# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Był jednym z najoryginalniejszych polskich twórców i myślicieli. Rozległością swoich zainteresowań i wszechstronnymi umiejętnościami mógłby zadziwić nawet dzisiaj.

Od zapomnienia ocalił twórczość Norwida Zenon Przesmycki, jeden z wybitnych krytyków modernizmu, redaktor „Chimery". Publikował nieznane dotąd rękopisy poety, dwukrotnie podjął trud wydania całego dorobku pisarza, niestety wybuch I wojny światowej, a potem wrzesień 1939 roku zniweczył plany Przesmyckiego.

Pisał wiersze, dramaty, poematy, nowele, traktaty i eseje. Uprawiał rzeźbę, rysunek, rytownictwo i medalierstwo. Malował akwarele i akwaforyty. Wykonywał litografie. Był znawcą muzyki. Tłumaczył Dantego, Szekspira, Byrona i innych pisarzy. Miał zdolności oratorskie i deklamatorskie.
Aż trudno uwierzyć, że epoka romantyzmu pogrążyła w niepamięć tak wybitnego i wszechstronnie utalentowanego twórcę. Zmarł samotny w przytułku św. Kazimierza w Ivry pod Paryżem. Jego prochy spoczęły w zbiorowej mogile.

Istotnie, Norwid dogłębnie odczuł obcość, a nawet wrogość współczesnych. Zarzucano mu „manierową niejasność myśli, obrazów i wyrazów". Kolejne publikacje powiększały tylko przepaść między poetą a czytelnikami. Jej przyczyn nale¿y poszukiwać nie tylko w niełatwej poetyce opartej na zawiłej symbolice, przemilczeniach i ironii, lecz równie¿ w postawie światopoglądowej artysty.

Norwid jako reprezentant drugiego pokolenia romantyków, którego młodość przypadła na lata po klęsce powstania listopadowego, miał nieco inne ni¿ jego wielcy poprzednicy spojrzenie na tak zwaną sprawę polską. Daleki był gloryfikacji narodowego męczeństwa, polemizował z wszechobecnym kultem bohaterszczyzny. Doceniając znaczenie trójcy wieszczów i zaszczytny tytuł ich spadkobiercy zarzucał im jednocześnie ignorancję spraw codzienności i zagadnień sztuki.

Twierdził, ¿e wiele istotnych tematów umknęło uwadze romantycznych wieszczów, chociaż rozumiał, ¿e stan ten był podyktowany i uzasadniony wy¿szą koniecznością historyczną. Przeczuwając kres romantyzmu, chciał się wyzwolić z romantycznego myślenia i wyjść naprzeciw problemom swoich czasów.

Pragnął tworzyć „literaturę czynu", która byłaby w stanie przezwyciężyć manieryczne inklinacje romantyków do ucieczki przed rzeczywistością.

Za sprawą redaktora „Chimery" Norwid stał się nie tylko duchowym patronem pisarzy Młodej Polski lecz w ogóle zaistniał w polskiej świadomości kulturowej. Spójrzmy zatem na twórczość poety, analizując kilka jego lirycznych tekstów z kanonu lektur.

Wiersz na prawach aluzji literackiej przywołuje historię szekspirowskich kochanków. Kim byli Romeo i Julia, wiedzą chyba wszyscy. Dlaczego przypomina ich poeta - to trzeba będzie rozstrzygnąć. Z relacji Norwida wiadomo, ¿e osobiście był w Weronie, zwiedzał domniemany grób Romea i Julii na Campo Fiera. Biografowie poety przypuszczają, ¿e miało to miejsce zaraz po burzy, kiedy niebo jest ju¿ czyste i przejaśnione. Niewykluczone, ¿e jeszcze tej samej nocy pod bezpośrednim urokiem chwili Norwid napisał ten wiersz.

Utwór przybiera kształt ufabularyzowanej sytuacji lirycznej. Zanim jednak coś się tutaj „wydarzy", autor precyzyjnie określa scenę „akcji". A zatem - noc, cisza, rozgwieżdżone niebo, księżyc oświetlający gruzy domów, zniszczone ogrody i ruiny cmentarza. Powiecie: prawdziwie romantyczny pejzaż! To prawda, w zestawie przywołanych realiów nie zabrakło nawet ulubionego przez romantyków motywu ruin.

Obraz jest ponadto niezwykle statyczny, trochę czarodziejski, to wszystko dzięki zastosowaniu ciągu metafor - „spłukane deszczem", „poruszone gromem", „łagodne oko błękitu" - i kontrastu - wcześniej niebo rozszalałe burzą, teraz „łagodne". W tak zarysowanej scenerii ma nagle miejsce zjawisko kosmiczne potocznie uznane spadającą gwiazdą. W wierszu zostało ujęte poetycko, poprzez personifikację - to niebo „gwiazdę zrzuca ze szczytu". Dwie następne strofy będą zatem próbą interpretacji tego zjawiska.

Pierwsza z nich sięga korzeniami tradycji ludowej, upatrującej w spadających gwiazdach przejawów świata pozaziemskiego.
Wierzenia prostego ludu mówiły, ¿e spadające gwiazdy to po prostu łzy aniołów, które opłakują zmarłych. Rzecznikiem tego poglądu będą w wierszu cyprysy, celowo zresztą przez poetę upersonifikowane, aby uprawomocnić wypowiedzianą przez nie opinię:

„Cyprysy mówią, ¿e to dla Julietty,
Że dla Romea ta łza znad planety
Spada - i groby przecieka..."

Nietrudno zauważyć, ¿e powyższa interpretacja bliska jest romantykom, którzy wierzenia ludowe uznawali za fragment swojego światopoglądu. Co więcej, naturę, traktowali jako integralny składnik kosmicznego porządku. Przypisywali jej odwieczną, zaszyfrowaną symbolikę.

Tak na przykład, cyprysy stanowiły symboliczne uosobienie śmierci, zwano je drzewami zmarłych, mo¿e stąd, ¿e ju¿ od czasów antycznych sadzono je we Włoszech na cmentarzach i przy grobach. Jeśli w wierszu zostały umiejscowione na granicy dwóch światów: ziemskiego i pozaziemskiego, znają najlepiej ich tajemnice i wiedzą, czym jest w istocie spadająca gwiazda. Jeśli mówią, ¿e to łza, to pewnie tak jest - zdaje się sugerować autor, który romantycznej interpretacji nie chce zlekceważyć.

Przeciwstawia jej racjonalistyczny punkt widzenia. Oto według uczonych zjawisko spadającej gwiazdy daje się prosto wytłumaczyć. To tylko zwykły meteoryt, kamień, który spada w wyniku ró¿nych procesów zachodzących w kosmosie. Nic więcej się za tym nie kryje, powiedzą naukowcy.

W ten sposób zarysowuje się w wierszu spór światopoglądowy o narzędzia poznania świata. „Czucie i wiara", mówiąc słowami Mickiewicza, czy „mędrca szkiełko i oko"? Która metoda poznania daje prawdziwy obraz rzeczywistości? Która pozwala dotrzeć do prawdy o świecie? Która z przedstawionych racji jest bardziej wiarygodna?

Autor zdaje się nie opowiadać definitywnie po żadnej ze stron, chociaż wyczuwa się, ¿e romantyczny sposób postrzegania rzeczywistości jest mu znacznie bliższy. Stanowisko poety zdradza nacechowane emocjonalnie słownictwo. Zdrobnienie imienia Julii nadaje mowie cyprysów bardziej ciepły, osobisty ton, a tym samym sygnalizuje sympatię autora dla ludowych wierzeń. Z kolei z wyrażenia „mówią uczenie" pobrzmiewa jakby nuta ironii, sugerująca dystans wobec czysto naukowych interpretacji.

Wiersz utrzymany w konwencji staro¿ytnego rapsodu przywołuje postać wielkiego polskiego bohatera, Józefa Bema, uczestnika powstania listopadowego i Wiosny Ludów. Dla Norwida był on żołnierzem na miarę antycznych wodzów, ucieleśnieniem bohaterstwa i romantycznego szaleństwa. Generałowi, a raczej pamięci po nim dedykuje poeta swój wiersz.

Utwór zawiera wyraźnie dwudzielną kompozycję. Pierwsza część ma charakter opisowy, prezentuje wizję pogrzebu Bema nakreśloną przez trzecioosobowy podmiot tonem namaszczonym powagą i patosem. Drugi fragment przyjmuje kształt refleksji, z tym, ¿e miejsce epickiego rapsodu zajmuje podmiot zbiorowy.

Wizja pochówku generała zawarta w pierwszej części tekstu została ustylizowana na wzór pogrzebów dawnych wodzów słowiańskich. Pogrzeb jawi się jako niezwykle widowisko, przepięknie wyreżyserowane misterium, gdzie ka¿dy detal odgrywa istotną rolę. Oto płoną pochodnie, szumią proporce, trzepoce na wietrze przeogromna chorągiew, słychać muzykę trąb i trzask rozbijanych przez płaczki naczyń, topory i tarcze rozświetla blask iskier, nad konduktem unosi się woń rytualnie palonych snopów. Opis staje się grą efektów kolorystycznych, świetlnych, dźwiękowych i zapachowych, uchwyconych w ruchu, w jakiejś nieubłaganej dynamice, która odsłania nieuchronność prawa przemijania.

Przepych żałobnego widowiska przynosi w efekcie kult i uświęcenie postaci Bema. Stylizacja wizji pochówku na pogrzeb rycerski nasuwa skojarzenie osoby generała z wielkimi wodzami dawnych czasów i czyni zeń spadkobiercę dawnych polskich tradycji.

Zauważcie, że procesja żałobna traci swój konkretny wymiar, uosabia ludzkość maszerującą nieprzerwanie i konsekwentnie naprzód. Nie zatrzymuje się ona przy grobie, przekracza jego ciemne czeluście, przemierza nowe przestrzenie i budzi nagrody z gnuśnego snu. Marsz zwycięskiego pochodu zostaje ujęty jako powtórzenie mitu religijnego o zburzeniu przez muzykę trąb niedostępnych murów Jerycha.

W wierszu dokonuje się tym samym zderzenie dwóch perspektyw czasowych: przeszłości związanej z pochówkiem generała i przyszłości, zapowiedzianej przez rozpoczęte dzieło przebudowy świata. Przeszłość okazuje się twórcza, aktywna, nie kończy się wraz ze złożeniem zmarłego do grobu. Rumak generała przeskakuje przez grobową czeluść spięty „stara ostrogą".

Rekwizyty przeszłości uruchamiają zatem przyszłe wydarzenia, dawna historia jest stale obecna wśród żywych, gdyż istnieje przecie¿ Pamięć! To jej dedykowany jest wiersz. Krocząca w triumfalnym pochodzie ludzkość okazuje się spadkobierczynią wzniosłych ideałów zmarłego Bema. Ludzie wielcy, tak jak inni, odchodzą, ale zostaje po nich wzniosła myśl, idea, która potrafi natchnąć potomnych.

Wiersz powstał w okolicznościach szczególnych: w Stanach Zjednoczonych skazano na śmierć farmera, Johna Browna za próbę wzniecenia powstania zmierzającego do zniesienia niewolnictwa Murzynów. Mimo protestów opinii publicznej wyrok wykonano. Stracenie Browna stało się czarną kartą w historii Ameryki, podało w wątpliwość deklarowane przez nią oficjalnie ideały wolności i sprawiedliwości.

Norwid gorąco protestował przeciwko egzekucji Browna, do polskiego środowiska emigracyjnego wysłał list, w którym zamieścił równie¿ niniejszy wiersz. Nadał mu formę listu poetyckiego skierowanego do samego Browna.

Z utworu pobrzmiewa gorzka ironia połączona z mroczną zapowiedzią czasów okrucieństwa. W monologu podmiotu mówiącego pojawia się drapie¿ny, przesycony detalami opis egzekucji: ogromne rusztowanie, obnażona szyja skazańca, którą „próbują sznury", kapelusz wciśnięty na twarz.

Autor celowo stosuje technikę zbliżeń, chcąc uzmysłowić potworność dokonywanej egzekucji. Jej makabrę zderza ze szlachetną postacią Browna, jego „zacną siwizną", by poprzez kontrast uwydatnić bezsens i niesprawiedliwość wydanego wyroku.

Obraz śmierci odbudowuje refleksją. Stracenie Browna traktuje jako jawne pogwałcenie praw człowieka, ponury dowód odejścia od manifestowanych ideałów wolności, rozdźwięku miedzy słowem a czynem. W efekcie formułuje katastroficzną przepowiednię.

„Noc idzie - czarna noc z twarzą Murzyna!"

Noc staje się symbolicznym uosobieniem czasów okrucieństwa i przemocy, które nadejdą nieuchronnie, jeśli Ameryka będzie unicestwiać swych najlepszych synów i uczyć przez to obywateli nienawiści, niepomna na wzniosłe tradycje wolności zapisane w historii za sprawą Kościuszki i Waszyngtona.
Obok katastroficznej wykładni, wiersz zawiera równie¿ optymistyczny akcent, nakazujący wierzyć, ¿e śmierć Browna nie była do końca daremna:

„Bo pieśń nim dojrzy, człowiek nieraz skona,
A niźli skona pieśń, naród pierw wstanie."

Ludzie wielkich idei odchodzą, często niezrozumiani i odtrąceni przez współczesnych. Ich czyny zostają jednak w pamięci. Najlepszym sposobem ich utrwalenia jest literatura, która ocalając wielkich od zapomnienia i uświęcając wciąż na nowo, budzi narody do działania i przebudowy świata.

Norwid poświęcał swoją uwagę nie tylko ludziom czynu, lecz tak¿e nieprzeciętnym, genialnym artystom. Kiedy w czasie powstania styczniowego z Pałacu Zamoyskich carscy żołdacy wyrzucili na bruk w akcie zemsty fortepian Szopena, poeta przywołał wciąż niewygasłe wspomnienia ostatnich spotkań z Fryderykiem, które miały miejsce w Pary¿u tu¿ przed śmiercią wielkiego muzyka.

Siła pamięci spotęgowana przez brutalne fakty skłoniła Norwida do refleksji nad losem artysty i jego dzieła. Tak oto powstał jeden z najlepszych tekstów poety - Fortepian Szopena.

Zró¿nicowany pod względem tematyki, budowy, tonacji i tempa zachowuje spójność, jeśli idzie o konstrukcję sytuacji lirycznej. Konsekwentnie realizuje konwencję liryki inwokacyjnej, a może raczej liryki rozmowy poety z Szopenem. Muzyk, co prawda, nie bierze udziału w dialogu, ale sama jego obecność motywuje osobę przemawiającą w tekście do kontynuowania wypowiedzi, która formalnie przybiera kształt rozbudowanej apostrofy.

Pierwsza część wiersza, obejmująca trzy początkowe strofy to wydobyte z pamięci echa osobistych spotkań poety z Szopenem, którego ¿ycie dobiega końca. Dostojna, blada postać artysty zlewa się z obrazem fortepianu, biała alabastrowa dłoń wtapia się w tło klawiatury barwy słoniowej kości.

Wzajemne przenikanie się obrazów muzyka i jego instrumentu symbolizuje jedność ¿ycia i sztuki. Szopen jawi się jako artysta monumentalny, który chociaż przegrywa walkę z czasem, uosabia swoją postacią odwieczny, niezniszczalny ideał piękna.

Prezentacja muzyka dokonuje się poprzez ogląd świata zewnętrznego. Przestrzeń upodabnia się do gasnącego artysty - dni są „Pełne, jak Mit / Blade jak świt", przez co śmierć staje się równoznaczna z przejściem w stronę mitu, który ma uwydatnić wielkość mistrza a nie wepchnąć w przestrzeń zapomnienia.

W części drugiej (strofy IV-VII) podmiot mówiący przenosi uwagę z postaci Szopena na jego genialną twórczość. Jej doskonałość przyrównuje do doskonałości dzieł starogreckich mistrzów, tworzących w czasach Peryklesa. W muzyce Szopena dostrzega odrodzenie się dziedzictwa antyku i chrześcijaństwa zespolonego z elementami polskiej kultury ludowej. Tak, jak Tabor - biblijna góra „przemienienia", na której Chrystus - Emanuel objawił apostołom swoją boskość staje się w wierszu symbolem tajemnicy artystycznego przetworzenia, tak muzyka Szopena uosabia twórczość obdarzoną mocą przetwarzania całej spuścizny wieków. Objawia zatem Polskę idealną, sięgającą swym rodowodem czasów legendarnego Piasta - kołodzieja, ucieleśnioną przez „złotą pszczołę" - symbol świętości i pracowitości.

Abstrakcja muzyki Szopena prowadzi w rezultacie do próby sformułowania definicji prawdziwej sztuki.
Doskonałe dzieło sztuki nazywa autor „Dopełnieniem", to znaczy idealną, skończoną całością. Spełnienie takiego ideału dostrzega w rzeźbach Fidiasza, psalmach Dawida, muzyce Szopena, tragediach Ajschylosa.

Ka¿dy z wymienionych artystów potrafił dzięki miłości do tworzonego dzieła wydobyć tkwiący w materii ideał, bo dzieło sztuki jest wówczas doskonałe, gdy staje się „Miłości profilem".

Poeta dostrzega jednak odwieczny, tragiczny konflikt między pięknem absolutnym a historią, rzeczywistością naznaczoną brakiem dobra:
„Zawsze - zemści się na tobie: BRAK!..."

Definiowaniu istoty sztuki towarzyszy więc gorzka refleksja o smutnym losie genialnych dzieł odrzuconych i sponiewieranych przez niedoskonałą rzeczywistość. Świat, który wciąż umiera i odradza się za sprawą kolistego czasu natury, zawsze będzie unicestwiał dzieła tworzące idealnie skończoną całość.

Człowiek napiętnowany złem zszarga największe sacrum, zniszczy to, co doskonałe. Ilustracją tych refleksji staje się nakreślone w ostatniej części wiersza wydarzenie.

Końcowe strofy utworu (VIII-X) w krótkich, migawkowych ujęciach ukazują dramaturgię wypadków, jakie miały miejsce w Warszawie, w czasie powstania styczniowego. Przywołane zostają realia topograficzne Starego Miasta - katedra św. Jana, stare domy, bruki placów i kolumna Zygmunta. Ukazane w grze efektów świetlnych podkreślają dynamikę wydarzeń. Ich mocnym, końcowym akordem jest wyrzucenie na bruk fortepianu Szopena.

Upadek instrumentu zostaje porównany do mitycznego Orfeusza rozdzieranego przez Pasje na tysiące części. Los sponiewieranego fortepianu staje się w tym kontekście współczesną realizacją mitu orfickiego.

Ujawnia się tutaj tak charakterystyczna dla romantycznego myślenia koncepcja odrodzenia poprzez zgon. Wielka sztuka musi najpierw doznać goryczy odtrącenia i upokorzenia, musi tak, jak Chrystus ponieść śmierć na krzyżu, aby w efekcie zmartwychwstać i objawić potomnym swoją wielkość. Śmierć mistrza i rozbicie fortepianu to naoczne dowody potwierdzające założenie, ¿e dopiero tragiczny zgon uwydatnia doskonałość artysty i jego działa i pozwala mu tym samym rozpocząć właściwą egzystencję w społeczeństwie.

Koncepcja wielkiego człowieka w twórczości Cypriana Norwida

Inne utwory Norwida

Dorobek pisarski Norwida jest niezwykle bogaty i różnorodny. W jego skład obok liryki wchodzą: dramaty, poematy, traktaty, eseje, nowele.

Najważniejsze z nich to:

Dramaty oparte na wątkach historycznych jak Kleopatra i Cezar, przedstawiający zderzenie cywilizacji egipskiej i rzymskiej.

Dramat Pierścień wielkiej damy ukazujący los artysty poniższego przez arystokratów.

Dramat Zwolon podejmujący problematykę walki o niepodległość.

Poemat Promethidion stanowiący poetycki traktat o sztuce.

Nowele Cywilizacja, Ad leones, Tajemnica lorda Singelworth zawierająca tematykę związaną z problemami współczesnej cywilizacji kapitalistycznej.

Eseje Czarne kwiaty dedykowane i poświęcone wspomnieniom ostatnich dni ¿ycia wybitnych artystów: Mickiewicza, Słowackiego, Chopina.

Poezja Cypriana Kamila Norwida

Cyprian Kamil Norwid - jak pisać o...

Cyprian Kamil Norwid - praca domowa

Cyprian Kamil Norwid - biografia

# data[].attributes.attachment_link.description
Był jednym z najoryginalniejszych polskich twórców i myślicieli. Rozległością swoich zainteresowań i wszechstronnymi umiejętnościami mógłby zadziwić nawet dzisiaj. Od zapomnienia ocalił twórczość Norwida Zenon Przesmycki, jeden z wybitnych krytyków modernizmu, redaktor „Chimery". Publikował nieznane dotąd rękopisy poety, dwukrotnie podjął trud wydania całego dorobku pisarza, niestety wybuch I wojny światowej, a potem wrzesień 1939 roku zniweczył plany Przesmyckiego.

# data[].attributes.body
Prezentacja slideplayer

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video

To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid - ppt video online pobierz

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyprian Norwid urodzony 24 września 1821r. we wsi Laskowo-Głuchy w majątku matki Matka, Ludwika Zdzieborowska, była spokrewniona z królewską gałęzią rodu Sobieskich. Ojciec poety pochodził z rodziny szlacheckiej (herbu Topór), pracował jako urzędnik, był plenipotentem Radziwiłłów, później administracji Namiestnictwa

# data[].attributes.body
Prezentacja Genial.ly

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Piękno na to jest, by zachwycało do pracy - praca, by się zmartwychwstało." -Cyprian Kamil Norwid

Cyprian Kamil Norwid, poeta, dramatopisarz, malarz, znawca muzyki, myśliciel. Jedna z najoryginalniejszych postaci polskiej kultury. Uznawany za najwybitniejszego spadkobiercę romantyzmu, ale i jego namiętnego krytyka - zmarł 23 maja 1883 r. w Paryżu.

Cmentarz Les Champeaux w Montmorency

Urodził się 24 września 1821 r. w mazowieckiej wiosce Laskowo-Głuchy pod Radzyminem.Drugie imię - Kamil - przybrał podczas bierzmowania w Rzymie w 1845 r. Ojciec Cypriana, Jan, pochodził z rodziny szlacheckiej, herbu Topór. Przyszły poeta był dumny ze swoich korzeni, w twórczości podkreślał szczególnie powiązania rodziny matki z Sobieskimi oraz budował legendę o normandzkich przodkach ojca.

Jan III Sobieski

Miał trójkę starszego rodzeństwa; po śmierci rodziców dziećmi opiekowała się dalsza rodzina. Naukę w warszawskim gimnazjum Norwid przerwał nie ukończywszy piątej klasy by wstąpić do prywatnej szkoły malarskiej. Malarstwo studiował też w Krakowie, we Włoszech i Belgii.

We Włoszech zakochał się w Marii Kalergis - jednej z najpiękniejszych i najbardziej adorowanych kobiet ówczesnej Europy. Mimo braku środków, podróżował za obiektem swych westchnień po całej Europie. Podczas kolejnej podróży do Włoch za piękną Marią poznał:Adama MickiewiczaZygmunta Krasińskiego,w Paryżu - Juliusza Słowackiego iFryderyka Chopina.Dwaj ostatni byli już bardzo chorzy. Opis ich ostatnich dni Norwid zamieścił w "Czarnych kwiatach".

Ukochana Norwida - Maria Kalergis

Adam Mickiewicz

Zygmunt Krasiński

Juliusz Słowacki

Fryderyk Chopin

Podczas pobytu w Paryżu poeta publikował w "Gońcu polskim", żył w biedzie, postępowała u niego utrata słuchu, zaczął też mieć kłopoty ze wzrokiem. Bezkompromisowy i konsekwentny w swoich poglądach szybko znalazł się na marginesie życia emigracji. Jego dzieła nie znalazły uznania współczesnych poecie.Józef Ignacy Kraszewski pisał o Norwidzie...

Goniec Polski

"Żaden jego poemat dłuższy nie tworzy całości, a najkrótszy i najpiękniejszy wierszyk nie jest wolen od jakiegoś wybraku, co go kazi. Pod tym względem szkice jego daleko są piękniejsze od poezji, lecz jak skoro da się w kompozycję historyczną, religijną, mistyczną, zdradza zupełną nieudolność artystyczną. Pomysł będzie znakomity, wykonanie niedołężne"- pisał o Norwidzie JózefIgnacy Kraszewski.

