# data[].attributes.headline
"Ο Πειρασμός"

# data[].attributes.subject
"Ο Πειρασμός"

# data[].attributes.body
Η μητέρα Πατρίδα περιμένει με αγωνία το τέλος του αγώνα, έχοντας απόλυτη εμπιστοσύνη στην αποφασιστικότητα και στη γενναιότητα των Ελλήνων.
Στα μάτια της θεϊκής μητέρας
δεν μένει τίποτε κρυφό,
μπορεί να δει μέχρι τα βάθη της ψυχής τους και γνωρίζει
πως δεν έχουν πια κανένα φόβο, παρά μόνο αγάπη για εκείνη.

Έστησ’ ο έρωτας χορό
με τον ξανθόν Απρίλη
κι η φύσις ηύρε την καλή
και τη γλυκιά της ώρα
και μες τη σκιά που φούντωσε
και κλεί δροσιές και μόσχους, ανάκουστος κηλαηδισμός
και λιποθυμισμένος.
Νερά καθάρια και γλυκά
νερά χαριτωμένα,
χύνονται μες την άβυσσο
τη μοσχοβολισμένη
και παίρνουνε το μόσχο της
κι αφήνουν τη δροσιά τους
κι ούλα στον ήλιο δείχνοντας
τα πλούτια της πηγής τους, τρέχουν εδώ, τρέχουν εκεί
και κάνουν σαν αηδόνια.
Έξ’ αναβρύζει κι η ζωή σ’ ’γη,
σ’ ουρανό, σε κύμα.
Αλλά στης λίμνης το νερό,
π’ ακίνητο `ναι κι άσπρο,
ακίνητ’ όπου κι αν ιδείς
και κάτασπρ’ ως τον πάτο,
με μικρόν ίσκιον άγνωρον
έπαιξ’ η πεταλούδα,
πούχ’ ευωδίσει τς’ ύπνους της μέσα στον άγριο κρίνο. Αλαφροΐσκιωτε καλέ,
για πες απόψε τι `δες.
Νύχτα γιομάτη θαύματα,
νύχτα σπαρμένη μάγια!
Χωρίς ποσώς γης,
ουρανός και θάλασσα να πνένε, ουδ’ όσο κάν’ η μέλισσα
κοντά στο λουλουδάκι,
γύρου σε κάτι ατάραχο,
π’ ασπρίζει μες τη λίμνη,
μονάχο ανακατώθηκε
το στρογγυλό φεγγάρι
κι όμορφη βγαίνει κορασιά ντυμένη με το φως του.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Πειρασμός. Νίκος Ξυλούρης. Ελεύθεροι πολιορκημένοι.

# data[].attributes.headline
"Στοχασμός - Εισαγωγή"

# data[].attributes.subject
"Στοχασμός - Εισαγωγή"

# data[].attributes.body
Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι είναι ένα από τα κορυφαία ποιητικά συνθέματα του Διονύσιου Σολωμού που φαίνεται ότι τον «απασχόλησε στο μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του», καθώς και ένα από τα πιο σημαντικά έργα της ελληνικής ποίησης.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ - Ξυλούρης, Χαλκιάς, Παππά, Κλωναρίδης (Γ.Μαρκόπουλου - Δ. Σολωμού)

# data[].attributes.headline
"Άκρα του τάφου σιωπή"

# data[].attributes.subject
"Άκρα του τάφου σιωπή"

# data[].attributes.body
Ο Σολωμός στο έργο του επιχειρεί να αναδείξει σε ποιητικό λόγο το ηθικό μεγαλείο των Ελλήνων αγωνιστών που οδηγούνται με πλήρη συνείδηση στη θυσία για την κατάκτηση της πνευματικής ελευθερίας τους.

Άκρα του τάφου σιωπή
στον κάμπο βασιλεύει
λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί
κι η μάνα το ζηλεύει.
Τα μάτια η πείνα εμαύρισε
στα μάτια η μάνα μνέει
στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα και κλαίει.
Έρμο τουφέκι σκοτεινό,
τι σ’ έχω εγώ στο χέρι;
Όπου εσύ μου ‘γινες βαρύ
κι ο Αγαρηνός το ξέρει.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άκρα του τάφου σιωπή - Νίκος Ξυλούρης

# data[].attributes.headline
"Η θέλησή μου βράχος"

# data[].attributes.subject
"Η θέλησή μου βράχος"

# data[].attributes.body
Η κεντρική ιδέα του έργου, είναι ο αγώνας των πολιορκημένων ενάντια στις κακουχίες, ενώ γίνονται πραγματικά ελεύθεροι με την πνευματική νίκη ενάντια σε μια σειρά από πειρασμούς.

