# data[].attributes.headline
Quen puidera namorala, Álvaro Cunqueiro (musicada por Rosa Cedrón)

# data[].attributes.subject
Quen puidera namorala, Álvaro Cunqueiro (musicada por Rosa Cedrón)

# data[].attributes.body
Neotrobadorismo

# data[].attributes.attachment_link.title
Rosa Cedrón - Quen poidera namorala | Terceiro solpor de Son & Sal

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
as mellores series galegas e toda a produción propia de galicia

# data[].attributes.attachment_link.title
Manuel Antonio. Letras galegas 1979 | CRTVG

# data[].attributes.body
Creacionismo

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
as mellores series galegas e toda a produción propia de galicia

# data[].attributes.attachment_link.title
"De catro a catro" de Manuel Antonio | CRTVG

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Published on

Selección de caligramas e colaxes elaborada como apoio para o Certame de Poesía Visual convocado polo Clube da Lingua, o Dpto. de Lingua Galega e a Biblioteca do IES de Porto do Son (abril 2010).http://etikeles.blogaliza.org/2010/04/15/certame-de-poesia-visual-letras-galegas-2010/ e http://linguason.blogaliza.org/

1. 1. Compilación de caligramas e colaxes Concurso de Poesía Visual Uxío Novoneyra 2010 Dpto. de Lingua Galega / ENDL / Biblioteca Román Cerqueiro Landín e Sonia Ces García Abril 2010 - IES de Porto do Son

2. 2. Un caligrama é un poema escrito de tal xeito que o texto fai un debuxo que, polo xeral, garda relación co contido dos versos. É un tipo de poesía composta para mirar e contemplar ademais de ler, por iso falamos de poesía visual. Os caligramas popularizáronse coas Vangardas de comezos do séc. XX e, concretamente, co Cubismo, o Creacionismo e o Ultraísmo. O poeta cubista francés Guillaume Apollinaire foi un famoso creador de caligramas. Na seguinte selección podedes ler e ver uns cantos caligramas seus, xunto con outros que agardamos que estimulen a vosa creación. M. Millán, Ciudad entre la bruma impertinente (http://millancascallo.blogspot.com) .

3. 3. " Il pleut", Guillaume Apollinaire " O surtidor e a pomba apuñalada", Guillaume Apollinaire

4. 4. " Poemas da paz e da guerra", Guillaume Apollinaire " Caligrama", Guillaume Apollinaire

5. 5. Li-pó y otros poemas (fragmento), Juan José Tablada " Camino paralelo", Vicente Huidobro

6. 6. " Vaixel", Joan Salvat Papasseit " Les formigues", Joan Salvat Papasseit

7. 7. " Girándula", Guillermo de Torre " Cabellera", Guillermo de Torre

8. 8. Keit Vargas " Péndulo", Ernesto M. De Melo e Castro

9. 9. Caligrama do colectivo poético Ronseltz representando o tráfico de droga na ría. " Excelsior", en Foulas Manuel Antonio

10. 10. E, no seu ano, non esquecemos a forza das caligrafías e dos caligramas de Uxío Novoneyra, o Poeta do Courel. Máis caligramas de Novoneyra en: http://www.youtube.com/watch?v=QwyuV0N5VjY http://www.youtube.com/watch?v=QwyuV0N5VjY

11. 11. Agora tócavos a vós. Que é difícil? Non tedes máis que achegarvos aos poemas e á figura de Uxío Novoneyra e as ideas irán fluíndo sobre o papel. Botádelle unha ollada ao que xa fixeron noutros colexios e institutos galegos mozos e mozas de todas as idades. Blogue do Departamento de Lingua Galega e Literatura do CPI Camiño de Santiago do Pino: http://legal-ego.blogspot.com/

12. 13. O alumnado de 4º da ESO do IES As ínsuas de Muros elaborou os seguintes caligramas: http://centros.edu.xunta.es/iesasinsuas/galeria/displayimage.php?album=17&pos=4

13. 14. Caligramas premiados no Iª Concurso de Caligramas da Biblioteca do IES Río Cabe de Monforte (alumnos/as do 2º ciclo da ESO)

14. 15. E o escritor Modesto Fraga amósanos estes caligramas do alumnado de Primeria do CEIP Ramón Cabanillas de Santiago de Compostela