Zmęczony biedą i niepowodzeniami poeta postanowił wyemigrować do USA. W lutym 1853 dotarł do Nowego Jorku, wiosną znalazł dobrze płatną posadę w pracowni graficznej. Jesienią jednak wybuchła wojna krymska i poeta postanowił wrócić do Europy, co stało się w czerwcu 1854 roku. Zamieszkał początkowo w Londynie, utrzymując się z dorywczych prac rzemieślniczych, po czym udało mu się powrócić do Paryża.

Działalność artystyczna Norwida ożywiła się, udało mu się opublikować kilka utworów, w 1863 r. wybuchłopowstanie styczniowe, które pochłonęło uwagę Norwida. Choć sam, ze względu na stan zdrowia, nie mógł wziąć w nim udziału, ale w dziesiątkach listów i memoriałów zgłaszał różne projekty polityczne, które nie znajdowały odzewu i aprobaty.

W następnych latach cierpiał nędzę, chorował na gruźlicę. Kuzyn Norwida, Michał Kleczkowski umieścił go w Domu św. Kazimierza na przedmieściu Ivry na peryferiach Paryża.Regulamin zakładu ograniczał swobodę poety i utrudniał jego kontakty z Paryżem, co spotęgowało samotność, izolację i zgorzknienie.

Norwid pracował twórczo do samej śmierci. W ostatnich latach życia powstał m.in. dramat "Miłość czysta u kąpieli morskich", nowele "Stygmat", "Ad leones!", "Tajemnica lorda Singelworth". Poeta umarł we śnie 23 maja 1883 roku. W swym ostatnim liście napisał: "Cyprian Norwid zasłużył na dwie rzeczy od Społeczeństwa Polskiego: to jest aby oneż społeczeństwo nie było dlań obce i nieprzyjazne". Zaraz po jego śmierci w czasie porządkowania pokoju spalone zostały papiery zgromadzone w kufrze pisarza.

Dopiero w 2001 roku odbył się symboliczny pochówek Norwida na Wawelu w Krypcie Wieszczów.Twórczość Norwida doczekała się odkrycia dopiero w roku 1897, kiedy to na tom "Poezyj" natrafić miał przypadkowo Zenon Przesmycki-Miriam. Pełna edycja "Pism wszystkich" Norwida ukazała się jednak dopiero w latach 1971-1976.

Krypta na Wawelu

Malarstwo Norwida

Malarstwo Norwida

Malarstwo Norwida

Czar wielkiej damy... - pani Kalergis, ukochana Norwida

Moja Piosnka II - zobacz video, przeczytaj teskt.

Koniec

Przygotowała: Anna Siecińska

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyprian Kamil Norwid by Anna Siecinska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
"Piękno na to jest, by zachwycało do pracy - praca, by się zmartwychwstało." -Cyprian Kamil Norwid Cyprian Kamil Norwid, poeta, dramatopisarz, malarz, znawca muzyki, myśliciel. Jedna z najoryginalniejszych postaci polskiej kultury. Uznawany za najwybitniejszego spadkobiercę romantyzmu, ale i jego namiętnego krytyka - zmarł 23 maja 1883 r. w Paryżu.

# data[].attributes.body
Prezentacja slideplayer

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video

To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyprian Kamil Norwid. - ppt video online pobierz

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyprian Kamil Norwid, właśc Cyprian Kamil Norwid, właśc. Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid herbu Topór. Urodzony 24 września 1821 w Laskowie-Głuchach. Zmarły 23 maja 1883 w Paryżu. Polski poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rzeźbiarz, malarz i filozof.

# data[].attributes.headline
Cyprian Norwid Utwory wybrane - opracowanie

# data[].attributes.subject
Cyprian Norwid Utwory wybrane - opracowanie

# data[].attributes.body
25 utworów poetyckich i prozatorskich

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
nie publikowałam prawie cały październik. Nie dlatego, że postanowiłam odpocząć, nie z powodu choroby czy innych zdarzeń losowych. Pracowałam nad publikacją, którą dziś oddaję w Wasze ręce. Przyznam, że podeszłam do tematu ambitnie i wiele się przy okazji sama nauczyłam. Mam nadzieję, że opracowanie przypadnie Wam do gustu.

Omówiłam w nim 25 utworów poetyckich i prozatorskich. Proponuję różnorodne metody pracy z poezją. Materiał ułożony jest w kręgi tematyczne, ale nie są one ani wewnętrznie, a ni zewnętrznie ze sobą ściśle powiązane, aby umożliwić Państwu swobodny wybór. Oczywiście, zdaję sobie sprawę, że nie macie tyle czasu, aby poświęcić poecie całe tygodnie pracy. Spodziewam się jednak, że lubicie różnorodność i macie młodzież o różnych zainteresowaniach i możliwościach. Właśnie po to, aby Wam ułatwić wybór, opracowanie jest tak obszerne.

A teraz czekam na Wasze komentarze. Podzielcie się, proszę, ze mną przemyśleniami i pomysłami. 😍

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyprian Norwid Utwory wybrane - opracowanie

# data[].attributes.attachment_link.description
nie publikowałam prawie cały październik. Nie dlatego, że postanowiłam odpocząć, nie z powodu choroby czy innych zdarzeń losowych. Pracowałam nad publikacją, którą dziś oddaję w Wasze ręce. Przyznam, że podeszłam do tematu ambitnie i wiele się przy okazji sama nauczyłam. Mam nadzieję, że opracowanie przypadnie Wam do gustu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tego się naucz!

Pierwsze ważne zagadnienie, którego nie wolno zaniedbać, to Norwid a trójka romantycznych wieszczów, Norwid wobec swojej epoki (jakie tematy poruszał w swojej poezji, czy były to tematy inne niż te, które interesowały Mickiewicza czy Słowackiego?).

Drugi ważny temat to wielcy ludzie w poezji Norwida: Sokrates, Dante, Kolumb (Klaskaniem ...), Szopen (Fortepian Szopena), Bem (Bema pamięci...).

Poza tym: artysta i sztuka, rozważania na temat istoty twórczości poetyckiej (także własnej), piękno - te zagadnienia są bardzo ważne!

Nie pomiń tak ważnych zagadnień, jak tęsknota za ojczyzną i motyw pielgrzyma w utworach Norwida.

Cyprian Kamil Norwid urodził się 24 września 1821 roku w Laskowie-Głuchach. Od młodych lat interesował się literaturą i sztuką - uczył się malarstwa w szkole Aleksandra Kokulara.

We Włoszech uczył się rzeźby. W Rzymie poznał legendarną piękność, słynną światową damę tamtych czasów - Marię Kalergis. Ta nieodwzajemniona miłość sprawiła, że Norwid podróżował za swoją ukochaną po całej Europie, znalazła też pewne odbicie w jego wierszach. Spędził miesiąc w berlińskim więzieniu, podejrzany o związki ze spiskiem antycarskim.
W roku 1849 przyjechał do Paryża i odtąd jego losy są związane z Wielką Emigracją. Próbował zarabiać na życie rzeźbą i rysunkiem.

Pisał dużo, ale publikował niewiele. Zresztą jego utwory nie cieszyły się uznaniem czytelników. Z własnych poezji udało mu się wydać tylko niewielki zbiorek Poezje w 1863 roku.

Ostatnie lata życia Norwid spędził w Domu Świętego Kazimierza w Ivry pod Paryżem. Mimo narastającej melancholii i problemów ze słuchem, tworzył do końca życia. Tutaj też, w przytułku dla Polaków, umarł w 1883 roku.

Norwid jest często uznawany za artystę epoki przełomu, tworzącego między romantyzmem a pozytywizmem. Rzeczywiście, możemy zaliczyć go do tzw. drugiego pokolenia romantyków.

Jako poeta był już wychowany na literaturze polskich romantyków, wieszczów największego formatu. Debiutował w okresie, kiedy polski romantyzm przestaje być awangardowy i łagodnieje. W Polsce romantyczny zapał powoli wygasał i stopniowo zaczynał się krystalizować, zwłaszcza po powstaniu styczniowym, nowy nurt - pozytywizm. Wydarzeniem, które w istotny sposób wpłynęło na twórczość Norwida i na określenie jego stosunku wobec walki zbrojnej jako metody wyzwolenia narodów, była Wiosna Ludów w 1848 roku.

Tworząc w takiej atmosferze, Norwid dostrzegał konieczność swoistego odnowienia polskiej literatury. Zdawał sobie sprawę z ograniczeń i schematów, w jakich ugrzęzła poetyka romantyczna. Bliski był mu także pozytywistyczny ideał pracy. Twierdził, że narodowi potrzebny jest „skręt konieczny w poezji polskiej".

Przegląd wierszy

Pielgrzym - może być odczytywany jako swoisty manifest postawy twórczej. Sam Norwid pisał w swoich listach, iż „człowiek jest natury pielgrzymiej".

Tematy poezji Norwida

Badacze Vade-mecum - jak czytamy w książce Mieczysława Inglota poświęconej recepcji twórczości Norwida - uważali, że ten cykl był w intencji poety zaczynem przełomu poetyckiego. Vade-mecum często bywa interpretowane jako dramatyczny dialog z wartościami. Odtrącony i lekceważony przez sobie współczesnych krytyków poeta konsekwentnie realizował swój program artystyczny. Społeczeństwo było niewdzięcznym odbiorcą jego wierszy, gdyż proponował mu poezję trudną, wymagającą wysiłku. Literatura, według Norwida miała nadawać trudny sens niełatwemu światu.

Było w ojczyźnie laurowo i ciemno
I już ni miejsca dawano, ni godzin
Dla nieczekanych powić i narodzin

- „ciemno" było w Warszawie za czasów terroru Paskiewicza, „laurowo" w całej Polsce za sprawą poezji wieszczy (to określenie ironiczne) i zabawowej atmosfery w wyższych sferach warszawskich. Poeta zdecydowanie odcinał się „laurowości" - jego mottem było działanie „bez blasku chwały, i bez niecnoty blasku". Wybrał własną, samodzielną drogę. Dumnie brzmi wyznanie adresowane do „wielkoludów", czyli Mickiewicza i Słowackiego: „Dlatego od was... - o! laury - nie wziąłem/ Listka jednego i ząbeczka w liściu (...) i „Nie wziąłem od was nic, o! wielkoludy". Zdawał sobie sprawę z tego, że jak dla każdego nowatora, jego losem będzie stykanie się z reliktami uwielbionej przeszłości i spotykanie „poobracanych wstecz", czyli zapatrzonych w przeszłość i zupełnie niegotowych na nowe wyzwania, na nową sztukę. Przeczuwał, że dopiero pokolenie wnuków będzie w stanie docenić i zrozumieć jego poezję - jak się okazało, były to słowa prorocze.

Ten wiersz adresowany był do Kajetana Koźmiana. Z utworu łatwo możemy wyczytać, co zarzucał poecie Koźmian i inni czytelnicy: to „ciemność" jego wierszy, czyli ich skomplikowany charakter. Artysta nie schlebiał gustom publiczności literackiej i został uznany przez nią za trudnego poetę. Ciemność jest dumną odpowiedzią na zarzuty stawiane przez czytelników. Nie są oni przygotowani na taki typ poezji, jaki tworzył Norwid. Tymczasem - jak wynika z utworu - tylko taka poezja, niewyręczająca czytelnika, zapraszająca i wciągająca go do współpracy, może oderwać ich od codziennych spraw i sprawić, że wzniosą się ku wyższym celom. Zadaniem sztuki jest rozświetlanie otaczających nas mroków - wymaga to jednak bohaterskiego wysiłku. Ludzie nie mają w sobie dość pokory, aby przyznać, że niewiele tak naprawdę o sobie wiemy, odżegnujemy się od głębszej refleksji.

Poeta wydaje się rozżalony faktem, że uznawany jest za poetę ciemnego - gdyż on sam uważa siebie za tego, który stara się rozświetlić mroki poprzez swoją poezję. Nie spotyka go jednak żadna nagroda za podjęcie się tej trudnej misji - przeciwnie, zostaje odrzucony.

Żądania stawiane sztuce, że powinna być zrozumiała i jasna, niewymagająca żadnego wysiłku, kwestionował także Witold Gombrowicz, który w ten sposób „sprzymierzył się" z Norwidem. Pisał: „Jasność? Jej jasność jest jasnością nocy, a nie dnia. Jej jasność jest akurat taka, jak latarki elektrycznej, która wydobywa z mroku jeden przedmiot, grążąc resztę w jeszcze bezdenniejszej ciemności."

To ironiczny, zjadliwy przepis na powieść, utwór o charakterze krytycznoliterackim. Pragnął pokazać, że literatura krajowa jest głupia i płytka, nie odzwierciedla w żaden sposób problemów epoki czy szerzej problemów ludzi wszystkich epok. Norwid był przeciwny powieściom szlacheckim o romansowo-awanturniczej fabule. Streszcza taką typową powieść z zacięciem prawdziwego humorysty; przedstawiona przez niego fabuła jest znakomitą parodią.

Tęsknota za ojczyzną

To jeden z ważnych tematów wszystkich emigrantów, a więc i Cypriana Kamila Norwida.

To jeden z najbardziej osobistych wierszy - nostalgiczny i pełen zadumy. Poeta przenosi się w nim myślą do ojczystego kraju; tam przeżył pierwsze wzruszenia, z tym krajem związana jest jego młodość. Smutek, który wypełnia ten wiersz, ma co najmniej dwa źródła: oczywiście, to żal za opuszczoną ojczyzną, ale także żal człowieka, który wiele wycierpiał, nieraz został zraniony i odtrącony, zawiedziony w miłości - słowem, człowiek ciężko doświadczony przez los. W tym utworze można wyróżnić dwa główne wątki. Pierwszy wątek to tęsknota za Polską (trzy pierwsze strofy). Poeta wspomina prosty, wzruszający lud i jego obyczaje: przywołuje obrazy ludzi podnoszących z ziemi okruchy chleba i całujących je, bocianie gniazdo na dachu chłopskiej chaty. Osoba mówiąca w wierszu jest wyraźnie rozrzewniona tymi wspomnieniami.

Wielcy ludzie; trudny los wyrastających ponad własną epokę

Pamięć o wielkich ludziach, przypomnienie ich zasług i dokonań to bardzo ważne tematy dzieł Norwida. Często pojawia się motyw ulotności i płytkości sławy oraz ludzkiej niewdzięczności i głupoty wobec geniuszy przerastających swoje czasy.

W tym wierszu, przypominającym konstrukcją kościelną pieśń „Ludu, mój ludu..."
- gorzkiego monologu Chrystusa, który wyrzuca ludziom niewdzięczność i „krótką pamięć". Los ludzi wyrastających ponad własną epokę ukazany jest jako podobny do losów Mesjasza: za życia pogardzani, odtrąceni, a nawet z woli ludu skazani na śmierć, zostają docenieni dopiero po śmierci. Wtedy wystawiane są im wspaniałe grobowce, wspomina się ich ze czcią i z podziwem. Czy taki będzie los Mickiewicza? - zastanawia się poeta. Ten utwór to także przeczucie własnego losu, jak się okazuje, bardzo trafne.

Do języka potocznego weszło niewiele sformułowań zaczerpniętych z poezji Norwida, jednak „ideał sięgnął bruku" - piękne, plastyczne i wyraziste sformułowanie przetrwało także w języku, którym posługujemy się na co dzień.

Ten dość obszerny utwór składa się z dziesięciu cząstek o zróżnicowanych rymach. Od razu powinieneś skojarzyć ten wiersz z Czarnymi kwiatami, gdzie poeta odnotował wrażenia z ostatniej wizyty u wielkiego kompozytora, wtedy już ciężko chorego i prawie umarłego. Opisał wygląd chorego i jego mieszkanie; szczególną uwagę poświęcił stojącemu w salonie czarnemu fortepianowi. Echa osobistego kontaktu z muzykiem znajdziemy także w Fortepianie Szopena:

Byłem u Ciebie w dni te, przedostatnie,
Gdy podobniałeś - co chwila, co chwila -
Do upuszczonej przez Orfeja liry...

Wspomnieniom tego spotkania poświęcił poeta trzy pierwsze części utworu. Czwarta strofa poświęcona jest grze Szopena; jej niezwykłości, pięknie a zarazem prostocie.

Ten rapsod został napisany w 1851 roku dla uczczenia pierwszej rocznicy śmierci generała Józefa Bema, który tak jak Hannibal poświęcił się walce o niepodległość. Wiersz otwiera łacińskie motto, zaczerpnięte z Żywotów sławnych mężów Corneliusa Neposa; to słowa wypowiedziane przez Hannibala, jednego z największych wodzów starożytnych.

Oto bohater odjeżdża już w krainę cieni, a towarzyszy mu pochód załamanych żałobników. Jego pogrzeb artysta ukazał na wzór uroczystości, towarzyszących śmierci dawnych wielkich wojowników - i tak oto w ostatniej drodze bohaterowi asystuje jego rumak bojowy, rwące włosy z głowy płaczki, pacholęta, a trąby „aż się zanoszą we łkaniu". Stylizacja na pradawne pogrzeby słowiańskie widoczna jest także w przywołaniu dawnego obrzędu tłuczenia naczyń glinianych, których za życia używał zmarły. Wiersz ma niezwykłą, patetyczną melodię, pisany jest bowiem „wierszem bohaterskim", tzw. heksametrem polskim:

Chłopcy biją w topory pobłękitniałe od nieba,
w tarcze rude od świateł biją pachołki służebne,
Przeogromna chorągiew, co się wśród dymu koleba,
Włóczni ostrzem o łuki, rzekłbyś, oparta pod-niebne...

Pochód żałobny zmienia się w pochód tych, którzy tak jak generał Bem chcieliby walczyć o wolność i sprawiedliwość.

Inne opisy pogrzebów wielkich bohaterów, np. pogrzeb Hektora opisany przez Homera w Iliadzie.

To rzadki temat wierszy Norwida, niemniej wart uwagi - wiersze o miłości są delikatne, pełne aluzji, ujmują to uczucie niebanalnie.

To bardzo piękny, nastrojowy wiersz - jeden z nielicznych liryków miłosnych w twórczości Norwida. Zbudowany jest na niedomówieniach, napomknieniach i wzruszeniu. Nie możemy określić, co łączyło mężczyznę wypowiadającego ten monolog i niezwykłą kobietę, z którą nawet zwykła rozmowa była niezapomnianym przeżyciem duchowym: „Jak z nią rozmowa, gdy nic nie znacząca,/ Bywa podobną do jaskółek lotu,/ Który ma cel swój, lecz o wszystko trąca,/ Przyjście letniego prorokując grzmotu." Czy była to przyjaźń, zauroczenie, miłość? Wiersz kończy pełne nostalgii i smutku westchnienie: „...lecz nie rzeknę nic - bo mi jest smętno". Nie można tu na pewno mówić o miłosnej udręce, może raczej o subtelnej więzi, której wygłaszający monolog nie chce i nie może zerwać; to wierność pamięci o miłości. Bardzo pięknie jest zobrazowane zauroczenie, zafascynowanie drugim człowiekiem, które zawsze ma chyba charakter niedopowiedziany, niedookreślony.

To jeden z najbardziej znanych wierszy Norwida i jeden z tych, które najbardziej podobają się czytelnikom. Jest on hołdem złożonym wielkiemu uczuciu łączącego parę bohaterów tragedii Szekspira - Romea i Julię. Piękna jest metafora o gwieździe „przeciekającej groby"; spadająca gwiazda to łza nieba wylana nad nieszczęśliwą miłością szekspirowskich kochanków; to „łza znad planety" - tak twierdzą cyprysy i ludzie obdarzeni poetycką wrażliwością. Poeta nie przemilcza jednak uwag trzeźwo myślących ludzi, którzy zupełnie inaczej interpretują zjawisko spadających gwiazd, podchodzą do niego w sposób „zimny", „naukowy": „A ludzie mówią, i mówią uczenie,/ Że to nie łzy są, ale że kamienie". Ten fragment ostatniej, czwartej strofy można odczytywać jako komentarz stosunku sceptyków do poetyckich przenośni.

Szukaj powiązań

Między nami nic nie było... Adama Asnyka - ten wiersz także jest oparty na subtelnych aluzjach, niedopowiedzeniu w relacji między kobietą a mężczyzną, między którymi „do niczego nie doszło".

Do M.*** Adama Mickiewicza - okazuje się, że pamięć to niezwykła siła. Można kogoś wygnać sprzed oczu, a nawet z serca, ale nie z pamięci...

Zupełnie inaczej ukazana jest miłość w dziełach takich jak Giaur Byrona czy II część Dziadów Mickiewicza - nie ma ona łagodnego, niedopowiedzianego charakteru, jest dramatyczna, prowadzi do tragedii.

Los człowieka

W Vade-mecum ogromną rolę odegrały utwory, których tematem była ludzka egzystencja. Była ukazana jako niełatwa, pełna trudów. Człowiek zmuszony był pokonywać różne przeszkody. Ludzka egzystencja to cierpienie i nieszczęścia spadające na człowieka. Zachowanie godności i pokonanie przeszkód wymaga od człowieka bohaterskiej postawy. Poeta w tych wierszach wyrażał przekonanie, ze zawsze można liczyć tylko na siebie, nie liczyć na współczucie i pomocną dłoń innych. Uważał, że każda jednostka jest jedyna, niepowtarzalna, autonomiczna - a z tym wiąże się problem odpowiedzialności. Słowo „osoba" ma w jego poezji ogromne, nobilitujące znaczenie.

Ten wiersz można odczytać jako koncepcję fatum obecnego w tragediach antycznych. Na przykładzie losów Edypa ( Król Edyp Sofoklesa) mogliśmy przekonać się, że nie można uniknąć swego przeznaczenia. Tytuł wiersza sugeruje fatalistyczną niemoc człowieka, ale finał ma zupełnie odmienną wymowę. Okazuje się, że można wygrać z fatum. Sprzeciwia się bezsilności człowieka wobec wyroków losu. Można też odczytać ten wiersz jako odpowiedź na pokutujące (chyba aż do dziś) przekonanie, że nie można obronić się w żaden sposób przed spadającymi nagle na człowieka. Nieszczęście zostało porównane do dzikiego zwierza: tak samo jak ono czai się, a potem niespodziewanie atakuje swoją ofiarę. Wystarczyło jednak, by bohater wiersza, jakiś bliżej nieokreślony człowiek (everyman?) spojrzał Nieszczęściu w oczy, a bestia, przyzwyczajona do strachu i bierności swoich ofiar, natychmiast się wycofuje. Nauka płynąca z tego wiersza? Powinniśmy być nieugięci wobec wszelakich przeciwności losu, wtedy mamy szansę odnieść moralny triumf nad okrutnym życiem.

Tematy, z którymi można powiązać wiersze Cypriana Kamila Norwida

artysta i sztuka

tęsknota za ojczyzną

wielcy ludzie w poezji

melancholia, smutek, gorycz

samotność

indywidualizm

los człowieka

miłość

wolność

wybory

krytyka romantyzmu

odtrącenie i niezrozumienie

krytyka społeczeństwa

Wybitny poeta, prozaik i dramatopisarz, poza tym uzdolniony rzeźbiarz, malarz i grafik. Jego twórczość to jedno z najciekawszych zjawisk w naszej literaturze. Często posługiwał się ironią i niedopowiedzeniem; równie często wykorzystywał alegorię i symbol. Zauważ, że w jego poezji dużą rolę odgrywają milczenie i zaduma - pauza wyrażona w oryginalnej interpunkcji. Poeta miał niezwykle twórczy stosunek do języka - na pewno zwróciłeś uwagę na nietypową interpunkcję, odkrywanie nowych znaczeń słów i próby dotarcia do ich etymologicznego (dalekiego od tego, do którego jesteśmy przyzwyczajeni!) znaczenia, tworzenie wieloznacznych neologizmów. Jego utwory zostały docenione i zrozumiane dopiero przez potomnych. W epoce Młodej Polski zachwycił się jego poezją wydawca i redaktor Chimery, Miriam. (Zenon Przesmycki)

Cyprian Kamil Norwid - praca domowa

Cyprian Kamil Norwid - biografia

Cyprian Kamil Norwid - jak pisać o...

Na czym polega nowatorstwo poezji Norwida?

