# data[].attributes.attachment_link.title
Lesmateriaal De Concurrenten voor HAVO en VWO | ACM.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Het werk van de Autoriteit Consument & Markt (de ACM) als toezichthouder is onderdeel van het examenprogramma economie. Daarom hebben wij lesmateriaal ontwikkeld voor leerlingen van de bovenbouw HAVO en VWO. Het lesmateriaal bestaat uit de film De Concurrenten en een docentenhandleiding.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Soms wordt de marktprijs van een product te hoog. Voor sommige consumenten wordt het product daardoor onbetaalbaar.
Wanneer de overheid het belangrijk vindt dat het product betaalbaar blijft voor alle consumenten, kan de overheid een maximumprijs voorschrijven.

Helaas zorgt een maximumprijs ervoor dat de markt niet meer in evenwicht is. Bij een lagere prijs:

zullen consumenten méér willen kopen, maar

zullen producenten minder gaan produceren.

# data[].attributes.attachment_link.description
Soms wordt de marktprijs van een product te hoog. Voor sommige consumenten wordt het product daardoor onbetaalbaar. Wanneer de overheid het belangrijk vindt dat het product betaalbaar blijft voor alle consumenten, kan de overheid een maximumprijs voorschrijven. Helaas zorgt een maximumprijs ervoor dat de markt niet meer in evenwicht is.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nieuwsbericht | 20-09-2022 | 13:46

Nu de inflatie ongekend hoog is en steeds meer gezinnen en bedrijven in de problemen dreigen te komen door de hoge energieprijzen, stelt het kabinet een tijdelijk prijsplafond voor gas en elektriciteit voor. Doel is hoognodige verlichting voor de energierekening te bieden.

Alles is er op gericht om zo snel als mogelijk is een prijsplafond in te stellen voor energie. Het betreft een tijdelijke maatregel die op 1 januari 2023 moet ingaan en tot het einde van het jaar doorloopt. Maar vanaf 1 november dit jaar is al verlichting mogelijk met een tussenvariant waarbij een prijsplafond wordt gesimuleerd en termijnbedragen worden verlaagd.

Het kabinet wil alle huishoudens helpen. Daarbij is de inzet dat minimaal de helft van de huishoudens volledig onder het prijsplafond valt als zij blijvend energie besparen. Er wordt een volumegrens voorgesteld van 1.200 m3 voor gas en 2.400 KWh voor elektra.

Wat betreft prijs wordt gedacht aan een prijsplafond van maximaal € 1,50 voor gas en € 0,70 voor elektra. Mocht de ontwikkeling van de prijs uiteindelijk meevallen voor vaststelling van het plafond later deze maand, dan kunnen de plafonds nog worden verlaagd. Voor gas geldt dat het plafond maximaal verlaagd wordt tot € 1,20 per kuub. De korting die een gemiddeld huishouden krijgt, omgeven met onzekerheden, is € 2.280 op jaarbasis.

Iedereen die meer betaalt dan het prijsplafond profiteert van een vastgesteld tarief. Door de volumegrens blijft de prikkel om energie te besparen aanwezig. Dat blijft belangrijk omdat er nog steeds minder gas beschikbaar is in Europa dan in voorgaande jaren. Voor een verbruik dat hoger is dan het plafond afdekt, moet wel de geldende marktprijs worden betaald.

Een voor volgend jaar voorgestelde verlaging van de energiebelasting gaat niet door wanneer het prijsplafond een feit is. Voordeel van een plafond is dat consumenten duidelijkheid hebben wat zij kwijt zijn aan hun energierekening bij een normaal of gemiddeld verbruik.

Uitwerking

Het verder uitwerken van de precieze details van een prijsplafond heeft de hoogste prioriteit van het kabinet en daarvoor is het in overleg met onder andere energiebedrijven en sociale partners.

Het kabinet zet in op meer maatregelen om burgers meer zekerheid te bieden en ervoor te zorgen dat mensen hun rekening kunnen blijven betalen. Gemeenten krijgen de mogelijkheid om een deel (€ 500) van de energietoelage die voor volgend jaar was voorzien al dit jaar uit te keren, bovenop de € 1.300 die voor 2022 al was voorzien voor sociale minima.

Gemeenten krijgen daarnaast aanvullende middelen van het kabinet om mensen met geldzorgen snel hulp te kunnen bieden. Ook heeft het kabinet met energieleveranciers besproken dat er weer vaste contracten worden aangeboden in 2023.

Noodfonds

Verder komt er een gezamenlijk noodfonds van de overheid en energieleveranciers waarmee moet worden voorkomen dat kwetsbare huishoudens met een betalingsachterstand te grote schulden opbouwen. Mensen moeten perspectief houden op een schuldenvrije toekomst. Daarom moet de gemeentelijke schuldhulpverlening hen hulp kunnen (blijven) bieden. Het kabinet wil zoveel mogelijk voorkomen dat schuldregelingen worden opgezegd wanneer mensen niet langer aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen.

Ook bedrijven worden geconfronteerd met hoge energiekosten. Het tijdelijke prijsplafond zal ook gelden voor ondernemers die recht hebben op de belastingvermindering in de energiebelasting. Daarnaast wil het kabinet bedrijven helpen met liquiditeitsverstrekking en verduurzaming zodat zij beter zijn toegerust op de toekomst, door extra geld beschikbaar te stellen voor diverse groene aftrekposten. Verder is het kabinet bezig met de uitwerking van een specifiek pakket met ondersteuning voor het energie-intensieve mkb.

Kosten

De exacte kosten die een prijsplafond met zich meebrengt zijn onderdeel van nadere uitwerking. De verdere ontwikkeling van de energieprijs en het huishoudelijke energieverbruik zijn onder andere bepalend voor de kosten voor de overheid. Een reservering van € 5,4 miljard in de Miljoenennota voor de verlaging van de energiebelasting wordt in eerste instantie aangewend.

Verder heeft de Europese Commissie voorstellen gedaan voor een inframarginale heffing waarbij overwinsten kunnen worden afgeroomd, naast een solidariteitsbijdrage van energieproducenten. Wat de opbrengsten hiervan precies kunnen zijn is nog niet duidelijk. Indien de opbrengsten onvoldoende zullen zijn, zal de resterende dekking in het voorjaar verder worden ingevuld.