15. 16. Caligramas para navegar e caligramas de moitas cores Caligramas para marcar o paso do tempo (CEIP de Aguiño)

16. 17. A colaxe (fr. collage ) é unha técnica plástica consistente en pegar sobre un soporte diversos materiais, como papel, pel, tea, etc. estruturadas libremente e con formas, calidades e cores variadas, presentados todos como unha unidade. Aplícase, sobre todo, á pintura pero pode empregarse en calquera outra manifestación artística. Considérase que Picasso e Georges Braque son os pais desta técnica. Unha colaxe poética é unha composición formada por versos e palabras de diversos textos que poden ir acompañadas de debuxos e imaxes. A seguir, incluímos algunhas colaxes de autores coñecidos e doutros que xa dende moi novos se inician nesta técnica artística. Natureza morta cadeira de reixa (1912), Picasso

17. 18. 1920 - O movemento Dadá. Tristan Tzara

18. 19. Estibaliz Espinosa: http://estibalizes.files.wordpress.com

19. 20. María Lado: casatlantica.blogaliza.org Poema dadaísta elaborado polo alumnado de 4º da ESO do CPI de Cuntis seguindo a técnica dadaísta dos recortes de xornal

20. 21. Ana Cibeira:www.anacibeira.blogspot.com Úrsula Casado (4º ESO) IES Lagoa de Antela Xinzo da Limia Pepe Cáccamo, "Underwood"

21. 22. I Certame de Poemas ilustrados, alumnado do 1º ciclo da ESO. Biblioteca IES Río Cabe. Concurso de "Poesía de pega", Biblioteca do IES Río Cabe.

22. 23. CEIP Bouza Brey de Ponteareas " Romance do Pescador Peleriño", de Álvarez Blázquez, poema ilustrado do alumnado de 2º ciclo de EP do CEIP Bouza Brey de Ponteareas Asociación Cultural Adellís de Silleda sobre Cousas , de Castelao.

# data[].attributes.attachment_link.title
Escolma de caligramas e colaxes IES de Porto do Son

# data[].attributes.attachment_link.description
Published on Selección de caligramas e colaxes elaborada como apoio para o Certame de Poesía Visual convocado polo Clube da Lingua, o Dpto. de Lingua Galega e a Biblioteca do IES de Porto do Son (abril 2010).http://etikeles.blogaliza.org/2010/04/15/certame-de-poesia-visual-letras-galegas-2010/ e http://linguason.blogaliza.org/ 1. Compilación de caligramas e colaxes Concurso de Poesía Visual Uxío Novoneyra 2010 Dpto.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Published on

1. 1. A POESÍA DE VANGARDA.CARACTERÍSTICAS, AUTORES E OBRAS REPRESENTATIVAS

2. 2. CONTEXTO HISTÓRICO-SOCIAL.- EUROPA- 1º TERZO DO S. XX Anos de tensións:1.Políticas (I Guerra Mundial. Revolución Bolchevique. Mov. fascistas en Italia e Alemaña). Aparición de novos estados pola desaparición do imperio austro-húngaro e a caída dos tsares.2. Económicas (crack do 1929)3. Sociais (entre burguesía e proletariado).- GALICIA - 1º TERZO DO S. XX1. Emigración2. Agrarismo3. Nacionalismo

3. 3. ¿QUE SON AS VANGARDAS?* Orixe: do termo "avant garde", do francés, relacionado coa táctica militar e que define unha actitude de risco, exploración e innovación.* Movementos estéticos (ISMOS) que, no primeiro terzo do século XX, manifestan a crise dos valores culturais burgueses, cuestionan a harmonía e destrúen a percepción tradicional da realidade, alterando formas, cores, imaxes, linguaxe...Tentan, pois, abrir novos camiños artísticos, ao marxe da tradición.* Definen a expresión artística como algo autónomo, sen vinculación co mundo real; de aí que o artista sexa como un pequeno deus. Antisentimentalismo. Innovación na linguaxe poética.* Busca obsesiva da ORIXINALIDADE, facendo da REBELDÍA, EXPERIMENTALIDADE e a LIBERDADE CREATIVA as súas razóns de ser. Hai, polo tanto, un gran inconformismo e desexo de renovación.* Desenvolvemento rápido. Efémeros.* Abranguen distintas manifestacións artísticas (pintura, escultura, cine...).* Fundamentais os textos programáticos (manifestos), nos que se expoñen os principios que han de guiar a creación artística. De carácter dogmático (os seus postulados son os únicos válidos) e afán provocador (abolir todas as normas e convencións artísticas anteriores).* Nacen nos países máis prósperos e modernos (Francia, Alemaña, Inglaterra).

