# data[].attributes.body
Znam ludzi, którzy to ogarniają. Ma szanse być ciekawsze niż ten z CEO. Co Wy na to? Chcę usłyszeć aplauz! ;)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zapraszamy cię do przygody z Programem z Pandą! Jest to pilotaż na miarę naszych czasów, których doczekaliśmy w epoce antropocenu. To edukacyjna przygoda przygotowana przez Fundację WWF Polska, która odpowiada na potrzeby nauczycieli, nauczycielek, edukatorów, edukatorek i wszystkich tych, którym leżą na sercu kwestie ochrony przyrody i klimatu dla obecnych i przyszłych pokoleń. Dzięki Programowi z Pandą możesz spersonalizować sposób edukacji ekologicznej, wybierając ścieżkę, którą wyruszycie z klasą. Twoimi przewodnikami będą trzy niedźwiedzie, które poprowadzą cię wybraną drogą w zależności od twoich zainteresowań.

- Jeśli szukasz projektu, gdzie będzie można skoncentrować się na najważniejszych wyzwaniach przyrodniczych, eksplorować tematy, które cię interesują, korzystać ze sprawdzonych materiałów edukacyjnych, współtworzyć z innymi nauczycielami i nauczycielkami zaangażowaną społeczność, w której będziesz mieć zapewniony kontakt z ekspertami z WWF - to jesteś we właściwym miejscu - przekonuje Magdalena Noszczyk, jedna z twórczyń Programu z Pandą.

Program z Pandą jest skierowany szczególnie do szkół podstawowych. Podzieliliśmy treści na te, które są najbardziej odpowiednie dla klas 1-3, 4-6 i 7-8. Ścieżkę pandy wielkiej, czyli transformacji, rozszerzyliśmy o szkoły ponadpodstawowe. Skierowaliśmy ją przede wszystkim do najstarszych odbiorców: uczniów 7-8 klas szkoły podstawowej i szkół ponadpodstawowych. Dla ułatwienia przygotowaliśmy zestawienie treści z podstawy programowej dla wybranych przedmiotów, które można zrealizować na podstawie scenariuszy z wykorzystanych w programie materiałów edukacyjnych WWF.

- Mimo że Program z Pandą jest przeznaczony przede wszystkim dla szkół, zapraszamy do udziału także inne placówki oświatowo-wychowawcze, które są chętne do współpracy. W przypadku ścieżki pandy wielkiej oznacza to wybór i wprowadzenie tych zmian z checklisty do audytu, które są aktualne dla danej instytucji. Osiągnięcia w ramach tej ścieżki uhonorujemy odpowiednim tytułem, np. Biblioteka z Pandą, Placówka z Pandą, Dom Kultury z Pandą - opowiada o programie Irka Jazukiewicz, specjalistka ds. programów edukacyjnych w WWF.

A na czym tak naprawdę polega Program z Pandą?

To dobry mix działań sprawdzonych i kilku drobnych innowacji podpartych przeprowadzonymi badaniami. Przewodnik w tym programie, czyli nauczycielka bądź nauczyciel zgłasza się do programu i personalizuje swoją przygodę, wybierając jedną ze ścieżek przygotowanych przez WWF. Kiedy zostanie przyjęty do Programu, dołącza również do społeczności, gdzie będzie mieć stały kontakt z koordynatorkami programu, z ekspertami WWF oraz innymi Przewodnikami z placówek z całej Polski. W społeczności tkwi największa siła - to tutaj nauczysz się wielu nowych rzeczy, otrzymasz dostęp do najnowszych raportów i badań, przetestujesz obsługę nowych pomocy technologicznych wspierających pracę nauczyczyciela czy skorzystasz ze wsparcia specjalistów i specjalistek, m.in. zajmujących się trendami i stylami konsumpcji u dzieci czy psychologów i psycholożek zajmującymi się lękami i depresją klimatyczną u nastolatków i osób dorosłych.

Każda wędrówka to przygoda, którą można spersonalizować - każda ze ścieżek to 2 lub 3 scenariusze do zrealizowania, następnie otwiera się przed tobą wybór scenariuszy dodatkowych i zadania dodatkowe (doświadczenia lub prace plastyczne) oraz organizacja wydarzenia. W materiałach o Programie, jak i w społeczności online otrzymasz sporą dawkę inspiracji, jak to zrobić, a same materiały edukacyjne opracowane przez WWF to skarbnica podpowiedzi i pomysłów!

Zadbaliśmy o wiele rzeczy - opracowaliśmy do każdego materiału, scenariusza, doświadczenia i praktycznych warsztatów plastycznych odniesienie do podstawy programowej, więc realizując Program z Pandą będziesz realizować podstawę programową swojego przedmiotu. Nie stresuj się, że będziesz robić dodatkowe godziny i pędzić ze swoimi zaplanowanymi lekcjami - zrobiliśmy to już za ciebie, sprawdzając, jak każde najmniejsze działanie realizuje cele ogólne i szczegółowe w poszczególnych przedmiotach i na różnych etapach edukacji.

3. SPERSONALIZUJ SWOJĄ WĘDRÓWKĘ

* Zrealizuj 2 lub 3 scenariusze podstawowe (w zależności od ścieżki);
* Wybierz i zrealizuj dodatkowy scenariusz;
* Zaplanuj i przeprowadź dodatkowe działania.

4. DOŁĄCZ DO WSPIERAJĄCEJ SPOŁECZNOŚCI ONLINE
(Microsoft Teams "Nauczyciele/ki z Pandą")

* Skorzystaj ze wsparcia ekspertów WWF
* Zdobywaj wiedzę podczas webinarów
* Uzyskaj wsparcie poprzez konsultacje online

5. SKORZYSTAJ ZE WSPARCIA

Ekspertów WWF

6. WEŹ UDZIAŁ W ZADANIACH SPECJALNYCH

7. ZDOBYWAJ WIEDZĘ

Podczas webinarów i e-warsztatów

8. ZAPYTAJ EKSPERTA

W ramach konsultacji online

Niedźwiedź brunatny

Jeśli myślisz, że warto poruszyć w twojej placówce tematy związane z powiązaniami w przyrodzie i chcesz, aby współpracownicy i uczniowie lepiej zrozumieli, jak mocno jesteśmy związani ze światem przyrody, eksplorując temat różnorodności biologicznej, zapraszamy do wędrówki z niedźwiedziem brunatnym - naszym rodzimym symbolem dzikiej przyrody i walki o ochronę gatunkową.

Niedźwiedź polarny

Jeśli chcesz omawiać zagadnienia związane z ochroną klimatu, widzisz zainteresowanie wśród uczniów ruchami klimatycznymi lub chcesz, by temat zmiany klimatu był częściej podejmowany w społeczności lokalnej, to zapraszamy cię do wędrówki z niedźwiedziem polarnym. Największy arktyczny drapieżnik przeprowadzi cię od podstaw związanych z rozróżnieniem pogody od klimatu, wskaże związki przyczynowo-skutkowe zjawisk i procesów na poziomie lokalnym oraz globalnym i przedstawi możliwości dotyczące zaangażowania się w działania na rzecz ochrony klimatu.

Panda Wielka

Podróż z pandą wielką to najambitniejsza wędrówka, którą mamy w programie. Polega ona na eksplorowaniu współzależności globalnych, poszerzaniu wiedzy o powiązaniach pomiędzy przyrodą a człowiekiem, stanem środowiska i sposobami gospodarowania zasobami naszej planety w duchu zrównoważonego rozwoju. Znajdziesz tu scenariusze i propozycje działań edukacyjnych oraz komunikacyjnych; w ramach tej ścieżki zapraszamy cię również do wdrażania zmian na rzecz transformacji placówki, z którą jesteś związany/a, by realnie zmniejszać jej ślad ekologiczny, wodny i węglowy. Przygotowaliśmy prosty audyt, który przeprowadzi cię przez różne obszary i wskaże przestrzenie do ulepszania i rozwoju oraz rozwinie myślenie krytyczne w kontekście korzystania z zasobów i różnych okazji, by ograniczać ślad na naszej planecie.

❮ ❯

Ten ogromny, rozpoznawany na całym świecie niedźwiedź bambusowy (to jego druga nazwa), jest symbolem zwycięstwa w walce o zagrożone gatunki. Panda wielka, przez lata obiekt nielegalnych polowań, dzięki międzynarodowym staraniom skierowanym ku badaniom i hodowli, a także reintrodukcji, uzyskała zmianę statusu w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych z kategorii „gatunek zagrożony" na „narażony na wyginięcie". Uniknęła zagłady z rąk ludzi dzięki... innym ludziom i ogromnym wysiłkom wielu organizacji i instytucji. Ochrona tego gatunku stała się przykładem do naśladowania. Wysiłki na rzecz ochrony środowiska można podejmować każdego dnia wszędzie, nawet we własnym domu.

Panda będzie nam towarzyszyć zarówno w nazwie programu, jak również będzie przewodniczką na ścieżce transformacji. Przygotowaliśmy dla ciebie checklistę do przeprowadzenia audytu na temat funkcjonowania szkoły pod względem jej śladu ekologicznego w 6 kategoriach: żywność, woda, energia, różnorodność biologiczna, odpady i transport.

Zdajemy sobie sprawę z tego, że wprowadzanie małej zmiany na rzecz ochrony przyrody w życiu codziennym pociąga za sobą kolejne decyzje i inspiruje otoczenie, by również spróbować. Szkoła, w tym przypadku, zajmuje miejsce szczególne: oprócz nauczycieli i uczniów skupia rodziców, opiekunów, wujków i dziadków, którzy reprezentują cały przekrój społeczeństwa pod względem wieku, miejsca zamieszkania, wykonywanej pracy, doświadczeń czy umiejętności. Gdy pomyślimy w ten sposób o ludziach, którzy są bezpośrednimi i pośrednimi uczestnikami systemu edukacji, nasuwa się wniosek, że szkoła korzysta z ogromnego kapitału ludzkiego.

Nie sposób nie docenić zatem zasięgu i potencjału takiej placówki. Poprzez wprowadzanie zmian we własnym funkcjonowaniu, szkoła odpowiada przecież na wątpliwości i dodaje odwagi, by przenieść podpatrzone rozwiązania także do własnych domów. Razem z pandą możesz sprawdzić jak zmniejszyć ślad węglowy, wodny czy stworzyć w otoczeniu szkoły miejsce bardziej przyjazne różnorodności biologicznej.
Zgłoś się do 2. edycji Programu z Pandą! Nie odkładaj tego na później. Na zgłoszenia czekamy do 30 września!

Pliki do pobrania

PROGRAM Z PANDĄ.
Przewodnik po programie

PROGRAM Z PANDĄ.
Checklista do audytu dla szkół

PROGRAM Z PANDĄ.
Cele edukacyjne

PROGRAM Z PANDĄ.
Regulamin
obowiązujący do dnia 17 marca 2021 r.

PROGRAM Z PANDĄ.
Regulamin
obowiązujący od dnia 18 marca 2021 r.

Pozostańmy w kontakcie!

Chcesz otrzymywać od nas najświeższe informacje o nowych materiałach edukacyjnych WWF, zielonych szkołach, ekologicznych inicjatywach i projektach?

Chcę się zapisać >>

# data[].attributes.attachment_link.title
WWF Polska | Dołącz do wędrówki już dziś!

# data[].attributes.attachment_link.description
Edukacyjna przygoda przygotowana przez Fundację WWF Polska, która odpowiada na potrzeby nauczycieli, nauczycielek, edukatorów, edukatorek i wszystkich tych, którym leżą na sercu kwestie ochrony przyrody i klimatu dla obecnych i przyszłych pokoleń. Dzięki Programowi z Pandą możesz spersonalizować sposób edukacji ekologicznej, wybierając ścieżkę, którą wyruszycie z klasą.

# data[].attributes.body
Małpa ma w głowie chip i gra za jego pośrednictwem w gry komputerowe!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
A monkey can now play video games using his mind, says Elon Musk. (Image for representation: AFP)

Tesla chief and SpaceX CEO Elon Musk said his start-up Neuralink has implanted a chip inside a monkey's brain, allowing him to play video games using his mind.

Neuralink is a company focused on human-computer interfaces for artificial intelligence in people.

Elon Musk claimed that the authorities have inserted a computer chip in the monkey's skull and used "tiny wires" to connect it to its brain, CNBC reported.

"We've already got a monkey with a wireless implant in their skull, and the tiny wires, who can play video games using his mind," another report quoted Elon Musk as saying in an interview on Sunday night.

"One of the things we're trying to figure out is can we have the monkeys play mind 'Pong' with each other," Elon Musk said, adding, "That would be pretty cool."

"It's not an unhappy monkey," Elon Musk said during a talk on Clubhouse, a new social media app.

"You can't even see where the neural implant was put in, except that he's got a slight like dark mohawk," Elon Musk said.

Neuralink, the brain-machine interface startup, was founded in 2016. The company's aim is to "implant chips into human brains to provide a high-bandwidth link between humans and computers", a report said.

In short term, it further plans to use its wireless chips to treat brain disorders and diseases. But in the longer term, the focus is on "human-AI symbiosis" concept and "conceptual telepathy".

"This would massively improve the quality of communication, and the speed of it," Elon Musk said.

"There are other pretty wild things that could be done...You could probably save state in the brain. So if you were to die your state could be returned in the form of another human body or a robot body You could decide if you want to be a robot or a person or whatever," Elon Musk said.

PREVIOUS DEMONSTRATIONS

In a video released last year, Neuralink demonstrated its work on a pig named Gertrude.

In that video, Neuralink held a live demo demonstrating its ability to read the brain activity of a pig with a surgically implanted chip that transmits data wirelessly.

Elon Musk had then described the AI-powered "brain chip" as "a Fitbit in your skull with tiny wires" and said Neuralink's wireless chips one day "could solve blindness... solve paralysis [and] solve hearing", while simultaneously allowing humans to compete with advanced artificial intelligence.

On Saturday, Neuralink released a video of a precision robot which is capable of surgically install the brain chips into humans -- - a procedure Musk claimed takes just hours and leaves nothing but a small scar.

# data[].attributes.attachment_link.title
Now a monkey can play video games using his mind. Elon Musk tells how

# data[].attributes.attachment_link.description
A monkey can now play video games using his mind, says Elon Musk. (Image for representation: AFP) Tesla chief and SpaceX CEO Elon Musk said his start-up Neuralink has implanted a chip inside a monkey's brain, allowing him to play video games using his mind.

# data[].attributes.body
Moim zdaniem warto

# data[].attributes.attachment_link.title
The most exciting scientific breakthroughs of 2020, chosen by scientists

# data[].attributes.attachment_link.description
In 2020 the race to space changed gear. The May launch of the SpaceX vehicle Crew Dragon was the first time a private vehicle had delivered astronauts to the International Space Station (ISS). It was deeply impressive, but also featureless...

# data[].attributes.body
Mnie się pomysł Duńczyków podoba. A Greenpeace swoje..

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Floating barges fitted with advanced nuclear reactors could begin powering developing nations by the mid-2020s, according to a Danish startup company.

Seaborg Technologies believes it can make cheap nuclear electricity a viable alternative to fossil fuels across the developing world as soon as 2025.

Its seaborne "mini-nukes" have been designed for countries that lack the energy grid infrastructure to develop utility-scale renewable energy projects, many of which go on to use gas, diesel and coal plants instead.

The ships are fitted with one or more small nuclear reactors, which can generate electricity and transmit the power to the mainland. The first ship of this kind began supplying heat and electricity to the Russian port of Pevek on the East Siberian Sea in December 2019.

Troels Schönfeldt, the chief executive of Seaborg, said the company's 100-megawatt compact molten salt reactor would take two years to build and would generate electricity that would be cheaper than coal-fired power.

Seaborg has raised about €20m (£18.3m) from private investors, including the Danish retail billionaire Anders Holch Povlsen, and received the first of the necessary regulatory approvals within a four-phase process from the American Bureau of Shipping this week.

Most developing nations have been unable to pursue nuclear energy because it requires a carefully managed regulatory regime to prevent nuclear accidents or proliferation of materials that could be used to create nuclear weapons.

Seaborg hopes to begin taking orders by the end of 2022 for the nuclear barges, which would be built in South Korean shipyards and towed to coastlines where they could be anchored for up to 24 years, he said.