Πάλι μου ξίπασε τ' αυτί
γλυκιάς φωνής αγέρας
κι έπλασε τ' άστρο της νυχτός
και τ' άστρο της ημέρας.
Του πόνου εστρέψαν οι πηγές
από το σωθικό μου,
έστρωσ' ο νους κι ανέβηκα
πάλι στον εαυτό μου.
Ήταν με σένα τρεις χαρές
στην πίκρα φυτρωμένες,
όμως για μένα στη χαρά
τρεις πίκρες ριζωμένες.
Χιλιάδες ήχοι αμέτρητοι,
πολύ βαθιά στη χτίση
η Ανατολή τ' αρχίναγε
κι ετέλειωνέ το η Δύση.
Έστρωσ', εδέχθ' η θάλασσα
άντρες ριψοκινδύνους
κι εδέχθηκε στα βάθη της
τον ουρανό κι εκείνους.
Κι όπου η βουλή τους συφορά
κι όπου το πόδι χάρος
η δύναμή σου πέλαγο
κι η θέλησή μου βράχος.

# data[].attributes.attachment_link.title
Λάκης Χαλκιάς - Η θέληση μου βράχος

# data[].attributes.headline
"Μητέρα μεγαλόψυχη"

# data[].attributes.subject
"Μητέρα μεγαλόψυχη"

# data[].attributes.body
Στο ποίημα φαίνεται ακέραιος
ο άνθρωπος· το ύψος της ψυχής του και συνάμα τα φυσικά αισθήματα (έρωτας, μητρική αγάπη, ενθουσιασμός της δόξας, φιλοζωία, έρωτας προς τα κάλλη της φύσης) σε όλη τους τη σφοδρότητα, την ώρα που τα σκεπάζει η σκιά του θανάτου. Συγχρόνως παρουσιάζεται η υπεροχή του πνεύματος μπροστά στη βία.

Μητέρα μεγαλόψυχη,

στον πόνο και  στη δόξα

κι αν στο κρυφό μυστήριο
ζουν πάντα τα παιδιά σου
με λογισμό και μ’ όνειρο
τι χάρη έχουν τα μάτια.

Τα μάτια τούτα να σε ιδούν,

μες το πανέρμο το δάσος.
Που ξάφνου σου τριγύρισε,
τ’ αθάνατα ποδάρια.Κ
οίτα, με φύλλα της Λαμπρής,
με φύλλα των Βαϊώνε,
το θεϊκό σου πάτημα
δεν άκουσα, δεν είδα.

Ατάραχη σαν ουρανός
μ’ όλα τα κάλλη πώχει,
που μέρη τόσα φαίνονται
και μέρη ‘ναι κρυμμένα,
αλλά, Θεά, δεν ημπορώ

ν’ ακούσω τη φωνή σου.
Μητέρα μεγαλόψυχη,

στον πόνο και στη δόξα,
Αλλά, Θεά, δεν ημπορώ
ν’ ακούσω τη φωνή σου,

κι ευθύς εγώ του Ελληνικού κόσμου να τη χαρίσω
δοξά ‘χει η μαύρη πέτρα του
και το ξερό χορτάρι.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΗΤΕΡΑ ΜΕΓΑΛΟΨΥΧΗ ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ

# data[].attributes.headline
"Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά"

# data[].attributes.subject
"Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά"

# data[].attributes.body
Οι ένδοξοι Μεσολογγίτες, κοιτάζουν προς την ανατολή
και γνωρίζουν πως η ύστατη ώρα είναι πια κοντά, κοιτάζουν
και αντικρίζουν πια τον ήλιο
να προβάλει.

Σταμάτησαν τις τελευταίες πράξεις αποχαιρετισμού της αγαπημένης γης, και των ανθρώπων μεταξύ τους.

Ήταν έτοιμοι να πραγματοποιήσουν την ηρωική τους έξοδο.

