# data[].attributes.headline
Vrees voor recessie .....verlaagt de inflatie

# data[].attributes.subject
Vrees voor recessie .....verlaagt de inflatie

# data[].attributes.attachment_link.title
Niet alles wordt duurder: recessievrees drukt de prijzen

# data[].attributes.attachment_link.description
Lagere grondstofprijzen, in ruil voor een mondiale recessie? Dat is bepaald geen goede deal, stelt FD-columnist Mathijs Bouman.

# data[].attributes.attachment_link.title
ECB klem tussen koopkracht en renteverhogingen

# data[].attributes.attachment_link.description
De haviken in het bestuur lijken de overhand te hebben. Maar te hard op de rem trappen kan een recessie dieper maken, waarschuwen economen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Steeds meer huishoudens moeten de eindjes aan elkaar knopen doordat ze zich blauw betalen in de supermarkt, bij de pomp en vooral aan de energierekening. Maar voor sommige bedrijven zijn deze hoge prijzen helemaal niet erg. Olie- en gasconcerns, containervervoerders en voedselbedrijven zien hun omzet en winst juist omhooggaan.

Prijzen waren in juli gemiddeld 10,3 procent hoger dan een jaar eerder, blijkt uit cijfers van statistiekbureau CBS. Vooral gas, stroom, brandstof en boodschappen zijn duurder geworden. Het Centraal Planbureau (CPB) waarschuwde eerder deze maand dat de komende tijd 350.000 Nederlanders onder de armoedegrens kunnen zakken.

Het contrast met de omzet- en winstcijfers van onder andere Shell, Unilever en de Deense rederij Maersk is groot. De afgelopen weken publiceerden deze bedrijven hun resultaten en die waren niet verkeerd.

Zo bleef er in het tweede kwartaal bij Shell onder de streep 11,5 miljard dollar (11,6 miljard euro) over. Nooit was de kwartaalwinst bij Shell zo hoog. De hogere prijzen voor olie en gas hadden een belangrijk aandeel in de cijfers. Ook het Franse TotalEnergies boekte een recordwinst.

De prijzen van olie en gas zijn de afgelopen maanden door het dak gegaan. De oorlog in Oekraïne heeft daar een belangrijke rol in gespeeld, vooral bij gas. Rusland is een belangrijke gasproducent en levert nu fors minder aan West-Europese landen dan een jaar geleden.

Die landen moeten het nu elders vandaan halen. Daardoor stijgt de vraag naar niet-Russisch gas, terwijl het aanbod schaars is. Producenten kunnen zo meer geld vragen en doen dat ook.

Boodschappen 18 procent duurder dan jaar geleden

Net als energie stijgen ook de boodschappen almaar in prijs. In één jaar tijd werden ze 18 procent duurder, blijkt uit cijfers van marktonderzoeker GfK.

Dat merken verkopers zoals Ahold Delhaize, moederbedrijf van onder meer Albert Heijn. Het bedrijf zag zijn omzet vorig kwartaal met 6 procent stijgen naar 21,4 miljard euro. Ook de winst steeg, al nam die minder hard toe dan de opbrengsten. De marges werden dus wat kleiner.

Ook Jumbo, de tweede supermarkt van Nederland, zag in de eerste zes maanden van dit jaar zijn omzet groeien. Dit nadat in de twee voorgaande coronajaren de opbrengsten ook al flink waren gestegen. Of die extra omzet ook zorgde voor meer winst is niet duidelijk. Het bedrijf heeft hierover geen cijfers bekendgemaakt.

De supermarkten zeggen dat ze geen andere keuze hebben dan de prijzen te verhogen. Dit omdat zij ook meer geld kwijt zijn aan het inkopen van de artikelen.

Zo besloten levensmiddelenconcerns als Unilever, Nestlé en PepsiCo hun prijzen op te schroeven. Ook zij zeggen dat ze geen keuze hebben, omdat ze zelf meer kwijt zijn aan bijvoorbeeld grondstoffen en transportkosten.

Supers en leveranciers ruziën over prijzen

De supermarkten hebben de hogere prijzen van hun leveranciers overigens niet zomaar voor zoete koek geslikt. Beide kampen lagen dit jaar regelmatig met elkaar overhoop. Zo waren er tijdelijk minder producten verkrijgbaar van Nestlé en Kellogg's. De supermarkten vonden de prijsverhoging van de fabrikanten te gortig.

Grote levensmiddelenfabrikanten als Unilever en Nestlé boekten de afgelopen maanden inderdaad meer omzet en winst. Wel is opvallend dat ook bij hen de winst minder hard stijgt dan de omzet. Unilever-topman Alan Jope zei daarover dat het bedrijf 70 procent van de hogere kosten doorberekent aan klanten. De overige 30 procent incasseert het zelf. Dat verklaart het teruglopen van de marges.

Om de stijgende marges te vinden, moet je verder terug in de keten: naar de voedselhandelaren en vervoerders. Zo zag het Amerikaanse ADM, dat oliën en zoetstoffen produceert en verhandelt, zijn winstmarges flink groeien dit jaar.

Vooral scheepvaart is spekkoper

Maar de grootste uitschieter is misschien wel de scheepvaart, bijvoorbeeld de bedrijven die wereldwijd containers vervoeren. Tijdens de coronacrisis ontstond er een groot tekort aan containers. Daardoor konden de vervoerders, zoals Maersk en het Duitse Hapag-Lloyd, hun tarieven ongekend hoog opschroeven.

Waar ze een paar jaar geleden nog 1.000 dollar (1.005 euro) vroegen om een volgeladen container van China naar Europa te brengen, is dat inmiddels vier- tot vijfmaal zoveel geworden. Niet verrassend was in het tweede kwartaal de omzet bij Maersk flink groter dan in dezelfde periode vorig jaar. En de winst liep nog veel harder op. Bij andere bedrijven in de containervaart is hetzelfde patroon te zien.

De vervoerders leveren niet aan consumenten. Maar de bedrijven die hun vracht door de rederijen laten vervoeren, rekenen de hoge transportkosten wel door in hun prijzen. Zo komen de hogere tarieven uiteindelijk toch op het bordje van de consument terecht.

# data[].attributes.attachment_link.title
Voor deze bedrijven is de hoge inflatie helemaal niet erg

# data[].attributes.attachment_link.description
Steeds meer huishoudens moeten de eindjes aan elkaar knopen doordat ze zich blauw betalen in de supermarkt, bij de pomp en vooral aan de energierekening. Maar voor sommige bedrijven zijn deze hoge prijzen helemaal niet erg. Olie- en gasconcerns, containervervoerders en voedselbedrijven zien hun omzet en winst juist omhooggaan.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wie zijn de winnaars en de verliezers van de inflatie?

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoge inflatie en stijgende rente raken alle spelers in de economie. Huishoudens worden het zwaarst geraakt, de overheid profiteert vooralsnog.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In het dagelijks leven hebben we geregeld hinder van tekorten op de arbeidsmarkt. Zo was vanochtend de belangrijke Ketheltunnel in de snelweg van Rotterdam naar Den Haag urenlang afgesloten. Een tunneloperator had zich ziekgemeld en zijn vervanger eveneens.

Verder laat de NS minder treinen rijden op bepaalde routes door een personeelstekort, huisartsen raken overbelast, patiënten wachten lang op operaties en klassen worden naar huis gestuurd omdat er geen leraar is.

Als je alles bij elkaar optelt, dan heb je het over een ontregeling, ontwrichting zelfs, van de samenleving, zegt Ton Wilthagen, hoogleraar Arbeidsmarkt aan Tilburg University.

Nog 30 jaar

De vergrijzing is een belangrijke oorzaak van die problemen, aldus Wilthagen. "Zeker in sectoren waar relatief veel oudere mensen werken, die dus binnen afzienbare termijn met pensioen gaan, worden de problemen steeds groter. Denk maar aan de politie."

De komende 20 jaar blijft de beroepsbevolking nog wel krimpen, denkt Joop Schippers, hoogleraar arbeidsmarkt aan de Universiteit Utrecht. Wilthagen denkt zelfs dat het nog wel 30 jaar kan duren.

Automatisering

Toch is het niet zo dat we die tijd gewoon moeten uitzitten, er is wel degelijk het een en ander te doen, zegt Esther Oprins, consultant bij TNO. Zij houdt zich bezig met complexe personele vraagstukken en leren en ontwikkelen in de veiligheidssector. Meer geld bieden is niet altijd de oplossing, zegt ze.

"Je moet niet meer denken dat je gewoon vacatures kunt opvullen. In plaats daarvan kun je kijken op welke plekken er minder van het schaarse personeel nodig is, bijvoorbeeld door het werk op te knippen in stukjes, waarvan sommige minder moeilijk te doen zijn. Ook kun je delen automatiseren."

"Zo zijn er metro's zonder bestuurder", vult Wilthagen aan. "Maar", waarschuwt Oprins ook, "je kunt zeker niet alles oplossen met technologie."

Complex

Er is niet één oplossing, zegt Wilthagen. Zo kun volgens hem je in een aantal sectoren snel resultaat boeken door parttimers meer uren te laten draaien. Dat geldt bijvoorbeeld voor de zorg, waar veel mensen parttime werken.

Je kunt dan de vicieuze cirkel van arbeidstekorten, hoge werkdruk, ziekteverzuim en werknemers die stoppen, doorbreken, denkt hij. "Maar sommige medewerkers lopen dan tegen andere problemen op, zoals dat er een tekort aan kinderopvang is. Dat maakt het allemaal zo complex."

Arbeidsmigratie, opleiden, zij-instromers

Andere mogelijkheden die Wilthagen ziet zijn arbeidsmigratie, dus werknemers uit andere landen, ook van buiten de EU naar Nederland laten komen om hier vacatures te vervullen. "Maar dat leidt wel tot discussies en woonruimte is schaars."

Ook zijn er nog altijd mensen in ons land zonder een baan, veel ouderen kunnen met een korte opleiding prima ergens aan het werk en studies voor banen in sectoren met tekorten kun je stimuleren, vindt Wilthagen.

Verder kun je zij-instromers vanuit andere sectoren naar een baan in een groeisector laten doorstromen, je kunt medewerkers een opleiding geven en je kunt studenten eerder in hun opleiding stage laten lopen, aldus de hoogleraar.