# data[].attributes.attachment_link.title
Prijsplafond energie moet huishoudens zekerheid bieden

# data[].attributes.attachment_link.description
Nu de inflatie ongekend hoog is en steeds meer gezinnen en bedrijven in de problemen dreigen te komen door de hoge energieprijzen, stelt het kabinet een tijdelijk prijsplafond voor gas en elektriciteit voor. Doel is hoognodige verlichting voor de energierekening te bieden.

# data[].attributes.attachment_link.title
De monopolist: verloop GO- en MO-lijn, max. omzet en winst

# data[].attributes.attachment_link.title
Slapend rijk? gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Onderzoek wijst uit dat millennials grote risico's durven te nemen omdat ze, in financieel opzicht, nog nooit echt een grote crisis hebben meegemaakt. Welke generatie heeft het nakijken?

# data[].attributes.headline
Bedrijven in de knel door hoge gasprijzen

# data[].attributes.subject
Bedrijven in de knel door hoge gasprijzen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In het Zeeuwse Sluiskil staat de grootste kunstmestfabriek van Europa. De fabriek van de Noorse multinational Yara verbruikt in Nederland net zoveel aardgas als 1,3 miljoen huishoudens. De productie van ammoniak uit aardgas in Europa is met 40 procent teruggebracht.

De ammoniak die nodig is voor de productie van kunstmest wordt nu gedeeltelijk ingekocht, de fabrieken in Zeeland hebben de productie verminderd.

De marges staan sterk onder druk maar er is geen paniek. "Wij gaan ervan uit dat deze extreme prijzen tijdelijk zijn," zegt Gijsbrecht Gunter van de kunstmestfabriek in Sluiskil.

Aluminiumfabriek vreest voortbestaan

Bij aluminiumfabriek Aldel in Delfzijl zijn de zorgen groot. De fabriek met zo'n 400 medewerkers draait op elektriciteit. De fabriek verbruikt net zo veel elektriciteit als de stad Groningen en heeft al jaren moeite om het hoofd boven water te houden.

Met de huidige energieprijzen kan het bedrijf geen geld verdienen, rekent financieel-directeur Eric Wildschut voor: "Met deze prijs zijn de elektriciteitskosten van een ton aluminium zo'n 2400 euro. De marktprijs van een ton aluminium is zo'n 2500 euro. De marge van 100 euro per ton is niet genoeg om grondstoffen, personeel en overige kosten te betalen."

Ook de zinkfabriek van het bedrijf Nyrstar in Budel aan de Belgische grens ziet het verdienmodel ten onder gaan. "De prijzen zijn zo hoog dat produceren tijdens de duurdere uren geen zin meer heeft", zegt Guido Janssen van Nyrstar. "De prijzen pieken echt in de ochtend en einde middag/begin avond. Dan schakelen we terug." Stroom is normaal gesproken 40 procent van de kosten van Nyrstar, nu is dat volgens Janssen 80 procent.
Het bedrijventerrein Nystar in Budel:

# data[].attributes.attachment_link.title
Bedrijven in de knel door extreem hoge energieprijs

# data[].attributes.attachment_link.description
In het Zeeuwse Sluiskil staat de grootste kunstmestfabriek van Europa. De fabriek van de Noorse multinational Yara verbruikt in Nederland net zoveel aardgas als 1,3 miljoen huishoudens. De productie van ammoniak uit aardgas in Europa is met 40 procent teruggebracht.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De vaccinmakers Pfizer en Moderna hebben een paar maanden geleden de prijzen voor hun coronavaccins verhoogd, lekte zondag uit via Financial Times. Ze maakten daarvoor gebruik van hun machtspositie, maar volgens economen is het goed dat die bedrijven hun winst proberen te maximaliseren. "Anders durven investeerders bij een volgende pandemie minder risico's te nemen."

De prijs van een Pfizer-vaccin is van 15,50 naar 19,50 euro gegaan, het Moderna-vaccin is verhoogd van 19 tot 21,50 euro. Dat meldt Financial Times, dat de contracten heeft ingezien.

Een EU-ambtenaar die het dossier goed kent, verklaart in de krant dat de bedrijven hun machtspositie hebben uitgebuit om meer winst te kunnen maken. "Ze bedienden zich van de gebruikelijke farmaceutenretoriek. De vaccins werken, waardoor ze volgens hen in waarde zijn gestegen", zegt hij.

Xander Koolman, gezondheidseconoom aan de Vrije Universiteit Amsterdam, is het daarmee eens. "Deze actie is niet anders te verklaren dan als winstmaximalisatie", zegt hij.

"Maar dat is niet per se slecht. De geldschieters achter Pfizer en Moderna hebben namelijk ook geïnvesteerd in bedrijven die er uiteindelijk niet in geslaagd zijn om een vaccin op de markt te brengen, zoals Merck. Dat is geld dat verloren is gegaan en ze willen dat terugverdienen. Als ze uiteindelijk niet het grootste deel van hun geld terugzien, gaan ze bij de volgende pandemie veel minder zin hebben om te investeren in risicovolle technologieën", legt hij uit.

'Beloning voor het gebruik van mRNA'

Daarnaast kunnen de bedrijven hun macht ook gebruiken omdat de EU er expliciet voor heeft gekozen om alleen maar vaccins met de mRNA-technologie aan te kopen en minder zaken te doen met AstraZeneca en Janssen.

"Dat leidt tot minder concurrentie en dus meer monopolie voor Pfizer en Moderna, waardoor ze dit kunnen doen. Maar dat is weer een leerschool voor andere bedrijven. Ze zien nu dat ze veel meer hadden kunnen verdienen als ze ook in die mRNA-technologie hadden geïnvesteerd. Het is een signaal aan de markt dat het gebruik van mRNA beloond wordt", aldus Koolman.

'Paar miljard euro meer of minder weegt niet op tegen gezondheidskosten'

Maar is dit vanuit een moreel standpunt wel te verantwoorden? Die bedrijven verdienen tenslotte geld over de rug van een pandemie die al veel levens heeft gekost.