Και βλέπω πέρα τα παιδιά
και τες αντρογυναίκες
γύρου στη φλόγα π' άναψαν
και θλιβερά τη θρέψαν
μ' αγαπημένα πράματα
και με σεμνά κρεβάτια
ακίνητες, αστέναχτες
δίχως να ρίξουν δάκρυ.
Και 'γγίζ' η σπίθα τα μαλλιά
και τα λιωμένα ρούχα.
Γλήγορα στάχτη να φανείς
οι φούχτες να γιομίσουν.
Είν' έτοιμα στην άσπονδη πλημμύρα των αρμάτων
δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά
κι ελεύθεροι να μείνουν
εκείθε με τους αδελφούς,
εδώθε με το χάρο.
Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά
κι ελεύθεροι να μείνουν.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ - Έξοδος

# data[].attributes.headline
"Παλικαρά και μορφονιέ"

# data[].attributes.subject
"Παλικαρά και μορφονιέ"

# data[].attributes.body
Το έργο είναι μία σύνθεση επική και συνάμα λυρική με πολλές φιλοσοφικές προεκτάσεις, που αποτελεί ένα από τα αριστουργήματα όχι μόνο της Ελληνικής αλλά και της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας.

Φωνή 'πε: Ο δρόμος σου γλυκός
καί μοσχοβολισμένος
στην κεφαλή σου κρέμεται
ο ήλιος μαγεμένος
παλληκαρά καί μορφονιέ
γεια σου, καλέ, χαρά σου!
Άκου, νησιά, στεριές της γης, εμάθαν τ' όνομά σου!
Εδώ 'ναι χρεία να κατεβώ,
να σφίξω το σπαθί μου,
πριν όλοι χάσουν τη ζωή,
κι εγ' όλη την πνοή μου
Να μείνεις χώμα πατρικό,
για μισητό ποδάρι,
η μαύρη πέτρα σου χρυσή
και το ξερό χορτάρι.
Κοίταξα γρήγορα, γοργά
αχ πού 'ν ο δοξασμένος
γύρω σαΐτεψα ματιές
αχ πού 'ν ο παινεμένος.
Θύρες ανοίξτ' ολόχρυσες για την γλυκιάν ελπίδα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Λάκης Χαλκιας - Παληκαρά και μορφονιέ.

# data[].attributes.headline
"Βαρώντας γύρου ολόγυρα"

# data[].attributes.subject
"Βαρώντας γύρου ολόγυρα"

# data[].attributes.body
Πρέπει να σημειωθεί ότι το ποίημα του Σολωμού έμεινε ημιτελές και εκδόθηκε μετά το θάνατο του Εθνικού μας ποιητή από το μαθητή του, γνωστό συγγραφέα και μεταφραστή, Ιάκωβο Πολυλά.

Γέλιο στο σκόρπιο στράτευμα σφοδρό γεννοβολιέται
κι η περιπαίχτρα σάλπιγγα μεσουρανής πετιέται
και με χαρούμενη πνοή το στήθος το χορτάτο, τ΄ αράθυμο, το δυνατό κι όλο ψυχές γιομάτο,
βαρώντας γύρου ολόγυρα, ολόγυρα και πέρα, τον όμορφο τρικύμισε και ξάστερον αέρα. Τέλος μακριά σέρνει λαλιά,
σαν το πεσούμεν΄ άστρο, τρανή λαλιά, τρόμου λαλιά,
ρητή κατά το κάστρο.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι - Βαρώντας γύρου ολόγυρα

# data[].attributes.headline
"Αλλ' ήλιος αλλ' αόρατος"

# data[].attributes.subject
"Αλλ' ήλιος αλλ' αόρατος"

# data[].attributes.body
Στην ουράνια γαλήνη,
όπου υψώνει ο Σολωμός τους Ελεύθερους Πολιορκημένους,  αντιπαρατάσσεται η άγρια ζωική δύναμη του βαρβάρου που περιπαίζει την αδυναμία τους, όμως τελικά, ταπεινωμένος, αδημονεί που δεν μπορεί να τους καταβάλει. Έτσι, οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι θριαμβεύουν και μέσα στην ψυχή των εχθρών τους.