# data[].attributes.attachment_link.description
Pierwsze ważne zagadnienie, którego nie wolno zaniedbać, to Norwid a trójka romantycznych wieszczów, Norwid wobec swojej epoki (jakie tematy poruszał w swojej poezji, czy były to tematy inne niż te, które interesowały Mickiewicza czy Słowackiego?). Drugi ważny temat to wielcy ludzie w poezji Norwida: Sokrates, Dante, Kolumb (Klaskaniem ...), Szopen (Fortepian Szopena), Bem (Bema pamięci...).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cyprian Kamil Norwid (1821-1883) Poeta, dramatopisarz, prozaik, artysta plastyk. W latach 1831-1837 uczył się w warszawskim gimnazjum, którego nie ukończył, następnie w szkole malarskiej. W 1842 wyjechał z Warszawy i udał się do Włoch, gdzie rozpoczął studia rzeźbiarskie. Aresztowany w 1846 w Berlinie, został oskarżony o współdziałanie w wydarzeniach rewolucyjnych na ziemiach polskich. W więzieniu nabawił się częściowej głuchoty.

Później przebywał w Brukseli, gdzie zdecydował się ostatecznie pozostać na emigracji. W 1848 ... więcej

Norwid był poetą drugiego pokolenia romantyków. Pisarz miał bardzo silne poczucie zarówno przynależności pokoleniowej jak i odrębności swojej generacji. Doświadczenia losów generacji własnej i poprzedniej, a także przekonanie o ich zmarnowaniu i przemyślenia na ten temat zaważyły na poglądach poety. Były one na tyle oryginalne, że aż niezrozumiałe dla współczesnych co stało się przyczyn± niepopularności poety za życia. Jedną z wyróżniających się odrębności poezji Norwida była głęboka intelektualna jej warstwa, dominująca nad emocjonalną (rzecz ... więcej

Cyprian Kamil Norwid urodził się w 1821 roku. Znaczna część jego twórczego życia przypadła na okres, gdy tworzyli już pisarze pozytywiści. Historycy literatury zaliczają go jednak do romantyków. Jest on poetą w pełni oryginalnym, nie dającym się jednoznacznie sklasyfikować. Charakterystyczną cechą poezji Norwida jest pewna wieloznaczność, zamierzone przemilczanie, doszukiwanie się w wydarzeniach codziennych pewnych historycznych prawidłowości. Takie właśnie są wiersze Norwida, które traktują o "wielkich ludziach". Charakterystyczne, jest ta... więcej

Wielcy ludzie w poezji Norwida

Cyprian Kamil Norwid urodził się w 1821 roku. Znaczna część jego twórczego życia przypadła na okres, gdy tworzyli już pisarze pozytywiści. Historycy literatury zaliczają go jednak do romantyków. Jest on poetą w pełni oryginalnym, nie dającym się jednoznacznie sklasyfikować. Charakterystyczną cechą poezji Norwida jest pewna wieloznaczność, zamierzone przemilczanie, doszukiwanie się w wydarzeniach codziennych pewnych historycznych prawidłowości. Takie właśnie są wiersze Norwida, które traktują o "wielkich ludziach". Charakterystyczne, jest także to, że opowiada o nich w momencie ich śmierci lub po śmierci. Śmierć uwydatnia dopiero ich wielkość. Poeta uważa, że moment śmierci człowieka pozwala na przekazanie jego dorobku ludzkości.

Wiersz "Bema pamięci żałobny rapsod" poświęcony jest pamięci gen. Józefa Bema, bohatera powstania listopadowego. Norwid nie opisuje prawdziwego pogrzebu Bema, ale przedstawia poetycką wizję pogrzebu, stworzoną na kształt pogrzebów dawnych wodzów germańskich lub słowiańskich. Żałobny orszak idzie bardzo długo niosąc rekwizyty, w końcu dochodzi do grobu, w który nie składa ciała bohatera. Jest to symbol przetrwania ideałów Bema - walki o niepodległość. Owa idea pozostaje nieśmiertelna dopóki "Serca zemdlałe ocucą - pleśń z oczu zgarną narody...". Następuje cudowne zwycięstwo ducha Bema nad pogrążonym światem, oddane w aluzji do biblijnej opowieści o zdobyciu Jerycha.

W 1869 roku głośna stała się sprawa egzekucji Johna Browne'a, amerykańskiego farmera, bojownika w walce o wyzwolenie Murzynów. Rząd Stanów Zjednoczonych skazał go na śmierć. Wyrazem protestu Norwida stały się wiersze "Do obywatela Johna Browne'a" oraz "John Brown". Wiersz "Do obywatela Johna Browne'a" ma charakter listu. Posłańcem jest mewa. Norwid pisząc wiersz nie wie czy dotrze on do adresata przed śmiercią. Pojawia się motyw powątpiewania czy zastanie Stany Zjednoczone jako państwo wolnych ludzi, bo śmierć Browne'a jest zaprzeczeniem wolności. Stany Zjednoczone, o które walczył Kościuszko, ojczyzna Waszyngtona splamiła się taką egzekucją. Pojawia się motyw przyszłości, w której "syn kata" - następne pokolenie również nie będzie pokoleniem ludzi dobrych, prawych i uczciwych. Zapowiedź prześladowań Murzynów. "Noc idzie - czarna noc z twarzą Murzyna". W ostatnich słowach utworu:

"Bo pieśń nim dojrzy, człowiek nieraz skona

A niźli skona pieśń, naród pierw wstanie"

Dźwięczy nuta nadziei, że poezja może przetrwać historię i budzić do walki narody. Ale zanim wielka idea Browna zostanie przez innych pojęta, wielu jej obrońców zginie.

Chopinowi Norwid poświęca utwór "Fortepian Chopina", który powstał w 1863 roku, a jego geneza łączy się z zamachem na rosyjskiego gen. Berga. W odwecie żołnierze rosyjscy zdemolowali Pałac Zamoyskich, z którego zrzucono bombę. Przy okazji oknem wylądował fortepian Chopina. Wiersz nie ogranicza się jedynie do tego epizodu. Poeta wypowiedział także swoje zdanie. Utrwala on znaczenie kompozytora dla kultury świata, jego wielkości. Muzyka Chopina jest przedstawiona przez Norwida jako ziemskie dopełnienie piękna dojrzałego. Ma on siłę podnoszenia rzeczywistości do ideału, nieosiągalnego dla ludzi. Istotą sztuki Chopina jest to, że wywodzi się ona z ludowości, sztuka to "doskonałe wypełnienie" - nieosiągalny absolut. Ideału tego nie można osiągnąć ale można doń dążyć. Muzyka czyni z ludzi istoty doskonałe. Miarą tej doskonałości jest porównanie do hostii. W wierszu zarysowuje się konflikt między pięknem doskonałym - norwidowskim dobrem, a żołnierzami ciskającymi fortepian na bruk reprezentującymi zło. Dochodzi do głosu teoria mówiąca, że zniszczenie materiału nie jest równoznaczne z zagładą wartości. Jest też tam triumf:

"Ciesz się, późny wnuku!...

Jękły - głuche kamienie:

Ideał - sięgnął bruku "

W związku ze śmiercią Mickiewicza w Stambule w 1856 roku powstał wiersz "Cóż ty Atenom zrobił Sokratesie?". Fakt sprowadzeni zwłok poety do Paryża stał się przyczyną sporów emigracji i wzbudził refleksje Norwida - wielcy ludzie nie znajdują szczęścia za życia, a nawet po śmierci nie uzyskują należnej im czci. Wspomina Norwid Sokratesa, któremu po śmierci Ateńczycy postawili statuę ze złota, wspomina Dantego, któremu poświęcono dwa groby. Podobne były losy Kolumba, Kościuszki, Napoleona. Nuta goryczy wysnuta jest z osobistych doświadczeń Norwida. Zawsze żył w cieniu wielkich ludzi, nie doceniony, samotny, a zmarł w przytułku dla bezdomnych.

Być może Norwid w każdym przedstawionym tutaj wierszu pragnął pokazać, jak wielką cenę musi zapłacić każda indywidualność za swoją odmienność, oryginalność. Ale jednocześnie bohaterowie Norwida - postacie przecież prawdziwe, kiedyś istniejące, niosą przyszłym pokoleniom przesłanie, które istnieć będzie tak długo jak pamięć o nich - przesłanie etyczne, moralne, estetyczne.

Anegdoty o Norwidzie

Pewnego razu Cyprian Kamil Norwid przeglądał zagraniczne gazety, a obecny przy tym jego przyjaciel zapytał:
Czy jest dziś coś nowego?
Owszem - odparł artysta.
A co?
Data - wyjaśnił Norwid.

Kiedys do pracowni Norwida zaszedł znajomy ziemianin. Gospodarz przyjał go w brudnym fartuchu i z paleta w rece. Ziemianin
popatrzył na gospodarza i na obrazy wiszace na scianach, po czym ze współczuciem zapytał:
- A wiec pan musi wszystko namalowac samemu?
- Niestety, nie mam lokaja - odpowiedział Norwid.

Niedostatek był stałym towarzyszem artystów i ludzi pióra. Cyprian Kamil Norwid tak napisał o Józefie Ignacym Kraszewskim:
„O ty, jakkolwiek sława laurem darzy,
Nie jesteś z swego wyzuty,
Bo jesteś pierwszym z ojczystych pisarzy,
Który ma buty".

Bibliografia
1. Zdzisław Łapiński, Norwid, Kraków 1971.
2. Zofia Stefanowska, Strona romantyków. Studia o Norwidzie, Lublin 1993.
3. Wspomnienie miejsc dzieciństwa i młodości Cypriana Norwida, red. Iwona Bulik, Apostolicum, Ząbki 2005.
4. Pelagia Bojko, Oblicze człowieka: rysy autoportretu w listach Norwida, Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, Piotrków Trybunalski 2004.
5. Zbigniew Sudolski, Norwid: opowieść biograficzna, „Ancher", Warszawa 2003.
6. Alina Witkowska, Wielcy romantycy polscy. Sylwetki: Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Norwid, Wiedza Powszechna, Warszawa 1980.
7. Cyprian Norwid, Pisma wybrane, t. 4, wybrał i oprac. Juliusz Witold Gomulicki, PIW, Warszawa 1968.
8. Małej kronice życia i twórczości Cypriana Norwida (w: C. Norwid, Dzieła zebrane, oprac. J. W. Gomulicki, t. 1, Wiersze. Warszawa 1966. s. 3-128);
9. Calendarium Norwidowskim (w: C. Norwid. Pisma wybrane, wybrał i oprac. J. W. Gomulicki, Warszawa. 1968, t. l, s. 43-74) oraz na
10. Juliusz Witold Gomulicki, Kalendarz biograficzny Cypriana Norwida w: Cyprian Norwid, Pisma wszystkie, t. 11, oprac. J. W. Gomulicki, Aneksy, Warszawa, 1976.

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyprian Kamil Norwid (1821-1883) Poeta, dramatopisarz, prozaik, artysta plastyk. W latach 1831-1837 uczył się w warszawskim gimnazjum, którego nie ukończył, następnie w szkole malarskiej. W 1842 wyjechał z Warszawy i udał się do Włoch, gdzie rozpoczął studia rzeźbiarskie. Aresztowany w 1846 w Berlinie, został oskarżony o współdziałanie w wydarzeniach rewolucyjnych na ziemiach polskich.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cyprian Kamil Norwid urodził się w 1821 roku. Znaczna część jego twórczego życia przypadła na okres, gdy tworzyli już pisarze pozytywiści. Historycy literatury zaliczają go jednak do romantyków. Jest on poetą w pełni oryginalnym, nie dającym się jednoznacznie sklasyfikować. Charakterystyczną cechą poezji Norwida jest pewna wieloznaczność, zamierzone przemilczanie, doszukiwanie się w wydarzeniach codziennych pewnych historycznych prawidłowości. Takie właśnie są wiersze Norwida, które traktują o "wielkich ludziach". Charakterystyczne, jest także to, że opowiada o nich w momencie ich śmierci lub po śmierci. Śmierć uwydatnia dopiero ich wielkość. Poeta uważa, że moment śmierci człowieka pozwala na przekazanie jego dorobku ludzkości.

Józef Bem
Wiersz "Bema pamięci żałobny rapsod" poświęcony jest pamięci gen. Józefa Bema, bohatera powstania listopadowego. Dla poety był on symbolem najwyższych wartości moralnych i cnót wojskowych. Walczył Bem „za wolność naszą i waszą" we Francji i Portugalii. W czasie rewolucji 1848r. dowodził armią węgierską w walce z siłami austryjackimi. Norwid nie opisuje prawdziwego pogrzebu Bema, ale przedstawia poetycką wizję pogrzebu, stworzoną na kształt pogrzebów dawnych wodzów antycznych (wawrzyny, pancerz zamiast munduru, miecz zamiast szabli), przywołane są też elementy charakterystyczne dla pochówku wodzów słowiańskich. Żałobny orszak idzie bardzo długo niosąc rekwizyty, w końcu dochodzi do grobu, w który nie składa ciała bohatera. Jest to symbol przetrwania ideałów Bema - walki o niepodległość. Owa idea pozostaje nieśmiertelna dopóki "Serca zemdlałe ocucą - pleśń z oczu zgarną narody...". Następuje cudowne zwycięstwo ducha Bema nad pogrążonym światem, oddane w aluzji do biblijnej opowieści o zdobyciu Jerycha. A orszak pogrzebowy przemienia się w pochód ludzkości ku zagładzie.

John Brown
W 1869 roku głośna stała się sprawa egzekucji Johna Brown'a, amerykańskiego farmera, bojownika w walce o wyzwolenie Murzynów. Był dowódcą zbrojnego powstania ludności murzyńskiej w 1859r. Na czele 15 spiskowców opanował arsenał, lecz po walce musiał się poddać. Rząd Stanów Zjednoczonych oskarżył go o zdradę stanu, skazał go na śmierć, został powieszony 02.12.1859r. Wyrazem protestu Norwida stały się wiersze "Do obywatela Johna Brown'a" oraz "John Brown". Wiersz "Do obywatela Johna Brown'a" ma charakter listu. Posłańcem jest mewa. Norwid pisząc wiersz nie wie czy dotrze on do adresata przed śmiercią. Pojawia się motyw powątpiewania czy zastanie Stany Zjednoczone jako państwo wolnych ludzi, bo śmierć Brown'a jest zaprzeczeniem wolności. Stany Zjednoczone, o które walczył Kościuszko, ojczyzna Waszyngtona splamiła się taką egzekucją. Pojawia się motyw przyszłości, w której "syn kata" - następne pokolenie również nie będzie pokoleniem ludzi dobrych, prawych i uczciwych. Zapowiedź prześladowań Murzynów. "Noc idzie - czarna noc z twarzą Murzyna". W ostatnich słowach utworu:
"Bo pieśń nim dojrzy, człowiek nieraz skona
A niźli skona pieśń, naród pierw wstanie"
Dźwięczy nuta nadziei, że poezja może przetrwać historię i budzić do walki narody. Ale zanim wielka idea Brown'a zostanie przez innych pojęta, wielu jej obrońców zginie.

Fryderyk Chopin
Chopinowi Norwid poświęca utwór "Fortepian Chopina", który powstał w 1863 roku, a jego geneza łączy się z zamachem na rosyjskiego gen. Berga. Nieudany zamach miał miejsce we wrześniu 1863 roku. W odwecie żołnierze rosyjscy zdemolowali Pałac Zamoyskich, z którego zrzucono bombę. Przy okazji przez okno wyrzucono fortepian Chopina. Wiersz nie ogranicza się jedynie do tego epizodu. Poeta wypowiedział także swoje zdanie. Utrwala on znaczenie kompozytora dla kultury świata, jego wielkości. Muzyka Chopina jest przedstawiona przez Norwida jako ziemskie dopełnienie piękna dojrzałego. Ma on siłę podnoszenia rzeczywistości do ideału, nieosiągalnego dla ludzi. Istotą sztuki Chopina jest to, że wywodzi się ona z ludowości, sztuka to "doskonałe wypełnienie" - nieosiągalny absolut. Ideału tego nie można osiągnąć ale można doń dążyć. Muzyka czyni z ludzi istoty doskonałe. Miarą tej doskonałości jest porównanie do Hostii. W wierszu zarysowuje się konflikt między pięknem doskonałym - norwidowskim dobrem, a żołnierzami ciskającymi fortepian na bruk reprezentującymi zło. Dochodzi do głosu teoria mówiąca, że zniszczenie materiału nie jest równoznaczne z zagładą wartości. Jest też tam triumf:

"Ciesz się, późny wnuku!...
Jękły - głuche kamienie:
Ideał - sięgnął bruku "

Poeta wspomina także ostatnią wizytę jaką złożył Chopinowi:
„Byłem u Ciebie w te dni przedostatnie".
Imię Chopina stawia na równi z imionami tak wielkich jak: Fidiasz, Dawid, Ajschylos.
Adam Mickiewicz
W związku ze śmiercią Mickiewicza w Stambule w 1856 roku powstał wiersz "Coś ty Atenom zrobił Sokratesie?". Fakt sprowadzenia zwłok poety do Paryża stał się przyczyną sporów emigracji i wzbudził refleksje Norwida - wielcy ludzie nie znajdują szczęścia za życia, a nawet po śmierci nie uzyskują należnej im czci. Wspomina Norwid Sokratesa, któremu po śmierci Ateńczycy postawili statuę ze złota, wspomina Dantego, któremu poświęcono dwa groby. Podobne były losy Kolumba, Camoensa, Kościuszki, Napoleona( każdy z nich zginął w nędzy albo został zabity). Nuta goryczy wysnuta jest z osobistych doświadczeń Norwida. Zawsze żył w cieniu wielkich ludzi, nie doceniony, samotny, a zmarł w przytułku dla bezdomnych.

Być może Norwid w każdym przedstawionym tutaj wierszu pragnął pokazać, jak wielką cenę musi zapłacić każda indywidualność za swoją odmienność, oryginalność. Ale jednocześnie bohaterowie Norwida - postacie przecież prawdziwe, kiedyś istniejące, niosą przyszłym pokoleniom przesłanie, które istnieć będzie tak długo jak pamięć o nich - przesłanie etyczne, moralne, estetyczne.

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyprian Kamil Norwid urodził się w 1821 roku. Znaczna część jego twórczego życia przypadła na okres, gdy tworzyli już pisarze pozytywiści. Historycy literatury zaliczają go jednak do romantyków. Jest on poetą w pełni oryginalnym, nie dającym się jednoznacznie sklasyfikować. Charakterystyczną cechą poezji Norwida jest pewna wieloznaczność, zamierzone przemilczanie, doszukiwanie się w wydarzeniach codziennych pewnych historycznych prawidłowości.

# data[].attributes.headline
Kult ludzi wielkich w poezji C. K. Norwida

# data[].attributes.subject
Kult ludzi wielkich w poezji C. K. Norwida

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cyprian Kamil Norwid był wszechstronnym artystą. Interesował się nie tylko literaturą ale także malarstwem. W 1842 roku zdecydował się na emigrację, czyli na czterdziestoletnią tułaczkę w świecie najzupełniej mu obcym. Jego życie nie było łatwe. Po straceniu skromnego funduszu wywiezionego z kraju nastąpił okres niepowodzeń i rozczarowania. Był skazany na ciężką pracę, aby zarobić na swoje utrzymanie.
Był poetą, który miał świadomość własnej odrębności, indywidualności twórczej. Kroczył własnymi drogami, niezrozumiałymi dla otoczenia. Jego twórczość była odpychana, lecz on wierzył, że to co wielkie musi być w końcu docenione. Norwid oprócz poezji tworzył i inne gatunki literackie np. dramat, opowiadanie. W swych utworach często ukazywał ludzi wielkich, przedstawiał ich jako ideały, wzory do naśladowania. Jednym z takich ludzi był John Brown - amerykański farmer, który walczył za wolność Murzynów. Zorganizował on nieudane powstanie, za które został skazany na śmierć przez powieszenie. Wyrok został wykonany 2 grudnia 1859 roku. Norwid popierał walkę wolnościową. Miał nadzieję, że Ameryka stanie się krajem wolnym dla ludzi bez względu na kolor skóry:

„Bo pieśń nim dojrzy człowiek nieraz skona,
A niźli skona pieśń, naród pierw wstanie".

Johna Browna Norwid uznał za bohatera, który nie bał się stawić czoła wrogowi wolności. Walczył za słuszną ideę, za którą oddał życie. Norwid ubolewa nad tym, że John Brown ginie w ojczyźnie Waszyngtona, na ziemi, o wyzwolenie której walczył niegdyś Kościuszko.

Innym wielkim człowiekiem, któremu Norwid składa poetycki hołd jest Józef Bem - major artylerii w powstaniu listopadowym i bohaterski wódz powstania węgierskiego w 1849 roku. Oddając mu część Norwid popierał ideę walki „za wolność waszą i naszą". Józef Bem miłość narodu zespalał z uczuciem braterstwa dal całej ludzkości, za co był ceniony. Norwid w swym utworze przekazał, że śmierć wodza nic nie zmieni, bo pamięć o nim żyje, pobudza do walki następne pokolenia. Korowód pogrzebowy idący za trumną wodza zmienia się w postępowy ruch ludzkości:

„Aż się mury Jerycha porozwalają jak kłody,
Serca zemdlałe ocucą - pieśń z oczu zgarną narody...".

Norwid za najwyższego twórcę kultury polskiej uznał Fryderyka Chopina. Wyraził to w utworze pt. „Fortepian Chopina". Poeta uznał kompozytora jako tego, „co Polskę śpiewał od zenitu wszechdoskonałości dziejów, wziętą, tęczą zachwytu - Polskę - przemienionych kołodziejów". Polska była skazana na cierpienie. Ich symbolem były losy fortepianu, przez żołnierzy carskich wyrzuconego z balkonu i roztrzaskanego o bruk Krakowskiego Przedmieścia. Niewola kraju odbiła się na losach sztuki skazanej na poniewierkę. Muzyka Chopina jest największym osiągnięciem ludzkości do czasów najdawniejszych. Dlatego Norwid imię Chopina stawia obok imion takich twórców jak Dawid, Fidiasz i Ajschylos. Norwid uważa, że sztuka wielkiego kompozytora osiągnęła doskonałość, ale ludzkość jeszcze do niej nie dorosła. Dlatego poeta mówi: „Ideał sięgnął bruku".

Norwid złożył także hołd Mickiewiczowi w wierszu pt. „Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie". W liryku tym mówi on o niedocenionych zasługach ludzi wielkich, którzy dopiero później zyskują uznanie:

„Każdego z takich jak Ty świat nie może
Od razu przyjąć nigdy, jak wiek wiekiem".

Niedocenieni byli także Sokrates, Kolumb, Kościuszko, którzy dopiero po śmierci zyskali sławę. Podobnie Mickiewicz uzyska sławę, a ludzie „łez wylanych dziś będą się wstydzić, / J lać ci będą łzy potęgi drugiej".
Norwid uważał, że tacy ludzie nie mogą umrzeć, bo zawsze będą trwać w pamięci pokoleń. Ich dzieła są niepowtarzalne, wspaniałe.

Cyprian Kamil Norwid w swych utworach złożył hołd wielkim ludziom. Chciał aby i inne pokolenia pamiętały o ich wielkich czynach. Podając ideały chciał stworzyć świat, w którym panowałaby równość i braterstwo. Utwory poety są źródłem natchnienia dla wielu dzisiejszych artystów, starających się o osiągnięcia takiego artyzmu swych utworów, jaki cechuje poezję Norwida. Jego poezja emanuje pięknem, mądrością i pewną oryginalnością, co przyciąga uwagę czytelników.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kult ludzi wielkich w poezji C. K. Norwida.

# data[].attributes.attachment_link.description
Cyprian Kamil Norwid był wszechstronnym artystą. Interesował się nie tylko literaturą ale także malarstwem. W 1842 roku zdecydował się na emigrację, czyli na czterdziestoletnią tułaczkę w świecie najzupełniej mu obcym. Jego życie nie było łatwe. Po straceniu skromnego funduszu wywiezionego z kraju nastąpił okres niepowodzeń i rozczarowania.

# data[].attributes.body
Prezentacja Genial.ly

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Werona

W Weronie

Cyprian Kamil Norwid

1847 lub 1848

PRZECZYTAJWIERSZ

POSŁUCHAJNAGRANIA

1. Scharakteryzuj podmiot liryczny.Podmiot liryczny relacjonuje wydarzenia i przytacza opinie. Rozumie mowę roślin, interpretuje zjawiska. Nie ujawnia się, jest ukryty.