4. 4. FUTURISMO* Principal representante: o italiano Marinetti publica o manifesto en 1909. Defensor do fascismo (militarismo, patriotismo e a guerra como medios para "purificar" o mundo).* Oposición á exaltación dos sentimentos, propoñendo a celebración do progreso técnico: a máquina convértese en ideal de beleza, exaltándose o automóbil, a velocidade, o ruído...* Estilo rápido e dinámico (eliminación de adxectivos e adverbios). Innovacións tipográficas (sen puntuación). Ruptura da sintaxe.

5. 5. Deus vehemente dunha raza de aceiro,automóbil ebrio de espazo,que choras cheo de angustia, co freo nos dentesestridentes!Oh formidable monstro xaponés de ollosde fragua,nutrido de lapas e aceites minerais,famento de horizontes e presas sideraiso teu corazón expándese no seu taf-tafdiabólicoque os teus rexos pneumáticos se inchenpara as danzasque bailen polas brancas estradas do mundo.solto, por fin, as túas bridas metálicas...Lánzastecon embriaguez ao Infinito liberador Marinetti

6. 6. CUBISMO* Aparece primeiro en pintura ( Las señoritas de Avignon, de Picasso), e logo foi, Guillerme Apollianire quen o trasladou á literatura, partindo dos presupostos futuristas.* Descomponse a realidade para volvela reconstruír xeometricamente.* Propuxo unha nova disposición tipográfica do poema, creando poemas visuais como os caligramas (composicións que adoptan a forma dos temas que trata).

7. 7. TAMARA DE LEMPICKAPintora vinculada co movemento vangardista, formándose en París con artistas de filiación cubista.

8. 8. TAMARA DE LEMPICKA

9. 9. DADAÍSMO* Creador: Tristán Tzara.* Orixe do termo: escollido ao azar abrindo un dicionario cun coitelo. Tamén se di que dadá é o nome elixido porque en francés explícase como palabra infantil usada cando se comeza a balbucir.* Negación absoluta de todo para que se tome conciencia do absurdo que é o mundo (a lóxica, a utilidade da arte e a cultura, a capacidade comunicativa da linguaxe e ata as súas propias doutrinas).* Caracterizado pola linguaxe incoherente, o seu sentido do humor e a súa provocación.* O seu procedemento de creación é o collage arbitrario.* Prepara o terreo ao surrealismo, pois non propón outra alternativa que o caos e o absurdo.

10. 10. Para facer un poema dadaístaColla un xornal.Colla unhas tesoiras.Escolla no xornal un artigo da lonxitude queconta darlle ao poema.Recorte o artigo.Recorte con coidado cada unha daspalabras que forman o artigo e métaasnunha bolsa.Axítea suavemente. Agora saque cadarecorte un tras doutro. Copieconcienzudamente na orde na que saíran dabolsa. O poema semellarase a vostede. E évostede un escritor infinitamente orixinal edunha sensibilidade fascinante, aínda queincomprendida polo vulgo.

11. 11. Man Ray e Tristan Tzara

12. 12. Man Ray- El violin de Ingres-1921

13. 13. MARCEL DUCHAMP

14. 14. Marcel Duchamp-1919

15. 15. CREACIONISMO E ULTRAÍSMO* Vicente Huidobro é o iniciador do creacionismo. "A Arte é unha cousa e a Natureza é outra; a emoción do poema debe nacer unicamente da virtude creadora; hai que facer un poema como a natureza fai unha árbore".* O poeta debe actuar como un pequeno deus e crear unha nova realidade.* O poema créase pola xustaposición de imaxes, baseadas en relacións arbitrarias, pero que teñen unha lóxica interna e razoada (gran influencia en Manuel Antonio).* Ultraísmo: nace en España. Os seus principais cultivadores foron Guillermo de la Torre e Borges.* Caracterízase polo seu gusto pola metáfora, evitar formas métricas tradicionais, disposición especial do verso, etc...