Αλλ' ήλιος μέγας κι άσβηστος αιθέρας κοσμοφόρος
Αλλ' ήλιος αλλ' αμέτρητος αιθέρας κοσμοφόρος
Αλλ' ήλιος, αλλ' αόρατος αιθέρας κοσμοφόρος παντόγυρα
στον όμορφον αέρα της αντρείας δεν τους βαραίνει ο πόλεμος
αλλ' έγινε πνοή τους
δεν τους βαραίνει ο πόλεμος
κι εμπόδισμα δεν είναι
στις κορασιές να τραγουδούν
και στα παιδιά να παίζουν.
Αλλ' ήλιος αλλ' ατάραχος
αιθέρας κοσμοφόρος
Αλλ' ήλιος, αλλ' αόρατος
αιθέρας κοσμοφόρος
κάθε φωνή κινούμενη
κατά το φως μιλούσε
κι εσκόρπα τα τρισεύγενα λουλούδια της αγάπης
κι ο ουρανός καμάρωνε
κι η γη χειροκροτούσε.

# data[].attributes.attachment_link.title
Αλλ' ήλιος αλλ' αόρατος - Ελεύθεροι Πολιορκημένοι

# data[].attributes.headline
"Ο γιος σου κρίνος με δροσιά"

# data[].attributes.subject
"Ο γιος σου κρίνος με δροσιά"

# data[].attributes.body
Το έργο δεν είναι ένα ενιαίο ποίημα, αλλά αποτελείται από τρία σχεδιάσματα σε αποσπασματική μορφή. Το Α΄ Σχεδίασμα, έχει λυρικό ύφος. Το Β΄ Σχεδίασμα, αποτελείται από συνολικά 61 αποσπάσματα, συντέθηκε κατά την παραμονή του ποιητή στην Κέρκυρα, κατά το διάστημα 1833-1844.
Το Γ΄ Σχεδίασμα, περιλαμβάνει 15 ποιητικά αποσπάσματα και συντέθηκε από το 1844 ως το τέλος της ζωής του Σολωμού.

Τοσ΄ άστρα δεν εγνώρισεν
ο τρίσβαθος αιθέρας,
ολίγο φως και μακρινό
σε μέγα σκότος κι έρμο.
Παντ΄ ανοιχτά, παντ΄ άγρυπνα,
τα μάτια της ψυχής μου.
Ο γιος σου κρίνος με δροσιά φεγγαροστολισμένος.
Όλοι σαν ένας, ναι, χτυπούν,
όμως εσύ σαν όλους.
Παράπονο χαμός καιρού σ΄ ότι κανείς κι αν χάσει.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι - Ο γιός σου κρίνος με δροσιά

# data[].attributes.headline
"Αραπιάς άτι"

# data[].attributes.subject
"Αραπιάς άτι"

# data[].attributes.body
Στον αγώνα των Ελλήνων
και λίγο πριν την αυτοθυσία,
ο ποιητής παρουσιάζει
την μητέρα Πατρίδα,
τη θεάνθρωπη αυτή μητέρα
να παραστέκει στα παιδιά της,
αισθανόμενη όλα τους
τα παθήματα και καθαγιάζοντάς τα στην μεγάλη της ψυχή.
Οι πληγές των Ελλήνων
είναι πολλές, αλλά όλες θα απαλυνθούν με το Άγιο μύρο
που θα τους προσφέρει
η Μεγάλη Μητέρα.