The "turn-key solution" is important to fast-growing developing economies to power their nascent industries, purify drinking water, and produce clean-burning hydrogen as demand for energy access rockets in the years ahead.

"The scale of the developing world's energy demand growth is mind-boggling," Schönfeldt said. "If we can't find an energy solution for these countries, they will turn to fossil fuels and we surely won't meet our climate targets."

The International Energy Agency's has found that the accelerating demand for electricity - due to a growing global population and rising levels of affluence - is on course to outpace the growth of renewable energy and increase reliance on fossil fuels.

Although nuclear energy has been used onboard seaborne vessels for decades to power submarines and "icebreaker" tankers, Seaborg's design would be one of the first examples of a commercially available nuclear barge used to provide electricity to the mainland.

Chris Gadomski, a nuclear analyst at Bloomberg New Energy Finance, said: "The concept of a floating nuclear power plant has been around for a long time, and makes a lot of sense. But there are concerns." There was inherent risk involved with nuclear reactor technologies and floating power plants, so combining to two could raise serious questions for investors and governments, he said.

"In places like the Philippines and Indonesia it makes a lot of sense. But it wasn't so long ago that the Philippines was the site of a major tsunami, and I don't know how you would hedge against a risk like that," he added.

Jan Haverkamp, from Greenpeace, said floating reactors were "a recipe for disaster" including "all of the flaws and risks of larger land-based nuclear power stations". "On top of that, they face extra risks from the unpredictability of operation in coastal areas and transport - particularly in a loaded state - over the high seas. Think storms, think tsunamis," he said.

Schönfeldt said the advanced reactor was designed to be as safe as possible in a worst-case scenario accident, with a system causing the radioactive material to form a solid rock outside of the reactor core so it cannot disperse into the air or sea as a catastrophically harmful gas or liquid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Floating 'mini-nukes' could power countries by 2025, says startup

# data[].attributes.attachment_link.description
Floating barges fitted with advanced nuclear reactors could begin powering developing nations by the mid-2020s, according to a Danish startup company. Seaborg Technologies believes it can make cheap nuclear electricity a viable alternative to fossil fuels across the developing world as soon as 2025.

# data[].attributes.body
Kręci Was ten temat? Mam pomysł, żebyście opracowali po kawałku i przedstawili na kółku... a może zrobili jakiś projekt/film? Pomyślcie.

# data[].attributes.body
Artykuł dość trudno napisany... może jak dla zainteresowanego licealisty... ale są miejsca w miarę proste. Może kogoś zainteresuje temat, to spróbuję przełożyć na prostszy język. Wątek pojawi się na kółku przy mojej prezentacji o astronomii - może najbliższym, raczej kolejnym.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wszak np. z daleka gwiazda jasna (mówimy: o dużej jasności absolutnej) będzie wyglądać tak, jak słaba z bliska. Słońce i Księżyc mają niemal identyczne rozmiary kątowe, ale Słońce jest 400 razy dalej, a więc tyleż razy większe, jest więc zapewne ciałem o zupełnie innej naturze niż Księżyc itd. Jak doszło do poznania odległości ciał, z których tylko nieliczne najbliższe człowiek zdołał osiągnąć?

Odległości ciał najbliższych mierzy się „najuczciwiej" w tym sensie, że nie trzeba do tego żadnych założeń, np. co do natury danego ciała. Pomińmy metody laserowe i radarowe ze względu na ich dość ograniczone możliwości. Standardowo natomiast korzysta się (korzystało) z tego, że badany obiekt, oglądany z dwóch miejsc, jest widoczny w nieco różnych miejscach tła. W przypadku oczu nazywa się to efektem stereoskopowym. W zasięgu kilkudziesięciu metrów automatycznie rozróżniamy, co jest bliżej, a co dalej. Jeżeli oczy sztucznie rozsuniemy na większą odległość, np. budując dalmierz, to stereoskopowe widzenie sięgnie kilku kilometrów. Mierzy się tu kąt między kierunkami na obiekt z jednego i drugiego „oka". Znając bazę, czyli rozstaw oczu (lub obiektywów dalmierza, lub dwóch obserwatoriów), można na podstawie prostej geometrii ocenić odległość obserwowanego obiektu. Kąt, pod jakim z obiektu byłoby widać promień Ziemi, nazywa się paralaksą geocentryczną tego obiektu. Jej znajomość jest równoważna znajomości odległości ciała.

W ten sposób zmierzono odległości stosunkowo bliskich ciał: Księżyca, planet, planetoid. Metoda ta do gwiazd nie sięga, bo Ziemia jest za mała. Udało się jednak wykorzystać fakt, że w odstępie pół roku Ziemia przemieszcza się do miejsca odległego o średnicę okołosłonecznej orbity od miejsca startowego. A jest to - jak by nie było - 300 mln km. Taki „rozstaw oczu" umożliwił zmierzenie tzw. paralaks heliocentrycznych wielu gwiazd. Okazało się (w 1838 roku), że paralaksa heliocentryczna (dokładniej: to kąt, pod jakim z gwiazdy byłoby widać promień ziemskiej orbity) najbliższej gwiazdy jest kątem mniejszym od sekundy łuku. Dlatego pomiaru tego dokonano tak późno. Gwiazdy okazały się znacznie bardziej odległe, niż się ówczesnym astronomom zdawało. Odległość odpowiadająca paralaksie heliocentrycznej równej to tzw. parsek (pc; łatwo zgadnąć, skąd się ta nazwa wzięła). Wynosi on ponad 200 000 j.a. (tj. promieni ziemskiej orbity), albo w przybliżeniu m, albo 3,26 roku świetlnego. Z powierzchni Ziemi mierzono paralaksy do 0,01 sekundy łuku, czyli odległości gwiazd do 100 pc. Satelita Hipparcos (od ang. High Precision Parallax Collecting Satellite) był w stanie mierzyć paralaksy do 0,001 sekundy łuku (bo spoza atmosfery), a więc odległości do 1 kpc.

Dalej geometria nie sięga, bo orbita Ziemi jest za mała. Ale przy okazji tych pomiarów poznano cechy fizyczne mnóstwa gwiazd, w szczególności ich jasności absolutne. Bo jasność obserwowana którą mierzy się przy każdej okazji, zależy od jasności absolutnej i odległości gwiazdy według wzoru

(odległość jest tu wyrażona w parsekach). Jeżeli dla wielu gwiazd zmierzyć odległości za pomocą paralaksy, to mając ich jasności można wyznaczyć ich jasności absolutne i sporządzić np. diagram Hertzsprunga-Russella, co zostało zrobione na poczatku XX wieku. Przyjmując, że odległe gwiazdy są takie, jak w pobliżu Słońca, można wzór wykorzystać inaczej. Teraz znając na podstawie widma gwiazdy (i jak zawsze - z pomiaru jasności), oblicza się odległość gwiazdy. Nazywa się to wyznaczeniem paralaksy spektroskopowej (bo określa się z widma). Domyślamy się, że ten w zasadzie łatwy sposób wyznaczania odległości komplikuje materia międzygwiazdowa. Wzór powyższy jest słuszny, jeżeli przestrzeń między obiektem a obserwatorem jest pusta, czyli gdy nie ma po drodze od obiektu strat światła. Wiadomo, że te straty są i wiadomo, jak je uwzględnić. Jednak nie będziemy się tą sprawą tu zajmować.

Przytoczony tu wzór można zastosować do dowolnych kosmicznych źródeł światła, jeżeli tylko skądinąd znamy ich moc, czyli jasność absolutną. Wzór ten zaowocował wyznaczeniem odległości pobliskich galaktyk na podstawie pomiaru jasności różnych wybranych gwiazd w tych galaktykach (cefeid, nowych, supernowych). Wreszcie i mogą w tym wzorze równie dobrze oznaczać jasność (obserwowaną i absolutną) całej galaktyki, gdyż z obserwacji ich gwiazd udało się ocenić jasności absolutne niezbyt odległych galaktyk.

Natura podsunęła inny niezależny sposób oceniania odległości galaktyk. Edwin Hubble na początku XX wieku odkrył mianowicie, że im odleglejsza (sądząc po jasności ) jest galaktyka, tym szybciej od nas się oddala. Prędkości (radialne) wyznacza się na podstawie obserwowanego przesunięcia widma galaktyki. Bowiem zjawisko Dopplera powoduje, że wszelkie linie w widmie oddalającej się galaktyki wypadają nieco bardziej ku czerwieni, niż gdyby obserwowana galaktyka nie poruszała się. Przyczyną tej „ucieczki galaktyk" jest ekspansja całego Wszechświata, a w każdym razie tak ją zinterpretowano i o tym przekonana jest większość astronomów. Sam Hubble stwierdził (w 1929 roku) proporcjonalność prędkości ucieczki do odległości galaktyki:

gdzie H jest współczynnikiem proporcjonalności, nazwanym później stałą Hubble'a.

Z czasem prawo Hubble'a z odkrycia stało się narzędziem do wyznaczania odległości galaktyk. Mierzy się owo przesunięcie ku czerwieni

gdzie oznacza obserwowaną długość fali, a długość fali, gdyby galaktyka była nieruchoma. Ono ostatecznie określa odległość ale... Otóż przeliczenie na prędkość i dalej na odległość jest tak proste jedynie dla niezbyt wielkich i Dla dużych wartości - po pierwsze - należy stosować wzory zgodne z teorią względności (bo jeśli nie, to duże dawałoby prędkość galaktyki większą od prędkości światła, a obecnie obserwuje się galaktyki, których ), po drugie - sposób przeliczania na odległość zależy od modelu Wszechświata (np. charakteru ekspansji), wreszcie - po trzecie - dla obiektów odległych pojawiają się problemy z samym zdefiniowaniem odległości. Bo przecież dobrze by było, żeby kątowe rozmiary obiektu były odwrotnie proporcjonalne do jego odległości, a zarazem strumień jego promieniowania był odwrotnie proporcjonalny do kwadratu odległości (byłaby to tzw. odległość fotometryczna). Tymczasem we Wszechświecie, ekspandującym i „powyginanym" przez pole grawitacyjne zawartej w nim materii, nie ma takiej uniwersalnej odległości. Najczęściej mówi się o odległości fotometrycznej, bo w zasadzie można ją określić na podstawie jasności galaktyki, o ile zna się niezbędne parametry Wszechświata. Żeby uniknąć tych dylematów, za „odległość" uważa się po prostu zmierzoną wartość ; w każdym razie tak robią obserwatorzy, zostawiając interpretację teoretykom.

Ilustracja zależności od jasności obserwowanej galaktyk nazywa się diagramem Hubble'a. Dopasowywanie teoretycznych przewidywań do tego diagramu pozwala na testowanie konkurencyjnych modeli Wszechświata. Niestety, obserwacje skrajnie odległych galaktyk są trudne, a ich wyniki niepewne. A przecież Wszechświat rozciąga się poza
Gdzieś tam w niezbadanych dotąd obszarach (żeby nie powiedzieć patetycznie - otchłaniach), odległych od nas o gigaparseki, powinny znajdować się protogalaktyki, kwazary, zgęszczenia materii, z których promieniowanie reliktowe już bez przeszkód do nas dotarło, miejsca, gdzie z protonów i elektronów powstał pierwotny wodór. Promieniowanie reliktowe, odpowiadające w przybliżeniu obserwujemy, ale nie sposób dziś przewidzieć, czy obszary pośrednie ( ) lub jeszcze dalsze ( ) zostaną kiedykolwiek poznane obserwacyjnie, czy sięgniemy do nich tylko teorią.

Odległościom kosmicznym poświęcona była Delta 10/2001.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wszak np. z daleka gwiazda jasna (mówimy: o dużej jasności absolutnej) będzie wyglądać tak, jak słaba z bliska. Słońce i Księżyc mają niemal identyczne rozmiary kątowe, ale Słońce jest 400 razy dalej, a więc tyleż razy większe, jest więc zapewne ciałem o zupełnie innej naturze niż Księżyc itd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
A multi-organization high-level compilation of the latest climate science information

This report has been compiled by the World Meteorological Organization (WMO) under the direction of the United Nations Secretary-General to bring together the latest climate science related updates from a group of key global partner organizations - WMO, Global Carbon Project (GCP), UNESCO Intergovernmental Oceanographic Commission (UNESCO-IOC), Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), UN Environment Programme (UNEP) and the Met Office. The content of each chapter is attributable to each respective organization.

Foreword by António Guterres, Secretary-General of the United Nations

António Guterres, Secretary-General of the United Nations

This has been an unprecedented year for people and planet. The COVID-19 pandemic has disrupted lives worldwide. At the same time, the heating of our planet and climate disruption has continued apace. Record heat, ice loss, wildfires, floods and droughts continue to worsen, affecting communities, nations and economies around the world. Furthermore, due to the amount of greenhouse gases emitted in the past century, the planet is already locked into future significant heating. The solution to slowing down the rate of global temperature rise and keeping it below 1.5°C is for nations to dramatically cut emissions, with the aim of achieving carbon neutrality by 2050. While emissions fell during the peak of the pandemic confinement measures, they have already mostly recovered to within 5 per cent of the same period in 2019 and are likely to increase further. This report stresses that short-term lockdowns are no substitute for the sustained climate action that is needed to enable us to meet the goals of the Paris Agreement on Climate Change. Never before has it been so clear that we need long term, inclusive, clean transitions to tackle the climate crisis and achieve sustainable development. We must turn the recovery from the pandemic into a real opportunity to build a better future. In order to do that, governments need consistent and solid science, backed by the strong collaboration of scientific institutions and academia, to underpin policy decisions that can tackle the greatest challenges of our time. This report by the United Nations and global scientific partner organizations, provides an update one year from the first United in Science report, which was launched to inform the United Nations Climate Action Summit 2019. United in Science 2020 presents a unified assessment of the state of our Earth system, detailing how emissions have evolved in 2020, and providing projections for the critical years ahead. The report further addresses key thematic issues on the front lines of climate change, such as water, oceans and the cryosphere and highlights the vulnerability of land-based, marine and air observing systems which are essential to underpin our understanding of climate science. We need science, solidarity and solutions to tackle both the COVID-19 pandemic and the climate crisis. I urge leaders to heed the facts contained in this report, unite behind the science and take urgent climate action to set a path towards a safer, more sustainable future for all.
António Guterres, Secretary-General of the United Nations

Foreword by Prof. Petteri Taalas, Secretary-General of the World Meteorological Organization

Prof. Petteri Taalas, Secretary-General of the World Meteorological Organization

2020 has been a remarkable year in many ways. Not least of course because of the global pandemic, impacting lives and livelihoods across the planet like never before. This year has also been remarkable in terms or our climate, continuing the trend we have seen in recent decades. Greenhouse gas concentrations - which are already at their highest levels in 3 million years - have continue to rise, reaching new record highs this year. Meanwhile, large swathes of Siberia have seen a prolonged and remarkable heatwave during the first half of 2020, which would have been almost impossible without anthropogenic climate change. And now 2016-2020 is set to be the warmest five year period on record. This report shows that whilst many aspects of our lives have been disrupted in 2020, climate change has continued unabated. Despite the challenges that 2020 has brought, the scientific commuity have continued their important work at pace. Collaborating in new and innovative ways with an important mission in mind, to provide a robust, authoritative scientific evidence base for decision makers around the world. United in Science 2020 delivers on this mission, presenting the very latest scientific data and findings related to climate change, relevant to this unprecedented year. This report is an example of the international scientific community's commitment to strategic collaboration in order to advance the use of scientific evidence in global policy, discourse and action. I would like to thank the many expert teams from our scientific partners in creating this report - Global Carbon Project, the Intergovernmental Panel on Climate Change, UNESCO-IOC, UN Environment Programme and the Met Office. Thanks to their excellent collaboration, the climate science community are able to unite to provide policymakers all over the world with the latest essential information in these unprecedented times.
Prof. Petteri Taalas, Secretary-General of the World Meteorological Organization

Key Messages

Greenhouse Gas Concentrations in the Atmosphere - Global Atmosphere Watch (GAW)

Concentrations of the major greenhouse gases, CO ₂, CH ₄, and N ₂ O continued to increase in 2019 and 2020. Overall emissions reductions in 2020 will lead to a small reduction in the annual increase of the atmospheric concentrations of long-lived greenhouse gases. Sustained reductions in emissions are required to stabilize global warming.