"Het is zeker te verantwoorden", vindt zelfstandig gezondheidseconoom Marc Pomp. "We moeten die bedrijven motiveren om goeie vaccins te ontwikkelen. Die paar miljard euro meer of minder weegt niet op tegen de gezondheidskosten die overheden zouden maken als de vaccins er niet waren. Tenslotte worden die vaccins in ontwikkelingslanden ook veel goedkoper verkocht en dat moet ergens gecompenseerd worden."

Koolman begrijpt dat het voor sommige mensen wat wringt dat farmaceuten nu veel winst maken terwijl het om mensenlevens gaat, "maar het levert wel wat op".

De gewone Nederlander gaat hier weinig van merken, denken beide economen. "Het zal waarschijnlijk nooit zo ver komen dat we rechtstreeks zelf voor de vaccins zullen moeten betalen en de belastingen zullen er ook niet plots ontzettend door verhogen", zegt Pomp.

Koolman verwacht wel dat de zorgverzekeraars de prijzen zullen doorberekenen in de premie als we net als bij de griepprik jaarlijks een spuitje moeten krijgen. "Maar dat zal over een aantal eurocent per maand gaan. We zullen nooit ontzettend veel meer betalen."

# data[].attributes.attachment_link.title
Economen: 'Het is niet gek dat farmaceuten veel verdienen aan coronavaccins'

# data[].attributes.attachment_link.description
De vaccinmakers Pfizer en Moderna hebben een paar maanden geleden de prijzen voor hun coronavaccins verhoogd, lekte zondag uit via Financial Times. Ze maakten daarvoor gebruik van hun machtspositie, maar volgens economen is het goed dat die bedrijven hun winst proberen te maximaliseren. "Anders durven investeerders bij een volgende pandemie minder risico's te nemen."

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Heffingen in de aanbodlijn

Wanneer de overheid de producenten belast met een heffing (btw, accijns) op hun product, zullen zij alleen bereid zijn hun producten aan te bieden voor een hogere prijs. Zij willen zélf nog steeds hetzelfde bedrag als voorheen over houden. De consument moet dus bovenop dit bedrag ook de heffing betalen om de producenten over te halen dezelfde hoeveelheid aan te bieden.

Door de heffing gaat de aanbodlijn, die de leveringsbereidheid weergeeft, dus omhoog. Om dezelfde hoeveelheid aan te bieden willen de producenten hun oude prijs + de heffing van de consument ontvangen.

Heffing als een vast bedrag per product

Zoals eerder besproken (aanbod, verkoopbereidheid) geeft de aanbodlijn aan welk bedrag producenten minimaal willen ontvangen voordat zij bereid zijn een bepaalde hoeveelheid te leveren.

In de eerste grafiek zien we de leveringsbereidheid van 5 producenten. Wanneer de prijs stijgt, zijn steeds meer producenten in staat / bereid om het product te leveren.

Producent 1 wil minimaal € 10
Producent 2 wil minimaal € 12,50
Producent 3 wil minimaal € 15
Producent 4 wil minimaal € 17,50
Producent 5 wil minimaal € 20

Wanneer de overheid nu de producenten belast met een heffing van € 5:

om nog steeds €10 over te houden, moet producent 1 € 15 aan de consumenten in rekening brengen. Er ontstaat nu een verschil tussen consumentenprijs (wat betaald moet worden) en producentenprijs (wat de producent overhoudt).

Producent 1 vraagt € 15 om zijn minimale € 10 over te houden
Producent 2 vraagt € 17,50 om zijn minimale € 12,50 over te houden
Producent 3 vraagt € 20 om zijn minimale € 15 over te houden
Producent 4 vraagt € 22,50 om zijn minimale € 17,50 over te houden
Producent 5 vraagt € 25 om zijn minimale € 20 over te houden
De aanbodlijn stijgt dus met het bedrag van de heffing!

Maar hoe pakken we dit aan met een aanbodvergelijking?

Stel een aanbodvergelijking van Q a = 2,5P - 15
Er komt een heffing van € 10

Stap 1 - verwissel Q en P van plek in de functie, zodat je bij elke hoeveelheid de minimale prijs (leveringsbereidheid) weet.

Q a = 2,5 P - 15
-2,5 P = -Q - 15
P = 0,4Q + 6

Stap 2 - tel de heffing bij de prijs

P = 0,4Q + 6
P = (0,4Q + 6) + 10
P = 0,4Q + 16

Stap 3 - wissel P en Q van plek om er weer een aanbodfunctie van te maken

P = 0,4Q + 16
-0,4Q = -P + 16
Q' a = 2,5P - 40

De aanbodlijn schuift dus naar boven. En wel met het bedrag van de heffing.

Maar dat wil niet zeggen dat de marktprijs óók met dit bedrag stijgt. De reactie van de consumenten (prijselasticiteit) op de wens van de producenten om méér te willen hebben zal bepalen hoeveel de prijs omhoog gaat.

Consumenten reageren relatief sterk op prijsveranderingen
( elastische vraag Q v = -6P + 240)

Consumenten reageren relatief zwak op een prijsverandering
( inelastische vraag Q v = -2P + 120)

Doordat de consumenten veel minder gaan kopen, stijgt de prijs - ondanks de heffing - nauwelijks.

Doordat de consumenten nauwelijks minder gaan kopen, stijgt de prijs flink. Maar nog steeds minder dan de heffing.

Alleen wanneer de vraag volkomen inelastisch is (dus consumenten niet reageren op een prijsstijging), zal de heffing volledig kunnen worden doorberekend in de prijs.

Q a = 2,5 P - 15
Q' a = 2,5P - 40 (na de heffing van €10)
Q v = -6P + 240

Oude evenwichtsprijs = € 30
Nieuwe evenwichtsprijs = € 32,94

Van de € 10 wordt dus uiteindelijk maar € 2,94 door de consumenten betaald.
Een afwentelingspercentage van

Q a = 2,5 P - 15
Q' a = 2,5P - 40 (na de heffing van €10)
Q v = -2P + 120

Oude evenwichtsprijs = € 30
Nieuwe evenwichtsprijs = € 35,56

Van de € 10 wordt dus uiteindelijk € 5,56 door de consumenten betaald.
Een afwentelingspercentage van

Het afwentelingspercentage geeft dus aan hoeveel procent van de heffing wordt afgewenteld op de consument.