Έργα και λόγια, στοχασμοί, στέκομαι και κοιτάζω
λούλουδα μύρια, πούλουδα,
που κρύβουν το χορτάρι
κι άσπρα, γαλάζια, κόκκινα,
καλούν χρυσό μελίσσι.
Εκείθε με τους αδελφούς,
εδώθε με τον Χάρο.
Μες τα χαράματα συχνά
και μες τα μεσημέρια
και σα θολώσουν τα νερά
και τ' άστρα σα πληθύνουν
ξάφνου σκιρτούν ακρογιαλιές
τα πέλαγα κι οι βράχοι.
Αραπιάς άτι, Γάλλου νους
βόλι Τουρκιάς, τόπ' ʼγγλου! Πέλαγο μέγα πολεμά, βαρεί
το καλυβάκι. Κι αλιά!
Σε λίγο ξέσκεπα τα λίγα στήθια μένουν, αθάνατη 'σαι που ποτέ βροντή δεν ησυχάζεις;
Στην πλώρη, που σκιρτά, γυρτός, τούτα 'π' ο ξένος ναύτης. Δειλιάζουν γύρου τα νησιά, παρακαλούν και κλαίνε
και με λιβάνια δέχεται
και φώτα τον καημό τους
ο σταυροθόλωτος ναός
και το φτωχό ξωκλήσι.
Το μίσος όμως έβγαλε
και 'κείνο τη φωνή του:
"Ψαρού, τ' αγκίστρι π' άφησες αλλού να ρίξεις άμε".
Μες τα χαράματα συχνά
και μες τα μεσημέρια
κι όταν θολώσουν τα νερά
κι όταν πληθύνουν τ' άστρα, ξάφνου σκιρτούν οι ακρογιαλιές τα πέλαγα κι οι βράχοι.
Γέρος μακριά, π' απίθωσε
στ' αγκίστρι τη ζωή του
το πέταξε, τ' αστόχησε
και περιτριγυρνώντας:
"Αραπιάς άτι, Γάλλου νους, βόλι Τουρκιάς, τόπ' ʼΑγγλου! Πέλαγο μέγα πολεμά, βαρεί το καλυβάκι".

# data[].attributes.attachment_link.keywords[].name
πολιορκημενοι

# data[].attributes.attachment_link.title
Λάκης Χαλκιάς - Αραπιάς άτι

# data[].attributes.attachment_link.description
Από την συναυλιακή παράσταση που πραγματοποιήθηκε στις 28/3/2007 στο θέατρο Badminton,με αφορμή την συμπλήρωση 150 χρόνων,από τον θάνατο του εθνικού μας ποιητή,Διονυσίου Σολωμού.Η συναυλία ήταν κεντρική τιμητική εκδήλωση για το "Έτος Σολωμού". Στον ρόλο της αφήγησης του έργου η μεγάλη μας τραγωδός Άννα Συνοδινού. Ερμήνευσαν ο Μάριος Φραγκούλης, ο Αλκίνοος Ιωαννίδης και ο Λάκης Χαλκιάς.

# data[].attributes.headline
"Το χάραμα επήρα"

# data[].attributes.subject
"Το χάραμα επήρα"

# data[].attributes.body
Πηγή έμπνευσης των Ελεύθερων Πολιορκημένων είναι ο αγώνας των υπερασπιστών του Μεσολογγίου, κατά τη δεύτερη πολιορκία του από τους Οθωμανούς, που κράτησε σχεδόν ένα χρόνο (1825-1826) και κορυφώθηκε με την απέλπιδα έξοδο της Κυριακής των Βαΐων στις 10 Απριλίου 1826.

Το χάραμα επήρα
του ήλιου το δρόμο,
κρεμώντας τη λύρα
τη δίκαιη στον ώμο
κι απ΄ όπου χαράζει
έως όπου βυθά,
τα μάτια μου δεν είδαν
τόπον ενδοξότερον
από τούτο το αλωνάκι.
Παράμερα στέκει ο άντρας
και κλαίει αργά το τουφέκι σηκώνει και λέει:
"Σε τούτο το χέρι τι κάνεις εσύ;
Ο εχθρός μου το ξέρει πως μου είσαι βαρύ".
Της μάνας ω λαύρα!
Τα τέκνα τριγύρου
φθαρμένα και μαύρα,
σαν ίσκιους ονείρου.
Λαλεί το πουλάκι
στου πόνου τη γη
και βρίσκει σπειράκι
και μάνα φθονεί.
Γρικούν να ταράζει
του εχθρού τον αέρα μιαν άλλη, που μοιάζει τ΄ αντίλαλου πέρα
και ξάφνου πετιέται
με τρόμου λαλιά πολύ ώρα γρικιέται κι ο κόσμος βροντά. Αμέριμνον όντας τ΄ αράπη
το στόμα σφυρίζει,
περνώντας στου Μάρκου το χώμα. Διαβαίνει κι αγάλι ξαπλώνετ΄ εκεί, που εβγήκι η μεγάλη
του Μπάιρον ψυχή.
Προβαίνει και κράζει
τα έθνη σκιασμένα.
Και ω πείνα και φρίκη!
Δε σκούζει σκυλί!
Και η μέρα προβαίνει,
τα νέφια συντρίβει.
Να, η νύχτα που βγαίνει
κι αστέρι δεν κρύβει.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι - Το χάραμα