Global Fossil CO2 Emissions

Global fossil fuel emissions in 2019 were slightly higher than in 2018, with record emissions of 36.7 Gigatonnes (Gt = billion metric tonnes) of carbon dioxide (CO ₂) (Figure 1). Emissions growth has slowed to around 1% per year in the last decade, down from 3% annual growth during the 2000s. The near-zero growth seen in 2019 gives hope that the CO ₂ emissions trend is stabilizing, and that a decline is on the horizon. Nonetheless, stable or slightly declining emissions were seen earlier in the 2010s and, disappointingly, have not endured. Total fossil CO ₂ emissions are now 62% higher than emissions at the time international climate negotiations began in 1990.

Global Climate in 2020-2024 - WMO Global Annual to Decadal Climate Update

The WMO Lead Centre for Annual to Decadal Climate Prediction produces a summary of annual to decadal predictions for the coming five years. These predictions are the best estimate of the near term climate as they are based on ten of the world's leading decadal prediction systems from WMO-designated Global Producing Centres and non-designated contributing centres and include 100 multiple realizations with both observed initial conditions of the type used in seasonal prediction and boundary forcing used to drive long-term climate projections. The predictions do not include any changes in emissions due to COVID-19 effects and they assume that no major volcanic eruptions occur in the period until 2024.

Lead authors and contributors

Overall coordination and editing by WMO: Jürg Luterbacher, Laura Paterson, Kate Solazzo and Sylvie Castonguay (Editor).

Greenhouse Gas Concentrations in the Atmosphere (Global Atmosphere Watch, GAW): Oksana Tarasova (WMO), Alex Vermeulen (Lund University, Sweden).

Global Fossil CO ₂ emissions (GCP): Josep G Canadell (CSIRO, Australia), Robert B Jackson (Stanford University, USA), Robbie M Andrew (CICERO, Norway), Pierre Friedlingstein (University of Exeter, UK), Matthew W Jones (University of East Anglia, UK), Corinne Le Quéré (University of East Anglia, UK), Glen P Peters (CICERO, Norway), Benjamin Poulter (NASA, USA), Marielle Saunois (LSCE-IPSL, France), Ann Stavert (CSIRO, Australia).

Global Climate in 2016-2020 (WMO): Omar Baddour (WMO), Anny Cazenave (Laboratoire d'Etudes en Géophysique et Océanographie Spatiales, Centre National d'Etudes Spatiales and Observatoire Midi-Pyrénées, France), Matthias Huss (ETH Zurich, Switzerland), John Kennedy (UK Met Office, UK), Peter Siegmund (Royal Netherlands Meteorological Institute, KNMI, Netherland), Blair Trewin (Bureau of Meteorology, BoM, Australia), Markus Ziese (Deutscher Wetterdienst, DWD, Germany).

Ocean and Cryosphere in a Changing Climate (IPCC): Valérie Masson-Delmotte (IPCC WGI co-chair), with inputs from Sarah Connors (WGI TSU, University Paris Saclay, France), Panmao Zhai (IPCC WGI co-chair), Hans-Otto Pörtner (IPCC WGII co-chair) and Debra Roberts (IPCC WGII co-chair).

Water and Cryosphere (WMO): Johannes Cullmann (WMO), Rodica Nitu (WMO), Lijuan Ma (WMO), Bruce Stewart (WMO), Thomas Lavergne (Norwegian Meteorological Institute, Norway), Petra Heil (Australian Antarctic Division, Australia), Tandong Yao (ITPR-CAS, Institute for Tibetan Plateau Research - Chinese Academy of Sciences, China).

Global Climate in 2020-2024 (WMO Global Annual to Decadal Climate Update, led by UK Met Office): Adam Scaife (UK Met Office), Leon Hermanson (UK Met Office), Doug Smith (UK Met Office)

Emissions Gap (UNEP): Anne Olhoff (UNEP DTU Partnership), John Christensen (UNEP DTU Partnership), Maarten Kappelle (UNEP), Jian Liu (UNEP).

Earth System Observations during COVID-19 (UNESCO-IOC and WMO): Emma Heslop (UNESCO-IOC), Albert Fischer (UNESCO-IOC), Salvatore Arico (UNESCO-IOC), Vladimir Ryabinin (UNESCO-IOC), Valentin Aich (WMO), Anthony Rea (WMO), Dean Lockett (WMO), Timo Pröscholdt (WMO).

# data[].attributes.attachment_link.description
Climate change is the defining challenge of our time. This important document by the United Nations and global partner organizations, prepared under the auspices of the Science Advisory Group of the Climate Action Summit, features the latest critical data and scientific findings on the climate crisis.

# data[].attributes.body
Do roboty! :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Z Energią dla Klimatu – Ogólnopolski Konkurs Wiedzy o Wpływie Energetyki na Środowisko (III edycja) – Fundacja FORUM ATOMOWE

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Naukowcy z Austrii, Niemiec i Szwajcarii pracują nad koncepcją farm fotowoltaicznych wzniesionych nad autostradami. Chcą tym samym stworzyć dodatkową powierzchnię generującą niskoemisyjną energię.

Europa poważnie podchodzi do transformacji energetycznej i szuka różnych sposobów na generowanie odnawialnych źródeł energii. Ciekawą koncepcję budowy farm fotowoltaicznych zaproponował Austriacki Instytut Technologii (AIT), który we współpracy z niemieckimi Fraunhofer ISE i Forster Industrietechnik pracuje umieszczeniem "zielonych" dachów nad autostradami.

Tysiące kilometrów fotowoltaiki

Wokół dróg szybkiego ruchu miałyby stanąć konstrukcje, na których znalazłyby się farmy fotowoltaiczne. Sieć autostrad i dróg szybkiego ruchu, która w Austrii liczy ponad 2200 kilometrów, zyskałaby tym samym dodatkowe zastosowanie - czytamy w biuletynie austriackiego federalnego Ministerstwa Ochrony Klimatu i Środowiska, Energii, Mobilności, Innowacji i Technologii (BMK).

Pierwsza część projektu zakłada opracowanie prototypu dachu PV wraz z doborem odpowiednich paneli i wsporników. Zanim program ujrzy światło dzienne, naukowcy chcą określić, czy konstrukcja spełni szereg restrykcyjnych wymagań takich jak: zdolność odprowadzania dużej ilości wody, wytrzymałość na porywisty wiatr, niskie temperatury czy uderzenia - podaje "PV Magazine". Twórcy koncepcji chcą też oszacować koszty związane z serwisowaniem i konserwacją.

Kolejny etap zakłada roczne testy farm fotowoltaicznych na wybranych odcinkach austriackich autostrad.

Większe bezpieczeństwo kierowców

Zdaniem naukowców z AIT, dachy fotowoltaiczne nie tylko mogą generować niskoemisyjną energię, ale również przyczynią się do ochrony dróg przed zmiennymi warunkami atmosferycznymi - deszczem, śniegiem i wysokimi temperaturami - co zwiększy bezpieczeństwo kierowców oraz wydłuży żywotność nawierzchni. Zadaszenie ma pełnić rolę ekranów dźwiękochłonnych poprawiających komfort życia mieszkańców.

Projekt PV-SÜD jest finansowany przez Agencję Promocji Badań (FFG), austriackie Federalne Ministerstwo ds. Klimatu, Środowiska, Energii, Mobilności, Innowacji i Technologii (BMK), niemieckie Federalne Ministerstwo Transportu oraz szwajcarskie Federalne Biuro Dróg i Autostrad.

Zobacz też: EKOSTACJA: Ekologiczny podcast Noizz odc.2 #OZE

Źródło:

scigacz,pl (https://www.scigacz.pl/Oszczednosc,miejsca,produkcja,pradu,Austria,planuje,fotowoltaiczne,zadaszenie,autostrad,39416.html)

# data[].attributes.attachment_link.title
Dach autostrady jako farma fotowoltaiczna. Ciekawy pomysł na "zieloną" energię

# data[].attributes.attachment_link.description
Naukowcy z Austrii, Niemiec i Szwajcarii pracują nad koncepcją farm fotowoltaicznych wzniesionych nad autostradami. Chcą tym samym stworzyć dodatkową powierzchnię generującą niskoemisyjną energię. Europa poważnie podchodzi do transformacji energetycznej i szuka różnych sposobów na generowanie odnawialnych źródeł energii.

# data[].attributes.attachment_link.title
How upside-down floating boats appear to defy gravity

# data[].attributes.headline
GRANT badawczy dla szkoły podstawowej? Dlaczego nie?

# data[].attributes.subject
GRANT badawczy dla szkoły podstawowej? Dlaczego nie?

# data[].attributes.body
Termin składania wniosków to 9 X. Jakieś pomysły?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rozpoczyna się kolejna, już czwarta, edycja projektu „Ochota na Naukę". W sesji jesiennej do rozdania jak zwykle 12 000 złotych. Termin składania wniosków to 9 października 2020. Czekamy na was pod adresem ochota@fuw.edu.pl

Pod linkiem „Do pobrania" znaleźć można aktualny regulamin, formularz zgłoszeniowy i wzór umowy. Jeśli bierzecie udział w programie pierwszy raz, starannie przeczytajcie regulamin. Jeśli bierzecie udział w programie po raz kolejny, zwróćcie uwagę na zmiany: punkt III.3 głosi, że każda grupa powinna przygotować przynajmniej jedno działanie edukacyjne lub popularyzatorskie. Miejsce na opis tego działania jest też w formularzu zgłoszeniowym.

Obrazek: Photo by Jon Tyson on Unsplash

# data[].attributes.attachment_link.description
Rozpoczyna się kolejna, już czwarta, edycja projektu „Ochota na Naukę". W sesji jesiennej do rozdania jak zwykle 12 000 złotych. Termin składania wniosków to 9 października 2020. Czekamy na was pod adresem ochota@fuw.edu.pl Pod linkiem „Do pobrania" znaleźć można aktualny regulamin, formularz zgłoszeniowy i wzór umowy.

# data[].attributes.body
Jak bardzo zmieniamy naszą planetę od 1970 r. :(

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
On Earth, something is always burning. Wildfires are started by lightning or accidentally by people, and people use controlled fires to manage farmland and pasture and clear natural vegetation for farmland. Fires can generate large amounts of smoke pollution, release greenhouse gases, and unintentionally degrade ecosystems. But fires can also clear away dead and dying underbrush, which can help restore an ecosystem to good health. In many ecosystems, including boreal forests and grasslands, plants have co-evolved with fire and require periodic burning to reproduce.

The fire maps show the locations of actively burning fires around the world on a monthly basis, based on observations from the Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) on NASA's Terra satellite. The colors are based on a count of the number (not size) of fires observed within a 1,000-square-kilometer area. White pixels show the high end of the count - as many as 30 fires in a 1,000-square-kilometer area per day. Orange pixels show as many as 10 fires, while red areas show as few as 1 fire per day.

Some of the global patterns that appear in the fire maps over time are the result of natural cycles of rainfall, dryness, and lightning. For example, naturally occurring fires are common in the boreal forests of Canada in the summer. In other parts of the world, the patterns are the result of human activity. For example, the intense burning in the heart of South America from August-October is a result of human-triggered fires, both intentional and accidental, in the Amazon Rainforest and the Cerrado (a grassland/savanna ecosystem) to the south. Across Africa, a band of widespread agricultural burning sweeps north to south over the continent as the dry season progresses each year. Agricultural burning occurs in late winter and early spring each year across Southeast Asia.

View, download, or analyze more of these data from NASA Earth Observations (NEO):
Fire

# data[].attributes.attachment_link.description
On Earth, something is always burning. Wildfires are started by lightning or accidentally by people, and people use controlled fires to manage farmland and pasture and clear natural vegetation for farmland. Fires can generate large amounts of smoke pollution, release greenhouse gases, and unintentionally degrade ecosystems. But fires can also clear away dead and dying underbrush, which can help restore an ecosystem to good health.

# data[].attributes.headline
Z okazji Dnia Oceanów polecam artykuł poruszający następujące kwestie:

# data[].attributes.subject
Z okazji Dnia Oceanów polecam artykuł poruszający następujące kwestie:

# data[].attributes.body
Co się dzieje z oceanami?

Czy świat tonie?

Kwaśny ocean

Czy ryby znikną?

Czy oceany nas uratują?

Co Ty możesz zrobić dla oceanów?

https://www.wwf.pl/aktualnosci/ocean-umiera-taki-mamy-klimat

# data[].attributes.body
Trochę informacji na temat zanieczyszczenia mórz i oceanów. Jest napisane o: zagrożeniach mórz i oceanów, o pomocy w przetrwaniu morzom i oceanom i innych rzeczach.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
70% - aż takiego obszaru Ziemi dotyczy problem morskich zanieczyszczeń i nadmiernej eksploatacji.

Morza i oceany to największy obszar Ziemi.
Tak naprawdę nie zdajemy sobie sprawy, co skrywają głębiny. Wiele gatunków morskich wciąż czeka na odkrycie. Równie niezbadana jest podwodna powierzchnia - np. najdłuższe pasmo górskie na świecie. Ten olbrzymi ekosystem ma jednak realny wpływ na nasze życie. Przez działania człowieka to tętniące życiem środowisko może zamienić się w jałową pustynię.

Jednocześnie jest to powierzchnia, która ma znaczący wpływ na naszą pogodę, dostęp do tlenu i zasoby pokarmowe. Dziś do takich zagrożonych terytoriów należy też Bałtyk. Wciąż jednak nie jest za późno, aby go ratować.

Jak WWF pomaga ratować morza i oceany?

Bałtyk stanowi integralną część światowych akwenów wodnych, a jednocześnie jest morzem szczególnie wrażliwym. Dlatego działania Fundacji WWF Polska koncentrują się na polskim morzu. Obejmują zarówno ochronę gatunków wodnych, jak i ograniczanie destrukcyjnego wpływu człowieka na morski ekosystem.

Pomóż przetrwać morzom i oceanom

Wspierając nasze działania, pomagasz chronić zagrożone ekosystemy morskie i oceaniczne. Obszarem naszej aktywności jest przede wszystkim Morze Bałtyckie. Wraz z WWF Polska możesz przyczyniać się do utrzymania równowagi w tym szczególnie nam bliskim, a jednocześnie bardzo wrażliwym akwenie.

Poznaj morza i oceany

Morza i oceany zajmują aż 70% powierzchni Ziemi. Wytwarzają 50% dostępnego tlenu, wywierają decydujący wpływ na naszą pogodę, dostarczają nam pożywienia i są silnie powiązane z naszą gospodarką. Podstawę diety dla prawie miliarda ludzi na świecie stanowią ryby i owoce morza, a ponad 200 milionów osób utrzymuje się z rybołówstwa.

Choć na co dzień nie obcujemy z morzami czy oceanami, mają one na nas odczuwalny wpływ. Woda to niewyczerpany magazyn ciepła. Pochłania i oddaje olbrzymie ilości energii słonecznej. Gdy cykl ten jest zakłócony, może dochodzić do rozmaitych anomalii pogodowych i klimatycznych.

Zagrożenia mórz i oceanów

Z powodu zanieczyszczeń, intensywnego ruchu morskiego, przyłowów i przełowienia (czyli nadmiernej, niekontrolowanej eksploatacji łowisk, które sprowadzają populacje poławianych gatunków poniżej poziomu bezpiecznego dla ich odtworzenia), nasze morza i oceany, wraz ze znajdującą się w nich fauną i florą, są obecnie w olbrzymim niebezpieczeństwie.

Z tego względu zachowanie morskich siedlisk i promowanie zrównoważonego rybołówstwa jest ważne zarówno dla ludzi, jak i dla środowiska. Fundacja WWF dba o ochronę bioróżnorodności naszych mórz i oceanów również po to, by zachować ich zasoby dla przyszłych pokoleń.

Obszarem wodnym szczególnie wrażliwym jest Morze Bałtyckie. Na naszych oczach jego bioróżnorodność zamiera. Ochrony wymagają zarówno bytujące tu gatunki (np. foki szare i morświny), jak i cały ekosystem wodny.

Razem pomóżmy morzom i oceanom

Działania WWF Polska skupiają się na obszarze Morza Bałtyckiego. Zwracamy uwagę na problem eutrofizacji (przeżyźnienia) tego akwenu wodnego, kumulacji zanieczyszczeń, a także innych zjawisk zagrażających życiu chronionych gatunków wodnych. Dzisiaj, na naszych oczach, Bałtyk umiera. Jednak wciąż jeszcze nie jest za późno, aby przeciwdziałać destrukcyjnym procesom.