16. 16. SURREALISMO* Gran movemento vangardista de todo o século XX. Tivo unha grande transcendencia e seguiron producíndose manifestacións neosurrealistas en diversos escritores, sobre todo, poetas (Neruda, García Lorca, Alberti...).* André Breton publica no 1924 o Primeiro Manifesto, que pretende ser unha revolución integral cuxo lema sería "transformar a vida", mediante a liberación do home e a súa capacidade creadora.* Parte da psicoanálise de Freud (soños e alucinacións convértense en material poético).* Importancia de liberar o ser humano das cadeas impostas pola razón, pola moral tradicional e os costumes sociais.* A liberación do subconsciente esixe o uso de técnicas diversas como: ESCRITURA AUTOMÁTICA, é dicir, sen reflexión, o collage dadaísta, a interpretación de soños, asociacións libres e inesperadas de palabras...* Temática: a fantasía, o erotismo, o infantil, o demencial, o predominio do onírico...* É un ismo que se estende desde a literatura á pintura (Salvador Dalí, Magritte...)

17. 17. RENÉ MAGRITTE

18. 18. RENÉ MAGRITTE

19. 19. Salvador Dalí

20. 20. Salvador Dalí

21. 21. Le roy soleil- Dalí (frasco perfume)-1945

22. 22. A VANGARDA EN GALICIA* Os movementos de vangarda europeos influíron na literatura, pero tamén na pintura galega.* Entre os anos 20 e 30 xorden os pintores coñecidos como "Os novos".* Destacan Maside, Laxeiro, Seoane, Colmeiro ou Maruja Mallo, entre outros.

23. 23. Colmeiro: Despedida

24. 24. Seoane: Mulleres na praia

25. 25. Maside:Festa

26. 26. Maruja Mallo: Guía postal de Lugo

27. 27. PROBLEMÁTICA DAS VANGARDAS LITERARIAS EN GALICIA Difusión lenta e escasa polo carácter periférico e non normalizado da nosa Vangarda enxebre: ambiente literatura literario novo, onde a influencia destes discursos literarios renovadores está matizada pola tradición Reaccionar contra a tradición era romper co pasado máis recente, co galeguismo. Ademais, só o feito de escribir en galego xa era un compromiso

28. 28. XERACIÓN DO 22 Xeración do 25 NovecentistasRepresentan unha Nacen arredor de 1900. Amado Carballopoética de ruptura Autodidactas Álvaro Cunqueiro e renovación Individualistasfronte á tradición Bouza Brey Orixe burguesa máis inmediata. Galeguistas Rafael Dieste Influídos polas Manuel Antonio vangardas europeas.

29. 29. ¿COMO SE DAN A COÑECER? Máis Alá (Manuel Antonio e Álvaro Cebreiro)- manifesto estético e político: Alfar, - Crítica do pasado (devanceiros) e presente Danse a coñecer a Ronsel, da literatura galega (vellos e ruralistas). través de revistas(efémeras, bilingües Cristal, - Defensa dos novose cosmopolitas) e un Resol, modelos estéticos e da liberdade creativa, manifesto (¡"Máis alá!") Yunque, baseándose na individualidade e orixinalidade. Papel de - Defensa da lingua galega. color... - Chamada á rebeldía da mocidade.

30. 30. TENDENCIAS VANGARDISTAS NA LITERATURA GALEGA NEOTROBADORISMO VANGARDA PURA HILOZOÍSMO Reformulación da lírica Ruptura coa tradición e profana medieval, Poesía sinxela e breve. asimilación das influencias deespecialmente a cantiga de Métrica e rima popular. distintos ismos europeos.amigo, mesturando temas e recursos propios deste Personificación da Cunqueiro (surrealismo e xénero con outros máis cubismo) natureza. vangardistas (imaxes) Euxenio Montes (ultraísmo) Imaxes e recursos Cunqueiro (Cantiga nova M. Luís Acuña (cubismo) que se chama riveira) vangardistas. Manuel AntonioBouza Brey (Nao senlleira) Amado Carballo (Proel) (creacionismo)

31. 31. MANUEL ANTONIO

32. 32. Un singular artista de vangarda ANTI- COMPROMISO RUPTURISTA ACADEMICISTA NACIONALISTAINCONFORMISTA AVENTUREIRO SIMPATÍA REBELDE ANARQUISTA

33. 33. EVOLUCIÓN LITERARIAEtapa de formaciónAlgún poema civil e influencias modernistas.Etapa de ruptura vangardistaImaxes e sintaxe rupturista con afán de evitar a representaciónmimética da realidade. Con anacos do meu interior, Foulas,Sempre e máis dispois, DE CATRO A CATRO.Etapa de retrocesoAusencia de experimentación formal e temática.Viladomar.