2. Czym jest „łagodne oko błękitu" z pierwszej strofy?Można to rozumieć jako Boga, księżyc czy szerzej - niebo.3. W kontekście historii Romea i Julii odczytaj słowa: „spłukane deszczem, poruszone gromem".Nad domami Montekich i Kapuletich przeszła burza w postaci gwałtownej miłości, która doprowadziła do tragicznej śmierci obojga młodych. 4. Miejsce dramatu zakochanych.Okolica, która była świadkiem miłości Romea i Julii, poddała się upływającemu czasowi. Z domostw, w których rozgrywały się dramat, pozostały już tylko gruzy i niszczejące bramy porośnięte śródziemnomorską roślinnością.

5. Spadająca gwiazda jest przedmiotem sporu pomiędzy cyprysami i ludźmi.Odpowiedz na poniższe pytania:a) Kogo lub co symbolizują cyprysy i ludzie?b) Jak rozumieją "gwiazdę zrzuconą ze szczytu"?c) Jaka jest interpretacja zjawiska?Podmiot mówiącyZnaczenie spadającej gwiazdyCo symbolizuje podmiot mówiący?Interpretacja zjawiskacyprysyłzanaturęspadająca gwiazda to łza, wyraz współczucia, jakie ma dla człowieka natura;w tym wypadku płacz związany jest z nieszczęśliwym zakończeniem wielkiej miłości Romea i Julii.Wniosek:przyroda cierpi wraz z człowiekiem; płacz natury/opatrzności (nieba) nad ludzkim nieszczęściem; łza przecieka groby- uczucia ludzkie są silniejsze niż śmierć.ludziekamień, meteorludzie rozum/racjonalizm/naukę/kulturęspadająca gwiazda to kamień, czyli meteoryt, który lecąc z nieba, rozgrzewa się i świeci - całkiem zwyczajne zjawisko fizyczne, wytłumaczalne z naukowego punktu widzenia;Wniosek: człowiek jest samotny we wszechświecie, jego losy są naturze/opatrzności (niebu) obojętne, nikt mu nie pomoże, nie ma znikąd otuchy

Cyprian Kamil Norwid

Fortepian Chopina

1863/1864

ART

GenezaWiersz powstał na przełomie 1863 i 1864 roku. Bezpośrednim powodem napisania utworu stało się zniszczenie fortepianu kompozytora, należącego do siostry Szopena. Incydent ten był związany z carskimi represjami, po dokonanym w 1863 roku zamachu na gen. Fiodora Berga.C.K. Norwid poznał F. Szopena w 1849 r., a tuż przed śmiercią artysty odwiedził go w paryskim mieszkaniu.

1. Określ tematykę kolejnych strof wierszaa) II - V,b) VII,c) VIII - X.TematNumer strofyWspomnienie umierającego Szopena i charakterystyka jego muzyki.II-VRefleksje na temat sztuki.VIIOpis zniszczenia fortepianu.VIII-X

2. Do jakich tradycji Norwid porównuje twórczość Chopina i czemu ma to służyć?Norwid porównuje twórczość Szopena do tradycji antycznej (Orfeusz, Perykles), biblijnej (Emanuel, Tabor) oraz narodowej (Piast).W rozumieniu poety muzyka Szopena łączy w sobie cechy klasycznego piękna i wspaniałości ("prostota doskonałości peryklesowej"), które są przecież uniwersalne. Muzyka zyskuje wartość ponadczasową, śmierć kompozytora nie będzie oznaczała kresu jego dzieła ("Nie stargam Cię ja - nie! - Ja, u-wydatnię!..."). W twórczości pianisty odnajdujemy także wartości narodowe ("dom modrzewiowy wiejski) oraz pierwiastki boskości ("Odrodziłam się w Niebie...").W jaki sposób Norwid upamiętnia sławną postać, jaką był Chopin?Poeta upamiętnia Chopina jako artystę o niezwykłym talencie, który daleko przewyższa czasy, w których żyje. Jest on dla niego muzykiem polskim, który sięga ideały sztuki światowej, co podkreśla odniesieniami antycznymi - jego muzyka okażę się bowiem ponadczasowa jak klasyczna sztuka. Artyzm dzieł Chopina ma także w sobie pierwiastek boski, a więc idealny.

3. Motyw sztuki - czym ona jest?Poeta w swoim wierszu mówi o doskonałości sztuki (O Ty, co jesteś Miłości-profilem). Jej idealność przejawia się w połączeniu istoty i formy ("Zwiesz się razem: Duchem i Literą"). Poeta mówi o tym w odniesieniu do znanych artystów - Fidiasza, Ajschylosa, Dawida i Szopena. Sztuka zatem jest czymś boskim, a w zetknięciu się z ułomną rzeczywistością czeka ją klęska, nie da się bowiem zrealizować ideały na ziemi: "Zawsze - zemści się na tobie: BRAK!.../ - Piętnem globu tego - niedostatek".Jak rozumieć zniszczenie fortepianu jako symbolu sztuki?W wierszu symbolem odrzucenia przez ludzkość genialności sztuki staje się obraz zniszczenia fortepianu kompozytora. Każda wielka sztuka w zetknięciu się z rzeczywistością musi ulec upokorzeniu i zniszczeniu.W jaki sposób rozumieć słowa: "Ciesz się późny wnuku"?Pesymistyczna wymowa utworu zostaje osłabiona przez słowa: "Ciesz się późny wnuku!"... Ludzkość musi dorosnąć i dojrzeć do idei artysty, wyrastającego ponad swój czas. Słowa te odnoszą się nie tylko do muzyki Szopena, ale także do nierozumianej poezji C.K. Norwida.

# data[].attributes.attachment_link.title
Poezja Cypriana Kamila Norwida by Przemysław Miszczak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Werona W Weronie Cyprian Kamil Norwid 1847 lub 1848 PRZECZYTAJWIERSZ POSŁUCHAJNAGRANIA 1. Scharakteryzuj podmiot liryczny.Podmiot liryczny relacjonuje wydarzenia i przytacza opinie. Rozumie mowę roślin, interpretuje zjawiska. Nie ujawnia się, jest ukryty. 2. Czym jest „łagodne oko błękitu" z pierwszej strofy?Można to rozumieć jako Boga, księżyc czy szerzej - niebo.3.

# data[].attributes.headline
Rola wybitnych jednostek w historii w poezji C. K. Norwida 

# data[].attributes.subject
Rola wybitnych jednostek w historii w poezji C. K. Norwida 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poezję Norwida wypełniają wspomnienia o ludziach, którzy dokonali czegoś wielkiego, jak Sokrates, , Szopen, Mickiewicz, John , , czy Kościuszko. Oczywiście nie są to wszystkie postacie, którymi zainteresował się poeta.

Utwory, które wysławiają wybitnych ludzi, to:

"Bema pamięci żałobny rapsod".

Rapsod ( wg słownika W. Kopalińskiego, rapsod to fragment epopei; krótka, bohaterska epicka).

Utwór ten powstał w 1851 roku, by uczcić pierwszą rocznicę śmierci generała Józefa Bema. Józef Bem był bohaterem, brał udział w Powstaniu Listopadowym (1830), powstaniu węgierskim, walczył także w Wiośnie Ludów (1848).

Utwór poprzedzony jest łacińskim mottem zaczerpniętym z "Żywotów sławnych więźniów", Cernieliusa Neposa i zawiera przysięgę, którą złożył słynny, kartagiński wódz, Hannibal, iż nigdy nie pobrata się z wrogą potęgą Rzymu. składa się z sześciu strof i jest wzorowany na antycznym heksametrze.

Norwid przedstawia pogrzeb wielkiego generała, i smutek po jego odejściu. Norwid wystylizował pogrzeb generała na wzór pogrzebów dawnych słowiańskich albo germańskich wodzów.

Poemat jest bardzo uroczysty, rozpoczyna się apostrofą do Cienia- bojownika: " Czemu Cieniu odjeżdżasz, ręce złamawszy na pancerz,

Przy pochodniach, co skrami grają około twych kolan?" -

Pochówek generała ma bardzo podniosły charakter, jest uroczysty, w ostatniej posłudze Bemowi współtowarzyszą: jego miecz z zielonym wawrzynem, wierny koń, sokół. Zwierzęta "rwią naprzód", gdyż były wierne swemu panu. Inne elementy tego wystawnego pogrzebu, to proporczyki, trąby, opłakujące kobiety, mężczyźni, którzy uderzają w tarcze i topory, pachołkowie, młodzi chłopcy.

Procesja, w której biorą udział uczestnicy pogrzebu, to ciągłej, wiecznej walki o wolność ojczyzny. Norwid wybrał postać Bema, by wyrazić swoje uznanie dla jego dzielnych czynów, ale i po to, by dać przykład, wzór do naśladowania dla dzielnych mężów.

"Coś ty Atenom zrobił Sokratesie"

Wiersz został napisany w styczniu w 1856roku. Na powstanie utworu wpływ miały dwa czynniki, śmierć wielkiego wieszcza, Adama Mickiewicza w 1855 roku, oraz sprowadzenie jego ciała do Paryża.

Punktem wyjścia dla rozważań pomiędzy genialną jednostka a społeczeństwem były wydarzenia, które miały miejsce tuż po śmierci Mickiewicza, oraz niektóre wydarzenia z jego życia.

Utwór jest podzielony na dwie części i składa się z 9 strof. W pierwszej części wiersza powtarza się jedno pytanie retoryczne, które jest rozmaicie modyfikowane, "Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie" "Coś ty, Kolumbie, zrobił Europie", "Coś ty uczynił światu, Napoleonie". Prócz wyżej wymienionych postaci Norwid wspomina jeszcze o Dante Alighierim, Camoensie, Kościuszce i Mickiewiczu. Śmierć Mickiewicza to okazja, by wypowiedzieć smutną prawdę historyczną: A lać ci będą łzy potęgi drugiej

Ci, co człowiekiem nie mogli Cię widzieć..."

Reguła jest taka, że wybitni mężowie, poeci, odkrywcy za życia nie są uznawani przez społeczeństwo, odrzuceni, a ich dzieła są wielokrotnie wyśmiewane. Dlatego ich nowatorstwo zrozumienie odnajduje dopiero po ich śmierci. Wszystkie postacie, które przywołuje Norwid są połączone pewną, smutną zależnością. Każdy z tych wielkich ludzi, ma dwa ( a niekiedy więcej) groby, został zabity albo też zginął w inny okrutny sposób. Norwid wysnuwa konkluzje, iż jego los również będzie podobny:

"Każdego z takich, jak ty, świat nie może

Od razu przyjąć na spokojne łoże,

I nie przyjmował nigdy". Norwid miał racje, gdyż zmarł w przytułku św. Kazimierza pod Paryżem. Jego ciało pochowano w zbiorowym grobie.

Dopiero po latach, m. in. dzięki "odkryciu" dzieł Norwida przez Zenona Przesmyckiego, jego poezja doczekała się godnych opracowań i analiz.

"Do obywatela Johna Brown"

Wiersz nawiązuje do dramatycznych losów Johna Browna, farmera amerykańskiego, który został zabity w 1859 roku. Brown walczył o godność i wolność osobistą wszystkich Murzynów.

Cyprian Norwid poświęcił pamięci Johna Browna jeszcze jeden wiersz.

"Do obywatela Johna Brown" to odezwa do wszystkich Amerykanów, którzy chcą żyć w sprawiedliwym państwie. Norwid stwierdził, iż wraz z niepotrzebną i głupią śmiercią Browna nastanie fala agresji i nienawiści:

"Noc idzie - czarna noc z twarzą Murzyna!"

Norwid chwali czyny Browna, jego zaangażowanie w pomoc Murzynom, zwraca również uwagę na fakt, iż Brown został powieszony w Ameryce, która jest ojczyzną bohaterów, Kościuszki i Waszyngtona. Poeta wierzy, iż ofiara życia Browna nie będzie daremna, że podniesie się odzew, że ludzie staną w obronie wyższych wartości. Norwid wie, iż pamięć o Brownie nie zginie, gdyż wysławił jego czyny w pieśni:

"Bo pieśń nim dojrzy, nieraz skona,

A niźli skona pieśń, pierw wstanie".

"Fortepian Szopena"

Utwór powstał na przełomie 1863 i 1864 roku, zaś bezpośrednią przyczyną dla jego napisania było zniszczenie fortepianu Szopena, który należał do siostry kompozytora. Wydarzenie to powiązane było z represjami carskimi, jakie dotknęły wielu Paryżan, po zamachu na generała Berga, który miał miejsce w 1863 roku.

Wiersz porusza problem geniuszu artysty i odbioru jego sztuki. Norwid stworzył "Fortepian Szopena", gdyż był wielkim pasjonatem muzyki Szopena, gdyż miała w sobie pierwiastki polskości.

"I była w tym , od zenitu

Wszechdoskonałości dziejów

Wzięta, tęczą zachwytu -- --

Polska -- przemienionych kołodziejów!

Taż sama, zgoła,

Złoto-pszczoła!..."

Utwór składa się z wielu części. W pierwszych trzech Norwid opisuje Szopena, jakiego zapamiętał, kiedy składał mu wizytę, jego niezdrowo białą twarz, alabastrowe dłonie, które stapiają się z bielą klawiszy.

W kolejnych częściach poeta opisuje doskonałość muzyki Szopena, jest ona ponadczasowa, tworzy niejako pomost pomiędzy starożytnością- "doskonałość peryklejska" (sztuka grecka z czasów Peryklesa ,V w. p.n.e) a teraźniejszością. Niestety, prawdziwej sztuki nie docenia się, dlatego " sięga bruku" dosłownie i w przenośni. Wzniosłe idee stykają się z brutalną rzeczywistością, (analiza negatywna), lub połączeniu się sztuki, harmonii (ideał) ze zwyczajnością, dostępnością (bruk) [ rodzaj pewnej reintegracji - ożywczy sposób pojęcia sztuki, (interpretacja pozytywna).

Utwór jest traktatem o sztuce, jej roli w życiu społeczeństwa, o tym, jak trudno pojąc prawdziwe sztuki. Poeta wierzy, że wielka sztuka przetrwa, choć przeminą jej czasy.

Kult wielkich ludzi u Norwida to przedstawienie wybranej postaci, jej życia czy dokonań. Życie wielkich ludzi Norwid wykorzystuje jako punkt odniesienia do głębokich rozważań o rzeczach ponadczasowych, sztuce, wierności ideom, niedoceniania artysty za życia.

Po zanalizowaniu wyżej wymienionych utworów można wysnuć refleksję, iż wielcy ludzie zostają docenieni dopiero po śmierci, przez następne pokolenia. Taki jest los wielkich ludzi, najpierw cierpią upokorzenia, poniżenia, głód, dopiero potem ludzie zaczynają ich rozumieć. Poniższy cytat ilustruje całą Norwidowską koncepcję:

"Bo glina w glinę wtapia się bez przerwy,

Gdy sprzeczne ciała zbija się aż ćwiekiem "

Glina jest alegorią przeciętności, miernoty ludzi, natomiast "sprzeczne ciała" to artyści, wolni, niezależni, ci, którzy myślą i działają nieszablonowo.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rola wybitnych jednostek w historii w poezji C. K. Norwida. - Ściągi, wypracowania, lektury - Bryk.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Poezję Norwida wypełniają wspomnienia o ludziach, którzy dokonali czegoś wielkiego, jak Sokrates, , Szopen, Mickiewicz, John , , czy Kościuszko. Oczywiście nie są to wszystkie postacie, którymi zainteresował się poeta. Utwory, które wysławiają wybitnych ludzi, to: "Bema pamięci żałobny rapsod". Rapsod ( wg słownika W. Kopalińskiego, rapsod to fragment epopei; krótka, bohaterska epicka).

# data[].attributes.headline
„Byłem u Ciebie w te dni, Fryderyku...”, czyli Norwid o Chopinie

# data[].attributes.subject
„Byłem u Ciebie w te dni, Fryderyku...”, czyli Norwid o Chopinie

# data[].attributes.body
Montaż słowno-muzyczny do realizacji w szkole średniej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rozpoczyna Etiuda c-moll, op. 10 nr 12 Fryderyka Chopina.
Norwid:
Do Joanny Kuczyńskiej

Paryż, 2 grudnia 1861

Wielka to jest rzecz ideał - formy w chrześcijański sposób dorównać starożytnym, jak to wiekopomnej pamięci Michał Anioł dłutem, a Urbino pędzlem uczynił, i na co byli oni z góry powołani. Wielka rzecz jest i nową stworzyć sztukę, jak to Mozart i Beethoven, i Chopin, i inni Mis-trzowie, a pierwej Papieże, z muzyką dopełnili, ale w życia - zawodzie pełność samoistnej energii do jej najsrebrniejszego dźwięku doprowadzić - kto wie, czy współczesnym najwyższym nie jest zadaniem. (T. V, s. 464)
Jako podkład i do...

# data[].attributes.attachment_link.title
„Byłem u Ciebie w te dni, Fryderyku...", czyli Norwid o Chopinie - Fryderyk Chopin - Biblioteka w Szkole nr 06/2008

# data[].attributes.attachment_link.description
Rozpoczyna Etiuda c-moll, op. 10 nr 12 Fryderyka Chopina . Norwid: Do Joanny Kuczyńskiej Paryż, 2 grudnia 1861 Wielka to jest rzecz ideał - formy w chrześcijański sposób dorównać starożytnym, jak to wiekopomnej pamięci Michał Anioł dłutem, a Urbino pędzlem uczynił, i na co byli oni z góry powołani.

# data[].attributes.headline
Przeszłość - jest to dziś, tylko cokolwiek dalej

# data[].attributes.subject
Przeszłość - jest to dziś, tylko cokolwiek dalej

# data[].attributes.body
Scenariusz wieczoru poetycko-muzycznego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wieczór można zorganizować w czytelni, przy świecach - poł±czyć z finałem konkursu czytelniczego "Życie i twórczość C. Norwida". Imprezie towarzyszy wystawa rocznicowa poświęcona Norwidowi.

W programie można wykorzystać płyty: Preisner - 10 łatwych utworów na fortepian, gra Leszek Możdżer; z muzyk± Fryderyka Chopina; Czesław Niemen - muzyka i wykonanie utworów: "Bema pamięci żałobny rapsod", "Moja piosnka (II)".

RECYTATOR
/Jan Lechoń - "Norwid"/
NARRATOR I

24 września 1821 roku w dziedzicznej wsi swojej matki, Laskowo - Głuchy, położonej na Mazowszu (w połowie drogi między Radzyminem, a Wyszkowem) urodził się Cyprian Norwid. Ojciec poety, Jan , pochodził ze szlacheckiej rodziny herbu Topór. Matka, Ludwika Zdzieborowska, była spokrewniona z królewsk± gałęzi± rodu Sobieskich.

Cztery lata później umiera matka Norwida, a opiekę nad Cyprianem i jego rodzeństwem przejmuje prababka, miecznikowa Hilaria Sobieska mieszkaj±ca w Stachówce. Po śmierci prababki w 1830 roku tuż po wybuchu powstania listopadowego rodzina Norwidów przenosi się do Warszawy.

W Warszawie Cyprian uczy się w Wojewódzkim Gimnazium przy Krakowskim Przedmieściu w Pałacu Kazimierzowskim, później w gimnazium przy ul. Leszno.

W 1835 roku umiera ojciec poety. Opiekunem sierot zostaje ojczym matki, ojciec chrzestny Cypriana, właściciel ziemski, Ksawery Dybowski.

Cyprian jako uczeń klasy pi±tej przerywa naukę w gimnazium i przenosi się do szkoły malarskiej Aleksandra Kokulara. Za swojego mistrza w sztuce uznaje artystę malarza Jana Klemensa Minasowicza.

W 1840 roku Cyprian debiutuje jako poeta wierszem lirycznym "Mój ostatni sonet". Nawi±zuje kontakt z czasopismem kulturalno-naukowym stolicy, "Bibliotek± Warszawsk±". Bywa w warszawskich salonach literackich. Publikuje wiersze liryczne "Wspomnienie" i "Do wieśniaczki".

RECYTATOR

O! miło jest patrzeć i dumać o świcie,
Gdy rosa po krzewach szeleści taktami,
A powiew okiem, jak anioł skrzydłami,
Do chaty wonności nagarnia obficie,
I goł±b pod strzech±, różowy swój dziobek
Za pióra bieluchne zatknowszy, spoczywa,
I dzielny bułany, przyległszy pod żłobek,
Nie czuje, jak złota strumieni się grzywa.
I szabla na ścianie stalistym półkolem,
Jak nowiem księżyca, bladawo istnieje,
I puchy krwi± przyległe na berle sokolem
Ulecieć by chciały, gdy wietrzyk zawieje.
A sercu tak miło, pogodnie, pieściwo,
Jak pierwszej jaskółce, gdy z wody wyleci,
Zielone nadbrzeża obiega co żywo
I szuka, gdzie bratni fijołek zaświeci.

/Wspomnienie - fragment/

NARRATOR I

W 1842 roku młody poeta zaręcza się z bliżej nieznan± Kamil± L. i po oddziedziczeniu pewnej sumy pieniężnej w spadku po matce udaje się przez Kraków, Wrocław do Drezna z zamiarem kształcenia się w dziedzinie sztuk plastycznych. Z Drezna jedzie przez Norymbergię i Monachium do Florencji. Tam podejmuje studia w Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem profesora rzeźby, Ludwika Pampaloniego. Oprócz rzeźby studiuje rytownictwo, zwiedza zabytki, zaczytuje się w dziełach literatury włoskiej.

W czasie krótkiego pobytu w Wenecji w kwietniu 1844 roku otrzymuje list od narzeczonej, zrywaj±cy zaręczyny. Norwid reaguje na tę wieść depresj± psychiczn±. Jego ówczesny nastrój oddaje m. in. wiersz "Moja piosnka (1)"

RECYTATOR

Ona we łzach, modlitwie i w hymnie...
Nie rozerwę, bo silna,
Może święta, choć mylna,
Może nie chcę rozerwać tej wst±żki;
Ale wszędzie - o! wszędzie-
Gdzie ja będę, ta będzie:
Tu - w otwarte zakłada się ksi±zki,
Tam u kwiatów zawi±zka,
Owdzie stoczy się w±sko,
By ujednić na nowo,

I na nowo się zrośnie w ogniwo.
Lecz, nie kwil±c jak dziecię,
Raz wywalczę się przecie,
Niech mi puchar podadz± i wieniec!...
I włożyłem na czoło,
I wypiłem, a wkoło
Jeden mówi drugiemu: "Szaleniec!!"

/Moja piosnka (1) - fragmenty/

NARRATOR II

W styczniu 1845 roku Cyprian udaje się do Rzymu, gdzie przyjmuje w Kościele ¦więtego Klaudiusza sakrament bierzmowania i na pami±tkę utraconej miłości wybiera imię Kamil. Ale w tym czasie rodzi się już nowe uczucie poety do Marii Kalergis - pięknej arystokratki rosyjskiej. Udaje się za ni± w podróż do Neapolu, zwiedza Pompeę, Herkulanum, Sorrento i Capri. Echem tych podróży jest między innymi wiersz "Italiam! Italiam!"

RECYTATOR

/Italian! Italian!/

NARRATOR I

W 1848 roku Norwida w jego rzymskiej pracowni odwiedza Zygmunt Krasiński. Obaj poeci spotykaj± się często, a za pośrednictwem Krasińskiego, Norwid poznaje Adama Mickiewicza. Zaczyna się interesować spraw± tworz±cego się legionu polskiego.

W styczniu 1849 roku poeta opuszcza Rzym i udaje się do Paryża i tam poznaje Fryderyka Chopina i Juliusza Słowackiego w ostatnich miesi±cach ich życia.

W Paryżu Norwid żyje w trudnych warunkach materialnych, najczęściej za pożyczone pieni±dze. Powstaje poemat "Niewola".