Morze Bałtyckie boryka się z wieloma problemami. Jest nie tylko jednym z najmłodszych mórz świata, ale również jednym z najbardziej zatłoczonych. Duży ruch na morzu, eutrofizacja i zwiększające się obszary pustyń tlenowych, to tylko niektóre z problemów Bałtyku. Wynika z tego potrzeba zintegrowanych i spójnych działań na poziomie międzynarodowym. Przyłączając się do działań Fundacji WWF Polska, możesz zarówno wspierać zrównoważone funkcjonowanie naszego morza, jak i ochronę wszelkich zbiorników wodnych na świecie.

# data[].attributes.attachment_link.description
70% - aż takiego obszaru Ziemi dotyczy problem morskich zanieczyszczeń i nadmiernej eksploatacji. Morza i oceany to największy obszar Ziemi. Tak naprawdę nie zdajemy sobie sprawy, co skrywają głębiny. Wiele gatunków morskich wciąż czeka na odkrycie. Równie niezbadana jest podwodna powierzchnia - np. najdłuższe pasmo górskie na świecie.

# data[].attributes.body
Zrównoważone połowy to takie, które w mniejszym stopniu wpływają na ekosystem morski, pozostawiają więcej ryb w morzach i oceanach oraz sprzyjają innym zwierzętom morskim. Więcej o tym możecie przeczytać w linku który zamieszczam.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zrównoważone połowy to takie, które w mniejszym stopniu wpływają na ekosystem morski, pozostawiają więcej ryb w morzach i oceanach oraz sprzyjają innym zwierzętom morskim. Można więc powiedzieć, że nie zaburzają one naturalnej równowagi w ekosystemie morskim. Morza i oceny pełne ryb zapewniają bezpieczną przyszłość społecznościom rybackim, a także ludziom na całym świecie zatrudnionym bezpośrednio lub pośrednio w branży rybackiej.

Skąd wiemy, że połowy są zrównoważone?

To czy dane rybołówstwo można uznać za zrównoważone, ocenia się niezależnie od jego wielkości, położenia geograficznego, czy wykorzystywanej metody połowowej. Rybołówstwo przystępujące do Programu Certyfikacji MSC jest kontrolowane przez zespół niezależnych audytorów, którzy weryfikują je poprzez trzy główne zasady zrównoważonych połowów:

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym są zrównoważone połowy | Marine Stewardship Council

# data[].attributes.attachment_link.description
Zrównoważone połowy to takie, które w mniejszym stopniu wpływają na ekosystem morski, pozostawiają więcej ryb w morzach i oceanach oraz sprzyjają innym zwierzętom morskim. Można więc powiedzieć, że nie zaburzają one naturalnej równowagi w ekosystemie morskim. Morza i oceny pełne ryb zapewniają bezpieczną przyszłość społecznościom rybackim, a także ludziom na całym świecie zatrudnionym bezpośrednio lub pośrednio w branży rybackiej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W 2007 r. na wybrzeże w północnej Francji trafiła niezwykła grupa rozbitków. Były to gumowe kaczki, które w ten sposób ukończyły swoją piętnastoletnią morską podróż. Rozpoczęła się ona w styczniu 1992 r., kiedy statek płynący z Hongkongu do Stanów Zjednoczonych stracił część swojego ładunku podczas sztormu. W jednym z kontenerów, które spadły za burtę znajdowało się 28 800 zabawek, z których część dotarła do wybrzeży Australii i na wschodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych kilka lat wcześniej. Inne przepłynęły Cieśninę Beringa i Ocean Arktyczny, by ostatecznie trafić na wybrzeża Grenlandii, Wielkiej Brytanii i Nowej Szkocji.

Niekończąca się podróż tworzyw sztucznych

Gumowe kaczki to nie jedyne wytworzone przez człowieka odpady dryfujące po morzach i oceanach. Na odpady w środowisku morskim składają się wyprodukowane lub przetworzone materiały stałe (np. tworzywa sztuczne, szkło, metal i drewno), które trafiają w taki czy inny sposób do środowiska morskiego.

Każdego roku do mórz i oceanów świata trafia około 10 mln ton śmieci. Tworzywa sztuczne, w szczególności opakowania takie, jak butelki po napojach i torby jednorazowe, stanowią zdecydowaną większość pośród nich. Lista jest jednak długa i obejmuje również uszkodzone sieci rybackie, liny, podpaski, tampony, patyczki higieniczne, prezerwatywy, niedopałki papierosów, jednorazowe zapalniczki itp.

Masowa produkcja tworzyw sztucznych rozpoczęła się w latach 50. XX wieku i rosła wykładniczo od 1,5 mln ton do obecnego poziomu 280 mln ton rocznie. Około jedną trzecią obecnej produkcji stanowią opakowania jednorazowe, które wyrzuca się w ciągu roku od ich wytworzenia.

W przeciwieństwie do materiałów naturalnych tworzywa sztuczne nigdy nie „znikają", ale gromadzą się w środowisku, w szczególności w oceanach i morzach. Słońce, słona woda i fale dzielą plastikowe szczątki na coraz mniejsze kawałki. Może upłynąć nawet 500 lat zanim jednorazowa pielucha lub plastikowa butelka rozłożą się na mikrodrobiny. Jednak nie wszystkie mikrodrobiny powstają w wyniku takiego procesu rozpadu. Takie produkty, jak pasty do zębów, kosmetyki i środki higieny osobistej zawierają mikrodrobiny plastiku w swoim składzie.

Prądy morskie w połączeniu z wiatrem i ruchami rotacyjnymi Ziemi sprawiają, że drobiny te, z których część mierzy zaledwie kilka mikronów (jedna milionowa część metra), gromadzą się tworząc rozległe plamy zwane wirami (ang. gyres). W zależności od wielkości cząstek czasem przybierają one postać przezroczystej „zupy z tworzyw sztucznych". Wiry te zmieniają swoją wielkość i kształt. Największy i najdokładniej zbadany jest North Pacific Gyre, czyli wir północnego Pacyfiku; szacuje się, że tworzy go 3,5 mln ton śmieci. Jego zasięgiem objęty jest obszar dwukrotnie większy od powierzchni Stanów Zjednoczonych. W oceanach stwierdzono istnienie pięciu innych rozległych wirów gromadzących odpady, również na Atlantyku.

Niektóre kawałki trafiają na wybrzeża nawet z najbardziej odległych zakątków świata, gdzie mieszają się z piaskiem. Inne kawałki zostają połknięte przez morskie zwierzęta i dostają się do łańcucha pokarmowego.

Skąd biorą się odpady w środowisku morskim

Według niektórych szacunków, około 80% zanieczyszczeń w środowisku morskim pochodzi ze źródeł lądowych. Odpady trafiające do wody morskiej niekoniecznie pochodzą z działalności człowieka prowadzonej wzdłuż wybrzeży. Śmieci trafiają z lądu do mórz za pośrednictwem rzek, w wyniku powodzi i działania wiatru. Za pozostałe odpowiada rybołówstwo, transport morski, morskie instalacje, takie jak platformy wiertnicze oraz systemy kanalizacyjne.

Obserwuje się pewne regionalne różnice w pochodzeniu odpadów morskich obecnych w środowisku morskim. W basenie Morza Śródziemnego, Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego większość śmieci pochodzi z działalności prowadzonej na lądzie; na Morzu Północnym czynnikiem o podobnym znaczeniu są działania człowieka na morzu.

Więcej plastiku niż planktonu

Trudno ocenić wszystkie skutki obecności odpadów w wodach mórz i oceanów. Wyróżnia się dwa podstawowe negatywne skutki dla morskiej fauny i flory: przedostawanie się cząstek do przewodu pokarmowego i przypadki zaplątania w utworzone przez odpady, pływające pułapki.

Zgodnie z wynikami badań przeprowadzonych w 2004 r. przez Algalita, niezależny instytut badawczy z siedzibą w Kalifornii, woda morska zawiera sześć razy więcej tworzyw sztucznych niż planktonu.

Biorąc pod uwagę rozmiar i rozpowszecznienie odpadów, zwierzęta i ptaki morskie mylą śmieci z żywnością. Ocenia się, że odpady te dostały się do przewodów pokarmowych ponad 40% gatunków wielorybów, delfinów i morświnów, wszystkich gatunków żółwi morskich oraz około 36% gatunków ptaków morskich. Spożycie nie ogranicza się do jednego lub dwóch osobników - problem dotyka całe ławice ryb i stada ptaków morskich. Na przykład ponad 90% fulmarów, które znaleziono martwe wzdłuż wybrzeża Morza Północnego, miało w żołądku plastik.

Obecność niestrawnego plastiku w żołądku może powodować, że zwierzę przestaje przyjmować pokarm, a ostatecznie umiera z głodu. Chemikalia zawarte w tworzywach sztucznych mogą również działać jak trucizna i, w zależności od dawki, trwale osłabić lub doprowadzić do śmierci zwierzęcia.

Większe kawałki plastiku również stanowią zagrożenie dla morskiej fauny. Wiele gatunków, w tym foki, delfiny i żółwie morskie, zaplątuje się w dryfujące plastikowe śmieci, sieci rybackie i liny. Większości zwierząt nie udaje się przeżyć, ponieważ nie mogą wydostać się na powierzchnię wody, aby zaczerpnąć powietrza, uciec przed drapieżnikami lub znaleźć pożywienie.

Wierzchołek góry lodowej

Odpady w środowisku morskim są problemem globalnym, ale trudno dotrzeć do wiarygodnych danych. Prądy morskie i wiatry przenoszą widoczne elementy, w związku z czym zdarza się, że ten sam odpad liczony jest więcej niż jeden raz. Ponadto uważa się, że jedynie niewielka część odpadów morskich unosi się na powierzchni wody lub zostaje wyrzucona na brzeg. Według Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) tylko 15% odpadów unosi się na powierzchni wody; kolejne 15% jest obecna w kolumnie wody, a 70 % trafia na dno morza.

„Niewidoczna" część odpadów również wpływa na ogólny stan zdrowia organizmów żyjących w środowisku morskim. Szacuje się, że na całym świecie gubi się, pozostawia lub wyrzuca około 640 tysięcy ton narzędzi połowowych. Te „sieci-widma" nawet przez dziesięciolecia przemieszczają się w morskich wodach, stanowiąc pułapkę dla ryb i innych zwierząt morskich.

Co więcej, niektóre gatunki ryb połykających pływające w wodzie odłamki plastiku trafiają na nasze talerze. W ten sposób, spożywając owoce morza, które miały kontakt z tworzywami sztucznymi i związkami chemicznymi na bazie ropy naftowej, narażamy na szwank własne zdrowie. Wpływ odpadów w środowisku morskim na zdrowie ludzkie nie został w pełni wyjaśniony.

Najbardziej dotknięte są obszary przybrzeżne

Ponad 40% ludności UE mieszka w regionach przybrzeżnych. Poza kosztami środowiskowymi związanymi z odpadami w środowisku morskim wiążą się również koszty społeczno-gospodarcze, mające wpływ przede wszystkim na społeczności żyjące na terenach przybrzeżnych. Czysta linia brzegowa ma zasadnicze znaczenie dla turystyki. Na stumetrowym odcinku plaży na wybrzeżu Atlantyku się można znaleźć średnio 712 sztuk odpadów. Nieusuwane odpady gromadzą się na plażach. Aby zwiększyć atrakcyjność lokalnych kąpielisk i przyciągnąć turystów, wiele społeczności i przedsiębiorstw oczyszcza plaże przed rozpoczęciem sezonu letniego.

Nie ma kompleksowych szacunków dotyczących całkowitych kosztów związanych z odpadami w środowisku morskim, ponoszonych przez społeczeństwo. Podobnie trudno jest oszacować straty dla gospodarki lokalnej związane z odpływem turystów, którzy ze względu na zanieczyszczenia decydują się spędzić wakacje w innych miejscach. Są jednak przykłady konkretnych kosztów związanych z oczyszczaniem, wyrażone liczbowo. W samej Wielkiej Brytanii gminy wydają na oczyszczanie plaż około 18 mln euro rocznie.

Akcje oczyszczania plaż pozwalają na usunięcie większych odpadów i podniesienie walorów estetycznych okolicy, ale co z drobinami tworzyw sztucznych? Według Kommunenes Internasjonale Miljøorganisasjon ( KIMO), międzynarodowej organizacji skupiającej władze lokalne wokół zagadnień związanych z zanieczyszczeniami mórz, około 10% (wagowo) materiału tworzącego linię brzegową stanowią tworzywa sztuczne. Ze względu na ich niewielkie rozmiary często nie sposób ich odróżnić od piasku.

Walka z zanieczyszczeniem mórz - po pierwsze zapobiegać

Chociaż odpady w środowisku morskim to tylko jeden z aspektów związanych z jego zdrowiem, stanowią one coraz większy problem. Sytuację dodatkowo komplikuje akumulacja tworzyw sztucznych i ich trwałość. Odpady wyrzucane do morza są problem transgranicznym; kiedy trafiają do wód oceanicznych, do nikogo już nie należą. To dodatkowo utrudnia gospodarkę nimi, która w dużej mierze zależy od sprawnej współpracy regionalnej i międzynarodowej.

Niektóre przepisy prawa UE dotyczą bezpośrednio zagadnień morskich. Na przykład dyrektywa ramowa UE w sprawie strategii morskiej przyjęta w 2008 r. wskazuje, że walka z odpadami w środowisku morskim jest jednym z zadań, których realizacja pozwoli osiągnąć zadowalający stan środowiska we wszystkich morzach do 2020 r. Nawiązując do treści dyrektyw UE i globalnego zobowiązania podjętego w 2012 r. podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zrównoważonego Rozwoju „Rio+20", siódmy unijny program działań w zakresie środowiska (2014-2020) przewiduje ustalenie poziomu bazowego i celu redukcji.

Podobnie jak w przypadku gospodarki odpadami, punktem wyjścia dla rozwiązania problemu odpadów w środowisku morskim jest zapobieganie. Jak możemy zapobiec powstawaniu odpadów? Czy potrzebujemy torby plastikowej za każdym razem, kiedy idziemy na zakupy? Czy niektóre z naszych produktów i procesów produkcyjnych można zaprojektować tak, by nie zawierały ani prowadziły do powstawania mikrodrobin plastiku? Okazuje się, że jest to możliwe.

(c) Ani Becheva / EEA Waste*smART

Należy zacząć od działań na lądzie

Kolejnym krokiem jest podjęcie działań na lądzie, w momencie zanim odpady trafią do mórz. W tym celu UE przyjmuje polityki i prawodawstwo usprawniające gospodarowanie odpadami, służące zmniejszeniu ilości odpadów opakowaniowych oraz zwiększeniu ilości odpadów poddawanych recyklingowi (w szczególności tworzyw sztucznych), udoskonaleniu procesów oczyszczania ścieków i bardziej efektywnemu wykorzystaniu zasobów. Przyjęto również dyrektywy z myślą o ograniczeniu zanieczyszczeń pochodzących ze statków i portów. Usprawnienie wdrażania polityki zapobiegania powstawaniu odpadów i redukcji ich ilości może przynieść ogromne korzyści.

Co zrobić z odpadami, które już teraz obecne są naszych morzach i oceanach? Gromadziły się one w wodach morskich od wielu lat. Niektóre kawałki spadają na dno, podczas gdy inne przenoszone są wraz z prądami oceanicznymi. Wyeliminowanie ich jest niemal niewyobrażalne.

Realizowanych jest kilka inicjatyw „połowu odpadów", polegających na tym, że statki zbierają odpady dryfujące po morzach, podobnie jak służby oczyszczania miasta zbierają odpady komunalne na lądzie. Stosowane metody są jednak skuteczne tylko w przypadku odpadów o określonej wielkości, przez co problem mikrodrobin plastiku pozostaje nierozwiązany. Ponadto, biorąc pod uwagę rozmiary problemu i obszar naszych oceanów, tego rodzaju inicjatywy nie są w stanie przynieść rzeczywistej poprawy sytuacji.