Vrije tijd of voorzieningen die werken?

"In Nederland hechten we erg aan onze vrije tijd, maar we vinden het niet fijn als we in die tijd niet door een tunnel kunnen rijden, of lang op een loodgieter moeten wachten", schetst Wilthagen de afweging die we volgens hem moeten maken tussen vrije tijd en minder problemen door personeelstekorten.

We zullen meer toevallige verstoringen krijgen, operaties die niet doorgaan, treinen die uitvallen, je moet erover praten, anders laat je de wal het schip keren, waarschuwt Schippers. "Wat vinden we echt belangrijk in de samenleving en willen we daar de schaarse mensen inzetten? Als we allemaal vier keer per jaar willen vliegen, dan moeten we zorgen dat mensen bagagesorteerder worden."

Daar moeten we als samenleving over discussiëren, zegt Schippers. "Misschien moeten we minder distributiecentra hebben en Schiphol met een kwart krimpen."

# data[].attributes.attachment_link.title
Dichte tunnel is nog maar het begin: 'Personeelstekort duurt nog wel 30 jaar'

# data[].attributes.attachment_link.description
In de zorg, het onderwijs, bij de NS en zelfs bij het toezicht op verkeerstunnels is een tekort aan personeel. Het goede nieuws is dat we er heus wel íets aan kunnen doen. Het slechte nieuws is dat we hoe dan ook nog decennia lang met tekorten zullen kampen, zeggen deskundigen tegen RTL Z.

# data[].attributes.headline
van -0,50 naar -0,25% een verhoging van de rente!

# data[].attributes.subject
van -0,50 naar -0,25% een verhoging van de rente!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogt zijn rente volgende maand. Daarmee hoopt de financiële toezichthouder de hoge inflatie van de laatste tijd te kunnen beteugelen. De bank stond onder zware druk om iets te doen aan de prijzen voor goederen en diensten, die al meer dan een half jaar flink oplopen.

De rente staat nu nog op -0,5 procent, maar gaat in juli omhoog naar -0,25. Later dit jaar, waarschijnlijk in september, gaat de rente nogmaals omhoog. Hoe groot die verhoging is, is nog niet bekend.

Het gaat om de depositorente. Dat is de rente die banken, zoals ABN AMRO en ING, krijgen als ze geld bij de ECB stallen. Door aan die renteknop te draaien, wil de Europese toezichthouder banken bewegen om zelf ook hogere rentes te hanteren, bijvoorbeeld voor wie een spaarrekening heeft.

Het idee is dat huishoudens dan meer gaan sparen en minder uitgeven. Als er minder vraag is naar producten en diensten, drukt dat de prijzen. Het is voor het eerst sinds medio 2011 dat de ECB met een verhoging komt.

Dat de rente omhoog gaat, komt niet als een verrassing. ECB-president Christine Lagarde gaf vorige maand al een duidelijke aanwijzing dat ze van plan is in juli en september renteverhogingen door te voeren. Dit in navolging van andere centrale banken, onder meer in de VS en het VK, die eerder al besloten om hun rentes te verhogen, om zo de inflatie in de hand te houden.

# data[].attributes.attachment_link.title
ECB verhoogt voor het eerst in 11 jaar rente in strijd tegen gierende inflatie

# data[].attributes.attachment_link.description
De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogt zijn rente volgende maand. Daarmee hoopt de financiële toezichthouder de hoge inflatie van de laatste tijd te kunnen beteugelen. De bank stond onder zware druk om iets te doen aan de prijzen voor goederen en diensten, die al meer dan een half jaar flink oplopen.

# data[].attributes.body
In de economielessen zal je zo eens in de twee weken van mij een toetsopgave krijgen. Aan de hand van deze opgaven krijg je een indruk of je de stof (al) beheerst.

# data[].attributes.body
Volgens mij is er maar 1 oplossing....hogere lonen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
NOS Op3

• zaterdag, 08:01

Langer wachten op je biertje, vertraging op het spoor, bussen uit de dienstregeling: het personeelstekort zie je overal. NOS op 3 legt uit waar het knelt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Waar ís iedereen? Het personeelstekort uitgelegd

# data[].attributes.attachment_link.description
Langer wachten op je biertje, vertraging op het spoor, bussen uit de dienstregeling: het personeelstekort zie je overal. NOS op 3 legt uit waar het knelt.

# data[].attributes.headline
De padletlinkjes van periode 1 voor het vak economie Havo

# data[].attributes.subject
De padletlinkjes van periode 1 voor het vak economie Havo

# data[].attributes.attachment_link.title
PADLETlinkjes Havo economie periode 1 2223

# data[].attributes.headline
De bitcoin...vanaf september kun je er in El Salvador(officieel) mee betalen 

# data[].attributes.subject
De bitcoin...vanaf september kun je er in El Salvador(officieel) mee betalen 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De waarde van de totale cryptomarkt kromp in de afgelopen 24 uur met ruim 12 procent, meldt de website Coinmarketcap. De site gebruikt de koersen van bitcoinbeurzen wereldwijd om een gewogen gemiddelde te berekenen.

Alle crypto's ter wereld zijn nu samen zo'n 1,4 biljoen (duizend miljard) dollar waard, omgerekend ruim 1,3 biljoen euro. In november vorig jaar, toen de bitcoin de hoogste koers ooit haalde van zo'n 68.000 dollar, was de totale cryptomarkt ongeveer 3 biljoen dollar waard, blijkt uit data van CoinGecko. Dit is net zo'n site als Coinmarketcap.

Lees ook:

Dit stel wordt verdacht van witwassen van bijna 4 miljard euro aan bitcoins

Inmiddels is een bitcoin op het moment van publicatie van dit artikel nog maar net iets meer dan 30.000 dollar waard, bijna het laagste niveau in ruim een jaar tijd. De laatste keer dat de belangrijkste cryptomunt rond deze prijs schommelde, was op 20 juli van vorig jaar.

Beurzen ook in de min

En niet alleen bitcoin staat momenteel flink in de min. Van de tien meest waardevolle crypto's staan er maar liefst zeven fors in de min over de afgelopen zeven dagen gezien. Enkele van deze grote crypto's verloren in die periode tot wel 36 procent van hun waarde.

De verliezen op de cryptomarkt komen na grote koersdalingen op aandelenbeurzen wereldwijd, de Amerikaanse Dow Jones en Nasdaq voorop. En dat volgde weer op de aankondiging van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, dat de rente dit jaar drie keer verhoogd zal worden. Een hogere rente betekent minder rendement voor beleggers op hun aandelen. Daarnaast maken beleggers zich zorgen om de aanhoudende hoge inflatie wereldwijd en de gevolgen van de oorlog in Oekraïne.

Pionier of paria? El Salvador neemt grote gok met bitcoin:

# data[].attributes.attachment_link.title
Crypto's hard onderuit: bitcoin schommelt rond laagste punt in een jaar tijd

# data[].attributes.attachment_link.description
De waarde van de totale cryptomarkt kromp in de afgelopen 24 uur met ruim 12 procent, meldt de website Coinmarketcap. De site gebruikt de koersen van bitcoinbeurzen wereldwijd om een gewogen gemiddelde te berekenen. Alle crypto's ter wereld zijn nu samen zo'n 1,4 biljoen (duizend miljard) dollar waard, omgerekend ruim 1,3 biljoen euro.

# data[].attributes.attachment_link.description
Koopkracht is het inkomen uitgedrukt in de hoeveelheid goederen die ermee gekocht kan worden. Koopkracht is één van de belangrijkste kengetallen in de economie. Koopkracht bepaalt de omvang van de bestedingen, bepaalt in belangrijke mate het consumentenvertrouwen, is leidend bij de CAO-onderhandelingen en staat centraal bij het opstellen van nieuw regeringsbeleid.

# data[].attributes.body
El salvador omarmt de Bitcoin.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Naast de risico's die schommelingen van de bitcoinkoers met zich meebrengen, zijn er praktische voordelen te bedenken. "Voor twee dingen is bitcoin in de praktijk een oplossing", zegt oprichter Peter Slagter van het kennisplatform LekkerCryptisch. "Salvadoranen in het buitenland sturen veel geld naar huis. Western Union gebruikt ongunstige wisselkoersen, dus dat kost ze veel geld."

Naast de 6,5 miljoen mensen in El Salvador zelf, wonen er naar schatting ook nog 2,5 miljoen Salvadoranen in het buitenland. Met name vanuit de Verenigde Staten stuurden zij vorig jaar zes miljard dollar naar huis. Bijna een kwart van de totale economie die 26 miljard dollar groot is. Als Salvadoranen de paar procent aan kosten of commissie besparen, maakt dat een flink verschil.

Een ander winstpunt is dat een groot deel van de Salvadoranen wél een telefoon met camera, maar geen bankrekening heeft. Die camera is nodig om QR-codes te scannen. "70 procent bankiert niet", zegt Ralph Wessels, hoofd beleggingsstrategie bij ABN Amro. "Daarvoor kan het een opening zijn. Over het algemeen zie je dat als meer mensen bankieren, de welvaart toeneemt en er meer belastinginkomsten zijn."

Maar Wessels vraagt zich wel af of een digitale portemonnee met Bitcoin hiervoor de beste oplossing is. "Een stabiel prijsniveau is één van de meest belangrijke eigenschappen van geld. Vanzelfsprekend wil je niet dat je geld minder waard wordt, maar ook als de koers stijgt kan dat nadelig zijn", zegt Wessels. "Mensen gaan het dan oppotten. Geld moet uitgegeven worden, anders draait je economie niet door."
In El Salvador is nog lang niet iedereen overtuigd:

# data[].attributes.attachment_link.title
Salvadoranen kunnen betalen met bitcoin, 'we stappen in een achtbaan'

# data[].attributes.attachment_link.description
Naast de risico's die schommelingen van de bitcoinkoers met zich meebrengen, zijn er praktische voordelen te bedenken. "Voor twee dingen is bitcoin in de praktijk een oplossing", zegt oprichter Peter Slagter van het kennisplatform LekkerCryptisch. "Salvadoranen in het buitenland sturen veel geld naar huis. Western Union gebruikt ongunstige wisselkoersen, dus dat kost ze veel geld."