RECYTATOR

Wierzę - że naród trwa, bo cierpi noże;
Wiem, że organizm tylko krew lać może -

Wierzę - iż główn± przeto powinności±
Znać ów organizm, krzepić go miłości± -

Wierzę - że miłość nie wtłacza ideję,

Lecz że j± wciela i sama boleje -
Wierzę, iż celem jest wszech - doskonałość
Przez wykonania stopniowe - po całość -

(Niewola - fragment)

NARRATOR II

Rok 1850 jest rokiem sporów z Krasińskim i Cieszkowskim, zarzucaj±cymi poecie niejasność stylu. Przypięto Norwidowi etykietę poezji trudnej, intelektualnej, elitarnej. Poeta odpowiada im zarysem swoich pogl±dów na sztukę, które formułuje w poemacie "Promethidion" oraz w rozprawce "Jasność i ciemność". Zdaje sobie sprawę ze swojej samotności w walce o now± sztukę, obalaj±c dawne autorytety.

RECYTATOR

Kształtem miłości piękno jest - i tyle,
Ile j± człowiek ogl±dał na świecie,
W ogromnym Bogu albo w sobie-pyle,
Na tego Boga wystrojonym dziecię;
Tyle o pięknem człowiek wie i głosi -
Choć każdy w sobie cień pięknego nosi
I każdy - każdy z nas - tym piękna pyłem.
Gdyby go czysto uchował w sumieniu,
A granitowi rzekł: "Żyj, jako żyłem"-
To by się granit poczuł na wyjrzeniu,
I może palcem pocierał powieki,
Jak przebudzony m±ż z ziemi dalekiej...
Lecz to z granitu brył± ten by zrobił,
A inny z tęczy kolorem na ścianie,
A inny drzewa by tak usposobił,
Żeby się dłońmi splotły w rusztowanie;
A jeszcze inny głosu by kolumnę,
Rzucaj±c w psalmy akordów rozumne,
Porozpowijał jak rzecz zmartwychwstał±,
Co się zachwyca w niebo: szłaby dusza
Tam - tam - a płutno na dół by spadało,
Jako jesienny liść, dojrzy grusza.
/Promethidion - fragm./
NARRATOR I

Zniechęcony do twórczości literackiej przez niesprawiedliw± krytykę, Norwid nękany trudnościami codziennego bytowania w 1852 roku opuszcza Paryż i udaje się do Stanów Zjednoczonych, gdzie podejmuje pracę w pracowni graficznej. W Ameryce poeta czuje się źle, tęskni za starym kontynentem, a wyrazem tęsknoty jest wiersz pt. "Pierwszy list, co mnie doszedł z Europy".

RECYTATOR

Pierwszy list, co mnie doszedł z Europy,
Jest ten od Ciebie, Pani - piszę miar±,
Jak człowiek w wielkiej samotności, który
Muzyk± sobie nieuczon± wtórzy,
I to mu zamiast towarzystwa służy.
Musiałem rzucić się za ten Ocean,
Nie abym szukał Ameryki - ale
Ażebym nie był tam... O! wierz mi, Pani,
Że dla zabawki nie szuka się grobu
Na półokręgu przeciwległym globu.
/Pierwszy list, co mnie doszedł z Europy - fr./
NARRATOR II

Po trzech latach pobytu w Ameryce Norwid wraca przez Londyn do Paryża. W Londynie powstaje najrzetelniejszy w swej szczerości liryczny wiersz "Moja piosnka (II)". Jest ekstratem w który ws±czyły się wszystkie Norwidowskie bóle i duszne tęsknoty. Jest świdectwem tęsknoty, wyposażonej po prostu, prawie dziecięcymi słowy, lecz w doskonałej formie artystycznej.

RECYTATOR
/Moja piosnka (II)/
NARRATOR I

Rok - 1863 - Norwid żyje powstaniem styczniowym. Głuchota i choroba oczu uniemożliwiaj± mu wyjazd do kraju, ale staje się jednym z gor±cych działaczy sprawy polskiej w Paryżu.

Powstaje poemat "Fulminat" oraz, inspirowany przez przedpowstaniowe warszawskie manifestacje polityczne i wydarzenia z nim zwi±zane, poemat "Fortepian Szopena". Kiedy w czasie powstania w Pałacu Zamoyskich carscy żołdacy wyrzucili na bruk w akcie zemsty fortepian Szopena, poeta przywołał wci±ż niewygasłe wspomnienia ostatnich spotkań z Fryderykiem, które miały miejsce w Paryżu tuż przed śmierci± wielkiego muzyka. Siła pamięci spotęgowana przez brutalne fakty skłoniła Norwida do refleksji nad losem artysty i jego dzieła. Tak oto powstał jeden z najlepszych tekstów poety "Fortepian Szopena".

RECYTATOR

Byłem u Ciebie w te dni, Fryderyku!
Którego ręka... dla swojej białości
Alabastrowej - i wzięcia - i szyku -
I chwiejnych dotknięć jak strusiowe pióro -
Mięszała mi się w oczach z klawiatur±
Z słoniowej kości...
I byłeś jako owa postać, któr±
Z marmurów łona,
Niźli je kuto,
Odejma dłuto
Geniuszu - wiecznego Pigmaliona!

Ten!... co Polskę głosił, od zenitu
Wszechdoskonałości Dziejów
Wzięt±, hymnem zachwytu -
Polskę - przemienionych kołodziejów;
Ten sam - run±ł - na bruki z granitu!
- I oto: jak zacna myśl człowieka,
Poterany jest gniewami ludzi,
/Fortepian Szopena - fragmenty/
NARRATOR I

Norwid poświęcił swoj± uwagę nie tylko nieprzeciętnemu, genialnemu artyście jakim jest Fryderyk Chopin, lecz także ludziom czynu. W utworze "Bema pamięci żałobny - rapsod" przywołuje postać wielkiego polskiego bohatera, Józefa Bema, uczestnika powstania listopadowego i Wiosny Ludów. Dla Norwida był on żołnierzem na miarę antycznych widzów, ucieleśnieniem bohaterstwa i romantycznego szaleństwa. Poeta dedykuje swój wiersz pamięci po generale. Ludzie wielcy, tak jak inni odchodz±, ale zostaje po nich wzniosła myśl, idea, która potrafi natchn±ć potomnych.

RECYTATOR:

Czemu , Cieniu, odjeżdżasz, ręce złamawszy na pancerz,
Przy pochodniach, co skrami graj± około twych kolan?-
Miecz wawrzynem zielony i gromnic płakaniem dziś polan,
Rwie się sokół i koń twój podrywa stopę jak tancerz.
-Wiej± wiej± proporce i zwiewaj± na siebie,
Jak namioty ruchome wojsk koczuj±cych po niebie.
Tr±by długie we łkaniu aż się zanosz±, i znaki
Pokłaniaj± się z góry opuszczonymi skrzydłami,
jak włóczniami przebite smoki, jaszczury i ptaki...
Jako wiele pomysłów, któreś dościgał włóczniami...
i.t.d.
/"Bema pamięci żałobny - rapsod" - muzyka i wykonanie
Czesław Niemen/
NARRATOR II

Cyprian Kamil Norwid pisał wiersze, dramaty, poematy,nowele, traktaty i eseje. Uprawiał rzeźbę, rysunek, rytownictwo i medalierstwo. Malował akwarele i akwaforty. Wykonywał litografie. Był znawc± muzyki. Tłumaczył Dantego, Szekspira, Byrona i innych pisarzy. Miał zdolności oratorskie i deklamatorskie. Aż trudno uwierzyć, że epoka romantyzmu pogr±żyła w niepamięć tak wybitnego i wszechstronnie utalentowanego twórcę. Zmarł samotny 23 maja 1883 roku w przytułku św. Kazimierza w Ivry pod Paryżem. Jego prochy spoczęły w zbiorowej mogile.

Zygmunt Krasiński napisł o Norwidzie:

RECYTATOR

Ty wytrzymasz s±dy Pańskie
Na czs - czasów zwrot,
Rzeczpospolity szatańskie
I północny knut,
Co zatrzęsn± każdym krajem
¦cigaj±c się wzajem,
Aż pysznych pysznemi
Wytraci z tej ziemi
Najdroższy Bóg,
I w nic się rozstroi
Chrystusa oboi
Piekielny wróg!
/Z. Krasiński - Tyś nie śmierci łup! - fragm./
Bibliografia:

Cyprian Norwid kształt prawdy i miłośći. Analizay i interpretacje. Praca zbiorowa pod red. Stanisław Makowskiego. Warszawa 1984

Inglot C.: Cyprian Norwid. Warszawa 1991

Kasperski E.: ¦wiat wartości Norwida. Warszawa 1981

Norwid C.: Pisma wierszem i proz±. Warszawa 1984

# data[].attributes.attachment_link.title
Grażyna Bogdan: Przeszłość - jest to dziś, tylko cokolwiek dalej

# data[].attributes.attachment_link.description
Wieczór można zorganizować w czytelni, przy świecach - poł±czyć z finałem konkursu czytelniczego "Życie i twórczość C. Norwida". Imprezie towarzyszy wystawa rocznicowa poświęcona Norwidowi. W programie można wykorzystać płyty: Preisner - 10 łatwych utworów na fortepian, gra Leszek Możdżer; z muzyk± Fryderyka Chopina; Czesław Niemen - muzyka i wykonanie utworów: "Bema pamięci żałobny rapsod", "Moja piosnka (II)".

# data[].attributes.body
Scenariusz wieczoru poetyckiego

# data[].attributes.body
Quiz

# data[].attributes.attachment_link.description
Find and create gamified quizzes, lessons, presentations, and flashcards for students, employees, and everyone else. Get started for free!

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyprian Kamil Norwid Przetestuj swoją wiedzę - Quizy, testy online

# data[].attributes.attachment_link.description
TestWiedzy.pl - Ogromna ilość testów na czas ze wszystkich możliwych kategorii. Przetestuj swoją wiedzę.

# data[].attributes.attachment_link.title
Twórczość Cypriana Norwida Przetestuj swoją wiedzę - Quizy, testy online

# data[].attributes.attachment_link.description
TestWiedzy.pl - Ogromna ilość testów na czas ze wszystkich możliwych kategorii. Przetestuj swoją wiedzę.

# data[].attributes.body
Quiz

# data[].attributes.attachment_link.description
Find and create gamified quizzes, lessons, presentations, and flashcards for students, employees, and everyone else. Get started for free!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Rzeczpospolita Norwidowska w grze" to efekt projektu „Sobiescy i Norwidowie. Rodzinne historie z Rzeczpospolitej Norwidowskiej" realizowanego ze środków Powiatu Wołomińskiego przez Stowarzyszenie Rzeczpospolita Norwidowska. To jedno z wielu działań w projekcie „Moja i Twoja historia" w ramach Lokalne Partnerstwa Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności przy wsparciu Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce.

Celem gry jest zachęcenie mieszkańców i turystów do zapoznania się z Powiatem Wołomińskim, gminą Strachówka, Rzeczpospolitą Norwidowską, jej historią kulturą i tradycjami. „Rzeczpospolita Norwidowska w grze" ma zaangażować ludzi do działań, zdrowej rywalizacji i odkrywania nieznanych miejsc naszego regionu.

Partnerami projektu są:

Zespół Szkół im. Rzeczpospolitej Norwidowskiej

Urząd Gminy Strachówka

LGD „Równiny wołomińskiej"

Gminna Biblioteka w Strachówce

Sprawdź swoją wiedzę o Rzeczpospolitej Norwidowskiej !
Nagrody mogą być Twoje.
Wystarczy, że ułożysz mapkę i rozwiążesz zagadki i quizy!

# data[].attributes.attachment_link.description
„Rzeczpospolita Norwidowska w grze" to efekt projektu „Sobiescy i Norwidowie. Rodzinne historie z Rzeczpospolitej Norwidowskiej" realizowanego ze środków Powiatu Wołomińskiego przez Stowarzyszenie Rzeczpospolita Norwidowska. To jedno z wielu działań w projekcie „Moja i Twoja historia" w ramach Lokalne Partnerstwa Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności przy wsparciu Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce.

# data[].attributes.headline
Życie i twórczość Cypriana Kamila Norwida  

# data[].attributes.subject
Życie i twórczość Cypriana Kamila Norwida  

# data[].attributes.body
Test Biograficzny

# data[].attributes.attachment_link.description
Życie i twórczośź Cypriana Kamila Norwida. Test Biograficzny. Zawiera 15 pytań. Rozwiąż test i sprawdź swoją wiedzę.

# data[].attributes.headline
Zdalne lekcje - szkoła srednia. 4 scenariusze

# data[].attributes.subject
Zdalne lekcje - szkoła srednia. 4 scenariusze

# data[].attributes.body
Informacje wstępne o poecie

„Fortepian Szopena”

„Bema pamięci żałobny rapsod”

„W Weronie”

# data[].attributes.attachment_link.title
Język polski (listopad 2020 r.) - Zdalne lekcje - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

# data[].attributes.headline
Serce i rozum w odwiecznym sporze w wierszu C.K. Norwida„ W Weronie” 

# data[].attributes.subject
Serce i rozum w odwiecznym sporze w wierszu C.K. Norwida„ W Weronie” 

# data[].attributes.headline
„Dopokąd idę!...” – poszukiwanie drogi życia w wierszu „Pielgrzym” 

# data[].attributes.subject
„Dopokąd idę!...” – poszukiwanie drogi życia w wierszu „Pielgrzym” 

# data[].attributes.body
II klasa liceum
Plik skompresowany

# data[].attributes.headline
Obraz kraju rodzinnego i jego mieszkańców

# data[].attributes.subject
Obraz kraju rodzinnego i jego mieszkańców

# data[].attributes.body
Scenariusz lekcji w klasie II gimnazjum

# data[].attributes.body
Miniwykład

# data[].attributes.attachment_link.title
C. K. Norwid - Bema pamięci żałobny rapsod (miniwykład)

# data[].attributes.headline
Bema pamięci żałobny rapsod - opracowanie

# data[].attributes.subject
Bema pamięci żałobny rapsod - opracowanie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bema pamięci żałobny rapsod - wiadomości wstępne Geneza
Utwór ten poświęcony jest pamięci Józefa Bema, bohatera powstania listopadowego (1830/1831). Walczył on we Francji i Portugalii, w czasie Wiosny Ludów bił się w obronie Wiednia i na Węgrzech. Wiersz powstał w roku 1851, kilka miesięcy po śmierci generała w Syrii. Dla autora Józef Bem był symbolem wartości moralnych oraz cnót obywatelskich i wojskowych.

Co to jest rapsod?
Według słownika terminów literackich jest...więcej

Bema pamięci żałobny rapsod - analiza i interpretacja Interpretacja
Bohaterem utworu jest generał Józef Bem - patriota polski. Utwór wprowadza nas w poetyckie misterium pogrzebowe. Cały rapsod podzielony jest na dwie części: pierwsza to opis pogrzebu, druga zaś to jego ogólnoludzkie, ponadczasowe, filozoficzne przesłanie.

Część pierwsza przedstawia opis pogrzebu skonstruowanego na wzór pochówków dawnych wodzów słowiańskich. Występują rycerskie rekwizyty - miecz, pancerz,... więcej

Bema pamięci... - rozbudowana analiza i interpretacja Poezję Norwida wypełnia pamięć o ludziach wielkich. Sokrates, Napoleon, Szopen, Mickiewicz, John Brown, Dante, Kościuszko to tylko niektóre postacie, jakie zafrapowały twórcę "Promenthidiona". Mimo, że reprezentują różne dziedziny rzeczywistości, jest coś, co je łączy. To przede wszystkim pasja, namiętność, oddanie sprawie, bezkompromisowość, często również niezrozumienie przez współczesnych i odtrącenie. Do takich postaci należy... więcej

Bema pamięci żałobny rapsod - Cyprian Kamil Norwid ...Iusiurandum patri datum
usque ad hanc-diem ita servavi...
Annibal

I
Czemu, Cieniu, odjeżdżasz, ręce złamawszy na pancerz,
Przy pochodniach, co skrami grają około twych kolan? -
Miecz wawrzynem zielony i gromnic płakaniem dziś polan;
Rwie się sokół i koń twój podrywa stopę jak tancerz.
- Wieją, wieją proporce i zawiewają na siebie,
Jak namioty ruchome wojsk koczujących po niebie.
Trąby długie we łkaniu aż się zanoszą i znaki
Pokłaniają...więcej

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
bema pamięci żałobny rapsod - opracowanie

# data[].attributes.attachment_link.title
Bema pamięci żałobny rapsod - opracowanie

# data[].attributes.attachment_link.description
Bema pamięci żałobny rapsod - wiadomości wstępne Geneza Utwór ten poświęcony jest pamięci Józefa Bema, bohatera powstania listopadowego (1830/1831). Walczył on we Francji i Portugalii, w czasie Wiosny Ludów bił się w obronie Wiednia i na Węgrzech. Wiersz powstał w roku 1851, kilka miesięcy po śmierci generała w Syrii.

# data[].attributes.headline
Jakimi wartościami należy kierować się w życiu? Praca z tekstem "Bema pamięci żałobny rapsod"

# data[].attributes.subject
Jakimi wartościami należy kierować się w życiu? Praca z tekstem "Bema pamięci żałobny rapsod"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Teksty literackie, zwłaszcza poetyckie, powstawały bardzo często jako odpowiedź na sytuację polityczną kraju, na skutek inspiracji wydarzeniami historycznymi oraz działalnością wodzów, żołnierzy. Poeta to często głos sumienia, głos, który rozliczał z nikczemności systemu, z okrucieństwa drugiego człowieka, jego celem było głoszenie prawdy.

Proponowany scenariusz lekcji uwzględnia wykorzystanie narzędzi dostępnych w Internecie, bliska uczniowi technologia informacyjno - komunikacyjna ułatwia zrozumienie przesłania dzieła i przybliża młodzieży postać Józefa Bema, bohatera opisanego w wierszu Cypriana Kamila Norwida. Ponadto scenariusz lekcji uwzględnia style uczenia się młodzieży, wzrokowcy śledzą wzrokiem tekst, słuchowcy mają możliwość usłyszenia omawianego tekstu miedzy innymi na stronie https://wolnelektury.pl/[1], dodatkowo w interpretacji dzieła C.K. Norwida pomaga proponowany utwór muzyczny.
Kryteria sukcesu/kryteria nauczania/ NaCoBeZU:

wyjaśniam, czym jest rapsod

przedstawiam dokonania Józefa Bema

omawiam środki stylistyczne wykorzystane w utworze

wyjaśniam przesłanie utworu "Bema pamięci żałobny rapsod"

Pytanie kluczowe:
Kto jest dla mnie bohaterem? Uzasadnij swoją odpowiedź.
Metody: Formy pracy:

praca indywidualna

praca w parach

praca w grupach

Przebieg lekcji Wstęp:
1. Przedstaw uczniom i uczennicom pytanie kluczowe: Kto jest dla mnie bohaterem? Uzasadnij swoją odpowiedź. Uczniowie i uczennice zastanawiają się w parach nad odpowiedzią, następnie chętne osoby odpowiadają na pytanie, uzasadniając swoje stanowisko. Przedstaw uczniom i uczennicom temat i zapytaj o to, co ich zdaniem jest celem lekcji. Propozycje młodzieży warto zapisać, jeśli cele lekcji przedstawione przez uczniów różną się od tych, które zostały przygotowane prze nauczyciela, podaj także ten przygotowany przez siebie.
Zasadnicza część lekcji
2. Opowiedz uczniom i uczennicom, że będą pracować z tekstem Cypriana Kamila Norwida, wybitnego polskiego poety, którego wiersze od lat inspirowały wielkich artystów takich jak choćby Czesław Niemen, który do wielu utworów Norwida napisał muzykę. Poproś młodzież o wysłuchanie audycji Anny Rzeczyckiej opowiadającej obchodach 180. rocznicy urodzin Norwida we Francji, o ostatnich latach życia poety i jego śmierci. Audycja dostępna jest na stronie NINATEKA ninateka.pl: tiny.pl/twxg1[2] W audycji mozna usłyszeć rozmowę z Czesławem Niemenem w kościele polskim w Paryżu, gdzie odbywał się koncert z udziałem artysty śpiewającego piosenki do słów Cypriana Kamila Norwida.

Wyjaśnij, ze w trakcie słuchania audycji ich zadaniem będzie sporządzenie mapy myśli, w której umieszczą fakty dotyczące życia poety.

3. Opowiedz młodzieży o bohaterze utworu, którego poznają dzięki dziełu Norwida, możesz zainspirować się stroną: zyciorysy.info/jozef-bem/[3]:
Józef Bem był generałem wojsk polskich podczas powstania listopadowego, w czasie Wiosny Ludów wyjechał na Węgry i tam sprawował funkcję naczelnego wodza rewolucyjnej armii węgierskiej. Nie zniechęcał się niepowodzeniami, liczyła się dla niego jedynie idea wolnej ojczyzny. Józef Bem jest uosobieniem odwagi, buntu, walki do ostatniej kropli krwi. Cyprian Kamil Norwid postrzegał Józefa Bema jako wybitnego żołnierza i przypisywał mu cechy wielkich starożytnych ...
Joanna Kostrzewa

# data[].attributes.attachment_link.title
Jakimi wartościami należy kierować się w życiu? Praca z tekstem "Bema pamięci żałobny rapsod" Cypriana Kamila Norwida.

# data[].attributes.attachment_link.description
Teksty literackie, zwłaszcza poetyckie, powstawały bardzo często jako odpowiedź na sytuację polityczną kraju, na skutek inspiracji wydarzeniami historycznymi oraz działalnością wodzów, żołnierzy. Poeta to często głos sumienia, głos, który rozliczał z nikczemności systemu, z okrucieństwa drugiego człowieka, jego celem było głoszenie prawdy.

# data[].attributes.headline
Czesław Niemen - Bema pamięci rapsod żałobny

# data[].attributes.subject
Czesław Niemen - Bema pamięci rapsod żałobny

# data[].attributes.attachment_link.title
Czesław Niemen - Bema pamięci żałobny rapsod

# data[].attributes.attachment_link.title
Homo Twist - Bema pamięci żałobny rapsod

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyprian Kamil Norwid - Bema pamięci żałobny-rapsod

# data[].attributes.headline
Twórca i sztuka w wierszu Cypriana Kamila Norwida Fortepian Szopena

# data[].attributes.subject
Twórca i sztuka w wierszu Cypriana Kamila Norwida Fortepian Szopena

# data[].attributes.body
epodreczniki.pl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JPOL_E3_E4_Tekstykultury

Wiersz Fortepian Szopena powstał jesienią 1863 roku. Wiąże się on z dramatycznym zdarzeniem, do jakiego doszło w tym czasie w Warszawie. Po zamachu na carskiego namiestnika w Królestwie Polski - generała Teodora Berga (z pałacu Andrzeja Zamoyskiego na generała Berga zrzucono bombę) żołnierze rosyjscy zemścili się, niszcząc pamiątki kultury polskiej znajdujące się w pałacu Zamoyskich. Należał do nich także - stanowiący własność siostry kompozytora, Izabeli Barcińskiej - fortepian Szopena, który wyrzucono przez okno.
Utwór Norwida ma charakter wielowarstwowy i można go rozpatrywać na dwóch płaszczyznach: intelektualnej i uczuciowej. Poeta ukazuje w nim obraz genialnego artysty, charakteryzuje znaczenie jego muzyki oraz kształtuje pogląd na temat sztuki, nazywanej „profilem miłości". Filozofia sztuki i jej ustawiczny rozwój w ujęciu poety mogą odwołać się takich pojęć, jak skończoność, nieskończoność, doskonałość, niedoskonałość i wypełnienie, spełnienie.

L'art?... c'est l'art - et puis, voilà tout.
Béranger

I
Byłem u Ciebie w te dni przedostatnie
Nie docieczonego wątku -
Pełne, jak Mit,
Blade - jak świt...
- Gdy życia koniec szepce do początku:
"Nie stargam Cię ja - nie! - Ja, ... u‑wydatnię!..."

II
Byłem u Ciebie w dni te, przedostatnie,
Gdy podobniałeś... co chwila - co chwila -
Do upuszczonej przez Orfeja liry,
W której się rzutu - moc z pieśnią przesila,
I rozmawiają z sobą struny cztéry,
Trącając się,
Po dwie - po dwie -I szemrząc z cicha:
„Zacząłże on
Uderzać w ton?...
Czy taki Mistrz!... że gra... choć - odpycha?"