To samo można powiedzieć o akcjach oczyszczania plaż i wybrzeży, chociaż takie inicjatywy są dobrym sposobem na podniesienie świadomości społecznej i zaangażowanie obywateli w rozwiązywanie problemu odpadów morskich. W końcu może to być po prostu kwestia liczb. Im więcej wolontariuszy angażuje się w tego rodzaju akcje, tym skuteczniejsze są prowadzone przez nas działania prewencyjne.

Marine LitterWatch

EEA stworzyła projekt „ Marine LitterWatch", obejmujący specjalną aplikację służącą monitorowaniu odpadów na plażach Europy. Aplikacja, która jest dostępna za darmo, umożliwia społecznościom zaangażowanym w akcje sprzątania plaż gromadzenie danych w sposób, który może przyczynić się do zwiększenia naszej wiedzy na temat odpadów w środowisku morskim. Pozwala również wszystkim zainteresowanym odnaleźć pobliskie inicjatywy sprzątania wybrzeży lub stworzyć własną społeczność.

# data[].attributes.attachment_link.description
Około 70%powierzchni naszej planety pokrywają morza i oceany, a odpady w środowisku morskim można znaleźć niemal wszędzie. Odpady, w szczególności tworzywa sztuczne stanowią zagrożenie nie tylko dla mórz i wybrzeży, ale także dla gospodarki i społeczeństwa. Większość odpadów w środowiskiem morskim powstaje na lądzie. Jak zatrzymać zjawisko zaśmiecania naszych mórz?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Międzynarodowy zespół badaczy odkrył, że przez zakwaszenie oceanów cierpią mieszkające w nim kraby, uznawane za wskaźnik kondycji wód. To może wskazywać, że ze względu na zmiany w oceanach cierpią także inne gatunki. Amerykańska agencja NOAA, która sfinansowała badanie, jako winnego wskazuje wzrastające emisje CO2.

Niepokojące wnioski płyną z najnowszych badań, opublikowanych w czasopiśmie naukowym " Science of the Total Environment". Międzynarodowy zespół badaczy, na zlecenie amerykańskiej agencji National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) wykazał, że wzrost zakwaszenia w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego wpływa na żyjące w nim kraby Dungeness, a konkretnie najmłodsze osobniki.

Zakwaszone wody rozpuszczają bowiem komórki tworzące pancerz młodych krabików, utrudniając im zbudowanie wystarczającej ochrony przed drapieżnikami. Woda o większej kwasowości uszkadza ponadto włosowate receptory, pomagające krabom w poruszaniu się i polowaniu. Zdaniem autorów badania, jeśli proces zakwaszania Pacyfiku będzie nadal postępować, zwiększy to ryzyko deformacji pancerza wśród krabów, prawdopodobnie przekładając się na spadek populacji tego skorupiaka.

Badacze podkreślają również, że zmiany te mogą odcisnąć ślad na szerszym fragmencie tamtejszego łańcucha pokarmowego.

Według amerykańskiej agencji rządowej NOAA ( National Oceanic and Atmospheric Administration), główną przyczyną zakwaszania jest wzrost ilości emitowanego do atmosfery dwutlenku węgla.
Czytaj także: Rekordowy średni poziom CO2 w atmosferze. „Nie ma oznak spowolnienia, nie mówiąc już o spadku"
Naturalnie gaz ten jest pochłaniany - w określonym stopniu - przez ziemskie oceany, co przekłada się na poziom pH składających się na nie wód. Ze względu na wzrost obecności tego gazu w atmosferze, podnosi się poziom kwasowości w oceanach. [Bardziej szczegółowo o zakwaszeniu oceanów i jego związkach z emisjami CO2, przeczytać można na portalu Nauka o klimacie.]

_
Z pełnymi wynikami badań, opublikowanymi w "Science of the Total Environment" można zapoznać się tutaj.
Zdjęcie: Shutterstock/Jennifer Nicole Buchanan

Z wykształcenia socjolog. Interesuje się ekologią i energetyką - widzianymi z różnych perspektyw. Dla SmogLabu śledzi bieżące wydarzenia, przede wszystkim ze świata nauki. Związany również z AGH w Krakowie, gdzie zajmuje się społecznymi i kulturowymi aspektami energetyki rozproszonej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zakwaszenie oceanów dosłownie rozpuszcza pancerze młodych krabów. Przyczyna: emisje CO2

# data[].attributes.attachment_link.description
Międzynarodowy zespół badaczy odkrył, że przez zakwaszenie oceanów cierpią mieszkające w nim kraby, uznawane za wskaźnik kondycji wód. To może wskazywać, że ze względu na zmiany w oceanach cierpią także inne gatunki. Amerykańska agencja NOAA, która sfinansowała badanie, jako winnego wskazuje wzrastające emisje CO2.

# data[].attributes.headline
Jak COVID-19 przysłuża się rafie koralowej

# data[].attributes.subject
Jak COVID-19 przysłuża się rafie koralowej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wprowadzona z powodu pandemii koronawirusa kwarantanna spowodowała, że australijska branża turystyczna straciła klientów. Wśród ludzi, którzy z dnia na dzień stracili zajęcie byli nurkowie z firmy Passions of Paradise. Zdecydowali jednak, że zamiast bezczynnie czekać, aż sytuacja wróci do normy, zrobią coś pożytecznego. I pomogą Wielkiej Rafie Koralowej.
Pracujący dla firmy nurkowie zabrali należącego do niej katamarana - paliwo dołożyła sama firma - i zaoferowali współpracę naukowcom z Uniwersytetu Technologicznego w Sydney. Na uczelni jest prowadzony Program Pielęgnacji Korali, więc badacze z radością przyjęli ofertę pomocy.

Nurkowie z firmy towarzyszą im w pracach przy pielęgnacji i regenerowaniu korali. Między innymi pomogli w montowaniu instalacji potrzebnych do tego, by z odłamanych fragmentów korali rozmnażały się nowe kolonie. "Kiedy tylko znajdą fragment koralowca, przymocowują go do specjalnej szkółki, a kiedy odrasta, zabierają fragmenty, by znaleźć im nowe miejsce na rafie" - tłumaczyła doktorantka Laura Howlett, która koordynuje projekt po stronie uczelni.

W samym projekcie udział bierze w sumie pięć firm turystycznych i jest prowadzony od kilkunastu miesięcy. Wcześniej pracujący w nich nurkowie nie brali bezpośredniego udziału w pracy naukowców. Teraz zapowiadają, że z chęcią będą to robić także w przyszłości. Właściciel Passions of Paradise podkreślał też, że regeneracja rafy koralowej leży w jego interesie. Słusznie, bo jak już nie będzie korali, to nie będzie czego pokazywać turystom złaknionym pięknych widoków.

Fot. Shutterstock.

Dziennikarz naukowy. Wcześniej/także: Krowoderska, Przegląd, Przekrój, Onet.pl, Cooltura, Krowoderska.pl, Gazeta Krakowska, branżówki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Australijscy nurkowie wykorzystują czas bez turystów na ratowanie Wielkiej Rafy Koralowej

# data[].attributes.attachment_link.description
Wprowadzona z powodu pandemii koronawirusa kwarantanna spowodowała, że australijska branża turystyczna straciła klientów. Wśród ludzi, którzy z dnia na dzień stracili zajęcie byli nurkowie z firmy Passions of Paradise. Zdecydowali jednak, że zamiast bezczynnie czekać, aż sytuacja wróci do normy, zrobią coś pożytecznego. I pomogą Wielkiej Rafie Koralowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zmiany klimatyczne wywierają ogromny wpływ na oceany i ich mieszkańców. Ich skutkiem jest między innymi przemieszczanie się stad ryb oraz ich pożywienia.

Zachowanie równowagi pomiędzy celami ekonomicznymi a ochroną środowiska morskiego jest obecnie ważniejsze niż kiedykolwiek, jeśli chcemy, by oceany pozostały zdrowe i pełne dzikich ryb także w przyszłości. Jedyną skuteczną ku temu drogą są zrównoważone połowy ryb.

Jak zmiany klimatu wpływają na oceany i żyjące w nich organizmy?

ciepła zgromadzonego w ziemskiej atmosferze jest pochłaniane przez oceany

Oceany odgrywają zasadniczą rolę w zakresie dynamiki klimatu pochłaniając 93% ciepła gromadzącego się w ziemskiej atmosferze oraz jedną czwartą dwutlenku węgla (CO2) emitowanego wskutek m.in. spalania paliw kopalnych. Wpływ zmian klimatycznych na nasze oceany ma ogromne skutki dla środowiska morskiego, które wynikają m.in. ze wzrostu temperatur, rosnącego zakwaszania wód oceanicznych i ich odtleniania, a także zmian w rozmieszczeniu oceanicznych prądów.

Biorąc pod uwagę znaczenie, jakie mają oceany dla naszej planety, kluczowe staje się, abyśmy korzystali z nich w sposób zrównoważony. Zmiany dokonujące się w oceanach oznaczają także zmiany w zasobach rybnych. Zarządzanie połowami w sposób zrównoważony wymaga dostosowania się do wszelkich wyzwań, jakie niosą ze sobą zmiany klimatu.

Szacuje się, że w ciągu ostatnich 30 lat intensywność morskich fal upałów (sezonowe długotrwałe podwyższenie temperatury wody) wzrosła o ponad połowę. Według przewidywań do roku 2100 temperatury wód oceanicznych w skali globalnej mogą wzrosnąć o 1-4°C.

Wszystkie te zmiany mają istotny wpływ na żyjące w oceanach organizmy. Przemieszczające się prądy oceaniczne i ocieplające się wody prowadzą do zmian w rozmieszczeniu stad ryb oraz w strukturze ekosystemów.

Jak zmiany klimatu wpływają na rybołówstwo?

Zmiany klimatyczne zagrażają stadom ryb, ale też otwierają nowe możliwości dla rybołówstwa.

Przewiduje się, że na obszarach tropikalnych połowy ryb i owoców morza zmaleją nawet o 40% do 2050 r.

Dla odmiany w wyższych szerokościach geograficznych, takich jak północny Atlantyk czy północny Pacyfik, niektóre gatunki ryb zwiększają zasięg występowania.

Wszystkie te zmiany pociągają za sobą konieczność przyjęcia nowych rozwiązań, aby móc dalej prowadzić połowy w sposób zrównoważony. Zmiany obszarów występowania stad ryb wymagają nowych ustaleń pomiędzy rybołówstwami i rządami państw - trudnych w szczególności, gdy stada przemieszczają się pomiędzy strefami połowowymi leżącymi w jurysdykcji różnych państw lub gdy konieczne jest znaczące ograniczenie połowów.

Jeśli zmiany klimatu wpływają na ryby, to czy nadal można je jeść?

emisji dwutlenku węgla przypada na 1 kg złowionych dzikich ryb

Odpowiedź brzmi: tak. Należy jednak wybierać ryby i owoce morza oznaczone certyfikatem MSC. Gwarantuje on, że ryby pochodzą z dobrze zarządzanych rybołówstw, które są przygotowane na to, aby reagować na zmiany środowiskowe, zgodnie z aktualnym doradztwem naukowym.

Dzikie ryby to żywność niskoemisyjna

Dobra wiadomość jest taka, że połowy dzikich ryb mają mniejszy wpływ na klimat niż inne gałęzie gospodarki związane z produkcją białka zwierzęcego. Badania emisji gazów cieplarnianych dla rybołówstw poławiających dzikie gatunki wykazały, że na każdy kilogram złowionych ryb przypada emisja od 1 do 5 kilogramów dwutlenku węgla. Dla porównania - przy produkcji czerwonego mięsa, według szacunków, wytwarzane jest od 50 do 750 kg dwutlenku węgla na kilogram mięsa.

Jak zrównoważone rybołówstwa radzą sobie ze zmianami klimatu?

Rybołówstwa spełniające Standard Zrównoważonego Rybołówstwa MSC są dobrze zarządzane i przygotowane na to, by odpowiednio reagować na zmiany środowiskowe.

Rybołówstwa takie dysponują skutecznym systemem monitoringu i zarządzania, który pozwala zmniejszyć oddziaływanie na środowisko oraz poławiać tylko te gatunki, których pozyskiwanie nie narusza równowagi ekologicznej. W swoich działaniach kierują się doradztwem naukowym, a także wdrażają uzgodnione wcześniej plany reagowania na prawdopodobne zmiany w środowisku naturalnym.

Certyfikowane rybołówstwa dowodzą, że jest możliwe wyważenie priorytetów ekonomicznych i środowiskowych, co pozwala skutecznie chronić nasze oceany oraz zasoby ryb i owoców morza.

Co się dzieje, gdy rybołówstwa mają problem z dostosowaniem swoich działań do zmian klimatu?

Jako że zmieniający się klimat może oddziaływać na zasoby ryb w nieoczekiwany sposób, nawet rybołówstwa posiadające certyfikat MSC mogą doświadczać związanych z tym problemów.

Obrazują to dwa poniższe przykłady:

Makrela z północno-wschodniego Atlantyku

Od 2007 r. nastąpiły gwałtowne zmiany w rozmieszczeniu stad makreli na Atlantyku. Za sprawą wzrostu temperatur zasoby tych ryb przemieściły się ku północy.

Zmiany w rozmieszczeniu makreli spowodowała spory między państwami nadbrzeżnymi na temat podziału kwot połowowych. Ze względu na przemieszczanie się makreli pomiędzy granicami geopolitycznymi, dotychczas nie osiągnięto zgody co do najlepszego zarządzania ich zasobami.

W sytuacji braku osiągnięcia porozumienia, w marcu 2019 r. zawieszono certyfikat MSC dla wszystkich rybołówstw makreli z rejonu północno-wschodniego Atlantyku, działających w obrębie ośmiu państw.

Rybołówstwa makreli zobowiązały się do wypracowania wspólnej strategii i osiągnięcia porozumienia do połowy 2020 roku, a wysiłki te są wspierane przez MSC.

Dorsz z Morza Północnego

Obserwowany ostatnio spadek liczebności populacji dorsza z Morza Północnego częściowo przypisuje się zmianom klimatu, wskutek których coraz mniej młodych dorszy dożywa wieku dorosłego. Mniejszy zasób dorosłych dorszy sprawia, że zrównoważone połowy tego gatunku stają się trudniejsze. Z uwagi na ten problem we wrześniu 2019 r. zawieszono certyfikat MSC dla rybołówstw dorsza z Morza Północnego.

Rybołówstwa zareagowały na te wydarzenia zobowiązując się do podjęcia środków, które pozwolą odbudować zasoby dorsza w ciągu najbliższych pięciu lat.

Co jeszcze można zrobić, by chronić zasoby ryb?

Zarządzający rybołówstwami muszą przyjąć podejście ostrożnościowe, które pozwoli zabezpieczyć przyszłe zasoby ryb. Skuteczne zarządzanie rybołówstwem wymaga jednak również silnej międzynarodowej współpracy na szczeblu rządowym. Stanowi to wyzwanie dla wielu krajów starających się zachować równowagę między interesami ekonomicznymi a ochroną środowiska naturalnego.

Pewne postępy zostały już poczynione. Na przykład w lipcu 2015r. delegaci z Kanady, Danii (w odniesieniu do Grenlandii i Wysp Owczych), Norwegii, Rosji i Stanów Zjednoczonych podpisali umowę w sprawie zapobiegania nieregulowanym komercyjnym połowom na centralnym obszarze Oceanu Arktycznego.
Dodatkowe informacje na temat wpływu zmian klimatycznych na rybołówstwa:
* Żywe zasoby mórz i oceanów zagrożone zmianami klimatu - komunikat prasowy MSC w związku z publikacją raportu IPCC „Special Report on the Ocean and Cryosphere in a Changing Climate"
* Climate change set to drive profound change in the fishing industry - opinia Hansa Nieuwenhuisa, Dyrektora Regionalnego MSC na Europę Północną (tekst w j. angielskim)

# data[].attributes.attachment_link.title
Zmiany klimatu a rybołówstwo | Marine Stewardship Council

# data[].attributes.attachment_link.description
Zmiany klimatyczne wywierają ogromny wpływ na oceany i ich mieszkańców. Ich skutkiem jest między innymi przemieszczanie się stad ryb oraz ich pożywienia. Zachowanie równowagi pomiędzy celami ekonomicznymi a ochroną środowiska morskiego jest obecnie ważniejsze niż kiedykolwiek, jeśli chcemy, by oceany pozostały zdrowe i pełne dzikich ryb także w przyszłości.