34. 34. POÉTICA MANUELANTONIANA Imaxes independentes da Ausencia de argumento. realidade. MAR Fondo existencial. ORIXINALIDADE Asimilación dos ismos, non imitación Nin imitou nin foi imitado

35. 35. INFLUENCIAS VANGARDISTAS Léxico estranxeiro Espazos en branco Léxico científico e tecnolóxico. Imaxe polipétala Disposición dos versos CREACIONISMO CUBISMO FUTURISMO Ausencia de rima. Parodia da Perspectiva tradición xeométrica da romántica realidade. Discursos distintos ao poético

36. 36. IMAXE POLIPÉTALAA noiva goletaenloitada de brancoque cose rotas esquencidasacena no vento as súas velascomo ese pano das despedidas

37. 37. "DE CATRO A CATRO"

38. 38. INTERPRETACIÓNS Viaxe marítima real, con oportunidades para a introspección e a identificación coa paisaxe mariña: 1º poema:"Intencións".Ilusión 2º-18º: Travesía marcada pola monotonía e soidade. Dúas paradas en terra. 19ª poema: "Adeus". Saudade polo mundo deixado atrás. Están presentes todos os elementos da experiencia marítima, pero o barco non navega, de aí o estatismo e a quietude. Viaxe polo interior dunha voz lírica náufraga e desamparada.

39. 39. TEMAS O Tempo real é imparable e monótono. O tempo O Mar , falto de persoal só existe no colorido e estacións, interior do eu lírico e serve para Visión está detido, dando a exteriorizar osdesilusionada da sensación de que o sentimentos e vivido se vai repetir, vida, que se vivencias. Escenario sen posibilidade demanifesta nunha de silencio, soidade novas vivencias. e morte. eterna despedida do que o rodea.

40. 40. ARCIMBOLDO, artista renacentista admirado polos surrealistas

41. 41. AMADO CARBALLOPublicou en vida "Proel" e de xeito póstumo"O galo".

42. 42. AMADO CARBALLO: Características da súa obra* Lírica a medio camiño entre a tradición (da que toma o tema da paisaxe, apersonificación da natureza e das súas forzas presente desde a Idade Media e ogusto polo mundo da terra) e as vangardas (creación de novas imaxes).* Humanización da paisaxe mediante unha pintura impresionista cargada de coresamables, que lles dá aos poemas un aire sensorial e lúdico. A técnica que utilizapara describir as paisaxes asemélla-se á dun pintor naïf.* Sensorialidade como característica máis destacada. Imaxe, metáfora e símilimprímelles matices sensoriais aos seus poemas que non son outra cousa queinstantáneas paisaxísticas.* Mestura imaxes de raíz vangardista con metros e ritmos populares para ofrecerdeste xeito unha visión plástica, e animada, da paisaxe.* Ausencia de artificios sintácticos, brevidade nos períodos e uso de oraciónssimples.* Cosmopolitismo lingüístico con entrada de estranxeirismos* Influencia clara do Ultraísmo que impón a supresión do argumento, a anécdotae do sentimento xa que o poema debe ser a resposta instantánea a un estímulo.Instantaneismo,- brevida-de e riqueza imaxinista son características que o autorcomparte con esta corrente vangardista.* Neopopularismo que entronca cos primeiros Alberti e Lorca.