IIII byłeś jako owa postać
Byłem u Ciebie w te dni, Fryderyku!
Którego ręka - dla swojej białości
Alabastrowej... i wzięcia, i szyku,
I chwiejnych dotknięć - jak strusiowe pióro -
Mięszała mi się w oczach z klawiaturą
Z słoniowej kości...
I byłeś jako owa postać - którą
Z marmurów łona,
Niźli je kuto,
Odejma dłuto -
Geniuszu... wiecznego Pigmaliona!

IVW dom modrzewiowy wiejski
A w tym... coś grał - i co? zmówił ton - i co? powie -
Choć inaczej się echa ustroją,
Niż gdy błogosławiłeś sam ręką Swoją
Wszelkiemu akordowi -
A w tym... coś grał - taka była prostota
Doskonałości Peryklejskiej,
Jakby starożytna która Cnota
W dom modrzewiowy wiejski
Wchodząc, rzekła do siebie:
„Odrodziłam się w Niebie
I stały mi się Arfą - wrota,
Wstęgą - ścieżka...
Hostię - przez blade widzę zboże...
Emanuel już mieszka

V
I była w tym Polska - od zenitu
Wszechdoskonałości dziejów
Wzięta tęczą zachwytu -
- Polska - przemienionych kołodziejów!
Taż sama - zgoła
Złoto‑pszczoła...
(Poznał‑ci‑że‑bym ją - na krańcach bytu!...)

VI
I - oto - pieśń skończyłeś - - i już więcej
Nie oglądam Cię - - jedno - słyszę:
Coś?... jakby spór dziecięcy -
- A to jeszcze kłócą się klawisze
O nie dośpiewaną chęć:
I trącając się z cicha
Po ośm - po pięć -
Szemrzą: „począłże grać? czy nas odpycha??... "

VII
O Ty! - co jesteś Miłości‑profilem,
Któremu na imię Dopełnienie;
Te - co w sztuce mianują Stylem,
Iż przenika pieśń, kształci kamienie...
O! Ty - co się w dziejach zowiesz Erą,
Gdzie zaś ani historii zenit jest,
Zwiesz się razem: Duchem i Literą,
I consummatum est...
O! Ty... Doskonałe‑wypełnienie,
Jakikolwiek jest Twój i gdzie?... znak...
Czy w Fidiasu? Dawidzie? czy w Szopenie?
Czy w Eschylesowej scenie?...
Zawsze - zemści się na tobie... Brak
- Piętnem globu tego - niedostatek:
Dopełnienie?... go boli!...
On - rozpoczynać woli
I woli wyrzucać wciąż przed się - zadatek!
- Kłos?... gdy dojrzał - jak złoty kometa -Ledwo że go wiew ruszy
Deszcz pszenicznych ziarn prószy,
Sama go doskonałość rozmieta...

VIII
Oto patrz - Fryderyku!... to - Warszawa:
Pod rozpłomienioną gwiazdą
Dziwnie jaskrawa - -
- Patrz, organy u Fary; patrz! Twoje gniazdo -
Owdzie - patrycjalne domy stare,
Jak Pospolita‑rzecz,
Bruki placów głuche i szare
I Zygmuntowy w chmurze miecz.

IX
Patrz!... z zaułków w zaułki
Kaukaskie się konie rwą -
Jak przed burzą jaskółki,
Wyśmigając przed pułki:
Po sto - po sto - -
- Gmach - zajął się ogniem, przygasł znów,
Zapłonął znów - - i oto - pod ścianę -
Widzę czoła ożałobionych wdów
Kolbami pchane - -
I znów widzę, acz dymem oślepian,
Jak przez ganku kolumny
Sprzęt podobny do trumny
Wydźwigają... runął... runął - Twój fortepian!

X
Ten!... co Polskę głosił - od zenitu
Wszechdoskonałości dziejów
Wziętą hymnem zachwytu -
Polskę - przemienionych kołodziejów:
Ten sam - runął - na bruki - z granitu!
I oto - jak zacna myśl człowieka -
Poterany jest gniewami ludzi;
Lub - jak od wieka
Wieków - wszystko, co zbudzi!
I oto - jak ciało Orfeja -
Tysiąc pasji rozdziera go w części;
A każda wyje: „ nie ja!..."
" Nie ja!" - zębami chrzęści -

*
Lecz Ty? - lecz ja? - uderzmy w sądne pienie,
Nawołując: „Ciesz się, późny wnuku!...
Jękły głuche kamienie -
Ideał sięgnął bruku - - „

# data[].attributes.attachment_link.title
Twórca i sztuka w wierszu Cypriana Kamila Norwida Fortepian Szopena

# data[].attributes.attachment_link.description
Starter: obraz: Teofil Kwiatkowski, Polonez w Hotelu Lambert; polecenia odwołujące się do wiedzy ucznia; Rozdział: Cyprian Norwid biogram poety i tematyka jego twórczości; Rozdział: Fortepian Szopena geneza i problematyka utworu; Cyprian Norwid "Fortepian Szopena"; obraz: Eugène Delacroix, Portret Fryderyka Chopina; ciekawostka o Peryklesie; fotografia współczesna: ostatni fortepian Fryderyka Chopina wykonany przez firmę Pleyel

# data[].attributes.headline
Cyprian Norwid – poeta niezrozumiały przez współczesnych - analiza wiersza "Fortepian Szopena"

# data[].attributes.subject
Cyprian Norwid – poeta niezrozumiały przez współczesnych - analiza wiersza "Fortepian Szopena"

# data[].attributes.attachment_link.title
Cyprian Norwid - poeta niezrozumiały przez współczesnych - analiza wiersza "Fortepian Szopena"

# data[].attributes.attachment_link.description
Historia i społeczeństwo (przedmiot uzupełniający) Historia muzyki Historia sztuki Informatyka Inne Język mniejszości narodowej lub etnicznej Język obcy nowożytny Język polski Język regionalny - język kaszubski Język łaciński i kultura antyczna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autorem opracowania jest: Adrianna Strużyńska

Cyprian Kamil Norwid stworzył utwór „Fortepian Chopina" na przełomie 1863 i 1864 roku. Bezpośrednim impulsem do jego napisania było zniszczenie fortepianu należącego do siostry Fryderyka Chopina, na którym komponował swoje utwory. Wydarzenie wiązało się z represjami carskimi w 1863 roku, spowodowanymi zamachem na jednego z generałów. Żołnierze rosyjscy wyrzucili fortepian przez okno pałacu Zamoyskich, a instrument roztrzaskał się na bruku. Norwid inspirował się nie tylko zniszczeniem instrumentu, ale też swoim osobistym spotkaniem z Chopinem, które miało miejsce w Paryżu. Doniesienia o sytuacji w Warszawie skłoniły poetę do opisania swoich wspomnień na temat kompozytora.
Spis treści
Fortepian Chopina - analiza utworu

„Fortepian Chopina" jest poematem lirycznym, długim utworem o tematyce osobistej i refleksyjnej. Wiersz należy do liryki inwokacyjnej, obecne jest „ty" liryczne. Osoba mówiąca kilkukrotnie zwraca się bezpośrednio do Chopina („byłem u Ciebie w te dni, Fryderyku!", „gdy błogosławiłeś sam ręką Swoją"). Utwór przybiera postać rozbudowanej apostrofy. Podmiot liryczny można utożsamiać z autorem, ponieważ odnosi się do rzeczywistych wydarzeń z jego życia. Wizytę w paryskim mieszkaniu Chopina poeta potwierdził w utworze „ Czarne kwiaty". Wiersz należy do liryki bezpośredniej, osoba mówiąca ujawnia swoją obecność w utworze, o czym świadczą czasowniki w pierwszej osobie liczby pojedynczej i odpowiednie zaimki osobowe („byłem u Ciebie", „mieszała mi się w oczach", „i znów widzę"). Wiersz jest nieregularny, posiada wersy, ale nie zastosowano prawidłowości rytmicznych. Strofy składają się z różnej ilości wersów, liczba sylab w wersach również nie jest jednakowa. Utwór ma dziesięć części, wyodrębnionych akapitami i ponumerowanych cyframi rzymskimi. Zastosowano wyróżnienia graficzne, na przykład druk rozstrzelony. W wierszu pojawiają się różne rodzaje rymów: żeńskie i męskie, w układzie parzystym, okalającym i przeplatanym.

Utwór ma bogatą warstwę stylistyczną, dzięki zastosowaniu wielu środków poetyckich i elementów dramatu (dialog). Pojawiają się liczne epitety („dni przedostatnie", „strusiowe pióro", „słoniowej kości", „dom modrzewiowy", „rozpłomienioną gwiazdą"). Poeta zastosował również wiele porównań („pełne jak mit, blade jak świt", „jakby spór dziecięcy", „jak złoty kometa", „jak przed burzą jaskółki"). Opis ma charakter metaforyczny, pojawiają się przenośnie („rzutu-moc z pieśnią przesila", „z marmurów łona", „złoto-pszczoła", „jesteś Miłości-profilem"). Przedmioty nieożywione nabierają cech ludzkich przez personifikacje („rozmawiają z sobą struny cztery", „kłócą się klawisze"). Emocjonalnego charakteru nadają wykrzyknienia („Geniuszu, wiecznego Pigmaliona!", „O! Ty", „Patrz!", „Na bruki z granitu!"). Pojawiają się również pytania retoryczne („Uderzać w ton?", „Począłże grać?", „Jakikolwiek jest Twój, i gdzie?", „Lecz Ty - lecz ja?"). Poezja Norwida pełna jest wieloznaczności, przemilczeń, wielokropków, które mają skłaniać czytelnika do głębszych przemyśleń. Utwór ma dynamiczny charakter dzięki przerzutniom, przeniesieniu części wypowiedzenia do kolejnego wersu, co daje efekt niepewności i zaskoczenia.

Fortepian Chopina - interpretacja utworu

W utworze przeplata się wiele motywów i wątków, tematycznie można podzielić go na trzy części. Pierwsza z nich (strofy I-III) opowiada o spotkaniu poety i Chopina u kresu życia kompozytora. Część druga (strofy IV-VII) to rozważania na temat doskonałości muzyki i ogółu sztuki. Ostatnia część odwołuje się do zdarzeń, które były inspiracją do stworzenia utworu, wyrzucenie fortepianu na bruk jest punktem kulminacyjnym poematu. Wiersz ma charakter traktatu o sztuce, jest wieloznaczny, porusza wątki mitologiczne, opis obfituje w dygresje. Fortepian jest symbolem sztuki, a Chopin - artysty, poeta traktuje te figury jak parabole. Twórca jest wiecznie połączony ze swoim instrumentem, umiera wraz ze zniszczeniem fortepianu. To niezwykłe połączenie podkreśla też metaforyczne zlanie się alabastrowej dłoni kompozytora z klawiszami instrumentu, wykonanymi z kości słoniowej.

Utwór rozpoczynają dwa motta w języku francuskim. Pierwsze z nich jest cytatem z Byrona „muzyka jest rzeczą nadzwyczajną". Drugie to słowa Berangera „sztuka? - to jest sztuka i - oto wszystko". Obydwa motta wprowadzają w tematykę utworu. Pierwsze strofy opisują wizytę poety u cierpiącego Chopina. Wspomnienie ma podniosły charakter, jest pełne współczucia dla cierpiącego kompozytora. Poeta podkreśla ogromną zażyłość między podmiotem a bohaterem lirycznym. Osoba mówiąca wspomina ogromne zmiany, które zaszły w ciele Chopina pod wpływem choroby. Zbliżająca się śmierć kompozytora jest nie tylko tragedią osobistą, ale też wielką stratą dla świata muzyki. Kończy się ważna epoka w dziejach sztuki i narodu polskiego. Poeta snuje refleksję o śmierci, przypomina czytelnikowi, że jest nieunikniona, nie omija nawet najbardziej wybitnych jednostek. Trudno znaleźć cel życia, los kompozytora był nieprzeciętny, pełen tajemnic i fascynujących wydarzeń, a jednak spotka go przedwczesna śmierć. Norwid chce upamiętnić wybitnego Polaka dla potomnych. Jedyne co jest w stanie zapewnić mu wieczne życie to obiegająca cały świat sława.

Podmiot liryczny opisuje wygląd Chopina w ostatnich dniach jego życia. Blade dłonie praktycznie nie różnią się od klawiszy fortepianu, na którym grał. Ruchy kompozytora są delikatne, słabe, przypominają dotyk strusiego pióra. Poeta porównuje białe palce Chopina do kości słoniowej, symbolu trwałości i piękna. W utworze pojawiają się motywy mitologiczne. Kompozytor jest porównany do Orfeusza, wybitnego muzyka i pieśniarza ze starożytności, którego muzyka była znana na cały świat. Te dwie postaci łączy nie tylko niezwykły talent, ale też tragiczny koniec. Orfeusz został rozszarpany przez nimfy zazdrosne o jego miłość do Eurydyki. Opuszczenie liry było gestem poddania się, który mityczny muzyk wykonał przed śmiercią. Pojawia się motyw rozmowy czterech strun, na których być może kompozytor wygra swój ostatni utwór. Orfeusz i Chopin padli ofiarą większych mocy, śmiertelnej choroby i mściwych stworzeń, ale zachowali pasję do muzyki. W utworze pojawia się również wątek Pigmaliona, który siłą woli ożywił posąg Galatei. Bohater dokonał niemożliwego, jego miłość była tak wielka, że tchnęła życie w rzeźbę. Podmiot liryczny wierzy, że przez geniusz kompozytora, jego twórczość również stanie się mitem.

Poeta stara się ująć doskonałość muzyki Chopina w słowa, ale jest to niemożliwe. Norwid sięga po odwołania religijne, twórczość polskiego kompozytora jest tak genialna, jakby pochodziła od samego Boga. Muzyka Chopina łączyła w sobie elementy sztuki klasycznej, tradycji polskiej i wiary chrześcijańskiej. Pojawia się metafora domu na wsi, odrodzenia sztuki antycznej wśród Polaków. Poeta wraca do najlepszych czasów w przeszłości ojczyzny, pełnych świętości i pracowitości. Zastosowano również porównanie przemiany zboża w eucharystię i muzyki w piękno. Tak prosta roślina jak pszenica, potrafi stać się mąką, a następnie hostią, którą kapłan przemienia w ciało Chrystusa. Podobnie muzyka zmienia się w ponadczasową wartość. Charakterystyczną cechą twórczości Chopina była miłość do ojczyzny, fascynacja epoką Piastowską, którą symbolizuje wiejska chata. Podmiot liryczny snuje nie tylko rozważania na temat muzyki, ale też genialnych dzieł innych twórców. U źródła sztuki, Norwid dostrzega mił ość, z której pochodzą duch (natchnienie) i litera (forma artystyczna).

Poetę zasmuca nieuchronny upadek, czekający nawet najbardziej wybitne dzieła. Pełnia geniuszu artystów zazwyczaj dostrzegana jest po wielu latach od ich śmierci, rzadko są cenieni wśród ludzi im współczesnych. W utworze pojawia się wyróżniona graficznie „figura BRAKU". Sztuka nie może być w pełni zrozumiana ponieważ jest idealna, a świat wciąż pozostaje niedoskonały. Los niezrozumianego poety przypomina mękę Chrystusa, przyswojoną przez ludzi dopiero po jego śmierci. Symbolem doskonałości jest kłos, dający ziarno, które ma inspirować kolejne pokolenia. Poemat przedstawia obraz Warszawy w 1863 roku. Pałac Zamoyskich płonie, przez okno zostaje wyrzucony, przypominający trumnę, fortepian. Mieszkańcy budynku milczą, nie mają odwagi przeciwstawić się wrogowi. Poeta ponownie odwołuje się do postaci Orfeusza, który musiał umrzeć, aby jego muzyka zapewniła mu wieczną sławę. Jego morderczynie również nie chciały przyznać się do popełnionego czynu. Podmiot liryczny nie uznaje niezrozumienia, z którym spotkał się Chopin za porażkę, ale naturalną kolej rzeczy. Musiał zostać odrzucony przez społeczeństwo, ponieważ jego geniusz wykraczał poza swoją epokę. Zmartwychwstanie nastąpi dopiero, gdy artysta sięgnie dna, tak jak fortepian, który wylądował na bruku.

Czytaj dalej: Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie interpretacja

# data[].attributes.attachment_link.description
Autorem opracowania jest: Adrianna Strużyńska Cyprian Kamil Norwid stworzył utwór „Fortepian Chopina" na przełomie 1863 i 1864 roku. Bezpośrednim impulsem do jego napisania było zniszczenie fortepianu należącego do siostry Fryderyka Chopina, na którym komponował swoje utwory. Wydarzenie wiązało się z represjami carskimi w 1863 roku, spowodowanymi zamachem na jednego z generałów.

# data[].attributes.headline
Fortepian Chopina - analiza i interpretacja, treść

# data[].attributes.subject
Fortepian Chopina - analiza i interpretacja, treść

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiadomości wstępne
Wiersz powstał na przełomie 1863 i 1864 roku. Bezpośrednią przyczyną jego napisania było zniszczenie fortepianu kompozytora, który należał do jego siostry. Wydarzenie to związane było z carskimi represjami po zamachu na gen. T. Berga, który miał miejsce w 1863 roku. Gdy w akcie zemsty carscy żołdacy wyrzucili z okna pałacu Zamoyskich na bruk fortepian Szopena, kompozytor już wtedy nie żył - zmarł w 1849 roku w Paryżu. W tymże właśnie roku Norwid poznał Szopena i tuż przed śmiercią artysty odwiedził go w jego paryskim mieszkaniu. Napływające później do poety doniesienia z kraju o zniszczeniu instrumentu obudziły w nim wspomnienie owego spotkania z Szopenem i były dla niego inspiracją do napisania utworu „Fortepian Szopena".

Interpretacja

Już w pierwszym wersie poeta zwraca się bezpośrednio do Szopena: „Byłem u Ciebie...", jest to zatem przykład liryki inwokacyjnej.

INWOKACJA - rozpoczynająca utwór lit. lub jego część uroczysta prośba skierowana do muzy lub do istot nadprzyrodzonych, o natchnienie do stworzenia dzieła, np. Panno Święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie! A. Mickiewicz „Pan Tadeusz".

Konwencja ta będzie kontynuowana w całym dziele i choć Szopen nie odezwie się ani słowem, to jego milczenie jest dostatecznym powodem do wygłaszania przez poetę monologu.

Utwór ten jest wieloczęściowy. W trzech pierwszych zwrotkach opisuje poeta zapamiętaną przez niego sylwetkę gasnącego artysty. Norwid wspomina postać Szopena, podobnego do liry Orfeusza, do postaci marmurowej dłuta Pigmaliona. Nawiązanie do mitów jest celowe. Orfeusz wzruszał przyrodę swoją muzyką, Pigmalion zaś ożywił rzeźbę; życie i twórczość muzyka stają się mitem dzięki wielkości jego osoby.

Dostrzegamy bladą twarz i alabastrowe dłonie Szopena, które zlewają się w jedno z bielą klawiatury fortepianu. Ostatnie dni życia artysty są niezwykłe: „Pełne, jak Mit, Blade, jak świt". Zatem zbliżająca się śmierć nie oznacza dla niego końca, jedynie przejście w inny, wyższy wymiar istnienia, gdyż mit jest czymś ponadczasowym, wiecznie żywym.

Kolejne trzy części wprowadzają już innego bohatera. Jest nim nie tylko sam muzyk, ale i jego muzyka. To właśnie dzięki niej śmierć autora nie oznacza kresu jego dzieła. Jest ona wartością ponadczasową, która tworzy pomost między sztuką starożytnej Grecji a współczesnością. Posiada ona również doskonałość klasyczną połączoną z peryklejską prostotą (mowa o sztuce greckiej z czasów Peryklesa w V w. przed Chrystusem). Podmiot liryczny rozważa samą istotę sztuki. Tu odwołuje się do takich twórców jak Fidiasz - grecki rzeźbiarz, Ajschylos - tragik czy też Dawid - psalmista biblijny, a także Szopen, którzy realizowali swą sztukę w sposób doskonały poprzez łączenie istoty i formy: „Zwiesz się razem: Duchem i Literą." W części tej widzimy odpowiedź na pytanie, dlaczego prawdziwa sztuka jest niezrozumiała w realnym świecie. Otóż cechą takiego świata jest niedoskonałość, zaś sztuka jest czymś doskonałym, tworzącym idealną całość. Dlatego nie można na ziemi zrealizować jej ideału:

„Zawsze - zemści się na tobie: BRAK!...
- Piętnem globu tego - niedostatek."

W części ósmej przenosimy się do Warszawy na plac Starego Miasta, który oglądamy z lotu ptaka. Krajobraz stolicy widzimy jakby oczami Szopena, gdyż jego duch jest tam wciąż obecny. Zniszczenie fortepianu mistrza, który jest symbolem sztuki, jest wyrazem odrzucenia przez ludzi muzyki Szopena. Moment wyrzucenia przez okno fortepianu opisany został z dużą dożą emocji. Momentem kulminacyjnym jest odgłos upadającego na bruk fortepianu:

„I znów widzę, acz dymem oślepian,
jak przez ganku kolumny

Autor: Redakcja klp.pl dla: Kulturalna Polska klp.pl

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
fortepian chopina - analiza i interpretacja

# data[].attributes.attachment_link.title
Fortepian Chopina - analiza i interpretacja, treść

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiadomości wstępne Wiersz powstał na przełomie 1863 i 1864 roku. Bezpośrednią przyczyną jego napisania było zniszczenie fortepianu kompozytora, który należał do jego siostry. Wydarzenie to związane było z carskimi represjami po zamachu na gen. T. Berga, który miał miejsce w 1863 roku.

# data[].attributes.headline
Koncepcja sztuki w "Fortepianie Szopena" C. K. Norwida.

# data[].attributes.subject
Koncepcja sztuki w "Fortepianie Szopena" C. K. Norwida.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na podstawie "Fortepianu Szopena" C.K. Norwida przedstaw sformułowaną przez poetę koncepcję sztuki.

Cyprian Kamil Norwid był poetą niezwykle oryginalnym. Jego twórczość została określona jako poezja myśli. Stosował on takie środki ekspresji językowej, które zmuszały czytelnika do lektury aktywnej i twórczej.
Według jego koncepcji sztuka łączy przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Artysta uważał, iż określa ona wszystko, zarówno człowieka jak i to, co go otacza. Poeta twierdzi, że aby sztuka mogła funkcjonować musi być najpierw poniżona i odrzucona, by później mogła wejść na stałe w obieg społeczny i dlatego „ideał", którym była dla Norwida twórczość Szopena „sięgnął bruku".
W wierszu „Fortepian Szopena" poeta przywołuje postać i twórczość wybitnego kompozytora polskiego. Jest to utwór o genialności artysty i jego sztuki. Bezpośrednią inspiracją dla Norwida do napisania tego wiersza stało się wyrzucenie na bruk przez carskich żołnierzy fortepianu artysty z okna pałacu Zamojskich. Wydarzenie to obudziło w poecie wspomnienia ostatnich odwiedzin u Szopena, kiedy kompozytor był już śmiertelnie chory, stąd słowa „Byłem u Ciebie w te dni Fryderyku!". Wiersz ten jest, jak cała twórczość Norwida niezwykły, wymaga on od czytelnika zastanowienia się nad najprostszymi rzeczami w celu znalezienia głębszego sensu i odczytania prawdziwego znaczenia. Budowa utworu przybiera formę monologu stwarzając jednocześnie pozory dialogu (zwroty do Szopena, do sztuki).

W zwrotkach I- III poeta opisuje zapamiętaną sylwetkę artysty. III zwrotka ma podniosły nastrój. Norwida porusza bladość dłoni Szopena -„Którego ręka... dla swojej białości / Alabastrowej"- mieszała się poecie w oczach „z klawiaturą / Z słoniowej kości", jest to ukazanie jedności pomiędzy artystą i jego sztuką. Kompozytor tak jak wspomniany w wierszu przez poetę Pigmalion (rzeźbiarz, który miłością ożywił wykuty przez siebie posąg) dzięki uczuciu, którym twórca darzy swoje dzieło ożywia je, sprawia, że staje się ono czymś doskonalszym. Pozwala to jego sztuce na to, aby trafiła do wszystkich ludzi, nawet tych nieczułych.