# data[].attributes.attachment_link.title
Triona McGrath: How pollution is changing the ocean's chemistry

# data[].attributes.attachment_link.description
As we keep pumping carbon dioxide into the atmosphere, more of it is dissolving in the oceans, leading to drastic changes in the water's chemistry. Triona McGrath researches this process, known as ocean acidification, and in this talk she takes us for a dive into an oceanographer's world.

# data[].attributes.body
Mapa zasobów wodnych

# data[].attributes.attachment_link.description
Submit a list of names, then click to spin the wheel to choose one at random! Save your lists and embed them in your website or blog!

# data[].attributes.body
...do losowania.

# data[].attributes.attachment_link.description
Submit a list of names, then click to spin the wheel to choose one at random! Save your lists and embed them in your website or blog!

# data[].attributes.headline
Kolejne źródło od WWF i dekalog ekologiczny

# data[].attributes.subject
Kolejne źródło od WWF i dekalog ekologiczny

# data[].attributes.body
Tutaj kolejny tekst o zmianie klimatu, ale bardziej mi chodzi żebyście zajrzeli na dekalog ekologiczny. Wybierzcie jakąś pozycję i spróbujcie się jej trzymać :) Lub kto wie, może więcej wybierzecie? Ja akurat wykonuje aktywnie 23 pozycje.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nadmierna emisja gazów cieplarnianych, powodująca wzrost średniej globalnej temperatury, zagraża 1/3 ekosystemów na Ziemi i tym samym przetrwaniu wielu gatunków m.in. niedźwiedzi polarnych, populacji ryb, koralowców rafotwórczych.
Zmiany klimaty mają konsekwencje nie tylko dla przyrody, ale też dla ludzi.
Pierwsi oficjalni uchodźcy klimatyczni, to mieszkańcy wyspy Tegua na Pacyfiku, którzy musieli porzucić domy zalewane przez ocean. Globalne ocieplenie które powoduje wzrost poziomu mórz i oceanów zagraża nie tylko odległym wyspom, ale także gdańskiej starówce. Każdy z nas może powstrzymać zmiany klimatu, dokonując codziennych wyborów.

Według naukowców z Międzyrządowego Zespołu ONZ ds. Zmian Klimatu istnieje ponad 90% prawdopodobieństwo, że winę za globalne ocieplenie ponosi człowiek, który emituje coraz więcej gazów cieplarnianych.

Jeśli społeczność świata nie powstrzyma zmian klimatu, planecie grożą katastrofalne skutki: ekstremalne zjawiska pogodowe, zalanie terenów przybrzeżnych, susze i spadek plonów, głód, brak wody pitnej, nasilenie się chorób wywołanych zanieczyszczoną wodą czy pasożytami, wzrost zgonów na skutek upałów, migracje milionów uchodźców klimatycznych i konflikty.

Wzrost temperatury wpływa na podnoszenie się poziomu mórz i oceanów. Towarzyszą temu częstsze sztormy i huragany, stanowiące ogromne zagrożenie dla wysp i rejonów nadbrzeżnych.

Od początku ery przemysłowej poziom CO ₂ w atmosferze wzrósł o ok. 35% a średnia temperatura na świecie o ok. 0,7 °C. Wedle prognoz naukowych katastrofalny w skutkach będzie wzrost średniej temperatury o 2 °C w porównaniu z poziomem z początku XIX w., dlatego tak ważne jest pilne zredukowanie emisji gazów cieplarnianych, w tym dwutlenku węgla.

Każdy z nas może chronić klimat, wybierając jazdę rowerem zamiast samochodem, czy kupując energooszczędną lodówkę, a kiedy budujemy dom postarajmy się aby był energooszczędny. Zmniejszy się nasz wpływ na zmiany klimatu, a przy okazji rachunki za energię elektryczną.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nadmierna emisja gazów cieplarnianych, powodująca wzrost średniej globalnej temperatury, zagraża 1/3 ekosystemów na Ziemi i tym samym przetrwaniu wielu gatunków m.in. niedźwiedzi polarnych, populacji ryb, koralowców rafotwórczych. Zmiany klimaty mają konsekwencje nie tylko dla przyrody, ale też dla ludzi. Pierwsi oficjalni uchodźcy klimatyczni, to mieszkańcy wyspy Tegua na Pacyfiku, którzy musieli porzucić domy zalewane przez ocean.

# data[].attributes.body
Codzienne zadania na cały miesiąc.

# data[].attributes.attachment_link.title
Earth School - The information and inspiration we need to get to net-zero by 2050.

# data[].attributes.attachment_link.description
How much do you already know about the basics of climate change?

# data[].attributes.headline
7 metrów pod ziemią z Marcinem Popkiewiczem

# data[].attributes.subject
7 metrów pod ziemią z Marcinem Popkiewiczem

# data[].attributes.body
Oglądaliśmy na kółku kawałek, ale daję link dla zainteresowanych bo filmik/wywiad jest bardzo ciekawy :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Jaką cenę zapłacimy? — 7 metrów pod ziemią [ODCINEK Z PUBLICZNOŚCIĄ]

# data[].attributes.headline
Animacja o naszej planecie i celach zrównoważonego rozwoju

# data[].attributes.subject
Animacja o naszej planecie i celach zrównoważonego rozwoju

# data[].attributes.body
Urocza i mądra. Napisana przez jeden z moich autorytetów edukacyjnych. Proszę, obejrzyjcie do 26 kwietnia!

# data[].attributes.attachment_link.title
Malala: wprowadzenie do Celów Zrównoważonego Rozwoju

# data[].attributes.body
Trochę polityki, ale jak tego uniknąć? I kto by pomyślał, że będę cytował tak lewicowe źródło...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zmiana klimatu to największy kryzys egzystencjalny, przed jakim stoi dziś ludzkość. Kapitalizm przemysłowy tak „ceni" naturę, że zawiódł nas na skraj przepaści. Uniknięcie końca cywilizacji, jaką znamy, może wymagać spojrzenia na środowisko naturalne w diametralnie odmienny sposób - twierdzi John Bellamy Foster, profesor socjologii na Uniwersytecie Oregońskim i redaktor magazynu „Monthly Review".
C.J. Polychroniou: Żyjemy w czasach potężnych zaburzeń w środowisku naturalnym. Mówi się nawet, że epoka holocenu się skończyła, a trwa już nowa epoka - antropocen. Na Zachodzie spopularyzował ten pogląd chemik, noblista Paul Crutzen. Jeśli uznamy to twierdzenie za naukowo słuszne, w jakiej mierze możemy winić sam wzrost - rozwój gospodarczy - za katastrofalne skutki ludzkiego oddziaływania na klimat, w tym spalania węgla i ropy naftowej, wycinania lasów deszczowych i przemysłowej hodowli zwierząt?
John Bellamy Foster: Przede wszystkim warto pamiętać, że pojęcie antropocenu wywodzi się ze Związku Radzieckiego. W języku angielskim pojawiło się po raz pierwszy w przekładzie Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej w latach 70. ubiegłego wieku. Debatę nad zmianą antropogeniczną, czyli wywołaną przez działalność człowieka, rozpoczęli radzieccy naukowcy. Stąd bierze początek dzisiejsza koncepcja „systemu ziemskiego" i współczesne, lepiej rozwinięte pojęcie antropocenu.

Wydaje się, że w naukach przyrodniczych panuje dziś zgoda co do tego, że epoka geologiczna nazywana antropocenem zaczęła się we wczesnych latach 50. Wtedy właśnie nastąpiło „wielkie przyspieszenie" - raptowne nasilenie wpływu człowieka na system planety. Przejście od holocenu do antropocenu zostało wyraźnie podkreślone w październikowym raporcie Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) - jako sygnał, że czynniki antropogeniczne są już głównym motorem zmian systemu ziemskiego, a najbardziej wyraźną z tych zmian jest zmiana klimatu. Działalność gospodarcza, tak jak ona dzisiaj wygląda, opiera się na wydobywaniu i spalaniu paliw kopalnych, wycinaniu lasów deszczowych i na przemysłowej hodowli zwierząt - wszystkie te działania zwiększają emisje gazów cieplarnianych, a więc powodują przyspieszenie zmian klimatycznych.

Planetarna skala obecnego kryzysu ekologicznego wynika przede wszystkim z gigantycznej i nieustannie rosnącej skali światowej gospodarki kapitalistycznej. Im bardziej rozrasta się ta gospodarka, tym silniej zakłóca podstawowe cykle biogeochemiczne planety. Istnieje ścisły związek między tymi procesami, a naturą i logiką kapitalizmu, rozumianego jako ukierunkowana akumulacja kapitału. W kapitalizmie albo rośniesz, albo giniesz. Kiedy akumulacja spowalnia, pojawia się kryzys gospodarczy. Dlatego system musi nieustannie nakręcać akumulację. To z kolei wzmaga globalne kryzysy ekologiczne i sprawia, że skutki wpływu gospodarki na system ziemski są coraz lepiej widoczne.

Polityczny realizm wiedzie do katastrofy

Kiedy mówimy, że największym problemem jest wzrost gospodarczy i przekonujemy, że rozwiązaniem tego problemu jest „gospodarka stanu zrównoważonego ", wyobraźnia podpowiada ludziom obraz końca postępu. To niesłuszne. Dlatego musimy bardzo wyraźnie odróżnić wzrost gospodarczy, tak jak go obecnie rozumiemy, od rozwoju ludzkości.

Początek fetyszyzacji wzrostu gospodarczego przypada na lata 50. - wkrótce po tym, jak w czasie drugiej wojny światowej zaczęto mierzyć wielkość dochodu narodowego. Sposób obliczania PKB wywodzi się z kapitalistycznych koncepcji wartości dodanej, zysku i akumulacji. Dobrze odzwierciedla on logikę akumulacji kapitału, za to jest zupełnie oderwany od pojęcia rozwoju w ogólniejszym sensie, którego używamy na co dzień.

Zmiana klimatu na wokandzie. Jak prawnicy pomagają w walce z kryzysem klimatycznym

Łatwo to zrozumieć, gdy się spojrzy na sposób mierzenia PKB. Do PKB nie wlicza się produkcji rolnej na własne potrzeby ani na przykład domowej pracy kobiet, bo cała ta praca odbywa się poza sferą rynku. Jeśli tankowiec zderzy się z górą lodową i ropa wycieknie do oceanu, wtedy PKB wzrośnie, bo pojawią się koszty usunięcia wycieku, wypłaty z polis ubezpieczeniowych i wynagrodzenie prawników. Ale szkód, jakie ten wyciek spowodował w środowisku, nie odejmujemy od PKB. Społeczne i środowiskowe koszty takiej katastrofy są w tym ujęciu „kosztami zewnętrznymi" - nie bierze się ich pod uwagę przy obliczaniu dochodu narodowego.

Kiedy rośnie las, nie wpływa to w najmniejszym stopniu na wskaźniki rozwoju gospodarczego. Ale kiedy ten sam las wytniemy, przerobimy na miliony desek i sprzedamy na rynku - gospodarka odnotuje wzrost. Wojna, która pochłania milion ofiar, też napędza wzrost - i przyspiesza go nawet wtedy, kiedy już umilkną działa, bo po wojnie trzeba odtworzyć zniszczony kapitał. Ale życie, które ludzie stracili na tej wojnie, nie umniejsza PKB ani o centa.

Kiedy rośnie las, nie wpływa to w najmniejszym stopniu na PKB. Ale kiedy ten las wytniemy i przerobimy na miliony desek, gospodarka odnotuje wzrost.

Problemem nie jest jednak sam sposób obliczania PKB, ale to, że miara zysku, jaką się posługujemy, jest wiernym odbiciem działania kapitalizmu. Z punktu widzenia kapitalizmu zysk sprowadza się do przepływu pieniędzy na rynku - nie ma natomiast nic wspólnego z tym, co jest korzystne dla ludzi i dla planety. W zaawansowanych gospodarkach kapitalistycznych coraz większa część produkcji jest czystym marnotrawstwem, to znaczy jej wartość użytkowa jest ujemna. Mam na myśli produkty bezużyteczne, szkodliwe lub wytwarzane w nadmiernej ilości, podczas gdy elementarne ludzkie potrzeby często pozostają niezaspokojone. Taki stan rzeczy jest „racjonalny" z punktu widzenia dzisiejszego monopolu kapitału finansowego, a zupełnie nieracjonalny z punktu widzenia całego społeczeństwa. Dlatego to rozumienie wzrostu gospodarczego musimy porzucić, a zacząć definiować wzrost w kategoriach zrównoważonego rozwoju ludzkości.

Z czym do ludzi?! Polska oferta na COP24

Część działaczy ekologicznych głównego nurtu upatruje problem w tym, że przyroda nie jest w pełni włączona do systemu wartości rynkowej - i postuluje, by uznać cały świat przyrody za „kapitał naturalny". Trzeba jednak pamiętać, że wartość to nie wszystko: nie da się sprowadzić każdej wartości, życia samego w sobie, do wyceny wartości rynkowej, o ile nie chcemy całkowicie wynaturzyć samej istoty ludzkiej egzystencji.
Przekonuje pan, że w ogóle nie należy używać pojęcia „wartości" w odniesieniu do świata naturalnego. Czy to znaczy, że kapitalizm z samej swej natury jest szkodliwy dla środowiska i inaczej być nie może?
Skoro mówimy o wewnętrznej logice kapitalizmu, to odpowiadam: tak, tak właśnie jest. W kapitalizmie liczy się wyłącznie akumulacja, a Ziemia i jej mieszkańcy nie liczą się w ogóle. Wartość jest tworzona przez wyzysk pracowników, ale jednocześnie tworzenie wartości wymaga nieustannej eksploatacji zasobów naturalnych, które kapitał dostaje od środowiska gratis. W tak wąsko rozumianej pogoni za zyskiem kapitalizm nieuchronnie prowadzi do wyniszczenia w skali planetarnej. Karol Marks nazywał to problemem „rozdarcia metabolicznego": w miarę jak kapitalizm przywłaszcza sobie zasoby naturalne Ziemi, podcina własną gałąź, pozbawiając się możliwości dalszej akumulacji kapitału.

W obecnym tempie świat przekroczy globalny budżet węglowy (to znaczy wyemituje łącznie bilion ton dwutlenku węgla) za siedemnaście lat, a wtedy zmiana klimatu całkowicie wymknie się spod kontroli. Jednocześnie przekraczamy inne granice wytrzymałości planety: stąd szóste wielkie wymieranie gatunków, zakwaszenie oceanów, zakłócenie obiegu azotu i fosforu, wylesienie, globalny niedobór wody pitnej i tak dalej. Wszystkie te niesłychanie pilne problemy musimy rozwiązać w realiach obecnego systemu. To wymaga olbrzymiego, niepowstrzymanego i globalnego ruchu ku socjalizmowi, który wyłamie się z logiki kapitalizmu i zapoczątkuje długą rewolucję ekologiczną.
Przypuszczam, że nie patrzy pan z optymizmem na rozwiązania techniczne, które miałyby zahamować postęp zmian klimatycznych i uporać się z innymi zmorami współczesności, takimi jak zanieczyszczenie powietrza, zaśmiecenie oceanów itd.?
Nowe technologie będą niezbędne dla rozwiązania problemów miary globalnej. Jednak na każdą technologię trzeba spojrzeć krytycznie ze społecznego punktu widzenia, a nie upatrywać w niej cudowne lekarstwo. Jeśli znajdujemy się dziś w sytuacji kryzysowej, to między innymi za sprawą technologii, których niemal jedynym celem było generowanie zysku. Te technologie szkodzą wszystkim żywym istotom i sprawiają, że Ziemia przestaje być bezpiecznym miejscem dla człowieka. Cały świat musi przejść na produkcję energii z wiatru i ze słońca, musimy znaleźć inne, alternatywne rozwiązania, by całkowicie uwolnić się od paliw kopalnych, ale na drodze do tego celu stoi bezwzględna logika akumulacji kapitału. Racjonalny rozwój technologii i jej stosowanie zgodnie z naukowymi i czysto ludzkimi kryteriami wymaga głębokiej przemiany relacji społecznych.