Afwentelingspercentage is dus iets anders dan de procentuele stijging van de prijs!

Gevolgen van een heffing voor de welvaart

De bovenste afbeelding toont een markt van volkomen concurrentie.
Consumenten- en Producentensurplus - in de grafiek aangegeven met resp. een C en een P - zijn in deze situatie maximaal. Er is sprake van een Pareto-efficiënte uitkomst.

In de afbeelding daaronder heeft de overheid de producenten belast met een (flinke) heffing. Als gevolg daarvan is de aanbodlijn naar boven verschoven en ontstaat een nieuwe evenwichtsituatie, met een hogere prijs.

P c =

de consumentenprijs, waarin (een deel van) de heffing is verrekend.

P p =

de producentenprijs, het bedrag dat de producenten overhouden nadat zij de heffing aan de overheid hebben betaald.

C

we zien dat het consumentensurplus ten opzichte van de uitgangssituatie flink is afgenomen.

P

we zien dat (ondanks de hogere consumentenprijs) ook het producentensurplus flink is afgenomen.

O

tegenover de afname van de welvaart die ontstaat door een kleiner consumenten- en producentensurplus, staat een bedrag dat de overheid ontvangt.
Met dit bedrag kan de overheid o.a. collectieve goederen producen die weer welvaart opleveren.

WV

de toename van de welvaart (O) is kleiner dan het verlies aan welvaart. Per saldo daalt de welvaart met de driehoek WV.
Deze Harberger-driehoek geeft het welvaartsverlies weer.

Ook deze driehoek kun je natuurlijk uitrekenen met

basis = bedrag van de heffing (p c - p p)
hoogte = afname productie (q ₀ - q ₁)

Heffing als een percentage van de prijs

In de uitgangssituatie kunnen we deze markt van volkomen concurrentie beschrijven met:

Q v = -2P + 100
Q a = 5 P - 50

Vervolgens belast de overheid de producenten met een belasting van 50% op de prijs.
Als gevolg daarvan zal het minimumbedrag dat de producenten willen ontvangen met 50% stijgen.

Dat betekent natuurlijk dat bij een lage prijs de lijn (in euro's) minder omhoog gaat dan bij een hoger bedrag. 50% van €10 is immers minder dan 50% van €30.

Stap 1 - verwissel Q en P van plek in de functie, zodat je bij elke hoeveelheid de minimale prijs (leveringsbereidheid) weet.

Q a = 5 P - 50
-5 P = -Q - 50
P = 0,2Q + 10

Stap 2 - tel de heffing bij de prijs (vermenigvuldig de oude prijs met 1,5 om er 50% bij op te tellen)

P = 0,2Q + 10
P = (0,2Q + 10) x 1,5
P = 0,3Q + 15

Stap 3 - wissel P en Q van plek om er weer een aanbodfunctie van te maken

P = 0,3Q + 15
-0,3Q = -P + 15
Q' a = 3,33P - 50

Er ontstaat weer een verschil tussen consumenten- en producentenprijs.
De consumentenprijs kwam tot stand door de heffing (50%) bij de producentenprijs op te tellen. De consumentenprijs = 150% !!

Wanneer we de consumentenprijs berekend hebben door het snijpunt van Q v en Q' a uit te rekenen, kunnen we de producentenprijs uitrekenen.

Nieuwe evenwichtsprijs / consumentenprijs:

Q' a = Q v
3,33P - 50 = -2P + 100
5,33P = 150
P = 28,13

Deze consumentenprijs is inclusief 50% heffing.
De producentenprijs is dus:

Alternatieve berekening:
in de figuur kun je zien dat je de producentenprijs ook kunt berekenen door de nieuwe evenwichtshoeveelheid (43,7) in te vullen in de oude aanbodfunctie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer de overheid de producenten belast met een heffing (btw, accijns) op hun product, zullen zij alleen bereid zijn hun producten aan te bieden voor een hogere prijs. Zij willen zélf nog steeds hetzelfde bedrag als voorheen over houden.

# data[].attributes.headline
De ECB....monetaire Europese zaken een goed onderwerp voor je pws

# data[].attributes.subject
De ECB....monetaire Europese zaken een goed onderwerp voor je pws

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
11 July 2019

What are benchmark rates?

Interest rate benchmarks - also known as reference rates or just benchmark rates - are regularly updated interest rates that are publicly accessible. They are a useful basis for all kinds of financial contracts such as mortgages, bank overdrafts, and other more complex financial transactions.

Benchmark rates are calculated by an independent body, most often to reflect the cost of borrowing money in different markets. For example, they might reflect how much it costs for banks to borrow from each other. Alternatively they might reflect how much it costs banks to obtain funds from other sources, such as pension funds, insurance companies and money market funds.

This means that these benchmark rates play a key role in the financial system, the banking system and the economy overall. But what is it exactly that makes them so important? And why are they currently undergoing reforms?

Why are benchmark rates important?

They are widely used across our economy

Benchmark rates are widely used by individuals and organisations throughout the economic system.

For example, banks use them when lending to individuals or corporate clients.

A bank might agree to lend money to a company at an agreed interest rate that is set at a particular benchmark rate plus 2% - meaning that the company would pay interest of 2% more than the current benchmark rate. So, the cost of the loan goes up if the benchmark rate goes up, and the cost of the loan goes down if the benchmark rate drops. In this case, the benchmark can be a reliable, independent, and relatively simple reference for all involved.

Companies, banks and other organisations also use benchmark rates to value items on their balance sheets - in other words these rates make it easier for an accountant to work out how much organisations (more specifically the financial assets that they own) are ultimately worth.

Benchmark rates are also used in more complex financial transactions, such as the issuance of securities with variable rates, options, forward contracts and swaps.