Zwrotki IV-VI nie opisują już artysty, a jego sztukę. Norwid muzykę Szopena porównuje do „Doskonałości Peryklejskiej", czyli czegoś prostego, a zarówno niezwykłego i harmonijnego. Twórczość kompozytora stwarza pomost pomiędzy wielkością sztuki starożytnej Grecji, którą symbolizuje „starożytna (...) Cnota", a współczesnością -„dom modrzewiowy wiejski"- i chrześcijaństwem -„Hostię", „Emanuel". Epitet „dom modrzewiowy wiejski" nawiązuje do polskiej kultury ludowej, zwraca on uwagę na pierwiastki ludowe, które zawiera muzyka Szopena. Odwołanie do przemienienia Chrystusa na górze Tabor -„Emanuel już mieszka / Na Taborze"- określa doskonałość muzyki tego wybitnego kompozytora, która przeobraziła się, dzięki miłości jej twórcy, w ideał. Zwrotka V przedstawia obraz Polski w muzyce Szopena. „Polska - przemienionych kołodziejów!" to kraj chłopów, których uszlachetniła miłość do wykonywanej pracy na roli. Wspomniana „Złota - pszczoła!..." jest symbolem szlachetności i pracowitości, które są istotą polskości. Norwid nawiązuje do obecności Polski w muzyce Szopena, gdyż jak sam pisze „Poznał-ci-że bym ją - na krańcach bytu!...", więc zauważa jej obecność również w twórczości kompozytora. W zwrotce VI można dostrzec uczucie załamania, zawiedzenia - „czy nas odpycha??...". Poeta słyszy pogłos dźwięków fortepianu „I trącają się z cicha, / po ośm - po pięć-".

VII zwrotka utworu jest refleksją poety nad sztuką i pięknem, panuje w niej nastrój podziwu. Autor poszukuje odpowiedzi na pytanie, czym jest sztuka. Muzyka Szopena „przenika pieśń, kształci kamienie...", jest po prostu doskonała. Norwid widzi w sztuce chęć osiągnięcia przez człowieka pełnej doskonałości, „Dopełnienia". Jako przykład porównuje on ludzkie dążenie do ideału do kłosa zboża, który w momencie osiągnięcia najdoskonalszego kształtu rozpada się. „-Kłos?... gdy dojrzał jak złoty kometa, / Ledwo że go wiew ruszy, / Deszcz pszenicznych ziarn prószy, / Sama go doskonałość rozmiata...". Muzyka Szopena osiągnęła ową doskonałość. Autor zestawia kompozytora z Fidiaszem-rzeźbiarzem greckim, Dawidem-królem, a zarazem biblijnym psalmistą oraz Ajschylosem-tragikiem. Norwid uważa, że ich sztuka to „Doskonałe-wypełnienie", jedność „Ducha i Litery" („Jakikolwiek jest Twój, i gdzie?... znak... / Czy w Fidiasu? Dawidzie? czy w Szopenie?" / Czy w Eschylesowej scenie?..."). Słowa „Zawsze - zemści się na Tobie: BRAK!..." prezentują ludzką niedoskonałość, która jest powodem chęci odrzucenia lub całkowitego zniszczenia doskonałej sztuki. W finale utworu poeta przedstawia zniszczenie fortepianu Szopena, który był źródłem „Dopełnienia"- „Ideał sięgnął bruku". Jednak poeta mówi „ciesz się późny wnuku", oznacza to, że sztuka wybitnego kompozytora nie przepadnie, odrodzi się w późniejszych czasach.

Poeta w pierwszej części utworu pisząc o „dniach przedostatnich" kompozytora - „Pełne jak mit, / Blade jak świt..." ukazuje, że śmierć Szopena i jego muzyki będzie jedynie przejściem w inny, wyższy wymiar istnienia. Jego sztuka, a zarazem i on sam, odrodzi się w czasach, gdy ludzie będą w stanie zrozumieć w pełni jego twórczość odczytać treści, które chciał nam przekazać poprzez swoje dzieła. Wymowa całego wiersza może wydawać się pesymistyczna - poniżanie, niedocenianie, a w końcu zniszczenie sztuki - jednak jego zakończenie jest optymistyczne - nadejdą czasy, kiedy ludzie docenią wartość muzyki Szopena.

Autor w ostatnich zwrotkach utworu przedstawia apokaliptyczną wizję świata, w którym nieprzyjaciel walczy zarówno z narodem, jak i ze sztuką. Ukazuje to, jak ważnym elementem w życiu Norwida była owa sztuka. Poeta twierdzi, iż koniec świata nie będzie spowodowany jedynie zagładą ludzkości, jego przyczyną będzie również walka ze sztuką, niszczenie jej przez człowieka.

Wydaje mi się, że Norwid w „Fortepianie Szopena" zawarł również swoje przemyślenia o niezrozumiałości swoich wierszy przez współczesnych. Jednak przekonany jest, że tak jak muzyka Szopena, tak i jego twórczość stanie się bardzo ważnym elementem w życiu przyszłych pokoleń.

# data[].attributes.attachment_link.title
Koncepcja sztuki w "Fortepianie Szopena" C. K. Norwida.

# data[].attributes.attachment_link.description
Na podstawie "Fortepianu Szopena" C.K. Norwida przedstaw sformułowaną przez poetę koncepcję sztuki. Cyprian Kamil Norwid był poetą niezwykle oryginalnym. Jego twórczość została określona jako poezja myśli. Stosował on takie środki ekspresji językowej, które zmuszały czytelnika do lektury aktywnej i twórczej.Według jego koncepcji sztuka łączy przeszłość, teraźniejszość i przyszłość.

# data[].attributes.headline
Cyprian Kamil Norwid Fortepian Szopena - interpretacja i analiza wiersza

# data[].attributes.subject
Cyprian Kamil Norwid Fortepian Szopena - interpretacja i analiza wiersza

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geneza

„Fortepian Szopena" powstał w 1863 roku, a inspiracją do jego napisania były dwa wydarzenia. Po pierwsze śmierć wielkiego muzyka, którego Norwid odwiedzał w ostatnich tygodniach jego życia, a po drugie wieść o zniszczeniu fortepianu Chopina na polecenie generała Teodora Berga. Oba te fakty pojawiają się w wierszu, tworząc swoistą klamrę kompozycyjną. Tekst rozpoczyna się bowiem słowami „Byłem u Ciebie w te dni przedostatnie", a kończy się sceną wyrzucenia fortepianu przez Rosjan z okien pałacu Zamoyskich przy Nowym Świecie.

Muzyk i jego fortepian

Można powiedzieć, że cała problematyka utworu skupia się wokół dwóch wykorzystanych w tekście figur. Są to muzyk i jego fortepian. Oba byty, zarówno ten osobowy, jak i przedmiotowy zyskują w wierszu Norwida wymiar paraboliczny. Chopin to bowiem uniwersalny symbol artysty, zaś fortepian to symbol tworzonej przez niego sztuki. Co ciekawe, Norwid dostrzega wyraźną paralelę pomiędzy losami twórcy i jego dzieła: umiera zarówno Chopin, jak i jego fortepian. Ów szczególny związek pomiędzy podmiotem i przedmiotem (osobą i rzeczą) zostaje w tekście podkreślony w obrazie „alabastrowej ręki" artysty, która zlewa się z klawiszami instrumentu,

# data[].attributes.attachment_link.title
Fortepian Szopena - interpretacja, analiza wiersza - Cyprian Kamil Norwid

# data[].attributes.attachment_link.description
✅ Geneza „Fortepian Szopena" powstał w 1863 roku, a inspiracją do jego napisania były dwa wydarzenia. Po pierwsze śmierć wielkiego muzyka, którego Norwid odwiedzał w ostatnich tygodniach jego życia, a po drugie wieść o zniszczeniu fortepianu Chopina na polecenie generała Teodora Berga. Oba te fakty pojawi...

# data[].attributes.headline
Fortepian Chopina - Analiza i interpretacja utworu

# data[].attributes.subject
Fortepian Chopina - Analiza i interpretacja utworu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiersz składa się z dziesięciu zwrotek o różnej długości. Rymy i rytmy również są nieregularne. Utwór zawiera liczne metafory, odniesienia do mitów i historii starożytnej.

„Byłem u Ciebie" - zaczyna swój wiersz Norwid. To przykład liryki inwokacyjnej, zwrotu do adresata. Norwid opisuje spotkanie z Chopinem i wielkie wrażenie, jakie wywarła na nim muzyka kompozytora. Autor zalicza Chopina do znakomitych artystów - takich, którzy budują pomost między sztuką starożytności i współczesnością. Norwid porównuje Chopina do postaci z rzeźb Pigmaliona czy harfy Orfeusza. Świadczy to o uznaniu i szacunku, jakim darzy mistrza.

Kolejna część wiersza to rozważania na temat cech wielkiej sztuki. Norwid stwierdza, że jest ona doskonała, łącząc swoją formę i istotę. Taka była sztuka starożytnych mistrzów, podobna jest też twórczość Chopina. Dlatego, jak zauważa autor, zwykli śmiertelnicy nie są w stanie jej zrozumieć, żyjąc w niedoskonałym świecie.

W ostatniej części Norwid przenosi nas do Warszawy, opisując kamienice miejskie i plac zamkowy oraz pałac Zamojskich, skąd wyrzucono fortepian Chopina. „Ideał sięgnął bruku" - stwierdza poeta, podkreślając barbarzyństwo żołnierzy rosyjskich.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fortepian Chopina - Analiza i interpretacja utworu

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiersz składa się z dziesięciu zwrotek o różnej długości. Rymy i rytmy również są nieregularne. Utwór zawiera liczne metafory, odniesienia do mitów i historii starożytnej. „Byłem u Ciebie" - zaczyna swój wiersz Norwid. To przykład liryki inwokacyjnej, zwrotu do adresata. Norwid opisuje spotkanie z Chopinem i wielkie wrażenie, jakie wywarła na nim muzyka kompozytora.

# data[].attributes.headline
Fortepian Szopena - analiza i interpretacja utworu Norwida 

# data[].attributes.subject
Fortepian Szopena - analiza i interpretacja utworu Norwida 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fortepian Szopena został przez Cypriana Kamila Norwida napisany pod wpływem konkretnego wydarzenia historycznego oraz jego wizyty złożonej w domu śmiertelnie chorego kompozytora. W efekcie tych dwóch prawdziwych zdarzeń narodził się tekst, który - jak to u Norwida - rozrasta się do szerszej rozprawy na temat roli artysty i jego sztuki.
Fortepian Szopena - interpretacja: portret artysty

Trzy pierwsze zwrotki, stanowiące punkt wyjścia do rozważań, to wspomnienie wizyty złożonej u umierającego kompozytora, który wraz z mijającymi na zawsze dniami, coraz bardziej zdaje się upodabniać do swego instrumentu, stawać się z nim jednością: jego alabastrowa ręka zlewa się z kością słoniową klawiszy fortepianu ( Którego ręka... dla swojej białości/Alabastrowej -- i wzięcia -- i szyku --/I chwiejnych dotknięć jak strusiowe --/Mięszała mi się w oczach z klawiaturą/Z słoniowej kości...).

Przywołanie szlachetnych materiałów służy skojarzeniu Szopena z doskonałością posągów wykutych ku czci bóstw i bohaterów. Nie jest to nieuzasadnione; wcześniej podmiot liryczny nazywa ostatnie chwile kompozytowa pełnymi jak Mit. Artysta ten jest już w tym czasie uznany za twórcę doskonałego, umiera ceniony przez świat. A jednak poeta twierdzi, że finał jego życia tak naprawdę nie jest końcem, a początkiem wspaniałego rozkwitu potęgi jego sztuki; potomni nie tylko nie zapomną o kompozytorze, ale cenić go będą jeszcze bardziej.

Podmiot liryczny, w sposób dla Norwida typowy, podkreśla wagę swych słów wyróżniając je w tekście: ...życia koniec szepce do początku:/N i e s t a r g a m C i ę j a - n i e! - Ja... u - w y d a t n i ę ! ... Wspominając o doskonałości muzyka porównuje go jeszcze podmiot liryczny do liry upuszczonej w chwili śmierci mitycznego śpiewaka Orfeusza.

Cztery struny tego instrumentu toczą ze sobą rozmowę udowadniając tym samym, że zarówno Orfeusz, jak i Szopen są artystami ponadczasowymi, a ich muzyka trwa nawet po odejściu samych artystów. Szopen porównany zostaje również do Pigmaliona - geniusza, którego dzieło było tak doskonałe, że mocą boską ożyło.
Fortepian Szopena - interpretacja: oddać w słowach geniusz muzyki
W drugiej części wiersza, by oddać geniusz dzieł Szopena, podmiot liryczny używa jeszcze porównania do kolejnego antycznego ideału: doskonałości Peryklejskiej. Świetność Grecji za czasów jej największego rozkwitu łączy jednak z rdzennie rodzimymi wartościami - przywołany modrzewiowy dwór wiejski, fragment widoku pól pełnych , przez które przebija jak hostia słońce, sugerują moc dokonania przez Szopena rzeczy niezwykłej - wprowadzenia polskiej tradycji na szczyty Parnasu.

W drugiej części również muzyka artysty zostaje ukazana w wymiarze wręcz sakralnym. Norwid sugeruje, że w niej właśnie dokonało się spełnienie ofiary prowadzącej do osiągnięcia tego, co było udziałem Chrystusa na górze Tabor - przemienienia. Dzięki muzyce Szopena można poczuć, czym jest idealna: była w tym Polska, od zenitu/Wszechdoskonałości dziejów/Wzięta, tęczą zachwytu -- --/Polska -- przemienionych kołodziejów!/Taż sama, zgoła,/Złoto-pszczoła! - stwierdza poeta.

W siódmej zwrotce podmiot liryczny zwraca się do samej sztuki, mówiąc z bólem o tym, iż im bardziej jest ona doskonała, tym bardziej brutalna jest jej konfrontacja z realnym światem. Poeta wymienia przykłady niedocenianych twórców: Fidiasza, Dawida oraz Ajschylosa.

Niedocenianie sztuki najwyższego geniuszu wiąże się z tym, że piętnem globu tego niedostatek, jak stwierdza poeta. Świat nie jest często gotów na obcowanie z doskonałością.
Fortepian Szopena - interpretacja: upadek fortepianu Szopena
W finalnej części utworu Norwid nawiązuje go zdarzenia z 1863 roku, kiedy to w Warszawie dochodzi do wydarzenia szczególnego - w efekcie rozruchów przy pałacu Zamoyskich, zostaje z jego okien zrzucony przez szukających zemsty Kozaków fortepian należący kiedyś do kompozytora. Sceneria pełna grozy, ukazanie okrucieństwa żołdaków i skąpanie tego wszystkiego w świetle pożarów oraz , czyni opis wydarzenia szczególnie dramatycznym.

Zbrukanie instrumentu i jego runięcie na bruk, nasuwa poecie skojarzenie z męczeńską śmiercią Orfeusza, rozerwanego przez rozszalałe z wściekłości menady. A jednak w tym obrazoburczym uczynku można dopatrzeć się pozytywnego sensu; po tak druzgocącym, symbolicznym upadku, nie może być już wątpliwości, że zyska ona nieśmiertelność.

Ciesz się, późny wnuku!.../Jękły-- głuche kamienie:/ -- sięgnął bruku -- -- Norwid wskazuje, że dla doskonałych artystów droga ku docenieniu ich sztuki wiedzie przez odrzucenie przez współczesnych. Późny wnuk będzie mógł się nią tylko rozkoszować.
Fortepian Szopena - analiza kształtu formalnego
Fortepian Szopenato przykład liryki inwokacyjnej - podmiot liryczny wskazuje kilkakrotnie adresata utworu - początkowo jest nim przez długi czas Szopen, potem Sztuka, w zaś finale późny wnuk.

Poemat w sposób charakterystyczny dla epoki romantyzmu jest niejednorodny gatunkowo; znajdziemy w nim zarówno fragmenty typowe dla trenu, gdy podmiot liryczny przedstawia postać polskiego kompozytora, wychwala jego sztukę i eksponuje żal po jego odejściu, jak i odę do Piękna, a w finale poemat historyczny.

Percepcji utworu nie ułatwia bardzo nieregularna wersyfikacja oraz zróżnicowane rymy i rytmy w utworze. Jednak forma ta idzie w parze ze zmieniającym się nastrojem utworu, który ewoluuje od spokojnego, pełnego rzewnego smutku wspomnienia, po dramatyczną relację.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fortepian Szopena - analiza i interpretacja utworu Norwida - Ściągi, wypracowania, lektury - Bryk.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Fortepian Szopena został przez Cypriana Kamila Norwida napisany pod wpływem konkretnego wydarzenia historycznego oraz jego wizyty złożonej w domu śmiertelnie chorego kompozytora. W efekcie tych dwóch prawdziwych zdarzeń narodził się tekst, który - jak to u Norwida - rozrasta się do szerszej rozprawy na temat roli artysty i jego sztuki.

# data[].attributes.headline
Dokonaj interpretacji wiersza Fortepian Szopena

# data[].attributes.subject
Dokonaj interpretacji wiersza Fortepian Szopena

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oto jeszcze jeden wiersz, którego nie można zrozumieć bez rozszyfrowania jego kontekstów.
W Warszawie w czasie powstania styczniowego rozegrało się dramatyczne wydarzenie: w akcie zemsty carscy żołdacy wyrzucili z okna pałacu Zamoyskich na bruk fortepian Szopena. Sam kompozytor już wtedy nie żył - zmarł w 1849 r. w Paryżu. Norwid odwiedził go na kilka tygodni przed śmiercią. Napływające później z kraju doniesienia o zbezczeszczeniu instrumentu obudziły w poecie wspomnienie spotkania podczas tych „dni przedostatnich" i zainspirowały go do napisania rozbudowanego liryku. Już w pierwszym wersie poeta zwraca się bezpośrednio do Szopena („Byłem u Ciebie..."), co pozwala uznać wiersz za przykład liryki inwokacyjnej. Konwencja ta będzie kontynuowana w całym tekście, bo chociaż Szopen nie odezwie się ani razu, to jego milcząca obecność stanowi dostateczny powód do wygłaszania przez poetę monologu.

Wiersz rozpada się na kilka części

Część pierwsza, zwrotki I-II, opisuje zapamiętaną przez Norwida sylwetkę gasnącego artysty. Jego blada twarz i alabastrowe dłonie zlewają się w jedno z bielą klawiatury fortepianu, co jest doskonałą ilustracją romantycznego przeświadczenia o tożsamości dzieła i jego twórcy. Ostatnie dni Szopena są niezwykłe:

Zbliżająca się powoli śmierć nie będzie więc równoznaczna z końcem, lecz z przejściem w inny, wyższy wymiar istnienia (mit jest przecież czymś wiecznie żywym, ponadczasowym, swego rodzaju sacrum). Nieśmiertelność zapewni artyście muzyka - jej opisowi poświęcone są zwrotki od IV do VIII. Na szczególną uwagę zasługuje fragment, w którym pojawia się motyw biblijnej góry Tabor, gdzie Chrystus - Emanuel - dokonał przeistoczenia i objawił uczniom swoją boskość

Muzyka Szopena też ma moc przeistaczania, jest pomostem łączącym tradycję antyczną z chrześcijańską i sztukę europejską z polską kulturą ludową („dom modrzewiowy wiejski"). W zwrotce V Norwid podkreśla, że dzieło Szopena nie powstało w próżni, lecz stanowi dziedzictwo polskiej tradycji i cnót, jakimi odznaczaliśmy się już od czasów Piasta - kołodzieja:

Zalety Polaków zostały wyrażone w postaci symbolu „złotej pszczoły": złoto oznacza godność i szlachetność, a pszczoła - pracowitość. Rozważania na temat muzyki Szopena prowadzą poetę do próby zdefiniowania prawdziwej sztuki. Określa ją mianem „Dopełnienia" (zwrotka VII), to znaczy rzeczywistości stanowiącej ideał w swoim gatunku. Do tej pory takimi dziełami były rzeźby Fidiasza, psalmy Dawida, tragedie Ajschylosa, teraz dołączyła do nich także muzyka Szopena. O jej wyjątkowym charakterze, podobnie jak o wielkości pozostałych dzieł, zadecydował nie tylko geniusz twórcy, ale także (a może przede wszystkim?) przepełniające go uczucia. Sztuka tylko wtedy może być doskonała, gdy jest „miłości profilem". Niestety, wielcy artyści i ich dzieła z reguły skazani są na brak zrozumienia, a brutalny świat częściej akceptuje sztukę powierzchowną, niepełną, niedoskonałą, ale łatwiejszą w odbiorze

Piętnem globu tego - niedostatek:
Dopełnienie?... go boli!... [...]
I woli wyrzucać wciąż przed się - zadatek!

Dramatyczne wydarzenie z powstania styczniowego zachował poeta na finał utworu: zostało ono przedstawione w zwrotkach od VIII do X. Oto widzimy Stare Miasto wiekowe „jak Pospolita-rzecz", szare bruki ulic i Kolumnę Zygmunta. Ale obraz miasta to nie tylko statyczne mury, lecz również dynamiczna wizja koni carskich żołnierzy, które rwą się do biegu „jak przed burzą jaskółki", dymy i cienie grające na fasadach kamienic. Wśród tego zamętu kozacy nagle

Fortepian upada na bruk. Wydarzenie to zostaje zestawione z mitem o Orfeuszu rozdartym przez Pasje na części. A to skojarzenie odsyła do typowo romantycznego poglądu, że prawdziwy triumf każdej wartości - a więc także sztuki - możliwy jest dopiero po jej śmierci. Tak jak w przypadku ukrzyżowanego Chrystusa, śmierć jest jednocześnie zapowiedzią zmartwychwstania.

Śmierć Szopena i zniszczenie jego instrumentu należy więc traktować jako przedsmak zwycięstwa artysty i jego wiekopomnego dzieła, a wraz z nimi - zwycięstwa polskości.

Trzy pierwsze to wspomnienia wizyt u chorego Szopena. Norwid wspomina postać przyjaciela, przekonanego o zbliżającej się śmierci, podobniejącego do liry Orfeusza, do postaci marmurowej dłuta Pigmaliona. Uderza bladość rąk Szopena - zlewają się z bielą klawiatury. Nawiązania do mitów nie są przypadkowe: Orfeusz wzruszał przyrodę swoją muzyką. Pigmalion ożywił rzeźbę, życie i twórczość Szopena także stają się mitem - był bowiem aż tej miary artystą.

Część druga (zwrotki IV, V i VI) wprowadza innego bohatera. To już nie tylko Szopen, to jego muzyka. Co można o niej powiedzieć?

Ma doskonałość klasyczną, prostotę peryklejską.

Stwarza pomost pomiędzy wielkością sztuki starożytnej Grecji a współczesnością (modrzewiowym domem Szopena).

Oznacza obecność Boga wśród ludzi.

Zawiera obraz Polski piastowskiej, „złoto-pszczołej", utęsknionej, idealnej.

Jest to muzyka przedwcześnie przerwana (Szopen umarł w wieku 39 lat).

Część trzecia (zwrotka VII) - filozoficzna zaduma nad dziełami genialnych twórców dążących do doskonałości. Oto dzieła Fidiasza (rzeźbiarza greckiego), tragika Ajschylosa, psalmisty biblijnego Dawida, w końcu muzyka Szopena. Zasada wciąż jest ta sama: taka sztuka to doskonałe wypełnienie, całość, jedność Ducha i Litery, podczas gdy cechą świata jest brak - niedostatek, konflikt i on to niszczy prawdziwą sztukę, sprawia, że jest ona niezrozumiała w tym niedoskonałym świecie.

Część czwarta (zwrotka VIII) przenosi nas do Warszawy, na plac Starego Miasta, które oglądamy z lotu ptaka: uliczki, kolumnę Zygmunta, bruki i patrycjalne budynki. Widzimy je jakby oczami Szopena, bo duch jego nawet po śmierci będzie wędrował po ukochanej stolicy. Norwid relacjonuje haniebny wypadek (część IX), kiedy po zamachu na generała Berga zdemolowano pałac Zamoyskich (mieszkała tam siostra Szopena) i wyrzucono przez okno fortepian artysty. Zajście to opisane jest z dużą dozą emocji, narastającym napięciem, którego zenitem jest huk upadającego na bruk fortepianu - symbolu sztuki Szopena.

Część piąta (zwrotka X) - to już pełna goryczy refleksja. Zdarzenie przed pałacem Zamoyskich jest sceną symboliczną. Fortepian - czyli dzieło, Sztuka przez wielkie S, najpierw spotyka się z negacją i niechęcią. Dopiero po upadku („Ideał sięgnął bruku") może nadejść zmartwychwstanie i zrozumienie. Dlatego Norwid kończy swój wiersz optymistycznym, choć bolesnym okrzykiem: „Ciesz się późny wnuku!"