Sześć mitów o zmianach klimatu

Prymitywne uwielbienie dla technologii byłoby dziś wielkim błędem. Żadna technologia nie jest czarodziejską różdżką rozwiązującą wszystkie problemy. System wciska nam jednak do głowy wiarę w cudowną moc techniki, ponieważ próbuje dowieść, że skoro technologia przyjdzie nam z pomocą, to żadne inne, głębokie reformy nie są potrzebne, a kapitalizm będzie mógł istnieć wiecznie. Więc mówi się nam, że jakaś futurystyczna technologia w końcu zbawi świat. A prawda jest taka, że żadne proste, techniczne rozwiązanie, które pozwoliłoby kapitalizmowi nadal funkcjonować bez większych zmian, nie jest możliwe, bo musiałoby łamać prawa fizyki. Nie mówiąc o tym, że stałoby w sprzeczności z wiedzą zdobytą przez nauki społeczne, które w takich technofantazjach po prostu odsuwa się na bok.
Strategia „konsumeryzmu" - czyli założenie, że przez jednostkowe decyzje konsumentów możemy zadbać o środowisko i powodować społeczne i gospodarcze zmiany - wydaje się beznadziejnie naiwna, przynajmniej dla tych, którzy wyznają materializm historyczny. Powstaje więc pytanie: czego potrzeba, abyśmy mogli podnosić poziom życia bez szkodzenia środowisku?

Kiedy mówimy, że problemem jest wzrost gospodarczy, wyobraźnia podsuwa obraz końca postępu. To niesłuszne. Musimy odróżnić wzrost gospodarczy od rozwoju ludzkości.

Jednym z najtrudniejszych zadań w mojej pracy jako wykładowcy zawsze jest przekonanie studentów, że tak zwana „suwerenność konsumentów" to mit. Większość ludzi wchłania przekazywaną im ideologię i wierzy, że jako konsumenci dyktujemy, co dzieje się w gospodarce i w środowisku. Moi studenci wierzą, że jeśli jako jednostki będą dokonywać właściwych wyborów, zmienią nawyki konsumpcyjne i zaczną kupować wyłącznie „zielone" produkty, to suma ich decyzji zmusi cały rynek do przejścia na „zieloną" stronę. Są święcie przekonani, że wszystkie problemy ekologiczne biorą się z decyzji pojedynczych konsumentów.

Ten pogląd należy odrzucić z wielu powodów. Po pierwsze, w kapitalizmie władza bierze się z własności i kontroli środków produkcji. Konsumenci jej nie posiadają. Po drugie, gdyby na przykład wszystkie gospodarstwa domowe w całych Stanach Zjednoczonych z dnia na dzień przestały wytwarzać śmieci, które trafiają potem na wysypiska, ubyłaby zaskakująco drobna część odpadów, może około 3 procent. Całą resztę odpadów stałych produkują korporacje. Po trzecie, istnieje „efekt zależności", który John Kenneth Galbraith opisał w książce Społeczeństwo dobrobytu: to, co konsumujemy, zależy od tego, co jest produkowane. Po czwarte, amerykańska gospodarka wydaje co roku ponad bilion dolarów na marketing - by skłaniać konsumentów do kupowania rzeczy, których nie chcą i nie potrzebują. Po piąte, marketing w takim stopniu przeniknął już sam proces produkcji, że dziś trudno oddzielić produkt od wizerunku jego marki. Po szóste, sektor prywatny stworzył w internecie gigantyczny system inwigilacji, którego głównym celem jest manipulacja decyzjami konsumentów. Jeśli weźmiemy pod uwagę wszystkie te okoliczności, to stanie się jasne, że bez przejęcia kontroli nad systemem produkcji nie da się przełamać tego parcia do dewastacji środowiska (i wyzysku pracowników).

Biorąc pod uwagę katastrofalne dla środowiska dziedzictwo „realnego socjalizmu" - i pomijając już inne jego cechy, takie jak polityczne represje i łamanie praw człowieka - jak wyobraża pan sobie socjalizm w XXI wieku?
Społeczeństwa typu sowieckiego dewastowały środowisko w tempie zbliżonym do świata Zachodu, a z czasem same stawały się represyjnymi społeczeństwami klasowymi. Tym niemniej, w latach 70. i 80. w Związku Radzieckim powstał szeroki ruch ekologiczny, któremu przewodzili ówcześni naukowcy. Część ekonomistów postulowała zreformowanie centralnego planowania w taki sposób, by podstawą planowania stało się „bogactwo społeczne brutto", uwzględniające czynniki ekologiczne. Wszystko to skończyło się wraz z rozpadem ZSRR. Trzeba jednak pamiętać, że radzieccy intelektualiści wychodzili z silną, ekosocjalistyczną krytyką tamtego systemu. Jej ślady można dostrzec we współczesnej chińskiej koncepcji „cywilizacji ekologicznej". A niezależnie od tego, w latach 80. i 90. ekosocjalizm rozwinął się także na Zachodzie i stąd rozprzestrzenił się po całym świecie.

Koniec węgla to nie koniec świata

Ekosocjalizm powstał więc jako radykalny ruch zarówno w społeczeństwach kapitalistycznych, jak i w systemie „realnego socjalizmu". W odróżnieniu od teorii ekologicznych głównego nurtu, ekosocjalizm uznaje, że sprostanie największemu wyzwaniu, przed jakim ludzkość kiedykolwiek stanęła, nie będzie możliwe bez rewolucyjnego przebudowania społeczeństwa.

Coraz więcej ludzi, szczególnie na Globalnym Południu, na skutek własnych życiowych doświadczeń dochodzi do wniosku, że degradacja środowiska i eksploatacja ludzkiej pracy mają wspólną podstawę - obecny, wyalienowany system. Uznają więc, że trzeba wyjść poza ten system i zbudować inny.

Fotorelacja: Marsz dla klimatu w Katowicach

Myśląc w tych kategoriach, wracamy do tradycji klasycznego materializmu historycznego, kojarzonego z Marksem i Engelsem, który wyłonił się w czasach, gdy uważano, że walka o miejsce pracy, walka o środowisko miejskie i walka o ziemię są ze sobą nierozerwalnie splecione. W tym sensie ekosocjalizm opiera się więc na dwóch koniecznościach: na konieczności zaprowadzenia rzeczywistej równości i na konieczności zapewnienia ekologicznej stabilności. Innymi słowy - nie chcemy zmiany klimatu, chcemy zmiany systemu.

**
C.J. Polychroniou jest politologiem i ekonomistą politycznym. Zajmuje się problematyką integracji europejskiej, globalizacji, ekonomią polityczną Stanów Zjednoczonych i krytyką neoliberalnego projektu polityczno-ekonomicznego. Publikował w ponad dwudziestu czasopismach, gazetach i periodykach naukowych, a jego książki ukazywały się w przekładach na wiele języków. Jest autorem serii wywiadów z Noamem Chomskym, publikowanych w magazynie Truthout i wydanych w książce pt. „Optimism Over Despair: Noam Chomsky On Capitalism, Empire, and Social Change".
Wywiad ukazał się w magazynie Truthout. Dziękujemy za zgodę na przedruk. Z angielskiego przełożył Marek Jedliński. Copyright Truthout. Wszelkie prawa zastrzeżone.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zmiana klimatu to największy kryzys egzystencjalny, przed jakim stoi dziś ludzkość. Kapitalizm przemysłowy tak „ceni" naturę, że zawiódł nas na skraj przepaści. Uniknięcie końca cywilizacji, jaką znamy, może wymagać spojrzenia na środowisko naturalne w diametralnie odmienny sposób - twierdzi John Bellamy Foster, profesor socjologii na Uniwersytecie Oregońskim i redaktor magazynu „Monthly Review".

# data[].attributes.headline
O tym jak bardzo zagraża nam zmiana klimatu

# data[].attributes.subject
O tym jak bardzo zagraża nam zmiana klimatu

# data[].attributes.body
Dlaczego zmiana klimatu to poważne zagrożenie?
Dlaczego zmienia się nasz klimat?
Oraz co robi WWF, żeby ograniczyć zmianę klimatu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tak gwałtowny, dziesięciokrotnie szybszy od naturalnych procesów, wzrost temperatury spowodowany jest działalnością człowieka. Jeśli szybko nie zredukujemy gazów cieplarnianych, może być jeszcze większy.  Punkty krytyczne, po których przekroczeniu może dojść do zachwiania globalnej równowagi systemu klimatycznego, mogą wystąpić przy ociepleniu o zaledwie nieco ponad 1,5°C. Jesteśmy świadkami dynamicznej zmiany klimatu związanej z działalnością człowieka. Czas działać!

Dlaczego zmiana klimatu to poważne zagrożenie?

Skutki zmiany klimatu są już odczuwalne na całym świecie. Według Specjalnego Raportu IPCC (Międzyrządowy Panel ds. Zmiany Klimatu) ,, Global Warming of 1,5°C " przy wzroście średniej globalnej temperatury o 2°C będą one dużo poważniejsze niż prognozowano dotychczas. Czekają nas częstsze:

burze,

powodzie,

fale upałów,

susze,

wichury,

pożary,

gwałtowne uderzenia mrozu,

podnoszenie się poziomu mórz i oceanów

W konsekwencji pojawią się:

straty ekonomiczne,

migracje klimatyczne,

łatwiejsze rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych,

wzmożenie napięć politycznych.

Do tej pory myśleliśmy, że wyhamowanie globalnego ocieplenia na poziomie 2°C jest bezpieczną dla ludzkości granicą, przy której udałoby się uniknąć najgorszych zagrożeń. Od roku 2018, a więc od publikacji specjalnego raportu IPCC dotyczącego ograniczenia ocieplenia o 1,5°C, wiemy, że tak nie jest.

Kolejny raport IPCC - Część I z sierpnia 2021 roku - wskazuje, że na skutek szybszego niż zakładano wzrostu emisji dwutlenku węgla i zmian stężenia dwutlenku siarki oraz naturalnych cykli klimatycznych, dojdzie do przekroczenia progu ocieplenia o 1,5°C. Aby ustabilizować temperaturę na tym poziomie, musimy osiągnąć światową neutralność klimatyczną najpóźniej w 2050 roku. „ Jeśli dalej będziemy zwlekać z podjęciem wspólnych, globalnych, wyprzedzających działań adaptacyjnych i łagodzących, przegapimy ten krótki moment, w którym wciąż mamy szansę zapewnić całej ludzkości zrównoważoną przyszłość, w której da się żyć" - stwierdzają naukowcy w najnowszym raporcie IPCC.

Nawet jeśli uda nam się zahamować wzrost temperatury do 1,5°C, to i tak podniesie się ryzyko związane z długotrwałymi, nieodwracalnymi zmianami takimi jak utrata niektórych ekosystemów czy nasilenie się występowania zjawisk ekstremalnych. Jednak zmiany te nie będą tak dramatyczne, jak w przypadku przekroczenia tej temperatury. Każdy ułamek stopnia ma fundamentalne znaczenie.
Musimy działać teraz, by zawalczyć o przyszłość naszą i naszych dzieci.
Co nas czeka?

Na terenie Europy, w zależności od miejsca zamieszkania, ludzie odczują szereg różnych następstw zmiany klimatu. W Polsce możemy spodziewać się między innymi fal upałów i niedoborów wody, które spowodują straty w rolnictwie i wzrost cen żywności. Wzrośnie ryzyko wichur i powodzi.

Dlaczego zmienia się nasz klimat?

Bezpośrednią przyczyną drastycznego wzrostu temperatury  jest wieloletnie spalanie przez człowieka paliw kopalnych (węgla, ropy, gazu) wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej, transportu, czy w przemyśle. Związane z tym uwalnianie do atmosfery dodatkowych ilości gazów cieplarnianych, powoduje podwyższanie się średniej globalnej temperatury.

Zanim człowiek zaczął spalać węgiel, ropę czy gaz, równowaga pomiędzy energią docierającą ze Słońca i emisją z Ziemi w przestrzeń kosmiczną była niezakłócona, a temperatura zmieniała się powoli na przestrzeni tysięcy lat. Takie powolne zmiany klimatu były zjawiskiem naturalnym i mimo że temperatura wahała się, natura miała czas na dostosowywanie się i ewolucję. Dzisiejsza gwałtowna zmiana takiej szansy nie daje ani dzikiej przyrodzie, ani człowiekowi.

Jeśli nie chcemy żyć w świecie znanym nam z filmów katastroficznych, musimy wyeliminować antropogeniczną emisję netto gazów cieplarnianych do połowy obecnego stulecia. Według byłego Prezydenta Stanów Zjednoczonych Baracka Obamy „Jesteśmy pierwszym pokoleniem, które zdaje sobie sprawę, że wyniszcza swoją planetę i ostatnim, które może z tym coś jeszcze zrobić."

Co robi WWF, żeby ograniczyć zmianę klimatu?

Współpracujemy z politykami i administracją publiczną w zakresie polityki klimatycznej, efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii.

Nakręciliśmy film „Punkt Krytyczny", który jest pierwszym w Polsce dokumentem przedstawiającym z bliska zagadnienie zmiany klimatu i pokazującym, że polityka klimatyczna to szansa na rozwój, a nie zagrożenie. Może być wykorzystywany bezpłatnie przez wszystkich, którzy chcą zorganizować pokazy filmowe.

Wzięliśmy udział w Szczycie Klimatycznym (COP24), który w 2018 r. odbył się w Katowicach. Podczas Szczytu stworzyliśmy petycję do polityków o podjęcie natychmiastowych działań mających na celu obniżenie emisji, którą w ciągu dwóch tygodni trwania Szczytu podpisało ponad 11 tysięcy Polek i Polaków. Deklarację tę przekazaliśmy do rąk Prezydenta COP24, Sekretarza Stanu Michała Kurtyki.

Przedstawiciel WWF wziął udział w Szczycie Klimatycznym COP 26 w 2021 roku w Glasgow. Śledził negocjacje i informował o ich przebiegu opinię publiczną oraz wyjaśniał tajniki spotkań.

Bierzemy udział w konsultacjach społecznych rozporządzeń i dokumentów strategicznych dotyczących klimatu i energii. Sprawdź, gdzie Ty teraz możesz złożyć uwagi!

Angażujemy się w proces Sprawiedliwej Transformacji Energetycznej, którego największym wyzwaniem w Polsce jest transformacja gospodarcza regionów węglowych. Również w ramach tego projektu zrealizowaliśmy film „My som stond. Co z transformacją Śląska?".

Opublikowaliśmy raporty dotyczące Sprawiedliwej Transformacji Górnego Śląska oraz Sprawiedliwej Transformacji w Wielkopolsce Wschodniej. Współorganizowaliśmy również, wraz z innymi europejskimi biurami WWF, cztery spotkania Forum Burmistrzów na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Od 15 lat co roku prowadzimy w Polsce akcję Godzina dla Ziemi WWF promującą zrównoważony rozwój.

Opublikowaliśmy raport „Demaskowanie mitów. Obalanie mitów o energii odnawialnej", obalający najbardziej szkodliwe mity o OZE w Polsce.

Opublikowaliśmy raport Zeroemisyjna Polska 2050, zawierający szczegółowe recepty dla osiągnięcia neutralności klimatycznej.

Opublikowaliśmy raport "Dostępne i przyszłe formy magazynowania energii", omawiający tematykę magazynowania energii - niezbędnej do zbilansowania sieci przy wykorzystaniu OZE.

Bierzemy udział w akcjach społecznych na rzecz poprawy klimatu i zajmujemy stanowisko w kluczowych decyzjach naszego państwa dotyczących polityki klimatycznej.

Przyczyniliśmy się do przyjęcia tzw. poprawki prosumenckiej - czyli prawa, które daje możliwość każdemu obywatelowi Polski odsprzedawania energii z czystych źródeł do sieci elektroenergetycznej po gwarantowanej stawce pozwalającej na opłacalną produkcję energii z OZE.

Kontakt:
Marcin Kowalczyk (mkowalczyk@wwf.pl)
Kierownik Zespołu Klimatycznego

# data[].attributes.attachment_link.description
Tak gwałtowny, dziesięciokrotnie szybszy od naturalnych procesów, wzrost temperatury spowodowany jest działalnością człowieka. Jeśli szybko nie zredukujemy gazów cieplarnianych, może być jeszcze większy.  Punkty krytyczne, po których przekroczeniu może dojść do zachwiania globalnej równowagi systemu klimatycznego, mogą wystąpić przy ociepleniu o zaledwie nieco ponad 1,5°C. Jesteśmy świadkami dynamicznej zmiany klimatu związanej z działalnością człowieka.