For instance, take an interest rate swap - in very broad terms it is a transaction involving two parties, where each agrees to cover the other's interest payments. In swaps like these, the benchmark rate may determine at least one of the interest rates being exchanged. This creates transparency for all parties involved, brings some standardisation to the agreement and, as a result, makes it easier for all parties to negotiate.

Other uses of benchmark rates include (but are not limited to): the calculation of overdraft penalties on cash accounts, the calculation of interest on some retail deposits, and the agreement of interest on retail mortgages and loans.

Benchmark rates help central banks to do their job

Benchmark rates can also inform the work done by central banks. We at the ECB, for example, can refer to benchmark rates in our work to keep prices stable in the euro area.

If a benchmark rate properly reflects the rates at which banks lend and borrow, it can help us better understand the functioning of financial markets and the availability of money in the euro area. This can inform monetary policy decisions: if you know how easy it is for banks to access money, you can estimate how readily those same banks will be able to pass that money on in the form of loans to businesses and people. And all of this ultimately feeds into price levels.

Also, knowing the current benchmark rates enables us to monitor the practical impact of our monetary policy decisions. If the ECB decides to raise or lower interest rates, for example, we can track the effects of this by looking out for changes in benchmark rates for the euro.

Why are benchmark rates undergoing reforms and what exactly does this entail?

Benchmark rates are useful as long as they are considered reliable and unbiased - ideally they should be calculated in a transparent manner, and the rates should be easily and publicly accessible. If a contract is based on a reliable benchmark rate, neither party can influence the agreed rate of interest. This means that a dependable benchmark rate can ensure that the value of a contract remains impartial and indisputable.

Given the economic importance of benchmark rates, it is critical that their reliability is ensured by clear governance structures and transparent methodologies.

With this in mind, European benchmark rates are currently undergoing significant reforms. Much of this reform process is driven by the introduction of the EU Benchmarks Regulation (BMR), which was published in 2016 and came into force in January 2018.

The currently most widely used European benchmark rates

EONIA
This is the current overnight benchmark rate for the euro. A private sector working group on risk-free rates has recommended that market participants gradually replace EONIA with the new euro short-term rate (€STR) as of 2 October 2019.
EONIA is calculated by the ECB on behalf of the European Money Markets Institute (EMMI), a non-profit organisation based in Brussels - it has traditionally been calculated as a weighted average of the interest rates on overnight unsecured lending between banks. EMMI has indicated that, once the €STR is available, and until 3 January 2022, EONIA will be calculated as the €STR plus a spread, to give the market enough time to transition to the €STR.

EURIBOR
EURIBOR is an unsecured market benchmark rate calculated for several maturities (one week, and one, three, six and twelve months). It is administered by the European Money Markets Institute (EMMI). In order to bring the benchmark into compliance with the EU Benchmark Regulation (BMR), the EMMI has clarified the definition of EURIBOR as the rate at which banks in the EU and European Free Trade Association (EFTA) could obtain funds in the wholesale unsecured market. The EMMI is also gradually implementing a new calculation methodology for EURIBOR - the so called "hybrid methodology". This calculation method makes use of actual transactions as much as possible, while also using expert judgement for the cases where actual transactions are not available.

In 2017 the ECB decided to develop the euro short-term rate (€STR) - a new benchmark that will be available as of 2 October 2019 - with the intention that it could function as a backstop in case the private sector fails to sustain its own overnight benchmark rate, EONIA.

In 2018 a private-sector working group on euro risk-free rates recommended replacing EONIA with the €STR, taking into account feedback from the market. This working group is now supporting the market with the transition to the €STR - the ECB provides the secretariat for the working group, and attends as an observer together with the other founding institutions, the European Securities and Markets Authority (ESMA), the European Commission and the Belgian Financial Services and Markets Authority (FSMA).

The €STR in more detail

The €STR is designed to reflect how much a bank must pay when borrowing money overnight from various financial counterparties without providing collateral (this is sometimes referred to as 'unsecured'). These counterparties can include banks, money market funds, investment or pension funds and other financial actors, including central banks.

This means it has a wider scope than EONIA, which only looks at trades between banks. Furthermore - compared to EONIA - the data on real transactions, used by the ECB to calculate the €STR, are provided by a larger number of banks. This increased scope protects against manipulation, and helps to make the €STR a dependable reflection of the price at which money is borrowed on an unsecured basis across the euro area.

For more details, you can read the euro short-term rate (€STR) methodology and policies published in June 2018. You can also refer to the relevant set of questions and answers.

# data[].attributes.attachment_link.title
What are benchmark rates, why are they important and why are they being reformed?

# data[].attributes.attachment_link.description
The European Central Bank (ECB) is the central bank of the 19 European Union countries which have adopted the euro. Our main task is to maintain price stability in the euro area and so preserve the purchasing power of the single currency.

# data[].attributes.headline
Een goede economiesite waar je per domein de nodige opgaven kunt vinden.

# data[].attributes.subject
Een goede economiesite waar je per domein de nodige opgaven kunt vinden.

# data[].attributes.attachment_link.description
D1: Spitsvondig tarief?+ antwoorden D2: Thriller in de prijzen + antwoorden D3: Slimme striplezer + antwoorden D4: Vrije huren + antwoorden D5: Fantasia Air + antwoorden D6: Betaald voetbal kijken + antwoorden D7: De prijs van lekker bruin + antwoorden D8: Kiezen uit de marketingmix + antwoorden D9: Zonnepanelen, wie krijgt subsidie?

# data[].attributes.body
snap je het al

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De gemeente Rotterdam heeft in 2017 besloten om miljoenen euro's te investeren in een nieuw voetbalstadion in Rotterdam-Zuid.
De plaatselijke voetbalclub heeft een contract getekend waarin de maandelijkse huur wordt afgesproken.

Na een veelbelovende start verloopt de rest van het seizoen 2018/2019 dramatisch. De club degradeert en verlies haar belangrijkste inkomstenbronnen.
Om te kunnen overleven wil de club de maandelijkse huur voor het stadion halveren.

Een lokale partij in de gemeente vindt dat de club eerst maar eens de salarissen van de spelers moet aanpassen en niet haar problemen moet afwentelen op de gemeente.