# data[].attributes.body
veel informatie en economische tips...om te slagen dit schooljaar

# data[].attributes.headline
De studiewijzer economie voor de eerste periode. 

# data[].attributes.subject
De studiewijzer economie voor de eerste periode. 

# data[].attributes.body
In deze studiewijzer vind je uitleg over de inhoud van de lessen economie.

# data[].attributes.body
Wat moet je nu uiteindelijk weten en kunnen om te slagen?

# data[].attributes.headline
Om nog even in vakantiesfeer te blijven....belastingparadijzen

# data[].attributes.subject
Om nog even in vakantiesfeer te blijven....belastingparadijzen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zeven rijke industrielanden werden het er recent over eens: multinationals moeten in ieder land minimaal 15 procent winstbelasting betalen. Hoe kan het eigenlijk dat zij zo weinig belasting betalen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Zeven rijke industrielanden werden het er recent over eens: multinationals moeten in ieder land minimaal 15 procent winstbelasting betalen. Hoe kan het eigenlijk dat zij zo weinig belasting betalen?

# data[].attributes.body
El Salvador is het eerste land dat de bitcoin als officieel betaalmiddel accepteerde.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nayib Bukele: bitcoinfan met autoritaire trekken

Zakenman Nayib Bukele werd in 2019 verrassend president met zijn belofte een einde te maken aan de corruptie en het bendegeweld in El Salvador. Onder zijn bewind nam het aantal moorden af.

Maar zijn autoritaire aanpak leverde hem ook kritiek op van mensenrechtenorganisaties. Hij stuurde al eens het leger het parlement in toen de parlementariërs niet wilden instemmen met een voorstel van Bukele. Nadat hij vorige maand een meerderheid had gehaald in het parlement ontsloeg hij vijf van de hoogste rechters.

Toen Bukele de bitcoinwet had ingediend, veranderde hij zijn profielfoto op Twitter naar een foto met laserogen. "Dat staat symbool voor bitcoinbezitters die hopen dat de munt alleen maar in waarde zal stijgen", zegt Teunis Brosens van ING. "Dat conflicteert met het idee van bitcoin als betaalmiddel. Dus ik vraag me wel af: wat is dan het motief van deze president?"

# data[].attributes.attachment_link.title
El Salvador maakt van bitcoin een wettig betaalmiddel

# data[].attributes.attachment_link.description
Zakenman Nayib Bukele werd in 2019 verrassend president met zijn belofte een einde te maken aan de corruptie en het bendegeweld in El Salvador. Onder zijn bewind nam het aantal moorden af. Maar zijn autoritaire aanpak leverde hem ook kritiek op van mensenrechtenorganisaties.

# data[].attributes.body
Begrippen waar vaak verwarring over bestaat. In dit deel van de padlet goed uitgelegd!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Iedereen die een productiefactor levert voor de productie ontvangt daarvoor een vergoeding: een primair inkomen.

Winst als beloning voor ondernemerschap kan gezien worden als een beloning voor het lopen van risico. De ondernemer krijgt namelijk alleen maar winst als er genoeg geld over blijft: winst is een restinkomen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Iedereen die een productiefactor levert voor de productie ontvangt daarvoor een vergoeding: een primair inkomen. Winst als beloning voor ondernemerschap kan gezien worden als een beloning voor het lopen van risico. De ondernemer krijgt namelijk alleen maar winst als er genoeg geld over blijft: winst is een restinkomen.

# data[].attributes.headline
Antwoorden van de module markt en overheid

# data[].attributes.subject
Antwoorden van de module markt en overheid

# data[].attributes.headline
Conjunctuur de thermometer van de economie

# data[].attributes.subject
Conjunctuur de thermometer van de economie

# data[].attributes.body
Conjunctuur wordt in onze westerse economie gemeten door de vraag (van consumenten, producenten, overheid en uit het buitenland) uitgedrukt in € te meten. De gevolgen van minder vraag naar producten leidt tot vervelende economische effecten, zoals we de afgelopen tijd hebben gemerkt.

# data[].attributes.body
De economie voorspellen is altijd lastig. Voorspellen kun je alleen wanneer je kunt vertrouwen op bepaalde wetmatigheden.....uit ervaringen van het verleden. Deze crisis is helemaal nieuw...de effecten voorspellen is dus moeilijk.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Gitzwarte toekomst' en 'een recessie van historische proporties'. En gaat de economie met 6 of 8 procent achteruit? Dat de Nederlandse economie krimpt als gevolg van corona is duidelijk. Maar er zijn wel verschillende voorspellingen en scenario's over hoe erg het precies wordt. Vanmiddag komt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) met een update van de World Economic Outlook. Een van de vele voorspellingen in deze recessie. Wie zegt wat, en waar baseren zij zich op en vooral: waar moet je op letten?
Allereerst: Wie maken die voorspellingen?
Er zijn veel instanties en bedrijven die voorspellingen doen. In Nederland baseert de overheid zich op de korte, middellange en lange vooruitzichten van het Centraal Planbureau (CPB). Die kijkt daarvoor naar wat er nu gebeurt in de economie, zoals investeringen, exportcijfers en consumptie, en stopt dat in een econometrisch model waardoor er een prognose uit komt.

Vanwege de onzekerheid van de huidige economische crisis als gevolg van corona, werken zij met scenario's. De Nederlandsche Bank (DNB) maakt ook vooruitzichten over de economische groei, elk half jaar komt zij met een raming.

Slagbomen en pintransacties

Ook de banken zijn actief met voorspellingen. Die bepalen hun verwachting van de economische groei vaak aan de hand van iets andere indicatoren dan de planbureaus, die zij bovendien sneller kunnen beramen. Zo kijken economen bij ABN Amro in deze recessie naar open- en dichtgaande slagbomen in de Rotterdamse haven die, direct of indirect, iets zeggen over de internationale handel, en houden ze net als ING betaalgegevens en pintransacties in de gaten.

En dan heb je nog de internationale voorspellingen van instanties zoals de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de Europese Centrale Bank, de Europese Commissie en dus het IMF. Zij meten de economische temperatuur van de hele wereld, per werelddeel en het effect ervan per land.

Die internationale ramingen staan overigens niet helemaal los van de landelijke ramingen. Zo baseert het IMF zich bij haar prognoses over de economische groei op gegevens van het eerder genoemde CPB.

Wat zijn de voorspellingen nu?

De afgelopen maanden regende het voorspellingen over de schade van corona op de nationale en internationale economie. Er is momenteel geen voorspelling van planbureaus of banken die buiten de 'range' valt van 6 tot 8 procent economische krimp voor 2020.

Die getallen zijn niet in steen gebeiteld. Zo zei het CPB in maart in een van de donkerste scenario's nog de mogelijkheid van een krimp van 7,7 procent te zien, en had de OESO het aan het begin van de crisis nog over een maximale krimp van 2 procent voor elke maand contactbeperkingen.

Waar moet je naar kijken?

Er zijn dus veel economen en instituten die voorspellingen doen en ieder heeft zo zijn eigen methodiek. Om te weten welke voorspelling gezaghebbend is, moet je onder meer kijken naar welke indicatoren worden gebruikt voor die betreffende prognose.

"Voor Nederland is de wereldhandel een belangrijke indicator", zegt Philip Hans Franses, hoogleraar econometrie aan de Erasmus School of Economics. "Wij zijn daarvan erg afhankelijk, ook omdat veel via Rotterdam hier binnenkomt. Het is dus een belangrijke voorspellende factor."

Dat er veel voorspellingen zijn die met elkaar concurreren, is volgens Franses overigens niet erg. "Hoe meer hoe beter. Neem er als lezer het gemiddelde van, dan heb je beste van alle werelden. Maar voor de Nederlandse overheid geldt dat de ramingen van het CPB het belangrijkst zijn."

Hoe serieus moet je voorspellingen nemen?

Voorspellingen over economische groei zijn belangrijk, maar moeten wel met een korrel zout worden genomen, zegt Daniel Mugge, hoogleraar en politiek econoom aan de Universiteit van Amsterdam. "We zitten in een ongekende crisis veroorzaakt door een pandemie, bestaande economische modellen voldoen niet. Bovendien komen cijfers van planbureaus altijd met een bijsluiter, die nu soms verdwijnen bij media.", zegt hij. "Dan blijkt dat er een krimp wordt verwacht van 4 tot 6 procent, maar belandt maar één getal in de kop van een artikel."

Het CPB ziet die korrel zout ook als een voorwaarde bij het interpreteren van ramingen. Maar het brengen van cijfers betwisten zij niet. "De onzekerheid is groot, dat zeggen wij ook in onze ramingen", zegt Wim Suyker. "Aan de andere kant zeg ik altijd: the show must go on. Er moeten ook gewoon weer cijfers komen voor de begroting op Prinsjesdag."

Voor wie zijn voorspellingen relevant?

De voorspelling van het CPB is relevant voor de overheid maar daar zal je als burger "vaak niet direct iets van merken in de portemonnee", zegt Franses. "En het hangt maar net af van je persoonlijke situatie."

Volgens Mugge moeten we prognoses dan ook zien als een grove, algemene richting met een enorme onzekerheidsmarge. "Economische krimp is dan ook niet zo interessant. Je moet kijken: wat betekent het voor mij en voor mijn financiele situatie. Dan zijn cijfers over sectoren en huizenprijzen bijvoorbeeld veel relevanter."

Om ramingen goed te kunnen lezen, heeft Suyker van het CPB ook nog tips. "Pak altijd de meest recente cijfers, die zijn het meest betrouwbaar. En vermijd voorspellingen die heel stellig zijn; elke ramer weet dat er veel onzekerheid gepaard gaat met voorspellingen. En met deze crisis is die onzekerheid misschien nog wel een stukje groter."

# data[].attributes.attachment_link.title
Economische voorspellingen in crisistijd: 'Belangrijk, maar neem korreltje zout mee'

# data[].attributes.attachment_link.description
'Gitzwarte toekomst' en 'een recessie van historische proporties'. En gaat de economie met 6 of 8 procent achteruit? Dat de Nederlandse economie krimpt als gevolg van corona is duidelijk. Maar er zijn wel verschillende voorspellingen en scenario's over hoe erg het precies wordt.

# data[].attributes.body
een goede site om de domeinen te bestuderen en opgaven te oefenen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Economie bestudeert hoe de mens met beperkte middelen zijn oneindige behoeften bevredigt. Economie is daarom kiezen, en het is de kunst om dat zo goed mogelijk te doen.