# data[].attributes.headline
"Αηδονολάλειε στήθος μου"

# data[].attributes.subject
"Αηδονολάλειε στήθος μου"

# data[].attributes.body
Οι Μεσολογγίτες ετοιμάζονται
να θυσιαστούν στο όνομα της Πατρίδας, εφόσον ετοιμάζονται
να σκοτώσουν και να σκοτωθούν για την ελευθερία
της πατρίδας τους.
Ο ποιητής αισθάνεται την ανάγκη να παρουσιάσει προσωποποιημένη την ίδια την πατρίδα, ώστε να δείξει πως εκείνη πονάει για τα παιδιά της και γνωρίζει όλα όσα έχουν περάσει για λογαριασμό της. Με την αγάπη της πατρίδας όλες οι πράξεις των παιδιών της αποκτούν την αναγκαία καθαρότητα, τον αναγκαίο εξαγνισμό.

Άγγελε, μόνον στ' όνειρο
μου δίνεις τα φτερά σου

Ιδού, που τα σφυροκοπώ
στον ανοιχτόν αέρα

τα θέλω 'γω, να τα 'χω 'γω
να τα κρατώ κλεισμένα.

Εδώ π' αγάπης τρέχουνε
βρύσες χαριτωμένες

αηδονολάλειε στήθος μου
πριν το σπαθί σε σχίσει.

Με σας να πέσω στο σπαθί
κι άμποτε να 'μαι πρώτη

τα μάτια δείχνουν έρωτα
για τον απάνου κόσμο

και στη θωριά του
είν' όμορφο το φως και μαγεμένο.

Χωρίς φιλί, χαιρετισμό,
χωρίς ματιά να δώσω

τα σπλάχνα μου κι η θάλασσα
ποτέ δεν ησυχάζουν

κι όσα άνθια θρέφει και καρπούς τόσ' άρματα σε κλειούνε.

# data[].attributes.attachment_link.title
Αηδονολάλειε στήθος μου - Ειρήνη Παππά, Γ. Μαρκόπουλος (Ελεύθεροι Πολιορκημένοι)

# data[].attributes.headline
"Οπού 'ν' Ερμιά και Σκοτεινιά"

# data[].attributes.subject
"Οπού 'ν' Ερμιά και Σκοτεινιά"

# data[].attributes.body
Γίνεται λόγος για την εσωτερική ελευθερία της θέλησης
να υπερβούν όλα αυτά που απειλούν τη δυναμικότητα της αντίστασής τους, όχι μόνο την πείνα και τη σωματική εξασθένηση αλλά και κάθε πειρασμού που προσφέρει η ίδια η ομορφιά της φύσης.

Φως που πατεί χαρούμενο
τον Άδη και το χάρο.
Όπου ᾿ν’ ερμιά και σκοτεινιά
και του θανάτου σπίτι.
Στο δρόμο επαίζαν τα παιδιά
και τραγουδούσε η κόρη
στον όμορφο κι ατάραχο ελευθεριάς αέρα.
Με φουσκωμένα τα πανιά περήφανα κι ωραία
και με το ρούχο ολόμαυρο
σαν του λαγού το αίμα.
Πάντ’ ανοιχτά, πάντ’ άγρυπνα
τα μάτια της ψυχής μου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι - Όπου 'ν' ερημιά και σκοτεινιά

# data[].attributes.headline
"Στα μάτια και στο πρόσωπο"

# data[].attributes.subject
"Στα μάτια και στο πρόσωπο"

# data[].attributes.body
Το έργο εξιστορεί τις τελευταίες ημέρες της πολιορκίας, που συνέβη κατά τη διάρκεια της άνοιξης, λίγο πριν το Πάσχα.
Δύο από τα πιο χαρακτηριστικά αποσπάσματά του αναφέρονται στην ομορφιά της φύσης κατά την εποχή αυτή.

Στα μάτια και στο πρόσωπο φαινοντ’ οι στοχασμοί τους,
τους λέει μεγάλα και πολλά
η τρίσβαθη ψυχή τους.

Αγάπη κι έρωτας καλού τα σπλάχνα τους τινάζουν,
τα σπλάχνα τους κι η θάλασσα, ποτέ δεν ησυχάζουν.