Cyprian Norwid - Fortepian Szopena

https://aleklasa.pl/liceum/c111-jak-odpowiadac-z-polskiego/romantyzm/c246-cyprian-kamil-norwid/koncepcja-artysty-i-sztuki-wedlug-norwida

https://aleklasa.pl/liceum/c155-powtorka-z-epok-literackich/c163-romantzym/test-z-romantyzmu-4

Fortepian Szopena - Cyprian Kamil Norwid

# data[].attributes.attachment_link.title
Dokonaj interpretacji wiersza Fortepian Szopena

# data[].attributes.attachment_link.description
Oto jeszcze jeden wiersz, którego nie można zrozumieć bez rozszyfrowania jego kontekstów. W Warszawie w czasie powstania styczniowego rozegrało się dramatyczne wydarzenie: w akcie zemsty carscy żołdacy wyrzucili z okna pałacu Zamoyskich na bruk fortepian Szopena. Sam kompozytor już wtedy nie żył - zmarł w 1849 r. w Paryżu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fortepian Szopena (C. K. Norwid)

Rodzaj literacki: liryka

Gatunek literacki: poemat liryczny

Interpretacja

Wiersz powstał na przełomie 1863 i 1864 roku. Bezpośrednim powodem napisania utworu stało się zniszczenie fortepianu kompozytora, należącego do siostry F. Szopena. Incydent ten związany był z carskimi represjami, po dokonanym w 1863 roku zamachu na gen. T. Berga. C. K. Norwid poznał F. Szopena w 1849 roku, a tuż przed śmiercią artysty odwiedził go w paryskim mieszkaniu.

Fortepian Szopena to utwór wieloaspektowy. Wspominając ostatnią wizytę u kompozytora oraz przywołując obraz zniszczenia fortepianu artysty, C. K. Norwid snuje refleksje na temat sztuki, jej charakteru i funkcji. Utwór ma budowę trójczłonową. W części pierwszej nawiązuje poeta do spotkania z F. Szopenem ( „Byłem u Ciebie w te dni przedostatnie") i wypowiada uwagi na temat sensu ludzkiego życia oraz znaczenia i charakteru muzyki polskiego kompozytora. F. Szopena porównuje C. K. Norwid do mitycznego Orfeusza (twórcy muzyki, rozszarpanego przez nimfy) i Pigmaliona (który ożywił wyrzeźbiony przez siebie posąg kobiety). Te przywołania określają twórczość kompozytora jako idealną i nieśmiertelną. Muzyka zyskuje wartość ponadczasową, śmierć kompozytora nie będzie oznaczała kresu jego dzieła ( „Nie stargam Cię ja - nie! - Ja, u-wydatnię!...").

W rozumieniu poety muzyka Szopena łączy w sobie cechy klasycznego piękna ( „prostota Doskonałości Peryklejskiej"), wartości narodowe ( „dom modrzewiowy wiejski") oraz pierwiastek boski ( „Odrodziłam się w Niebie"). Naznaczona geniuszem sztuka, zbliża się do absolutu, symbolizowanego w wierszu przez postać Chrystusa:
„Hostię - przez blade widzę zboże... Emanuel już mieszka Na Taborze!".
Muzyka Szopena jest dla C. K. Norwida syntezą polskiej narodowości i historii ( „I była w tym Polska...").

W drugiej części utworu podmiot liryczny przechodzi do rozważania nad istotą sztuki w ogóle. Jej doskonałość ( „O Ty, co jesteś Miłości-profilem") realizowana przez takich twórców, jak Ajschylos, Fidiasz, Dawid, F. Szopen, wyraża się w idealnym połączeniu istoty i formy ( „Zwiesz się razem: Duchem i Literą"). Boska sztuka w zetknięciu z ułomną rzeczywistością skazana jest na klęskę, nie da się bowiem zrealizować ideału na ziemi:
„Zawsze - zemści się na tobie: BRAK!... - Piętnem globu tego - niedostatek".
Wyrazem odrzucenia przez ludzkość genialnej muzyki F. Szopena, stanie się w utworze obraz zniszczenia fortepianu mistrza, stanowiący przedmiot opisu ostatniej części wiersza. Instrument, symbol sztuki, zostaje wyrzucony przez okno:
„Jękły - głuche kamienie: Ideał - sięgnął bruku - - ".
Taka jest prawidłowość historii od wieków; każde zbliżające się do absolutu dokonanie w zetknięciu z rzeczywistością musi ulec upokorzeniu i zniszczeniu. Pesymistyczną wymowę wiersza osłabiają ostatnie wersy: „Ciesz się późny wnuku!...". Ludzkość musi dorosnąć i dojrzeć do idei artysty, wyrastającego ponad swój czas. Dopiero po śmierci twórcy przyszłe pokolenia uznają jego geniusz. Zawarta w ostatniej części refleksja podmiotu lirycznego odnosi się zarówno do muzyki F. Szopena, jak i do nie zrozumianej przez współczesnych poezji samego C. K. Norwida.

Kształt artystyczny

Utwór C. K. Norwida jest wierszem bardzo skomplikowanym, mającym charakter traktatu o sztuce. Wieloznaczność tekstu podkreślają wyszukane metafory ( „Dni "..." nie docieczonego wątku"), inwersje składniowe ( „gdzie zaś ani historii zenit jest"), odwołania do tradycji (Orfeusz, Pigmalion), słowa - klucze ( „Dopełnienie", „Brak"). Nasycenie znaczeniowe uwypuklają, stosowane przez poetę niedopowiedzenia, myślniki, wielokropki, wyodrębnione w sposób graficzny słowa ( „BRAK", „Dopełnienie"). Fortepian Szopena ma budowę nieregularną i fragmentaryczną, elementy opisu stanowią pretekst do rozbudowanych dygresji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fortepian Szopena (C. K. Norwid) - Opracowania, lektury, fiszki, testy - Opracowania.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Rodzaj literacki: liryka Gatunek literacki: poemat liryczny Wiersz powstał na przełomie 1863 i 1864 roku. Bezpośrednim powodem napisania utworu stało się zniszczenie fortepianu kompozytora, należącego do siostry F. Szopena. Incydent ten związany był z carskimi represjami, po dokonanym w 1863 roku zamachu na gen. T. Berga. C. K. Norwid poznał F.

# data[].attributes.headline
"Muzyka to rzecz osobliwa!" - Fortepian Szopena Cypriana Norwida. 

# data[].attributes.subject
"Muzyka to rzecz osobliwa!" - Fortepian Szopena Cypriana Norwida. 

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cele nauczania:
- Cel główny: Poznanie podstawowych informacji o C. K. Norwidzie i jego twórczości;zapoznanie się z treścią Fortepianu Szopena.

- Cele operacyjne (szczegółowe): Uczeń po lekcji powinien umieć:
Na poziomie wiadomości:
A. Zapamiętywania wiadomości:
- znać biografię C. K. Norwida oraz wybrane zagadnienia z życia i twórczości F. Chopina;
- zapamiętać treść omawianego utworu;
- znać okoliczności napisania wiersza;
B. Zrozumienia wiadomości:
- orientować się w sytuacji politycznej Polski połowy XIX wieku.
Na poziomie umiejętności:
C. W sytuacjach typowych:
- interpretować i analizować tekst literacki (tj. rzetelnie pracować z tekstem);
- wyszukiwać cytaty na dany temat;
- kształcić umiejętność czytania ze zrozumieniem;
- dekomponować tekst literacki;
- określić czas i miejsce wydarzeń;
- odczytywać symbole zawarte w wierszu;
- określić podmiot liryczny i adresata wiersza;
- wyjaśnić czemu służą motywy mitologiczne i typowo chrześcijańskie (biblijne);
- określić rolę sztuki zobrazowanej w utworze;
- określić wzorzec rytmiczny strof, układ rymów i wersyfikację utworu;
- umieć określić podstawowe cechy warsztatu pisarskiego C. K. Norwida, objaśnić czym
różni się jego poezja od poznanej wcześniej poezji Mickiewicza i Słowackiego;
- wysnuwać wnioski;
- sprawnie notować, rozwijać notatkę w wypracowanie
D. W sytuacjach problemowych:
- kojarzyć pojęcia kultury z miejscem, czasem i sytuacją historyczną;
- umieć „czytać" ilustracje, mówić o nich (bogacenie słownictwa), interpretować dzieła
malarskie;
- wykonać plakat reklamujący muzykę Chopina.
- interpretować dzieła muzyczne Chopina w powiązaniu z warstwą językową wiersza
Norwida.
Cele wychowawcze:
Kształcenie umiejętności:
- komunikowania z innymi i rozwijania samodzielnego myślenia;
- organizowania pracy indywidualnej i pracy w grupach;
- kulturalnego dyskutowania, dostrzegania argumentów innych;
- publicznego przedstawiania wyników własnej pracy;
- przyjmowania krytyki;
- rozwiązywania problemów w twórczy sposób.
Kształcenie aktywnej postawy uczestnika życia społecznego i kulturalnego:
- rozbudzanie wyobraźni ucznia, wrażliwości, wzruszeń estetycznych (poczucia piękna
utworu);
- dążenie do aktywnego uczestnictwa w kulturze, dostrzeganie ciągłości kulturowej,
zakorzenienia w tradycji;
- kształtowanie postawy humanitaryzmu pojmowanego jako szacunek dla człowieka,
będącego najwyższą wartością, jego godności i potrzeb;
- zaszczepianie patriotyzmu;
Metody lekcji: metoda podająca: pogadanka podająca, miniwykład ucznia i nauczyciela,
praca z książką; metoda poszukująca: heureza; metoda problemowa:
dyskusja kierowana; metoda oglądowa: pokaz.
Środki dydaktyczne: podręcznik, ilustracje, kserówki, karty zadań dla zespołów,
taśma magnetofonowa z muzyką F. Chopina.

Bibliografia:
a przedmiotowo-merytoryczna:
Makowski S., Romantyzm, Warszawa 1994.
Makowski S., Norwidowski Chopin jako znak „Doskonałego wypełnienia"
(o ,,Fortepianie Szopena"), „Polonistyka" 1983 nr 8
Puzynina J., Język Cypriana Norwida, „Polonistyka" 1991 nr 5
Witkowska A., Przybylski R., Romantyzm, Warszawa 1998.

b)metodyczna:
Bortnowski S., Jak uczyć poezji?, Warszawa 1998.
Bortnowski S., Młodzież a lektury szkolne, Warszawa 1991.
Uryga Z., Godziny polskiego, Kraków 1996.
Węglińska M., Jak przygotować się do lekcji?, Kraków 1998.

Przebieg lekcji
I. Etap wstępny (sprawy organizacyjne i porządkowe) - 5 minut.
1. Sprawdzenie listy obecności.
2. Sprawdzenie pracy domowej.
3. Zapisanie tematu lekcji.
II. Powtórzenie z poprzednich lekcji - 5 minut.
Przypomnijcie wartości ideowe i artystyczne Kordiana J. Słowackiego.
Odpowiedzi uczniów utrwalające wiadomości o zdobyczach ideowych i artystycznych dramatu romantycznego.
III. Ogniwo łączące, uświadomienie zadań i celów - 5 minut.
1. Prezentacja postaci i twórczości Cypriana Kamila Norwida oraz Fryderyka Chopina przez wcześniej wyznaczonych do tego celu uczniów.
Wspomaganie uczniów w ich prezentacji poprzez przytaczanie na przykład jakiś nie dostrzeżonych wcześniej przez wychowanków problemów.
2. Pokazanie wychowankom różnego rodzaju ilustracji przedstawiających sylwetki C. K. Norwida i F. Chopina oraz autografy ich utworów.
3. Oglądanie, słuchanie, notowanie.
IV. Ogniwo realizacji programu - 20 minut
1. Podanie szkicu informacji biograficzno-historycznych stanowiących genezę utworu i treść:
a) częste wizyty Norwida u Chopina w ostatnich miesiącach jego życia (Norwid poznał Chopina w lutym lub marcu 1849 r. i wielokrotnie odwiedzał go wiosną i latem).
b) wstrząs jaki poeta przeżył na wieść o wyrzuceniu na bruk fortepianu Szopena z okien płonącego pałacu Zamoyskich.
2. Słuchanie, notowanie.
3. Analiza i interpretacja utworu.
Wychowankowie cytują fragmenty wiersza dla poparcia stwierdzonych przez siebie zjawisk.
Czytanie poszczególnych strof Fortepianu Szopena i zadawanie następujących pytań:
a) Jakie chwile wspomina Norwid?
Norwid wspomina „dni przedostatnie", kiedy odwiedził Chopina.
b) Jaką funkcję w tych obrazach pełni epitet „przedostatnie"?
Poeta nie jest światkiem śmierci artysty (wtedy byłaby mowa o dniach „ostatnich"), lecz jego bezskutecznych zmagań z chorobą.
c) W jaki sposób poeta charakteryzuje „dni przedostatnie" kompozytora?
Dni poprzedzające odejście kompozytora są: „pełne, jak Mit" (wyjaśniają wszystko, co ważne w życiu tego człowieka, tworzą jego legendę).
d) Kiedy powstał tekst? O czym świadczy data jego powstania?
Wiersz nie powstał zaraz po śmierci artysty, lecz wiele lat później, w roku 1863, kiedy to wyrzucono na bruk fortepian kompozytora.
e) Dlaczego w drugiej strofie Norwid porównuje Chopina do liry mitycznego Orfeusza? Co symbolizuje lira?
Lira to symbol poezji i muzyki - sztuki. Chopin „podobnieje" do owej liry, a więc i jemu pisana jest nieśmiertelność (śmierć rozpocznie okres wiecznego trwania jego sztuki, ma ona w sobie siłę stwórczą).
f) Czemu służy porównanie w kolejne zwrotce Chopina do Pigmaliona?
Ma symbolizować artystyczny geniusz Chopina, twórczość idealną.
g) Jak można rozumieć następują- cy cytat: „...błogosławiłeś sam ręką Swoją/Wszelkiemu akordowi?
Jest to sakralizacja postaci i muzyki Chopina - on niejako grając błogosławi swoimi rękami.
h) W rozumieniu poety muzyka Chopina łączy w sobie cechy antycznego, klasycznego piękna, wartości narodowe - polskie oraz pierwiastki chrześcijańskie, boskie. Odnajdź w strofie czwartej te cechy, wartości i pierwiastki podając odpowiednie cytaty.
Cechy antycznego, klasycznego piękna: prostota doskonałości Peryklejskiej, starożytna Cnota;
Wartości narodowe - polskie:
dom modrzewiowy wiejski, I była w tym Polska od zenitu / Polska przemienionych kołodziejów, czyli ludzi rozważnych, prawych i pracowitych.
Pierwiastki chrześcijańskie:
niebo, hostia - spełniająca najwyższy boski ideał, znak zbliżenia się do Boga.
i) Imię Chopina stawia Norwid obok imion jakich twórców świata starożytnego, których dzieła są doskonałe, wieczne?
- Fidiasz (rzeźba);
- Dawid-psalmista (liryka);
- Ajschylos (teatr);
- Chopin (muzyka).
j) Jak rozumieć Norwidowski BRAK w siódmej strofie?
Według poety napiętnowany „brakiem", niedoskonały świat staje zawsze w opozycji wobec zrealizowanej w dziele sztuki doskonałej całości i usiłuje ją zniszczyć lub odrzucić. Boska sztuka w zetknięciu z ułomną rzeczywistością skazana jest na klęskę, nie da się bowiem zrealizować ideału na ziemi.
k) Jak można wytłumaczyć dosłowny i symboliczny sens trzech końcowych wersów: Ciesz się późny wnuku!... / Jękły - głuche kamienie: / Ideał sięgnął bruku_ _?
Roztrzaskujący się o bruk fortepian to symbol doskonałej, genialnej twórczości - sztuki - Ideału.
„Sięgnięcie bruku" może być interpretowane zatem w sensie dosłownym jako poniżenie wielkiej sztuki, jej śmierć. Jednocześnie „odepchnięcie" wielkiej sztuki przez współczesnych, zdaniem Norwida, jest koniecznym warunkiem zaakceptowania jej przez pokolenie następne. Fakt poniżenia to tragiczna ironia losu, którego doświadcza każde arcydzieło, każda nowość w zetknięciu z niedoskonałym, napiętnowanym „brakiem", światem zewnętrznym. Należy zatem wnioskować, że umieranie okazuje się koniecznym warunkiem nieśmiertelności (romantyczna koncepcja odrodzenia przez „zgon").Finał jest zatem optymistyczny, niesie nadzieję wieczności. Słowa: Ciesz się późny wnuku oznaczają, że nadejdzie dopiero czas, w którym przyszłe pokolenia (wnukowie) zrozumieją doskonałość muzyki Chopina (a może i geniusz poezji samego Norwida). Ludzkość musi bowiem dorosnąć i dojrzeć do idei artysty, wyrastającego ponad swój czas.
4. Ile wątków - ściśle ze sobą powiązanych - możemy wyodrębnić w wierszu?
W utworze można wyodrębnić trzy wątki:
- wspomnienie ostatniego spotkania z Chopinem;
- ukazanie wielkości i piękna muzyki Chopina; ocena jego artyzmu ukazana na tle ogólnych poglądów na dzieje kultury i sztuki ludzkości;
- dramatyczny obraz wypadków warszawskich.
5. Określcie podmiot liryczny i adresata wiersza w poszczególnych strofach.
W strofach od I-IX podmiotem lirycznym jest poeta jako przyjaciel kompozytora, świadek jego „dni przedostatnich"; adresat wypowiedzi zaś to F. Chopin.
W strofie IX mówi poeta komentator, który snuje refleksje z e sprofanowaniem instrumentu kompozytora; adresatem jest zapewne bliżej niesprecyzowany ogół odbiorców.
W zwrotce ostatniej podmiot-poeta zwraca się do „Ty" lirycznego z apelem o wspólne działanie? Pierwszy wers strofy dziwnie przypomina akordy muzyczne, Czyżby mówiły ożywione klawisze? Z adresatem może utożsamiać się każdy odbiorca tekstu.
6. Co możemy powiedzieć o wersyfikacji, strofice i układzie rymów w wierszu Norwida?
W trakcie pracy młodzieży nad tekstem nauczyciel włącza nagranie jednego z utworów F. Chopina. Prosi, aby uczniowie pomyśleli o wierszu Norwida jak o kompozycji muzycznej, którą - jak ten utwór - cechuje wielobarwność tonów: dramatyzm, liryzm, śpiewność.
Utwór Norwida - jak muzyka Chopina (nieregularny, dynamiczny, dzieli się na różne fazy brzmieniowe).
- Norwid w Fortepianie Szopena zastosował wiersz wolny;
- Poszczególne zwrotki Norwidowskie mają różną liczbę wersów (np.: 6, 11, 15);
- Zróżnicowana jest również liczba sylab w kolejnych wersach (np.: 11, 8, 4); czasami wers tworzy zdanie i wtedy jego sens, a nie liczba sylab, jest decydujący dla formy wersyfikacyjnej;
- Rymy są nieregularne.
V. Rekapitulacja.
1. Czy waszym zdaniem poezja Norwida różni się od poznanej wcześniej poezji Mickiewicza i Słowackiego? (Wspólna dyskusja).
Zdecydowanie tak! Poezja Norwida jest trudna w odbiorze, bo syntetyczna, zwięzła, posługująca się skrótem myślowym, aluzją, przemilczeniem (pozostawiając miejsce na domysł czytelnika - unaoczniają to opuszczone słowa, urwane zdania, wielokropki, myślniki, pauzy), głębokie myśli filozoficzne wymagają objaśnień, zastanowienia się, wyrobienia literackiego, wielkiej wrażliwości i wyobraźni, wreszcie wysiłku intelektualnego (to poezja intelektualna).
2. Podzielenie klasy na czteroosobowe zespoły, których zadaniem jest wykonanie plakatów reklamujących muzykę Chopina. Rozdanie kart zadań i przypomnienie zasad pracy w grupie.
(Nauczyciel nadzoruje i ułatwia rozwiązywanie problemów w grupach).

Wykonanie plakatów reklamujących muzykę Fryderyka Chopina oraz ich prezentacja. Następnie wspólna dyskusja.
3. Zamkniecie lekcji odtworzeniem znanego utworu muzycznego F. Chopina - Scherzo No. 2 in B Flat Minor, Op 31.
4. Słuchanie, ewentualna dyskusja.
5. Podsumowanie, wyjaśnianie ewentualnych niejasności.
6. Pytania uczniów.
VI. praca domowa.
1. Sporządź syntetyczną notatkę z lekcji.
2. Przeczytaj z podręcznika dwa wiersze C. K. Norwida pt.: Bema pamięci żałobny-rapsod i Do obywatela Johna Brown oraz przygotuj się do ich interpretacji.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Muzyka to rzecz osobliwa!" - Fortepian Szopena Cypriana Norwida. Scenariusz zajęć

# data[].attributes.attachment_link.description
Cele nauczania:- Cel główny: Poznanie podstawowych informacji o C. K. Norwidzie i jego twórczości;zapoznanie się z treścią Fortepianu Szopena. - Cele operacyjne (szczegółowe): Uczeń po lekcji powinien umieć:Na poziomie wiadomości:A. Zapamiętywania wiadomości:- znać biografię C. K. Norwida oraz wybrane zagadnienia z życia i twórczości F. Chopina;- zapamiętać treść omawianego utworu;- znać okoliczności napisania wiersza;B.

# data[].attributes.headline
„Jak dziki zwierz przyszło nieszczęście do człowieka…”

# data[].attributes.subject
„Jak dziki zwierz przyszło nieszczęście do człowieka…”

# data[].attributes.body
Scenariusz lekcji

# data[].attributes.headline
CZYM JEST TĘSKNOTA? Cyprian Kamil Norwid "Moja piosnka II"

# data[].attributes.subject
CZYM JEST TĘSKNOTA? Cyprian Kamil Norwid "Moja piosnka II"

# data[].attributes.body
Prezentacja Genial.ly

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
CZYM JEST TĘSKNOTA? Cyprian Kamil Norwid "Moja piosnka II"

Za czym tęskni podmiot liryczny ?

+

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Do kogo zwraca się podmiot liryczny?

+

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Co czuje podmiot liryczny?

+

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Jakie uczucia towarzyszą osobie mówiącej w wierszu?

+

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Jaki jest obraz ojczyzny w utworze Norwida?

+

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Jakie środki stylistyczne odnajdujesz w utworze?

+

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

# data[].attributes.attachment_link.description
CZYM JEST TĘSKNOTA? Cyprian Kamil Norwid "Moja piosnka II" Za czym tęskni podmiot liryczny ? + Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Do kogo zwraca się podmiot liryczny?

# data[].attributes.headline
"Moja piosnka" C. K. Norwida - Sens wiersza i środki poetyckie.

# data[].attributes.subject
"Moja piosnka" C. K. Norwida - Sens wiersza i środki poetyckie.

# data[].attributes.attachment_link.title
57 "Moja piosnka" C. K. Norwida - Sens wiersza i środki poetyckie.

# data[].attributes.headline
Scenariusz lekcji „Z czego słynie Polska?” − do tekstu „Moja piosnka (II)” 

# data[].attributes.subject
Scenariusz lekcji „Z czego słynie Polska?” − do tekstu „Moja piosnka (II)” 

# data[].attributes.body
Wymaga logowania

# data[].attributes.attachment_link.title
Scenariusz lekcji „Z czego słynie Polska?" − do tekstu „Moja piosnka (II)" C. Norwida - Swoimi słowami - dlanauczyciela.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Scenariusz lekcji „Z czego słynie Polska?" − do tekstu „Moja piosnka (II)" C. Norwida, plik: scenariusz-lekcji-z-czego-slynie-polska-do-tekstu-moja-piosnka-ii-c-norwida.doc (application/msword) Swoimi słowami

# data[].attributes.headline
Z czego słynie Polska w wierszu Cypriana Norwida „Moja piosnka (II)”?

# data[].attributes.subject
Z czego słynie Polska w wierszu Cypriana Norwida „Moja piosnka (II)”?

# data[].attributes.body
Scenariusz lekcji języka polskiego z wykorzystaniem TIK