De artikelen op de website zijn vooral gebaseerd op de methodes Economie Integraal, Integraal In Balans, Economisch Bekeken, Praktische Economie, de lesbrieven van LWEO en de lesbrieven van SLO.

F. Hamers

# data[].attributes.attachment_link.description
Economie bestudeert hoe de mens met beperkte middelen zijn oneindige behoeften bevredigt. Economie is daarom kiezen, en het is de kunst om dat zo goed mogelijk te doen. De artikelen op de website zijn vooral gebaseerd op de methodes Economie Integraal, Integraal In Balans, Economisch Bekeken, Praktische Economie, de lesbrieven van LWEO en de lesbrieven van SLO.

# data[].attributes.body
In dit bestand staan de antwoorden van de module crisis van het vak economie. De antwoorden van de modules die iedere periode gebruikt gaan worden wordene in de eerste padlet van iedere nieuwe periode gezet. Veel succes dit jaar!!!

# data[].attributes.body
Soms ideaal....doe er je voordeel mee!

# data[].attributes.attachment_link.description
De filmpjes op dit kanaal ondersteunen de economielessen van de havo- en vwo-bovenbouw. De filmpjes heb ik gemaakt als gebruiker van de economiemethodes "Eco...

# data[].attributes.body
Deze filmpjes zijn gerangschikt naar de economische concepten(onderwerpen) die jullie voor je examen moeten beheersen.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
uitleg economie havo vwo docent examen leraar cse

# data[].attributes.attachment_link.description
Uitleg Economie voor HAVO en VWO twitter: @thomaskaptein Twitter me gerust met een verzoek!

# data[].attributes.body
Met dank aan Frank!

# data[].attributes.headline
Krimp, hoe meten ze dat in de economie? 

# data[].attributes.subject
Krimp, hoe meten ze dat in de economie? 

# data[].attributes.body
Economische cijfers worden meestal vergeleken met een zelfde periode een(of meerdere) jaren eerder.

# data[].attributes.attachment_link.title
EenVandaag: De economie gaat in diepe recessie en de woningmarkt voelt de eerste klappen al

# data[].attributes.body
Het CBS meet hoe het met de inkomsten en uitgaven in een economie gesteld is. Ze vergelijken  een periode (bijvoorbeeld de uitgaven van de consumenten in april van dit jaar 2020) met dezelfde periode van het vorig jaar. Dan krijg je een goed beeld van de ontwikkeling. De uitgaven in december hebben immers een veel ander karakter dan de uitgaven in bijvoorbeeld maart.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als gevolg van de lockdown gaven consumenten in de maand april ruim 17 procent minder uit aan goederen en diensten dan een jaar eerder. Het gaat volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek ( CBS) om de grootste krimp van de binnenlandse consumptie door huishoudens die ooit is gemeten.

Consumenten gaven vooral minder uit aan diensten, duurzame goederen en brandstof, aldus het CBS maandag. Aan eten en drinken werd juist meer uitgegeven.

Door de sluiting van restaurants, pretparken, theaters en sportscholen lagen de bestedingen aan diensten bijna een kwart lager dan in april vorig jaar. Ook gaven consumenten flink minder uit aan kleding, schoenen en auto's. "Zij schaften daarentegen wel meer elektrische apparatuur en woninginrichtingsartikelen aan", aldus het CBS.

Aan eten, drinken en rookwaar werd 3,6 procent meer uitgegeven.

Het CBS meldt ook dat consumenten in juni iets minder somber zijn gestemd dan in mei. Gekeken naar de afgelopen twintig jaar, ligt het sentiment nog wel ver onder het gemiddeld gemeten vertrouwen over die periode.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lockdown veroorzaakt grootste daling consumentenuitgaven ooit gemeten

# data[].attributes.attachment_link.description
Als gevolg van de lockdown gaven consumenten in de maand april ruim 17 procent minder uit aan goederen en diensten dan een jaar eerder. Het gaat volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) om de grootste krimp van de binnenlandse consumptie door huishoudens die ooit is gemeten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bijna geen land blijft een recessie bespaard. De Verenigde Staten, de grootste economie van de wereld, krimpen dit jaar met 5,9 procent, Japan met 5,2 procent, Duitsland met 7 procent.

In Griekenland, Italië en Spanje zullen de klappen het grootst zijn: respectievelijk 10, 9 en 8 procent. De economie van het Verenigd Koninkrijk krimpt met 6,5 procent.

Dreun van 9000 miljard

Volgens IMF-hoofdeconoom Gita Gopinath is de recessie zwaarder dan die van 2008. De wereldeconomie heeft sinds de Grote Depressie van de jaren 30 van de vorige eeuw niet meer zo'n economische dreun gekend. Naar schatting zal er dit en volgend jaar voor minstens 9000 miljard dollar (8000 miljard euro) verloren gaan. Dat is net zoveel als de hele economie van Duitsland en Japan samen.

De meeste landen kampen met crises op allerlei terreinen, die elkaar versterken en de economische problemen verergeren. De gezondheidscrisis is groot, maar er liggen ook veel bedrijven, horeca en winkels stil. De vraag naar producten en diensten valt weg. Productieketens, transport en distributie haperen, en veel grenzen zijn dicht. De voedselproductie ondervindt problemen en grondstoffenprijzen zakken in. Landen lopen tegen de grenzen van hun financiële kunnen aan en financiële markten vertonen scheuren.

# data[].attributes.attachment_link.title
IMF: zware klap wereldeconomie door corona, in Nederland 7,5 procent krimp

# data[].attributes.attachment_link.description
Bijna geen land blijft een recessie bespaard. De Verenigde Staten, de grootste economie van de wereld, krimpen dit jaar met 5,9 procent, Japan met 5,2 procent, Duitsland met 7 procent. In Griekenland, Italië en Spanje zullen de klappen het grootst zijn: respectievelijk 10, 9 en 8 procent.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wanneer telt iemand mee als werkloos? - CBS

# data[].attributes.attachment_link.description
De zorgkosten stijgen enorm. Sinds 2000 zijn ze zelfs in 20 jaar tijd verdubbeld. In 2020 geven we gezamenlijk zo'n € 70 miljard uit aan zorg. Zo'n 10% van ons totale inkomen. En dat is ondanks pogingen van de overheid om de zorgkosten in de hand te houden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een autoverzekering is niet goedkoop. Als je een autoverzekering afsluit, zijn er verschillende dekkingen. Zo heb je de keuze uit drie basisdekkingen WA, Beperkt Casco en Volledig Casco (ook wel All Risk). WA Een WA-verzekering (Wettelijke Aansprakelijkheid) is de minimale dekking en is wettelijk verplicht. De WA-verzekering dekt

# data[].attributes.body
Premie, uitkering

# data[].attributes.attachment_link.description
Mensen en bedrijven verzekeren zich vaak tegen onzekere gebeurtenissen, zoals brand, ziekte en ongelukken. Als je een verzekering afsluit betaal je een vast bedrag aan premie. Als je dan schade oploopt, betaalt de verzekeringsmaatschappij de schade voor jou. De verzekeringsmaatschappij neemt dus de financiële gevolgen van schade over.

# data[].attributes.headline
Antwoorden van de module Markt en overheid

# data[].attributes.subject
Antwoorden van de module Markt en overheid

# data[].attributes.body
Genoeg geld beschikbaar voor steun na de Coronacrisis

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het nieuwe geld dat sinds een maand in de economie wordt gepompt, werpt al zijn vruchten af, zegt Guido Wolswijk, een van de dertig adviseurs van de Europese Centrale Bank in een interview met NOS-podcast POEN.

Sinds een maand komt er vrijwel dagelijks geld in de eurozone bij. De Europese Centrale Bank heeft de omvangrijke steunoperatie opnieuw opgestart en pompt iedere maand 20 miljard euro in de economie van de eurozone. Dat komt neer op meer dan 460.000 euro per minuut.

Die operatie is omstreden. Zo is het de vraag of het middel niet veel te zwaar is en of het überhaupt wel effect heeft.

Hoopgevend

"Het is nog vroeg, maar de eerste tekenen zijn hoopgevend", zegt Wolswijk. Hij adviseert de president van de Europese Centrale Bank, Christine Lagarde, over het te voeren beleid. "We hebben het idee dat onze maatregelen doorwerken in de financiële sfeer, maar het duurt wat langer voordat ze in de reële sfeer doorwerken." Hij doelt daarmee op bedrijven die meer gaan investeren en lonen die gaan stijgen. "Dan moet je denken aan zo'n twee tot drie jaar", zegt Wolswijk.

zoom in

Alhoewel de economie van de eurolanden groeit, is de centrale bank niet tevreden over het tempo en de kracht waarin dit gebeurt. De Europese Centrale Bank kijkt daarbij vooral naar het niveau van de prijsstijgingen. Een inflatie van iets onder de 2 procent wordt gezien als een gezond niveau, maar de eurozone zit daar al jaren ver onder. Wat de Europese Centrale Bank ook probeert om de inflatie op te krikken.

Tussen 2014 en 2018 werd bijna 2600 miljard euro in de eurozone gepompt, met de gedachte dat die operatie de economie weer uit het slop zou halen. In september besloot de centrale bank de schuldenopkoop toch weer op te starten voor onbepaalde tijd, dus net zo lang doorgaan tot het werkt. Het is de laatste bestuursdaad van scheidend bankpresident Mario Draghi.

"Er is een aantal economische schokken geweest, zoals het toenemend protectionisme wereldwijd. Die ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat we onze doelstellingen niet hebben bereikt en daar moeten we op reageren," zegt Wolswijk.

De nieuwste aflevering van de podcast POEN gaat over de 460.000 euro die er iedere minuut bijkomt in de eurozone. Waarom vindt de centrale bank die operatie nodig, hoe werkt het creëren van geld en waar komt dat geld terecht?

Economisch nieuws is overal, en gaat iedereen aan. Toch is niet altijd meteen duidelijk waarom, of hoe het zit. In POEN brengen Wouters en Waaijers economische verhalen vanaf de basis, zodat je beter begrijpt hoe de economie werkt, en wat je ermee moet.