# data[].attributes.attachment_link.description
De gemeente Rotterdam heeft in 2017 besloten om miljoenen euro's te investeren in een nieuw voetbalstadion in Rotterdam-Zuid. De plaatselijke voetbalclub heeft een contract getekend waarin de maandelijkse huur wordt afgesproken. Na een veelbelovende start verloopt de rest van het seizoen 2018/2019 dramatisch. De club degradeert en verlies haar belangrijkste inkomstenbronnen.

# data[].attributes.attachment_link.description
dreschler.net is een website voor leerlingen economie

# data[].attributes.body
Dit document is onderdeel van de examenbundel van economielokaal. Het domein markt is er volledig uitgewerkt (met opgaven)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Domein D, Markt

De kandidaat kan in contexten analyseren dat keuzes en ruil die plaatsvinden worden gecoördineerd via de markt. Prijsvorming is het coördinatiemechanisme waarmee vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. De manier waarop prijsvorming plaatsvindt is afhankelijk van de marktstructuur (marktvormen) en heeft gevolgen voor toetreding, welvaart en economische politiek.

# data[].attributes.attachment_link.description
De kandidaat kan in contexten analyseren dat keuzes en ruil die plaatsvinden worden gecoördineerd via de markt. Prijsvorming is het coördinatiemechanisme waarmee vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. De manier waarop prijsvorming plaatsvindt is afhankelijk van de marktstructuur (marktvormen) en heeft gevolgen voor toetreding, welvaart en economische politiek.

# data[].attributes.body
In een vergadering van de ECB is vandaag besloten het opkoopprogramma te halveren.....€ 30 mrd in plaats van € 60 miljard aan schulden opkopen. Het gaat er om vertrouwen in de economie te houden/krijgen......

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Europese Centrale Bank (ECB) verlaagt zijn opkoopbeleid per 2018 met de helft. De bank maakt echter geen aanpassingen in zijn huidige rentebeleid.

Dat maakt de ECB donderdag bekend na zijn beleidsvergadering.

De ECB halveert zijn opkoopbeleid per januari 2018 naar 30 miljard euro per maand. Volgens ECB-president Mario Draghi is dit mogelijk nu het economisch herstel een feit is.

Open einde

De bank hanteert voorlopig een "open einde" voor zijn opkoopprogramma. Tot september 2018 gaat het programma door, en "indien nodig" tot later. Zelfs een vergroting van het maandelijkse opkoopbedrag behoort nog tot de opties.

Draghi stelt dat er tijdens de ECB-vergadering donderdag geen ander scenario is besproken dan het huidige. Toch stelt hij ook dat de beslissing tot de huidige halvering niet "unaniem" was. Over details zouden ze bij de ECB van mening hebben verschild. Wel zou de meerderheid van de bankiers voor zo'n "open einde" hebben gekozen. Analisten gingen al uit van een besluit tot het geleidelijk afbouwen van het opkoopprogramma per januari 2018.

Rente

De ECB houdt de rentestanden voorlopig onveranderd. Een verhoging ligt volgens Draghi nog "ver voorbij de horizon" en de ECB verwacht de tarieven nog "voor langere tijd" zo te houden.

De herfinancieringsrente, het tarief waartegen banken geld lenen, blijft hiermee staan op 0 procent. Al sinds begin 2016 staat de rente op dit niveau. Dit betekent dat banken renteloos geld kunnen lenen. Zij kunnen op hun beurt eenvoudig kapitaal uitlenen aan consumenten en bedrijven.

Om te voorkomen dat banken geld oppotten in plaats van spenderen, is de vergoeding die banken krijgen om bij de ECB geld te stallen momenteel negatief. Deze depositorente blijft staan op -0,4 procent. Banken moeten hierdoor betalen om geld te stallen bij de centrale bank van Europa.

Opkoopprogramma

De ECB blijft nog tot eind dit jaar maandelijks 60 miljard euro aan staatsobligaties opkopen van eurolanden. Doordat lokale banken met dit kapitaal voordelig kunnen lenen aan bedrijven, kunnen ondernemingen extra investeringen doen, is het idee. De bank probeert de groei in de eurozone hiermee te verhogen, de werkloosheid tegen te gaan en de inflatie te bevorderen.

Met de groei zit het voorlopig wel goed. De ECB ging afgelopen maand nog uit van een economische groei in de eurozone van 2,2 procent dit jaar. Ook neemt de werkloosheid af in de eurozone.

"Het monetaire beleid heeft bijgedragen aan de totstandkoming van meer dan zeven miljoen banen in vier jaar", benadrukt Draghi. Wel stelt hij met "grote aandacht" naar de politieke instabiliteit in Spanje te kijken, dat te maken heeft met een om onafhankelijkheid strijdend Catalonië.

De inflatie blijft voorlopig wel een probleem. De ECB probeert deze met het opkoopbeleid richting 2 procent te krijgen, een percentage dat als economisch gezond wordt gezien door de bank. De bank haalt dit doel bijlange na niet. De ECB gaat uit van een inflatie van 1,5 procent dit jaar en van 1,2 procent in 2018.

De ECB is er met zijn beleid in ieder geval wel in geslaagd om deflatie, dus een daling van het prijsniveau, te voorkomen. Draghi stelt dat het opkoopprogramma door dat lage inflatiepeil relevant blijft. Hij verwacht nog steeds dat het tij binnenkort zal keren voor de inflatie.

Kritiek

Onder kenners wordt al vanaf het begin in 2015 gediscussieerd over het nut en de veiligheid van het opkoopprogramma. Naast de matige resultaten over de inflatie, wijzen critici op het feit dat het opkoopprogramma mogelijk kan leiden tot zeepbelvorming.

Daarnaast raakt de ECB door de voorraad staatsschulden heen; de bank heeft al voor meer dan 2 biljoen aan obligaties van overheden en bedrijven opgekocht. Draghi noemt zijn programma zelf echter "flexibel genoeg" om met deze "limiteringen" om te kunnen gaan.

Voor welke regio's de ECB precies zijn opkoopprogramma zal stilleggen, is volgens Draghi nog niet besproken. Het ligt voor de hand dat landen als Nederland, Duitsland en Frankrijk hiertoe behoren, aangezien zij over nog relatief weinig schuldpapieren bezitten.