43. 43. O neotrobadorismo* Co nome de neotrobadorismo recoñecemos unha dirección da poesía contemporánea que propón unha relectura da lírica galego-portuguesa medieval, utilizando para isto os recursos estilísticos propios dos trobadores. Esta tendencia, tamén coñecida como Escola medievalista ou cancioneirista, está propiciada directamente polo coñecemento da existencia da tradición medieval a través dos estudos de Armando Cotarelo Valledor, e do traballo do profesor portuguésLapa publicado en 1929.* Deste xeito a volta aos cancioneiros representa tamén unha certa dignidade histórica para a nosa literatura, que atopa un esplendor no pasado fronte aos Séculos Escuros.

44. 44. O neotrobadorismo* O inciador da escola é Bouza Brey con Nao Senlleira(1933), aínda que o mesmo ano se publica Cantiga nova que se chama ribeira de Álvaro Cunqueiro, pero o primeiro é considerado o fundador posto que xa publicara poemas illados nesa liña.

45. 45. O neotrobadorismo* A tendencia adopta tres modalidades fundamentais: -A que recrea a atmosfera, os símbolos, as estruturas e procedementos paralelísticos. Representada por Bouza Brey e Cunqueiro. -A que usa fórmulas medievais, ben polo seu carácter falsamente popular ou exótico para construír imaxes vangardistas, ben pola súa expresividade lírica, inserida dentro da corrente neopopularista da vangarda. Son os seus representantes tamén Bouza Brey e Cunqueiro. -A que reproduce fielmente os modelos da poesía medieval. O mellor exemplo é Xosé Mª Álvarez Blázquez.

46. 46. O neotrobadorismo* As obras que podemos englobar dentro desta corrente son : Seis canciones del mar in moto antico (1941) de Filgueira Valverde, Poemas de ti e de min (1949 de Emilio e Xosé Mª Álvarez Blázquez), Cancioneiro de Monfero (1953) de Xosé Mª Álvarez Blázquez e Fabulario Novo (1952) de Manuel Cuña Novás entre outros.* Algúns críticos datan o seu final no ano 1953, coa obra de Xosé Mª Álvarez Blázquez Cancioneiro de Monfero, pero, posteriormente aínda foi cultivado por Manuel María, Novoneyra e Díaz Jácome.

47. 47. Bouza Brey* Fermín Bouza Brey é un poeta investigador da linguaxe, que pon o centro na perfección da palabra e no seu valor musical. Nao senlleira é o libro emblemático da súa poesía e o iniciador do neotrobadorismo. Componse de 20 poemas onde se pode ver o primeiro como unha declaración de principios ou intencións. Libro de temática variada vai estar estructurado en base a procedementos formais. Estas temáticas son: neotrobadorismo, temática mariñeira, cantigas cívicas de afirmación nacionalista e tres elexías.

48. 48. Bouza Brey* Nos poemas neotrobadoristas copia os seguintes procedementos da cantiga de amigo: conserva o enunciador lírico feminino, emprega o paralelismo como forma estrutura-do-ra do poema; o refrán; léxico dos cancioneiros e certo medievalismo onomástico. Seitura ve a luz en 1935, unha obra continuadora en moitos aspectos da súa produción anterior.

49. 49. BOUZA BREY

50. 50. ÁLVARO CUNQUEIROPublicou "Cantiga nova que se chama riveira"en 1933. Na posguerra publica "Dona docorpo delgado". Ademais escribiu douspoemarios de tendencia vangardista: "Mar aonorde" e "Poemas do si e do non".

51. 51. ÁLVARO CUNQUEIRONo niño novo do ventohai unha pomba dourada,meu amigo!Quén poidera namorala!Canta ao luar e ao menceren frauta de verde olivo.Quén poidera namorala,meu amigo!Ten áers de frol recente,cousas de recén casada,meu amigo!Quén poidera namorala!Tamén ten sombra de sombrae andar primeiro de río.quén poidera namorala,meu amigo! Cantiga nova que se chama Riveira, 1933.

# data[].attributes.attachment_link.description
Published on 1. A POESÍA DE VANGARDA.CARACTERÍSTICAS, AUTORES E OBRAS REPRESENTATIVAS 2. CONTEXTO HISTÓRICO-SOCIAL.- EUROPA- 1º TERZO DO S. XX Anos de tensións:1.Políticas (I Guerra Mundial. Revolución Bolchevique. Mov. fascistas en Italia e Alemaña). Aparición de novos estados pola desaparición do imperio austro-húngaro e a caída dos tsares.2. Económicas (crack do 1929)3.