Deze aflevering van POEN kun je hier beluisteren en hij is te vinden in de populairste podcastsapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Op het besluit om de operatie weer op te starten, kwam veel kritiek. Onder meer de Nederlandse bankpresident Klaas Knot sprak publiekelijk uit dat hij de steunoperatie op dit moment niet het juiste middel vindt. Oud-bankpresidenten uit Europa schreven gezamenlijk een brief met hun bezwaren.

Die kritiek heeft geen invloed gehad op het opstarten van de operatie, zegt vice-president van de ECB Luis de Guindos op de site van de centrale bank. "Wat er de afgelopen maanden is gebeurd, heeft niet geholpen. Het heeft niet de effectiviteit van de operatie ondermijnd, die ging door zoals gepland, maar het is veel beter om verenigd te zijn", zegt De Guindos.

Volgens adviseur Guido Wolswijk wordt de kritiek wel degelijk meegenomen bij toekomstige beslissingen. "Wij luisteren zeker naar de kritiek. Dat houden we goed in de gaten. Als de neveneffecten van ons aankoopprogramma te negatief worden, kan dat ook weer negatief werken op de economie. Wij luisteren daarnaar en houden dat goed in gaten."

Weinig vertrouwen

De Europese Centrale Bank koopt schuldenpapieren van bedrijven en overheden. Door die operatie komt er meer geld vrij om te lenen en wordt lenen goedkoper. De hoop is dat bedrijven daardoor meer gaan investeren.

Hyung-Ja de Zeeuw houdt voor de Rabobank de markt voor leningen van bedrijven, de bedrijfsobligaties, in de gaten. Zij ziet dat bedrijven meer en goedkoper lenen, maar dat geld gebruiken ze vooral om hun eigen financiële positie te verbeteren. Niet voor investeringen.

"Als je een investering wilt doen moet je een goed perspectief zien", zegt De Zeeuw. "De vooruitzichten zijn nu niet zonnig. Ze hebben er weinig vertrouwen in dat er in de toekomst meer vraag komt naar hun producten."

zoom in

Een deel van het geld dat nu vrijkomt verdwijnt naar het buitenland. "Er komen Amerikanen naar de Europese markt om hier geld op te halen. Omdat het nu goedkoper is", zegt De Zeeuw. "Dat noemen we reversed yankees. Dit jaar wordt het weer een topjaar qua Amerikanen die hier geld ophalen. Maar het geldt ook voor bedrijven uit bijvoorbeeld India, Rusland, Brazilië, China.

Guido Wolswijk van de Europese Centrale Bank erkent dat het geld nog niet direct volledig wordt gebruikt voor investeringen in Europa. "Het vindt gedeeltelijk plaats. We kunnen bedrijven niet dwingen om te gaan investeren, maar we kunnen de omstandigheden zo gunstig mogelijk maken. We zien dat in toenemende mate meer geïnvesteerd wordt."

Hij wijst erop dat ook consumenten voordeel hebben omdat ze goedkoper kunnen lenen en bedrijven uiteindelijk de lonen laten stijgen.

Open einde

Het programma van de Europese Centrale Bank heeft een open einde. Er is nog geen einddatum bepaald. De Zeeuw van de Rabobank maakt zich daar zorgen om.

"Het is een ongelofelijk iets. Niemand weet hoe dit gaat aflopen en hoe je het gaat afbouwen", zegt De Zeeuw. "Je weet niet of deze operatie helpt. En dit programma kan voor altijd doorgaan."

Wolswijk (58) erkent dat de operatie nog even kan duren. Op de vraag of hij de afbouw van het steunprogramma nog gaat meemaken, antwoordt hij: "Ik weet eerlijk gezegd niet of ik dat nog ga meemaken. Ik heb goede hoop van wel, dat ik de eerste stappen nog ga meemaken. Maar ik durf er geen weddenschap voor af te sluiten."

Hij sluit niet uit dat de geldkraan eerst nog verder opengaat. "Als het nodig is, dan staan we klaar om verdere maatregelen te nemen."

# data[].attributes.attachment_link.title
Iedere minuut 460.000 euro erbij: 'de eerste tekenen zijn hoopgevend'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het nieuwe geld dat sinds een maand in de economie wordt gepompt, werpt al zijn vruchten af, zegt Guido Wolswijk, een van de dertig adviseurs van de Europese Centrale Bank in een interview met NOS-podcast POEN. Sinds een maand komt er vrijwel dagelijks geld in de eurozone bij.

# data[].attributes.body
Gebruik dit document bij de bestudering van de lesstof.

# data[].attributes.headline
De basis van de het vak economie...vraag en aanbod

# data[].attributes.subject
De basis van de het vak economie...vraag en aanbod

# data[].attributes.body
Dit document gebruiken we de eerste weken van het nieuwe schooljaar om het principe van het marktmodel vraag en aanbod(de basis van het vak economie) te begrijpen en toe te passen. Succes dit schooljaar!!!

# data[].attributes.attachment_link.description
Geldillusie is de neiging van mensen om over geld in nominale en niet in reële (voor inflatie gecorrigeerde) termen te denken. Met andere woorden, mensen kijken alleen naar het absolute bedrag op hun bankrekening in plaats van wat ze met dat geld echt kunnen kopen.

# data[].attributes.attachment_link.description
De evenwichtsprijs is de prijs die door vrije werking van vraag en aanbod ontstaat. De evenwichtsprijs altijd wanneer vraag en aanbod aan elkaar gelijk zijn. Wanneer de prijs te hoog is: dan is het aanbod groter dan de vraag → de prijs gaat omlaag, omdat producenten anders hun producten niet

# data[].attributes.body
Het tekenen van een vraaglijn.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een vraaglijn wordt meestal weergegeven als een rechte lijn. Die lijn daalt, omdat bij een lagere prijs steeds meer mensen bereid zijn die prijs te betalen.Het tekenen van die lijn is een wiskundige vaardigheid.

# data[].attributes.body
Het tekenen van een aanbodlijn.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een aanbodlijn wordt meestal weergegeven als een rechte lijn.

# data[].attributes.attachment_link.description
De maatschappelijke geldhoeveelheid (M) omvat alle chartale en girale geld in handen van het publiek. Wordt ook wel primaire liquiditeitenmassa genoemd. Met publiek wordt bedoeld: de consumenten, de ondernemingen (behalve de geldscheppende banken) én de overheid.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Waarom kunnen we elkaar met papiertjes of cijfertjes in een computer betalen? Die zijn toch niets waard?
Hoe kan het dat banken zoveel geld kunnen uitlenen?
Om op deze vragen antwoord te geven, kunnen we het beste een korte samenvatting van de ontstaansgeschiedenis van ons geld en de geldschepping bekijken.

Met het groeien van de welvaart, kreeg men steeds meer de beschikking over allerlei goederen. Direct ruilen - goederen tegen goederen - werd daarom steeds moeilijker. Steeds vaker gingen mensen iets anders gebruiken als ruilmiddel.
De Romeinse soldaten kregen hun salaris uitbetaald in zout (sal = zout) of werden zeldzame schelpen gebruikt als ruilmiddel.

Zo'n ruilmiddel moet natuurlijk wel aan een aantal (technische) eisen voldoen:

1. Algemeen aanvaard - iedereen moet het accepteren als ruilmiddel

2. Hanteerbaar - makkelijk om mee te nemen

3. Moeilijk (niet) na te maken zijn

4. Waarde behouden / Niet bederfelijk zijn - zodat je het ook een tijdje kunt bewaren (uitstellen van ruil)

5. Makkelijk deelbaar - zodat je zowel grote als kleine bedragen kunt betalen

6. Eenvoudige waardebepaling - zodat geen ingewikkelde handelingen nodig zijn bij het ruilen.

Uiteindelijk kwam men uit op gouden en zilveren munten.

Net als tegenwoordig had dit geld drie functies:

1. Ruilmiddel
Geld dient als 'tussenstation' in de ruil. In plaats van goederen tegen goederen, ruilt men goederen voor geld en geld tegen goederen.

2. Rekenmiddel
Verschillende goederen kunnen in waarde vergeleken worden in termen van hun geldwaarde.

3. Oppotmiddel
Geld kan gebruikt worden om het kopen van goederen uit te stellen.

Mede omdat het bewaren van goud voor mensen risicovol was in de late middeleeuwen, gingen mensen hun geld in bewaring geven bij een goudsmid. In ruil daarvoor kregen mensen een schuldpapiertje (promesse) waarop stond hoeveel goud ze in bewaring hadden gegeven en dus later weer konden ophalen.

In eerste instantie stond op deze papiertjes de naam van de goudeigenaar, maar toen de papiertjes 'aan toonder' (iedereen die het papiertje inlevert kan het goud krijgen) werden uitgegeven, ontstonden de eerste bankbiljetten. Men kon elkaar nu met een papiertje betalen.

Nu men elkaar ging betalen met een papiertje, dat uit zichzelf geen enkele waarde heeft, werd het belangrijk dat mensen erop konden vertrouwen dat iedereen het briefje als betaalmiddel zou accepteren. Geld werd fiduciair (fiducie = vertrouwen). Heel lang was de mogelijkheid om het biljet om te kunnen ruilen voor goud essentieel voor dit vertrouwen.

Naarmate mensen de bankbiljetten vaker gingen gebruiken om elkaar te betalen, bleef het goud steeds langer liggen bij de goudsmid. Daardoor kon de goudsmid goud gaan uitlenen aan anderen. Uiteraard moesten deze debiteuren rente betalen over het geleende bedrag.
In onderstaand voorbeeld leent hij 2.500 aan goud en zilver uit:

goud en zilvervoorraad neemt met 2.500 af

debiteuren (mensen waar je later nog geld van krijgt) neemt toe met 2.500

Bij het uitlenen moest de goudsmid natuurlijk wel voorzichtig zijn. Hij moest ervoor zorgen dat er genoeg goud in zijn zaak bleef liggen om mensen die een promesse wilden omruilen hun goud te geven. Hij moest ervoor zorgen dat zijn liquiditeitspercentage niet te laag werd.