Sterke euro

Wat een stijging van de inflatie mogelijk ook in de weg zit is de koers van euro, die dit jaar een sprong naar boven maakte. Mede door de Brexit en de verkiezing van de omstreden Donald Trump als president van de Verenigde Staten, zijn de pond en dollar gedaald ten opzichte van de euro.

Europese exporteurs krijgen hierdoor te maken met duurdere producten, waardoor zij hun concurrentiepositie zien verslechteren. Wel daalt de koers van de euro deze maand weer iets.

Ook de matige loonstijging in de eurozone kan van invloed zijn op het stagneren van de inflatie. Doordat consumenten hierdoor minder kunnen uitgeven, stijgt de vraag niet zo hard als zou kunnen. In Nederland pleiten zowel DNB-president Klaas Knot, werkgeversbond VNO-NCW als legio ondernemers voor een loonstijging.

Beurs

De AEX maakte na het besluit van de ECB een kleine sprong, net als andere beurzen in Europa. Beleggers lijken hiermee aan te geven dat zij tevreden zijn met de geleidelijke terugschroeving van het opkoopbeleid.

De koers van de euro daalde, net als de rentes op Europese staatsobligaties. Draghi noemt deze marktreactie "gematigd" en ziet daarin de bevestiging dat de communicatie van de ECB naar buiten goed is geweest.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Europese Centrale Bank (ECB) verlaagt zijn opkoopbeleid per 2018 met de helft. De bank maakt echter geen aanpassingen in zijn huidige rentebeleid. Dat maakt de ECB donderdag bekend na zijn beleidsvergadering. De ECB halveert zijn opkoopbeleid per januari 2018 naar 30 miljard euro per maand.

# data[].attributes.body
koersstijging na koersstijging

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ja, je leest het goed: 10 dagen geleden sloot de koers boven de 5.000 dollar, inmiddels zitten we alweer 1.000 dollar hoger.

De koers van de Bitcoin heeft de weg omhoog weer gevonden. In augustus ging de cryptocurrency voor het eerst door de grens van 4.000 dollar en niet zo lang geleden noteerden we 5.100 dollar als het nieuwe record. Zaterdag werd opnieuw een record gevestigd van meer dan 6.100 dollar.

De waarde van de Bitcoin is dit jaar met meer dan 500 procent gestegen, meer dan welke valuta of aandelen dan ook. Toch blijft de koers alles behalve stabiel: op sommige dagen stijgt de digitale munt zomaar 25 procent in waarde om vervolgens net zo hard weer onderuit te gaan. Weet dus waar je aan begint als je wilt investeren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bitcoin heel even meer dan 6.100 (!) dollar waard

# data[].attributes.attachment_link.description
Ja, je leest het goed: 10 dagen geleden sloot de koers boven de 5.000 dollar, inmiddels zitten we alweer 1.000 dollar hoger. De koers van de Bitcoin heeft de weg omhoog weer gevonden. In augustus ging de cryptocurrency voor het eerst door de grens van 4.000 dollar en niet zo lang geleden noteerden we 5.100 dollar als het nieuwe record.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Met de eigen fabriek in China hoopt Tesla beter te kunnen profiteren van de snelgroeiende markt voor elektrisch aangedreven voertuigen in het Aziatische land. Tesla zou met de locatie onder meer de productiekosten voor de auto's fors omlaag kunnen brengen.

Dat de auto's in China worden gemaakt, betekent waarschijnlijk niet dat Tesla de extra belasting die geldt als invoertarief van 25 procent zal ontlopen. De partijen zouden nog werken aan de details van de overeenkomst en wilden tegen de krant niet op de kwestie reageren.

Tesla had eerder dit jaar al aangekondigd werk te zullen maken van een productielocatie in China en beloofde destijds voor het einde van het jaar met concretere plannen te komen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de eigen fabriek in China hoopt Tesla beter te kunnen profiteren van de snelgroeiende markt voor elektrisch aangedreven voertuigen in het Aziatische land. Tesla zou met de locatie onder meer de productiekosten voor de auto's fors omlaag kunnen brengen.

# data[].attributes.body
en de oneven pagina's

# data[].attributes.body
In deze padlet staan de gescande samenvattingen van Suzan. Het gaat om 2 documenten....in het ene document staan de oneven pagina's...in de andere de even pagina's. Veel succes in de voorbereiding op je se .......en natuurlijk een goede vakantie!

# data[].attributes.body
een verbandenschema

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We kunnen de macro-economische verbanden die samenhangen met wisselkoers en rente schematisch samenvatten op de volgende wijze:

Een + staat voor een positief verband (een stijging leidt tot een stijging of een daling leidt tot een daling)
Een - staat voor een negatief verband (een stijging leidt tot een daling of andersom)

Consumptie &
Investeringen

Productie

Zowel consumptiegoederen als investeringsgoederen moeten gemaakt worden. Minder kopen betekent dus automatisch minder produceren.

# data[].attributes.attachment_link.description
We kunnen de macro-economische verbanden die samenhangen met wisselkoers en rente schematisch samenvatten op de volgende wijze: Een + staat voor een positief verband (een stijging leidt tot een stijging of een daling leidt tot een daling) Een - staat voor een negatief verband (een stijging leidt tot een daling of andersom)

# data[].attributes.body
samenvatting en opgaven

# data[].attributes.headline
de bitcoin ...een stukje recente economische geschiedenis 

# data[].attributes.subject
de bitcoin ...een stukje recente economische geschiedenis 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bitcoins. Iedereen heeft het er tegenwoordig over, maar hoeveel mensen weten wat een Bitcoin daadwerkelijk is? Of hoe ze worden 'gemaakt'? Eén ding is duidelijk en dat is dat de waarde van deze digitale valuta de afgelopen maanden enorm is gestegen. Met wat ups en downs staat-ie nu op zo'n 575 euro. Dit verschilt elke seconde, dus neem hier een kijkje voor de meest recente waarde. De verdeling van de Bitcoins is ook behoorlijk scheef. Vorige week werd bekend gemaakt dat de helft in handen is van 927 mensen.

