziecięcego posłuszeństwa, formowaniu postaw wzajemnej pomocy bez egoistycznej rywalizacji, umiłowania do rzeczywistości i otoczenia. Dziecko nie staje się idealnym, lecz osiąga optimum własnych możliwości rozwojowych.

Lekcje ciszy

Inny wartościowy element montessoriańskiej pedagogiki stanowią „lekcje ciszy". Ćwiczenia ciszy pomagają dziecku odnaleźć spokój. Kontrola ruchu, ruch medytacyjny i twórcza ekspresja ruchowa, powiązane wzajemnie z uspokojeniem są najlepszym sposobem do powstawania refleksji i możliwością uwewnętrzniania się. Lekcje i ćwiczenia ciszy mają duże znaczenie w wychowawczym rozwoju dziecka. Dzieci stają się spokojniejsze, zachowują się ciszej, łatwiej im się uczyć. Lekcja ciszy ułatwia nie tylko lepsze skupienie, bardziej efektywną pracę, ale pozwala dziecku na odkrycie swojego wnętrza. Służą temu między innymi krótkie ćwiczenia, oparte na wykonywaniu różnorodnych czynności bez wypowiadania słów.

PRZYPISY:
/1/ Małgorzata Miksza, „Zrozumieć Montessori" s.30
/2/ Barbara Stein, „Teoria i praktyka pedagogiki Marii Montessori w szkole podstawowej" s. 71-73
/3/ Małgorzata Miksza, „Zrozumieć Montessori" s. 55-56
/4/ tamże, s. 58

# data[].attributes.attachment_link.title
Pedagogika Marii Montessori - zarys ogólny

# data[].attributes.attachment_link.description
Istota pedagogiki Marii Montessori polega na stwierdzeniu, że każde dziecko jest inne i powinno rozwijać się według stworzonych przez siebie indywidualnych planów rozwojowych. W planach tych zapisane są jego możliwości, kompetencje i umiejętności,...