# data[].attributes.body
Po jednej stronie opisu każdego.

# data[].attributes.body
Tu nie tylko o smogu - który nie ma nic wspólnego ze zmianą klimatu - piszą.

# data[].attributes.attachment_link.description
odnawialne źródła energii Normy jakości węgla NIK Puszcza Amazońska zwierzęta strajk klimatyczny Skawiński Alarm Smogowy mikroplastik transport środowisko fotowoltaika WIOŚ susza ochrona zwierząt australia zanieczyszczenie powietrza Uchwała antysmogowa pożary palenie śmieci rowery Wielka Brytania amazonia globalne ocieplenie chiny COP24 OZE extinction rebellion Samochody Inspekcja Ochrony Środowiska Polski Alarm Smogowy Śmieci Londyn zmiany klimatu Małopolska Czyste Powietrze młodzieżowy strajk klimatyczny Warszawa greta thunberg Skawina koronawirus węgiel kryzys klimatyczny innowacje i technologia zdrowie plastik zdrowy styl życia klimat transport i elektromobilność Kraków swiat zwariował energetyka dobre praktyki i prawo Smog zmiana klimatu powietrze

# data[].attributes.body
Ten portal ma już kilka lat, ale ogólne informacje są aktualne, a do tego - przejrzyście uporządkowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Efekt cieplarniany zwany jest także efektem szklarniowym. Szklarnia jest bardzo dobrym modelem, umożliwiającym wyjaśnienie podstaw zjawiska.

Każdy na pewno zauważył, że w słoneczny dzień w szklarni temperatura jest znacznie wyższa, niż na poza nią. Poniżej przedstawiamy proste wyjaśnienie tego zjawiska.

Cała energia dochodząca do Ziemi pochodzi od Słońca. Energia ta dociera do Ziemi głównie w formie światła widzialnego, czyli promieniowania o długości fali od 400 do 700 nm. Niewielka część promieniowania emitowana jest w postaci krótszych fal ultrafioletowych i dłuższych podczerwonych. Około 28% promieniowania docierającego do naszej planety jest natychmiast odbijana od atmosfery, pozostała część nagrzewa powierzchnię Ziemi.

Ziemia absorbuje energię światła widzialnego, po czym wypromieniowuje pochłoniętą energię pod postacią promieni podczerwonych, czyli energii cieplnej.

Promieniowanie podczerwone nie może jednak wydostać się ze szklarni tak łatwo jak promieniowanie świetlne, ponieważ zatrzymywane jest przez szkło. Szkło pochłania promieniowanie podczerwone i nagrzewa się.

Pod gorącym szkłem nagrzewa się powietrze i ziemia. Temperatura w szklarni, dzięki warstwie pochłaniającej promieniowanie podczerwone, jest znacznie wyższa, niż byłaby bez tej warstwy.

Efekt cieplarniany w atmosferze zachodzi nie dzięki warstwie szkła, lecz obecności w atmosferze gazów cieplarnianych, które tak samo, jak warstwa szkła, pochłaniają promieniowanie podczerwone. Wiemy już, że gazy te, to w szczególności dwutlenek węgla (CO2), metan (CH4), tlenek azotu (N2O), freony (CFC), oraz, będąca gazem wtórnym para wodna.
Analogię pomiędzy szklarnią, a atmosferą Ziemi najlepiej wyjaśnią poniższy rysunek i opis.

www.atmosphere.mpg.de

# data[].attributes.attachment_link.title
KlimatDlaZiemi.pl - Efekt cieplarniany - zrozumieć zjawisko i jego następstwa / Co to jest efekt cieplarniany - wprowadzenie

# data[].attributes.attachment_link.description
Efekt cieplarniany zwany jest także efektem szklarniowym. Szklarnia jest bardzo dobrym modelem, umożliwiającym wyjaśnienie podstaw zjawiska. Każdy na pewno zauważył, że w słoneczny dzień w szklarni temperatura jest znacznie wyższa, niż na poza nią. Poniżej przedstawiamy proste wyjaśnienie tego zjawiska. Cała energia dochodząca do Ziemi pochodzi od Słońca.

# data[].attributes.body
Kolejne bogate źródło wiedzy i materiałów.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
To, co zrobimy w ciągu kilku najbliższych lat, zadecyduje o przyszłości naszej cywilizacji - czy wystarczy nam zasobów i środowiska?

Stanęliśmy w obliczu szeregu kryzysów na skalę planetarną: globalnych zmian klimatu, ryzyka wyczerpania się krytycznych dla istnienia cywilizacji technicznej zasobów paliw kopalnych oraz kryzysu żywnościowego, grożących śmiercią dziesiątkom milionom ludzi i destabilizacją całych regionów.

Wyzwania, przed którymi stoimy, mają wspólne korzenie i są ze sobą głęboko powiązane. Jeszcze kilkanaście lat temu nie zdawaliśmy sobie sprawy ze skali tych zagrożeń, a za kilkanaście lat będzie już za późno, aby coś zrobić.

Znajdujemy się dziś na rozdrożu, a droga, którą wybierzemy, zdeterminuje nasze dalsze losy, a nawet kwestię dalszego istnienia naszej cywilizacji.

Czy umiesz sobie wyobrazić nasz świat po Oil Peak - świat bez ropy? Postaraj się, bo za kilka lat zacznie jej brakować.

Paliwa kopalne pozwoliły nam na stworzenie i używanie niezliczonych urządzeń i narzędzi ułatwiających pracę i życie codzienne. Bez nich nie ma przemysłu, energetyki, transportu, a nawet rolnictwa przemysłowego. Nie ma naszego świata. Większość z nas nie zadaje sobie pytania, czy to w ogóle możliwe, żebyśmy w ciągu dekad wyczerpali zasoby surowca, które powstawały przez dziesiątki milionów lat. Tymczasem, w ciągu życia jednego pokolenia wyczerpujemy ponad połowę światowych zasobów ropy i gazu. Coraz więcej krajów ma już szczyt wydobycia ropy (Oil Peak) za sobą. Najprawdopodobniej od roku 2012 wydobycie ropy zacznie spadać. Możliwe, że ze względu na związane z kryzysem ekonomicznym spadek popytu i inwestycji w wydobycie Oil Peak miał już miejsce w 2008 roku. Kiedy zacznie brakować ropy, co się stanie z jej cenami? Co będzie, kiedy jej nam zabraknie? Jak poradzą sobie nasz przemysł, transport i społeczeństwo? Czy obecny kryzys ekonomiczny to pierwszy sygnał nadciągających problemów?

Zmieniamy klimat planety. Dziś to dopiero początek zmian - co będzie dalej?

Nauka daje nam do ręki narzędzia pozwalające nam spojrzeć w przyszłość. Już przed 30 lat zespół amerykańskich fizyków pracujących na zlecenie Ministerstwa Obrony USA przewidział te zmiany. Część z nich już nastąpiła. Dziś dziesiątki ośrodków naukowych, wraz z nagrodzonym Pokojową Nagrodą Nobla IPCC coraz dokładniej zaglądają w przyszłość, ostrzegając nas przed przekroczeniem wzrostu temperatury o 2°C, co przerzuciłoby klimat Ziemi do stanu ze środkowego Pliocenu sprzed 3 milionów lat - progu, za którym mogą zacząć działać dodatnie sprzężenia zwrotne, mogące zupełnie odmienić oblicze planety. Raz rozpoczęta zmiana klimatu będzie trwała dziesiątki tysięcy lat. Zmieniający się klimat to zaskakujące katastrofy klimatyczne, olbrzymie straty ekonomiczne, setki milionów uchodźców, a w skrajnym przypadku odtworzenie scenariusza wielkiego wymierania, którego nie przeżyje większość gatunków roślin i zwierząt. Poznaj możliwą Historię Przyszłości.

Żywność? Ma być w sklepie.

Odwiedzamy sklepy, w których regały uginają się od towarów. Czy rzeczywiście jest jakiś problem z żywnością?
W biednych krajach ludzie wydają na jedzenie 60-80% swoich zarobków, a codziennie z głodu na świecie ginie 20 tysięcy ludzi. W obliczu wzrostu cen żywności i postępującego za tym głodu, załamuje się nawet porządek społeczny. Kiedy ludzie nie mają jak nakarmić siebie i swoich dzieci, kiedy widzą je chorujące i umierające z głodu, uczynią wszystko, aby się ratować, nawet kosztem innych, a kradzieże, zamieszki i przemoc stają się codziennością.
Dlaczego tak jest? Jest wiele przyczyn: katastrofy klimatyczne, odbieranie terenów rolniczych pod uprawę biopaliw, wzrost cen ropy, rosnąca liczba ludzi i zmiana nawyków żywieniowych w Chinach, erozja gleby i brak nowych terenów uprawnych.

Jesteśmy na rozdrożu. Co powinniśmy zrobić, żeby wybrać właściwą drogę?

Zależy nam, aby osoby czytające ten tekst wiedziały, że nie chcemy tylko powiedzieć, że „jest źle, a będzie gorzej". Uważamy, że ścieżka od niewiedzy wcale nie powinna prowadzić do rezygnacji i stwierdzenia „że jest już za późno, aby coś zmienić", ale do wizji lepszej przyszłości.
Chcemy pokazać wizję przyszłości, o którą warto walczyć, dla której warto się wysilić, nie tylko dla siebie i swoich dzieci, ale i wszystkich żyjących na Ziemi istot - „Za Waszą i Naszą przyszłość"!
Chcemy powiedzieć, że dalsze podążanie obecną drogą wiąże się z olbrzymim ryzykiem, ale są też inne drogi. Owszem - są inne od dotychczasowych - ale to nie znaczy, że są gorsze. To my, ludzie, w ostatecznym rozrachunku możemy zrezygnować z bezmyślnej drogi ku zagładzie, a zamiast tego zmienić świat świadomie, z właściwą nam pasją i energią, na lepsze - dla nas, naszych dzieci i wszystkich żyjących na Ziemi istot.
Jesteśmy dziś na progu rewolucji odnawialnych źródeł energii, nie zaczynamy od zera. Pamiętajmy - im szybciej i bardziej zdecydowanie przystąpimy do działania, tym większe mamy szanse na sukces!

Większość energii produkujemy z węgla, gazu i ropy. Jakie mamy alternatywy?

Jakie mamy możliwości poprawy sytuacji w różnych obszarach - produkcji energii, transporcie, procesach przemysłowych, budynkach?
Bardzo duże - zarówno po stronie zużycia energii, jak i jej produkcji. Przy oświetlaniu domów, jeżdżąc samochodami efektywnie wykorzystujemy tylko 1% energii. Przemysł produkuje mnóstwo zbędnych, krótko wykorzystywanych rzeczy, a do tego w sposób nieefektywny. To można - i trzeba - poprawić.
Jesteśmy dziś na progu rewolucji technicznej w produkcji energii ze źródeł odnawialnych - już wkrótce mogą one dostarczać energię konkurencyjną cenowo, a nawet tańszą od elektrowni węglowych. To jest możliwe.

Nie chcesz być tylko częścią problemu? Chcesz być częścią rozwiązania?

Jeśli Ci przychodzą do głowy myśli " To jest poważna sprawa" , " Trzeba działać, bo może być niedobrze" i wreszcie " Powinniśmy coś z tym zrobić..." to bardzo dobrze - jesteś po Jasnej Stronie Mocy!

Sam świata nie zbawisz, to niestety prawda. Jednak takich jak Ty jest wielu - coraz więcej. Nie chodzi tylko o to, żebyś ograniczał swój negatywny wpływ na środowisko, ale też o to, abyś był katalizatorem zmian w swoim otoczeniu: dowiaduj się, zrozum, daj przykład innym, kształtuj postawy w swoim otoczeniu - w rodzinie, wśród znajomych, kolegów z pracy, szkoły, uczelni - gdziekolwiek jesteś. Tak właśnie zmienia się świadomość społeczna.
A jeśli uważasz, że praca tylko w Twoim najbliższym otoczeniu to za mało i nie chcesz siedzieć bezczynnie, chcesz włączyć się w działania, wpływać na świadomość i postawy szerokiego grona odbiorców? Potrzebujemy osób takich jak Ty! Dołącz do nas i działaj z nami!

Co pewien czas słyszymy, że te zmiany klimatu to lipa. Skąd te głosy?

Jest wielu zainteresowanych zachowaniem status quo. Ograniczenie konsumpcji i produkcji oraz zmiana źródeł energii to naruszenie interesów wielu wpływowych grup. Jeśli zmiany i regulacje miałyby wpłynąć negatywnie na interesy korporacji, to naturalne jest, że te będą im przeciwdziałać. Finansują więc organizacje mające na celu zaprzeczanie zmianom klimatu, sponsorują filmy i zjazdy, szkolą ich ludzi z wystąpień publicznych i zapewniają im dostęp do mediów. A potem słyszymy szereg podlanych sosem naukowym argumentów, które mają zamieszać w głowach i przynajmniej opóźnić zmiany - każdy rok status quo to miliardy zysków. A ludzie nadstawiają ucha - chcą słyszeć, że będzie dobrze, nie ma problemu i nie trzeba nic zmieniać. Jakie są więc argumenty sceptyków i co na ten temat naukowcy?

Kryzys ekonomiczny ma swoje przyczyny dużo głębiej, niż wynikałoby to z prostego stwierdzenia "pękła bańka spekulacyjna w USA". Żyjące coraz bardziej na kredyt Stany Zjednoczone zachowywały się jak żyjący na długach utracjusz, co roku pożyczając setki miliardów dolarów w Chinach i importując za nie ropę. Każda rodzina, organizacja czy kraj mogą jakiś czas tak żyć - ale w końcu przychodzi czas, kiedy długi stają się zbyt wysokie.

To oczywiście prawda, ale nie cała. Stworzyliśmy system, który - będący opartym na długu - do istnienia wymaga stałego wzrostu. Problem w tym, że ciągły wzrost wykładniczy na skończonej planecie nie jest możliwy. Wiele wskazuje na to, że gospodarka właśnie zderzyła się z barierą braku zasobów środowiska.

Czy możliwe jest zbudowanie trwałego i zrównoważonego systemu energetycznego? I jak to zrobić? Odpowiedzi na to pytanie udziela prof. David J.C. MacKay w swojej książce "Zrównoważona Energia - Bez Pary w Gwizdek".

Marcin Popkiewicz uzupełnił książkę o wyliczenia dla Polski.

Pełną książkę w wersji PDF możesz pobrać tutaj.

# data[].attributes.attachment_link.description
Stanęliśmy w obliczu szeregu kryzysów na skalę planetarną: globalnych zmian klimatu, ryzyka wyczerpania się krytycznych dla istnienia cywilizacji technicznej zasobów paliw kopalnych oraz kryzysu żywnościowego, grożących śmiercią dziesiątkom milionom ludzi i destabilizacją całych regionów. Wyzwania, przed którymi stoimy, mają wspólne korzenie i są ze sobą głęboko powiązane.

# data[].attributes.body
Ten portal jest kopalnią wiedzy, m.in. w formie obalania mitów.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nie mamy co liczyć na to, że zmniejszona aktywności Słońca odwróci skutki globalnego ocieplenia. Ewentualny spadek temperatury będzie dziesięć razy mniejszy niż wzrost wywołany przez nadmiar CO ₂ w atmosferze!

dodaj komentarz

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie mamy co liczyć na to, że zmniejszona aktywności Słońca odwróci skutki globalnego ocieplenia. Ewentualny spadek temperatury będzie dziesięć razy mniejszy niż wzrost wywołany przez nadmiar CO 2 w atmosferze! dodaj komentarz

# data[].attributes.body
O groźnych sprzężeniach zwrotnych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Taki Mamy Klimat [#3] Czy chcemy kolejnych pandemii, czyli o sprzężeniach zwrotnych

# data[].attributes.body
O tym, skąd wiemy, że globalne ocieplenie to odpowiedzialność człowieka.

# data[].attributes.attachment_link.title
Taki Mamy Klimat [#2] A skąd wiemy, że grzejemy?

# data[].attributes.body
O tym, na co mamy wpływ indywidualnie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Taki Mamy Klimat [#1] Co robić indywidualnie?