Mensen gaan ook niet helemaal zuinig met hun Bitcoins om. Een man gooide namelijk zijn harde schijf met 5,5 miljoen euro aan Bitcoins per ongeluk weg. Maar Bitcoins zijn niet iets van de laatste maanden. Ze bestaan al een aantal jaar. Om meer te weten te komen over het bestaan van deze populaire digitale valuta hebben de guys van Visual Capitalist de geschiedenis in een handige infographic weergegeven. Wat zijn Bitcoins, hoe werken Bitcoins en waar komen ze vandaan zijn vraagstukken die kort en bondig worden besproken. Check it out als je meer over Bitcoins wil weten!

# data[].attributes.attachment_link.title
De korte, maar mooie geschiedenis van de Bitcoin - WANT

# data[].attributes.attachment_link.description
Bitcoins. Iedereen heeft het er tegenwoordig over, maar hoeveel mensen weten wat een Bitcoin daadwerkelijk is? Of hoe ze worden 'gemaakt'? Eén ding is duidelijk en dat is dat de waarde van deze digitale valuta de afgelopen maanden enorm is gestegen. Met wat ups en downs staat-ie nu op zo'n 575 euro.

# data[].attributes.body
Het blijft een raar fenomeen ...geld

# data[].attributes.attachment_link.description
Pareto-optimaal Pareto-optimale uitkomst illustreren met verschil tussen volkomen concurrentie en monopolie .Besproken wordt onder andere: wat is Pareto-efficiënt/ optimaalsurplussen bij volkomen concurrentie en monopoliewelvaartsverlies door monopolie Voorbeeldweergave

# data[].attributes.body
ErfHoe vergrijzing onze pensioenen onbetaalbaar lijkt te maken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vergrijzing zorgt voor financiële problemen voor de overheid. We weten het al lang, maar sinds enkele jaren is er geen ontkomen meer aan. Ingrijpen is noodzakelijk geworden.
Bovendien heeft Nederland, volgens het laatste OESO-rapport, ook een probleem met de lage participatiegraad van vrouwen op de arbeidsmarkt en zorgt ook de daling van de rente voor extra problemen.

Om de huidige overheidsvoorzieningen op niveau te houden, zou eigenlijk het financieringstekort op korte termijn moeten veranderen in een fors financieringsoverschot.

# data[].attributes.attachment_link.description
Vraag 1 Vergrijzing zorgt voor financiële problemen voor de overheid. We weten het al lang, maar sinds enkele jaren is er geen ontkomen meer aan. Ingrijpen is noodzakelijk geworden.

# data[].attributes.headline
Ruilen over de tijd volgens economielokaal

# data[].attributes.subject
Ruilen over de tijd volgens economielokaal

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De overheid schuift ook met geld. Niet alleen tussen mensen, maar ook over de tijd.
[...]

In de loop van je leven heb je te maken met behoeftes en uitgaven die niet altijd samenvallen met het inkomen dat je op dat moment verdient. Voor veel mensen ziet het verloop van inkomsten, uitgaven gedurende [...]

Investeren is het aanschaffen van kapitaalgoederen (productiemiddelen) door bedrijven of de overheid.

Pas op:
In het dagelijks taalgebruik wordt het begrip investeren ook vaak gebruik voor gewone burgers (consumenten). Als bijvoorbeeld [...]

Inflatie is een stijging van het algemeen prijspeil.

Als er sprake is van inflatie zijn de prijzen (gemiddeld) gestegen. Daardoor kun je met eenzelfde hoeveelheid geld minder goederen kopen.

De waarde van geld kan worden afgemeten aan het [...]

Koopkracht is het inkomen uitgedrukt in de hoeveelheid goederen die ermee gekocht kan worden. [...]

Wanneer je 5% spaarrente krijgt bij de bank, klinkt dat best aardig. Wanneer je echter weet dat de prijzen in een jaar óók met 5% stijgen, verdien je eigenlijk niets met sparen. Je kunt immers [...]

De overheidsfinanciën hebben grote invloed op iedere burger. Iedereen in Nederland betaalt op de een of andere wijze wel aan de overheid. Of het nu gaat om de BTW op een patatje of de inkomstenbelasting [...]

Het financieringstekort geeft het bedrag aan waarmee de staatsschuld in een jaar toeneemt.

Meestal wordt het financieringstekort omschreven met de berekening: begrotingstekort - aflossingen

Bijvoorbeeld:
als in 2011 van de overheid bekend is[...]

De vermogensmarkt is het geheel van vraag naar en aanbod van financiële middelen.
De prijs op deze markt: rente.

Onderstaand schema geeft een overzicht van de verschillende deelmarkten die op de vermogensmarkt worden [...]

De kapitaalmarkt is het geheel van vraag naar en aanbod van financiële middelen met een lange looptijd*. [...]

Na de Tweede Wereldoorlog voerde de Nederlandse regering tal van uitkeringen in. Eén van deze uitkeringen was een pensioen voor iedere Nederlander: een wet die in 1957 werd omgebouwd tot de AOW. [...]

De dekkingsgraad van een pensioenfonds geeft een beeld van de mate waarin het pensioenfonds in staat geacht wordt om in de toekomst aan hun verplichtingen te kunnen voldoen.
Formule: [...]

Het kapitaaldekkingsstelsel is een stelsel waarbij de uitkering betaald wordt uit belegde premies die door de werkenden zélf werden gespaard.

Een belangrijk praktijkvoorbeeld [...]

Een waardevaste uitkering houdt in dat de koopkracht van de uitkering constant gehouden wordt door de uitkering jaarlijks aan te passen aan de hoogte van de inflatie.
Bijvoorbeeld:

# data[].attributes.attachment_link.description
De overheid schuift ook met geld. Niet alleen tussen mensen, maar ook over de tijd. [...] In de loop van je leven heb je te maken met behoeftes en uitgaven die niet altijd samenvallen met het inkomen dat je op dat moment verdient. Voor veel mensen ziet het verloop van inkomsten, uitgaven gedurende [...]

# data[].attributes.body
Ook deze methode geeft goede samenvattingen van de examenstof economie voor het VWO