Voor de goudsmid gold dat zijn liquiditeitspercentage de verhouding was tussen de uitgegeven promessen en zijn voorraad goud en zilver, dus:

De goudsmid leende niet alleen goud uit, maar leende ook steeds vaker geld uit door het uitschrijven van nieuwe promessen. Dat was nóg makkelijker en nóg winstgevender.
In onderstaand voorbeeld geeft de goudsmid nog eens 10.000 promessen uit:

uitgegeven promesse neemt toe met 10.000

debiteuren neemt toe met 10.000

Door het uitlenen is zijn liquiditeit inmiddels fors gedaald:

De goudsmeden maakten er echter een puinhoop van. Zij leenden veel teveel geld uit en regelmatig konden mensen hun promesse niet meer omruilen voor goud (de eerste bankcrisis?).
Om het vertrouwen in de bankbiljetten te redden gingen landen het uitgeven van bankbiljetten toekennen aan één centrale bank. Zo werd in 1814 De Nederlandsche Bank opgericht, die voortaan als enige in Nederland bankbiljetten mocht uitgeven.

Tot 1936 bleven bankbiljetten in Nederland gekoppeld aan een bepaalde hoeveelheid goud.

Tegenwoordig betalen we elkaar met:

1. Chartaal geld
dat zijn alle munten en bankbiljetten
en in toenemende mate met

2. Giraal geld
dat zijn bankrekeningen waarmee we rechtstreeks anderen kunnen betalen.

De intrinsieke waarde (materiaalwaarde) van ons huidige geld is veel minder dan de extrinsieke waarde (gebruikswaarde / instrumentele waarde).

De materiaalwaarde van dit biljet is waarschijnlijk minder van €0,05, terwijl we het gebruiken alsof het €500,- waard is.
Bij het gebruik van giraal geld is de verschil tussen intrinsieke en extrinsieke waarde zo het kan nóg groter.
Dus ook in de huidige economie is vertrouwen in het geld (en bankwezen) essentieel. Zonder dat vertrouwen, zouden we geen geld meer accepteren en zou de economie volledig instorten.
Dit vertrouwen in geld is echter anders dan vroeger. In tijden van de goudsmid vertrouwde men erop dat men goud kon krijgen voor een bankbiljet. Tegenwoordig vertrouwen we erop dat iedereen ons 'waardeloze geld' blijft accepteren als betaalmiddel en dat de bank op elk moment ons geld dat we daar hebben staan kan uitbetalen.

Tijdens de bankcrisis (2007 - 2010) zagen we dat dit vertrouwen van het publiek in de banken sterk af nam. Banken moesten gered worden met miljarden euro's van de overheid. De banken bleken sterk te lijken op de oude goudsmeden: te veel risico's met andermans geld en te weinig geld in reserve.

Geldschepping en liquiditeit bij algemene banken

Algemene banken zijn banken waar klanten een betaalrekening hebben. Zij kunnen geld creëren door klanten krediet te verlenen en dit bedrag op hun betaalrekening bij te schrijven (vergelijkbaar met het uitschrijven van een extra promesse door de goudsmid).

Als eerste bekijken we de balansposten op de bankbalans die te maken hebben met kredietverlening door algemene banken.

Kas
= (munten en) bankbiljetten in de kluis van de bank

Tegoed Centrale Bank
= (betaal)rekening die de bank heeft bij De Nederlandsche Bank

Debiteuren
= bedrag dat de bank nog moet krijgen van mensen die geld geleend hebben van de bank

Betaalrekening / Rekening couranttegoeden
= betaalrekeningen van het publiek bij de bank. Dit is een schuld van de bank aan de rekeninghouder.

Net als de goudsmid, moet de bank ervoor zorgen dat er altijd voldoende geld aanwezig is voor het geval dat mensen hun geld komen ophalen. Niet alleen het geld in kas, maar ook het geld dat de bank bij de Centrale Bank op haar rekening heeft staan mag gebruikt worden als dekking voor de betaalrekeningen. Voor de moderne bank geldt:

Formule liquiditeitspercentage:

Het kasgeld + tegoed Centrale Bank noemen we samen de liquide middelen van de bank.

In bovenstaand voorbeeld geldt dus een

Omdat mensen tegenwoordig vooral giraal betalen en steeds minder contant geld ophalen bij de bank, is een liquiditeitspercentage van 7,5% voldoende. De Centrale Bank kan dit liquiditeitspercentage verplicht opleggen aan banken.
In bovenstaand voorbeeld heeft de bank dus meer geld in 'kas' dan noodzakelijk. Dit overtollige geld in kas levert de bank geen geld op. Dat gaat ten koste van de winst. De bank zal dus proberen om dit geld te gebruiken voor extra kredietverlening.

Chartale kredietverlening

In dit geval leent de bank het geld chartaal uit.

Uitgaande van de bovenstaande balansrekeningen heeft de bank (7,5% van 2.000) 150 aan liquide middelen nodig.
De bank heeft in de uitgangssituatie (300+100) 400 aan liquide middelen aanwezig.
De bank heeft dus (400-150) 250 aan liquide middelen over.

Als de bank chartaal geld uit wil lenen, kan zij dat geld maar 1x uitlenen. Als je een bankbiljet van €100 in de kluis hebt liggen en je leent dat contant uit, dan is het geld daarna op.

De bank kan dus 250 chartaal krediet verlenen. In dat geval zal op de bankbalans:

de liquide middelen met 250 afnemen (dat haalt de bank op van haar rekening bij de centrale bank)

de post debiteuren zal met 250 toenemen, want de klant moet later natuurlijk het geld terug betalen.

Door de kredietverlening geldt nu:

Girale kredietverlening (girale geldschepping)

De bank zal er echter de voorkeur aan hebben om het geld giraal uit te lenen.
Van giraal geld weet de bank immers dat het slechts zeer beperkt contant wordt opgehaald. Op die manier kan de bank de overtollige liquide middelen dus méér dan 1x uitlenen.

Als een bank €100 giraal uitleent, zal daar gemiddeld (minder dan) 7,5% van opgehaald worden. Dus maar € 7,50

Wanneer we dat vertalen naar de bankbalans in de uitgangssituatie, waar de bank 400 aan liquide middelen had:

De vraag is nu:
hoeveel mag er maximaal op de betaalrekeningen staan, gegeven de 7,5% liquiditeitseis en 400 aan liquide middelen?
Antwoord:

Er mag dus maximaal 5.333,3 op de betaalrekeningen staan. Dan voldoet de bank nog nét aan de 7,5%-eis.
Er staat al 2.000 op de betaalrekening van klanten.

Er is dus ruimte om 3.333,3 extra giraal geld te creëren door kredietverlening.
In dat geval zal op de bankbalans:

de post betaalrekeningen toenemen met 3.333,3 (het geleende bedrag wordt bijgeschreven op de rekening van de klant)

de post debiteuren toenemen met 3.333,3 (het geleende bedrag moet later worden terug betaald)

Door de kredietverlening geldt nu:
Girale kredietverlening is voor de bank dus zeer aantrekkelijk.
Het vereist dus de nodige zelfbeheersing van de bank en controle door de Centrale Bank om ervoor te zorgen dat dit systeem zichzelf niet opblaast. Dat zou ons vertrouwen in het geld ernstig beschadigen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Waarom kunnen we elkaar met papiertjes of cijfertjes in een computer betalen? Die zijn toch niets waard? Hoe kan het dat banken zoveel geld kunnen uitlenen?

# data[].attributes.headline
Nederlandse overheid krijgt er geld bij wanneer ze lenen 

# data[].attributes.subject
Nederlandse overheid krijgt er geld bij wanneer ze lenen 

# data[].attributes.body
Uitvloeisel van de kredietcrisis en de druk om geld (uit)te lenen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het is de wereld op zijn kop, of in de woorden van minister Hoekstra: " niet te bevatten". Toch is het zo: de Nederlandse staat krijgt er geld bij als het geld leent. De rente op Nederlandse staatsobligaties is namelijk negatief. Geld lenen kost dus niet altijd geld.

Omdat geld lenen nu dus zelfs goedkoper is dan gratis en voor niets, wil het kabinet tientallen miljarden euro's ophalen. Dat geld komt in een fonds en is bedoeld om te investeren in de Nederlandse economie.
Hoe kan het dat als Nederland geld leent, het in plaats van rente te betalen, rente betaald krijgt? Wat houdt zo'n negatieve rente in? En wat betekent dit voor jou en mij? NOS op 3 legt het uit in deze video:

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom Nederland er geld bij krijgt als het geld leent

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is de wereld op zijn kop, of in de woorden van minister Hoekstra: " niet te bevatten". Toch is het zo: de Nederlandse staat krijgt er geld bij als het geld leent. De rente op Nederlandse staatsobligaties is namelijk negatief. Geld lenen kost dus niet altijd geld.

# data[].attributes.body
Britse auto industrie krijgt klappen....???

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Britse autoproductie is in april met maar liefst 44,5 procent afgenomen ten opzichte van een jaar eerder, blijkt donderdag uit nieuwe cijfers van de Britse autofabrikantenorganisatie SMMT. Het is de grootste afname sinds 2009, ten tijde van de economische crisis.

Britse autofabrieken sloten de deuren in april om te voorkomen dat een chaotische 'no deal-Brexit' de bevoorradingsketen zou verstoren.

Oorspronkelijk zou het Verenigd Koninkrijk op 30 maart (29 maart, 23.00 uur Britse tijd) vertrekken uit de Europese Unie.

Hoewel die deadline inmiddels twee keer is verzet en nu op 31 oktober ligt, kwam het uitstel te laat voor de Britse autofabrikanten. De plannen konden niet meer worden gewijzigd, wat resulteerde in de dramatische productiecijfers.

Noodplannen kunnen niet herhaald worden in oktober

Het stilleggen van de fabrieken was onderdeel van een hele reeks noodmaatregelen die genomen moesten worden om de schade van de Brexit te beperken. De SMMT waarschuwt dat die maatregelen niet herhaald kunnen worden rond 31 oktober, de nieuwe Brexit-deadline.

Het is de elfde maand op rij dat de Britse autoproductie daalt. Dat is grotendeels te wijten aan lagere vraag vanuit belangrijke markten zoals de EU, China en de VS, maar ook aan de afgenomen vraag binnen het VK zelf.

Chaotische Brexit zal jaarproductie verder verslechteren

Deze maand kondigde de Britse premier Theresa May haar vertrek aan, omdat zij er niet in is geslaagd om een meerderheid van de Britse politici achter haar Brexit-deal te krijgen, die nodig is voor een ordelijke Brexit. Zonder zo'n deal 'crasht' het VK uit de EU, zonder goede handelsafspraken te hebben gemaakt en zonder transitieperiode.