Γλυκιά κι ελεύθερ’ η ψυχή
σαν να ‘τανε βγαλμένη
κι υψώναν με χαμόγελο την όψη τη φθαρμένη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Στα μάτια και στο πρόσωπο   Ξυλούρης, Μαρκόπουλος

# data[].attributes.headline
"Μια φούχτα χώμα"

# data[].attributes.subject
"Μια φούχτα χώμα"

# data[].attributes.body
Μιλώντας ειδικά για τους Ελεύθερους Πολιορκημένους ο Πολυλάς λέει ότι η ηθική ελευθερία είναι το πιο οχυρό καταφύγιο της ανθρώπινης ψυχής που πολιορκείται από τη φυσική βία.
Ο άνθρωπος που συνειδητοποιεί την αυτονομία του απέναντι στις φυσικές δυνάμεις οδηγείται στη δράση και από τη σύγκρουση αυτή γεννιούνται οι υψηλές πράξεις.

Επάψαν τα φιλιά στη γη!
Μια χούφτα χώμα να κρατώ
και να σωθώ μ' εκείνο.
Ιδού, σεισμός και βροντισμός
κι εβάστουναν ακόμα,
που ο κύκλος φθάνει ο φοβερός με τον αφρό στο στόμα
κι εσχίσθη αμέσως
κι έβαλε στης μάνας τα ποδάρια τα λίγα απομεινάρια.
Τ' απομεινάρια ανέγγιαγα
και κατατρομασμένα,
τα γόνατα και τα σπαθιά
τα ματοκυλισμένα.
Πάντ' ανοιχτά, πάντ' άγρυπνα,
τα μάτια της ψυχής μου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Λάκης Χαλκιάς-Μια φούχτα χώμα(έπαψαν τα φιλιά στην γη)

# data[].attributes.headline
Γιάννης Μαρκόπουλος

# data[].attributes.subject
Γιάννης Μαρκόπουλος

# data[].attributes.body
Έναν αιώνα περίπου μετά
την πρώτη έκδοση του ποιήματος και συγκεκριμένα το 1963 ένας νεαρός συνθέτης 24 ετών ξεκίνησε δειλά δειλά
τη μελοποίηση μέρους
του ποιήματος την οποία ολοκλήρωσε 14 χρόνια αργότερα το 1977.
Ο συνθέτης ήταν βέβαια ο μεγαλοφυής Γιάννης Μαρκόπουλος, “ένα από τα φωτεινότερα πρόσωπα του Ελληνικού Πολιτισμού“.
Ο Μαρκόπουλος έδωσε στο έργο τη μορφή λαϊκής λειτουργίας και το παρουσίασε για πρώτη φορά
το 1977 στο γήπεδο του Παναθηναϊκού αφού δεν του παραχωρήθηκε άλλος χώρος.
Ο συνθέτης είχε δηλώσει
ότι ήταν μεγάλη τιμή για τον ίδιο να κατέβει ο Εθνικός μας ποιητής μπροστά σε 22 χιλιάδες νέους.
Στο δίσκο συμμετείχαν ο Νίκος Ξυλούρης, ο Λάκης Χαλκιάς, ο Ηλίας Κλωναρίδης, η μεγάλη ηθοποιός Ειρήνη Παππά ως αφηγήτρια, η χορωδία Πρεβέζης και περίπου 20 μουσικοί.
Την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση της ορχήστρας είχε αναλάβει ο συνθέτης. Η έκδοση του δίσκου έγινε και η καταγραφή διήρκεσε περίπου δυόμιση μήνες. Το έργο παρουσιάστηκε δεκάδες φορές στη συνέχεια σε πολλά μέρη της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Όσο κι αν φαίνεται αξιοπερίεργο το έργο δεν αντιμετωπίστηκε πάντα με θετικά σχόλια αλλά
με το πέρασμα του χρόνου βρήκε τη θέση του στο πάνθεον
των κορυφαίων έργων
όλων των εποχών
αφού ο συνδυασμός
υψηλότατης ποίησης
και απαράμιλλης μουσικής,
μαζί με την ανεκτίμητη προσφορά όλων των συντελεστών, έδωσαν ένα πραγματικά μνημειώδες αποτέλεσμα.
Εμείς δεν έχουμε παρά να μελετάμε αυτό το εμβληματικό έργο αυτό είτε ως ποίημα είτε με τη μουσική προσέγγιση του συνθέτη.