De Britse autosector verwacht dat de dramatische cijfers iets zullen bijtrekken aan het eind van het jaar, mits de Britten een terugtredingsakkoord tekenen met de Europese Unie. Dan nog zou de productie ruim 10 procent onder de aantallen van 2018 uitkomen.

Lukt het niet om een ordelijke Brexit te regelen, dan zullen die cijfers nog lager uitvallen, waarschuwt de SMMT. "Een 'no deal-Brexit' verscherpt de afname, met de dreiging van wachttijden aan de grens, productiestops en extra kosten.

'No deal' van tafel

"Dit is waarom 'no deal' direct van de onderhandelingstafel moet worden genomen", zegt Mike Hawes, de directeur van de Britse Society of Motor Manufacturers and Traders.

"De cijfers van vandaag zijn het bewijs van de enorme kosten en onrust die de Brexit-onzekerheid al heeft aangericht bij Britse autoproductiebedrijven en hun personeel."

# data[].attributes.attachment_link.title
Britse autoproductie ondanks uitstel ingestort door Brexit-chaos

# data[].attributes.attachment_link.description
De Britse autoproductie is in april met maar liefst 44,5 procent afgenomen ten opzichte van een jaar eerder, blijkt donderdag uit nieuwe cijfers van de Britse autofabrikantenorganisatie SMMT. Het is de grootste afname sinds 2009, ten tijde van de economische crisis.

# data[].attributes.body
Aan het begin van het schooljaar meteen al "crisis"....de module waar we deze week mee starten en aan het eind van deze week maar meteen afscheid van nemen. In deze economisch gouden tijden (een hoogconjunctuur) gaan de pessimisten onder ons natuurlijk alvast kijken waar het mis kan gaan...... hieronder wat er allemaal mis kan gaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een beurscrash kan worden veroorzaakt door een catastrofale economische of politieke gebeurtenis, zoals de hypotheekcrisis in 2008-2009 of de internetbubbel in 2000. In de afgelopen 30 jaar zijn er zeven beurscrashes geweest, en enkele daarvan werden gevolgd door een berenmarkt.

Nu de Amerikaanse aandelenmarkt in de langste stierenmarkt ooit zit, zoeken doemdenkers tekenen van een achterstallige economische neergang. USNews zette zeven waarschuwingssignalen op een rij die de stierenmarkt in een berenmarkt kan veranderen.

1. Federal Reserve overspeelt zijn hand

Na vijf renteverhogingen sinds 2017 verwacht Charles Evans, president van de Federal Reserve Bank of Chicago, nog een aantal renteverhoging, omdat de hogere rentetarieven tot nu toe niet de economische groei of de creatie van inflatie lijken te vertragen.

Maar één misstap van de centrale bank kan leiden tot een crash als "de Fed een fout maakt en de rente te vaak verhoogt of aangeeft dat ze het tempo en de omvang van de stijgingen gaan opschroeven", zegt Scott Wren, senior aandelenstrateeg bij Wells Fargo Investment Institute.

2. Handelsoorlogen crashen de beurs

Het handelsconflict kan verder escaleren. Om onevenwichtigheden in de handel te herstellen, stelt president Donald Trump hoge tarieven vast aan China en andere handelspartners. China heeft echter wraak genomen met tarieven op veel Amerikaanse goederen. Tot nu toe blijft de economie groeien, maar als Trump de tarievenstrijd zou laten escaleren tot een volwaardige wereldwijde handelsoorlog, zou de aandelenmarkt kunnen instorten, waarschuwt Benjamin C. Halliburton, chief investment officer bij Tradition Capital Management.

3. Internationale schuld wordt een crisis

Nu Turkije in de greep is van een financiële crisis en de dollar sterker wordt ten opzichte van de Turkse lira, wordt het moeilijker om de Turkse schuld in dollars terug te betalen. Als aanvulling op het probleem bevindt de Turkse lira zich in een diepe spiraal. Griekenland, Italië, Spanje en andere Europese landen zitten eveneens nog altijd diep in de schulden.

Ondanks de sterkere balansen van banken is er geen enkele zekerheid dat een nieuwe wereldwijde schuldencrisis niet de volgende beurscrash zal veroorzaken. "Na meer dan een decennium van voortbouwen op goedkope buitenlandse schulden, krijgen we een keer de rekening gepresenteerd", zegt Joel A. Larsen, directeur bij Navion Financial Advisors.

4. Het ontstaan van een autoleningencrisis

In augustus 2017 meldde Equifax dat leningen aan consumenten met lage kredietscores vaker niet worden terugbetaald en dat het percentage wanbetalingen vergelijkbaar is met dat van 2007. Deze kredietnemers hebben minder opties dan degenen met hogere kredietscores, en worden dus gedwongen om hogere rentetarieven te betalen.

Mocht de arbeidsmarkt verslechteren en het percentage wanbetalingen van deze autoleningen toenemen, dan volgt er mogelijk een nieuwe beurscrash in de Verenigde Staten. Deze leningen worden immers ook gesecuritiseerd of gebundeld en als beleggingen aan investeerders doorverkocht.

5. Een herhaling van de bankencrisis van 2008

Scott Thompson, president van Thompson Wealth Advisors, voorspelt dat de recentelijk ingevoerde lossere bankregels de volgende marktcrash zullen veroorzaken. Hij beweert dat 16 van de 39 grote belangrijke financiële instellingen dalende aandelenkoersen hebben, ondanks stijgende rentetarieven die doorgaans gunstig zijn voor banken.

"Zijn er slechte leningen waar we ons niet bewust van zijn, zijn de banken weer betrokken bij handel in derivaten die buiten de boeken worden gehouden? Er is een groot probleem dat opdoemt waar niemand het over heeft", waarschuwde Thompson.

6. Een vertraging van de economische groei

In het tweede kwartaal van 2018 groeide het binnenlands bruto product (bbp) van de VS met 4,1 procent en de economische groei zal naar verwachting het jaar afsluiten met een respectabele 2,9 procent. De aandelenmarkt is geprijsd voor aanhoudende economische expansie en welvaart. De huidige koers-winstverhouding van de S&P 500 ligt met 26,64 ruim boven het gemiddelde van 15,72.

Zolang de economische groei aanhoudt en er geen andere verrassingen op de markten komen, kan de groei doorzetten. Maar als de economische groei stilvalt, de werkloosheid uit de hand loopt, de bedrijfswinsten dalen of de inflatie explodeert, kan een crash om de hoek liggen.

7. Politieke verdeeldheid in VS wordt te groot

Het politieke klimaat in de VS kent een ongekende verdeeldheid. Het Mueller-onderzoek naar mogelijke Russische samenspanning bij de verkiezingen van 2016 werpt een schaduw over het bestuur van president Trump en vergroot de kans op mogelijke afzettingshoorzittingen - een stressvolle nationale situatie die het economische optimisme zou kunnen dwarsbomen.

En vergeet niet dat de tussentijdse verkiezingen in 2018 mogelijk kunnen leiden tot een Democratische meerderheid in het Congres. Dat zal waarschijnlijk zorgen voor een vertraging van de plannen van Trump om de regels te versoepelen, waardoor het sentiment op Wall Street kan verslechteren.

# data[].attributes.attachment_link.title
7 factoren die een beurscrash kunnen veroorzaken

# data[].attributes.attachment_link.description
Een beurscrash kan worden veroorzaakt door een catastrofale economische of politieke gebeurtenis, zoals de hypotheekcrisis in 2008-2009 of de internetbubbel in 2000. In de afgelopen 30 jaar zijn er zeven beurscrashes geweest, en enkele daarvan werden gevolgd door een berenmarkt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kosten baten analyse en opofferingskosten - (economie)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Schaarste dwingt ons om te kiezen. Maar wanneer je kiest voor iets, kun je iets anders niet meer doen. Dat offer je op. Vandaar de term opofferingskosten.

Een heel eenvoudig voorbeeld.
Je hebt de keuze:

een avondje naar de bioscoop. Dat kost € 25.

of een avondje werken. Dat levert € 15 op.

Wanneer je ervoor kiest om naar de bioscoop te gaan, dan offer je € 15 inkomsten daarvoor op. Dat noemen we de opofferingskosten (of opportunity costs).

Wat nauwkeuriger omschreven zijn de opofferingskosten de gemiste netto-baten van het beste, niet gekozen, alternatief.

Anita heeft voor de besteding van haar zaterdagavond drie opties:

1. Een bezoek aan Night of the Proms.
Een kaartje kost € 50, maar dat heeft ze er graag voor over.

2. Werken in het restaurant van haar oom.
Dan verdient zij € 60, maar het is hard werken. Zij waardeert dit ongemak met € 45

3. Oppassen op het buurmeisje.
Voor zo'n avondje krijgt zij € 20. Anita vindt het oppassen leuk.

Maar hoe zit het nu met de opofferingskosten (netto baten van beste alternatief)?

Objectief gezien is keuze 3 -oppassen bij de buren- de beste keuze.

Bij het bepalen van de 'netto baten' houden we dus niet alleen rekening met echte geldbedragen. Ook waardering, zowel positief als negatief, van de activiteiten weegt mee in de beoordeling.

# data[].attributes.attachment_link.description
Opofferingskosten zijn de gederfde netto baten van het beste, niet gekozen, alternatief. Schaarste dwingt ons om te kiezen. Maar wanneer je kiest voor iets, kun je iets anders niet meer doen. Dat offer je op. Vandaar de term opofferingskosten. Een heel eenvoudig voorbeeld. Je hebt de keuze: een avondje naar de bioscoop.

# data[].attributes.body
voor de "liefhebbers".

# data[].attributes.attachment_link.title
Havo en vwo bovenbouw / Economie moet je doen / Powerpoints | Digitaal economielokaal Insula College

# data[].attributes.attachment_link.description
Home " Economie moet je doen " Havo en vwo bovenbouw

# data[].attributes.headline
Economie gaat om keuzes .....schaarste dwingt je tot keuzes

# data[].attributes.subject
Economie gaat om keuzes .....schaarste dwingt je tot keuzes

# data[].attributes.body
Wat begrippen om er een "beetje in te komen".

# data[].attributes.body
een examenopdracht over inflatie

# data[].attributes.attachment_link.title
Brexit | NU - Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

# data[].attributes.body
Hopelijk stijgt de prijs van andere eerste levensbehoeften niet zo sterk....

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat meldt persbureau op basis van eigen cijfers. In de laatste week steeg de prijs voor een koffie verkeerd van 1,4 miljoen bolivar naar 2 miljoen bolivar. Eind april kostte een cafe con leche nog 190.000 bolivar.

Omgerekend naar jaarbasis is de prijs voor een kopje koffie daarmee in drie maanden met 1,2 miljoen procent gestegen. Het IMF voorspelde een hyperinflatie van maar liefst 1 miljoen procent inflatie voor heel 2018.

Voor de gewone Venezolaan maken deze prijsstijgingen waarschijnlijk weinig uit. Het officiële maandinkomen is 5 miljoen bolivar en in de praktijk wordt de munt al weinig meer gebruikt in het betalingsverkeer.

Machteloos

De regering lijkt ondertussen machteloos om het probleem van hyperinflatie op te lossen. Het laatste plan is om vijf nullen van de huidige munt af te halen, waarmee in de praktijk een nieuwe munt ontstaat.

In eerste instantie zouden er maar drie nullen van de munt afgehaald worden, maar later ging een streep door dit plan, omdat het niet genoeg zou zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Prijs kop koffie in Venezuela in week tijd bijna verdubbeld door inflatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat meldt persbureau op basis van eigen cijfers. In de laatste week steeg de prijs voor een koffie verkeerd van 1,4 miljoen bolivar naar 2 miljoen bolivar. Eind april kostte een cafe con leche nog 190.000 bolivar. Omgerekend naar jaarbasis is de prijs voor een kopje koffie daarmee in drie maanden met 1,2 miljoen procent gestegen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Vandaag in de Volkskrant. Artikel legt heel aardig de huidige geldscheppingsmechanismen uit in het kader van mogelijke nationalisering van geldschepping in Zwitserland. Leuke discussiestof. Jammer...

# data[].attributes.headline
Hogere inflatie bestrijd de CB met een hogere rente

# data[].attributes.subject
Hogere inflatie bestrijd de CB met een hogere rente

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Beleidsmakers bij de Federal Reserve hebben eerder al gehint dat de economie klaar was voor een nieuwe renteverhoging. Het is de tweede verhoging van dit jaar.

In maart verhoogden de Fed-bestuurders de rente ook al. Sinds 2015 is de rente zeven keer verhoogd. Waarschijnlijk zal de rente dit jaar nog twee keer opgeschroefd worden.

Voor het bepalen van het renteniveau kijkt de Fed, net zoals de Europese Centrale Bank (ECB), naar de inflatie. In de Verenigde Staten wordt ook de werkgelegenheid in de gaten gehouden.

De laatste maanden is de Amerikaanse inflatie naar het hoogste niveau in zes jaar tijd gestegen. In mei is het prijspeil op jaarbasis met 2,8 procent gestegen.

De werkloosheid is ondertussen gedaald naar een historisch laag niveau. Voor de Fed zijn dit de perfecte omstandigheden om het renteniveau te normaliseren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Amerikaanse centrale bank verhoogt rente opnieuw

# data[].attributes.attachment_link.description
Beleidsmakers bij de Federal Reserve hebben eerder al gehint dat de economie klaar was voor een nieuwe renteverhoging. Het is de tweede verhoging van dit jaar. In maart verhoogden de Fed-bestuurders de rente ook al. Sinds 2015 is de rente zeven keer verhoogd. Waarschijnlijk zal de rente dit jaar nog twee keer opgeschroefd worden.

# data[].attributes.body
In Zweden wil de overheid niet te snel overstappen op digitaal betalen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een comité van de overheid heeft maandag gezegd dat banken moeten garanderen dat rekeninghouders contant geld kunnen storten en opnemen bij banken.

Zo zouden er voor 99 procent van de Zweden binnen 25 kilometer pinautomaten beschikbaar moeten zijn. Hoe banken dit voor elkaar moeten krijgen, wordt niet in detail uitgelegd. Het zou de banken 8 tot 15 miljoen Zweedse kronen (800.000 tot 1,5 miljoen euro) kosten.

In een opiniestuk voor dagblad Dagens Nyheter schrijft het comité dat de ontwikkeling naar minder contant geld op een gecontroleerde manier moet plaatsvinden. Ze vrezen dat kwetsbare groepen zoals gepensioneerden zullen lijden onder een verminderde toegang tot contant geld.

Europese wetgeving

Banken zijn tegen de maatregel. Volgens de Zweedse branchevereniging voor banken kan de rekening zelfs oplopen tot 100 miljoen kroon (10 miljoen euro). Banken denken ook dat de maatregel in strijd zouden zijn met Europese wetgeving.

Veel Zweden zijn al zo goed als gestopt met het gebruiken van contant geld. In de laatste tien jaar is de hoeveelheid circulerende munten en bankbiljetten gehalveerd van 112 miljard kroon naar ruim 50 miljard kroon.

Digitale munt

De Zweedse centrale bank kijkt zelfs naar de ontwikkeling van een eigen digitale munt, de e-krona, die moet dienen als alternatief voor cash.

De Riksbank vreest dat banken te veel controle op financiële middelen krijgen door het overgaan op digitale betalingen. Eind dit jaar worden de resultaten van een studie gepresenteerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zweden wil banken dwingen contant geld te gebruiken

# data[].attributes.attachment_link.description
Een comité van de overheid heeft maandag gezegd dat banken moeten garanderen dat rekeninghouders contant geld kunnen storten en opnemen bij banken. Zo zouden er voor 99 procent van de Zweden binnen 25 kilometer pinautomaten beschikbaar moeten zijn. Hoe banken dit voor elkaar moeten krijgen, wordt niet in detail uitgelegd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De koers van de bitcoin zakte met wel 12 procent tot circa 6.800 dollar, de sterkste duikeling sinds medio maart. Dit jaar is de waarde van dit bitcoin al met meer dan 50 procent gezakt. In december bereikte de koers van de bitcoin nog een piek van 20.000 dollar.

Het is niet duidelijk hoeveel is buitgemaakt bij de hack bij Coinrail door cybercriminelen. Het handelsplatform werkt samen met de autoriteiten en andere platformen om de daders te achterhalen.

Via Coinrail worden meer dan vijftig soorten digitale munten verhandeld. Zuid-Korea behoort tot de belangrijkste markten ter wereld voor de handel in cryptomunten.

​Digitale munten

Er vinden vaker diefstallen van digitale munten plaats, zoals de grote hack van de Japanse cryptobeurs Coincheck in januari. Bij die kraak werden voor honderden miljoenen dollars aan digitale munten geroofd. Dat was een van de grootste diefstallen van digitaal geld ooit.

Inmiddels treden autoriteiten wereldwijd steeds strenger op tegen cryptomunten vanwege zorgen rond gebruik van de valuta's voor criminele activiteiten en de grote risico's voor consumenten en investeerders.
Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!

# data[].attributes.attachment_link.title
Koers Bitcoin daalt flink na hack in Zuid-Korea

# data[].attributes.attachment_link.description
De koers van de bitcoin zakte met wel 12 procent tot circa 6.800 dollar, de sterkste duikeling sinds medio maart. Dit jaar is de waarde van dit bitcoin al met meer dan 50 procent gezakt. In december bereikte de koers van de bitcoin nog een piek van 20.000 dollar.

# data[].attributes.headline
Cryptomunten zoals de bitcoin en ripple zijn populaire beleggingen

# data[].attributes.subject
Cryptomunten zoals de bitcoin en ripple zijn populaire beleggingen

# data[].attributes.body
Maar wat zijn cryptomunten en wat is "echt" geld(euro en dollar) eigenlijk.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wel is er een mogelijk probleem met crypto's als het gaat om het financieren van misdaad, oplichting en de grote verliezen waar particuliere beleggers mee te maken kunnen krijgen, meldt het Centraal Planbureau (CPB) in een dinsdag gepubliceerd rapport.

Ook zet het planbureau vraagtekens bij het hoge energieverbruik. Het zogeheten minen van bitcoin is volgens onderzoek van Digiconomist goed voor 0,3 procent van het wereldwijde energieverbruik.

In de toekomst kunnen wel risico's ontstaan als de handel in crypto's meer en meer verweven raakt met de reguliere handel. Verschillende financiële instellingen verkennen de mogelijkheid van crypto's voor hun internationale betalingen.

Ook centrale banken wereldwijd onderzoeken of zij eigen vormen van digitale munten willen uitgeven. Dit gebeurt bijvoorbeeld in Zweden waar een digitale variant van contant geld is uitgegeven.

Lening

Een aantal Amerikaanse banken verbiedt consumenten om cryptovaluta aan te schaffen met hun creditcards. Nederlandse banken hebben zo'n verbod niet ingesteld.

Circa 2 procent van de particuliere beleggers in Nederland financiert de aankoop met een lening. Daardoor lopen financiële instellingen in Nederland volgens het CPB geen grote risico's wanneer digitale munten zouden crashen.

Opgepot

Vooralsnog worden crypto's, waar vooral door particulieren in wordt geïnvesteerd, vooral opgepot in plaats van uitgegeven. Ongeveer 490.000 Nederlandse huishoudens bezitten crypto's. Dat komt neer op 6,5 procent.

Volgens het CPB is deze manier van bewaren van waarde wel risicovol, omdat niet duidelijk is of een aan een token verbonden dienst ook daadwerkelijk wordt geleverd.

Volgens het CPB is de toekomst van crypto's moeilijk te voorspellen. Een ineenstorting van de markt is denkbaar. Institutionele beleggers zullen zich niet zo snel wagen aan ongedekte blootstelling aan de munten. Strenger toezicht en een grotere vraag zorgen mogelijk voor stabielere prijzen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Handel in cryptomunten vormt geen bedreiging voor financiële stabiliteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Wel is er een mogelijk probleem met crypto's als het gaat om het financieren van misdaad, oplichting en de grote verliezen waar particuliere beleggers mee te maken kunnen krijgen, meldt het Centraal Planbureau (CPB) in een dinsdag gepubliceerd rapport. Ook zet het planbureau vraagtekens bij het hoge energieverbruik.