# data[].attributes.body
In 718 wist een klein Christelijk leger een Moors leger te verslaan in de slag bij Covadonga, in het noorden van het huidige Spanje. Na deze slag werd het koninkrijk Asturië gesticht. Deze overwinning wordt traditioneel gezien als het begin van de Reconquista, maar eigenlijk was er pas vanaf de 11e eeuw sprake van grootschalige pogingen van Christelijke vorsten om het Iberische gebied weer onder Christelijke controle te krijgen. In 801 wist Karel de Grote Barcelona te veroveren en zo kwam het gebied rond de Pyreneeën onder Frankische, en dus Christelijke, controle.

Wanneer het christendom zijn intrede deed in Spanje is onduidelijk, maar zeker is dat er aan het begin van de vierde eeuw Christenen aanwezig waren in Hispania. Later slaagden de Visigoten erin om van het Iberisch schiereiland een ongedeeld rijk te maken met het Rooms-Katholicisme als staatsgodsdienst. Deze situatie werd verstoord toen aan het begin van de achtste eeuw de Moren hun oog lieten vallen op het Iberisch schiereiland en aan een snelle veroveringstocht begonnen van wat zij al-Andalus noemden.

Rond 740 trokken zij, sterker dan ooit, opnieuw het Frankische rijk binnen, maar zagen zich genoodzaakt hun ambities op te geven vanwege het uitbreken van een opstand van Berbers in Marokko. De Moren trokken zich terug achter de Pyreneeën. Voorgoed, zoals zou blijken. Niet Karel Martel, maar opstandige Berbers hebben verhinderd dat het christelijke Europa werd geïslamiseerd.

De Reconquista begon eigenlijk pas echt na het uiteenvallen van het Kalifaat van Córdoba in 1035. Daarvoor waren de islamieten oppermachtig en was sprake van het langzaam uitgroeien van enkele christelijke stedelijke kernen aan de noordflanken van de rivier de Duero (León) in het westen en van de rivier de Ebro (Pamplona) in het oosten.

Portugal en Aragón hadden hun aandeel in de Reconquista afgesloten en er restte voor Castilië alleen nog de verovering van Granada. Het zou maar liefst tot 1482 duren, voordat de definitieve aanval op Granada werd ingezet. In 1309 begonnen de Castilianen en Aragonezen, op aandringen van paus Clemens V, een gemeenschappelijke kruistocht naar het uiterste zuiden. Gibraltar werd veroverd, maar daarna stokte het offensief. De sultan van Marokko waagde een ultieme poging om de christelijke macht op het Iberisch schiereiland te breken en dat leidde tot een zeeslag om Gibraltar in 1339 die eindigde in een dramatische nederlaag voor de Castilianen. Het jaar daarop sloeg de toenmalige koning Alfons XI hard terug. In de slag bij de rivier Salado wist hij met hulp van de Portugese koning de Moren te verslaan. Deze zege leidde tot groot enthousiasme in heel Europa en werd vergeleken met de victorie van Karel Martel in de slag van Poitiers in 732.

Na de dood van Alfons XI in 1350 ontbrandde er een langdurige strijd om de troon van Castilië en werd het land geteisterd door burgeroorlogen die pas eindigden met de machtsgreep van koningin Isabella I in 1479. Samen met haar man, Ferdinand II, de koning van Aragón, besloot zij in 1482 de Reconquista definitief af te ronden. Niet alleen uit de Iberische, maar ook uit andere Europese rijken deden huurlingen mee aan deze militaire operatie, die moreel en vooral ook financieel gesteund werd door de Heilige Stoel. Het was geen gemakkelijke veldtocht en het duurde tot 1492 totdat Granada, het laatste Moorse bolwerk, zich overgaf aan de vijand. Sultan Boabdil overhandigde de sleutels van de stad aan de belegeraars en zijn moeder zou haar zoon, toen deze haar jammerend het nieuws vertelde, berispt hebben met de woorden: ‘Huil je, mijn zoon als een vrouw om het verlies van de stad die je niet als een man wist te verdedigen?’ Als beloning voor de voltooiing van de Reconquista werden Isabella I en Ferdinand II in 1496 door paus Alexander VI getooid met de eretitel Reyes Católicos (katholieke vorsten).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Alhambra (cc - Pixabay)

Moorse legers veroverden vanaf 710 in vijftien jaar het Iberisch schiereiland. Uit het noord-westen verdwenen zij al binnen een generatie, Toledo bleef ruim 300 jaar lang in Arabische handen en Granada bijna 800. Wie waren die Moorse veroveraars en heersers?
Moorse veroveringen

Mohammed, geboren in 570, legde de grondslag voor een religieus imperium dat al rond 650 Saudi-Arabië, Syrië, Palestina, Irak en Egypte omvatte en waarvan Mekka het centrum vormde. Dat betekende een verschuiving van de machtsverhoudingen die tot dan toe vooral door de Byzantijnse en Perzische rijken werden bepaald. In 661 werd de dynastie van de Omajjaden gevestigd in Damascus. De Omajjaden, naar zeggen afstammelingen van Abraham, vormden een belangrijke clan in Mekka en bekeerden zich in het begin van de achtste eeuw tot de Islam. Deze dynastie zou regeren tot 750 en wist niet alleen in oostelijke, maar ook in westelijke richting het islamitische rijk enorm uit te breiden. Al in 708 waren de zuidelijke kuststreken van de Middellandse zee veroverd en werd de blik gericht op het Iberisch schiereiland.

Verovering van het Iberisch schiereiland

Hoe de verovering van Spanje door de Arabieren precies begon is onduidelijk, maar er wordt wel beweerd dat het de Moren gemakkelijk gemaakt werd door een verzoek van één van de Visigotische troonpretendenten hem te helpen bij het verslaan van zijn tegenstander. Hoe dan ook, in 710 stak op bevel van de heerser over Noord- Afrika, Musa Ibn Nusair, een leger van 9.000 Berbers onder aanvoering van zijn plaatsvervanger Tariq Ibn Ziyad, de straat van Gibraltar over en begon aan een veroveringstocht die in slechts veertien jaar vrijwel het gehele Iberisch schiereiland onder Moors bewind zou brengen. De Romeinen hadden voor de verovering van Spanje tweehonderd jaar nodig, maar die hadden in tegenstelling tot de Moren geen helder veroveringsplan. Overigens is deze snelle verovering geen uitzondering, integendeel, zij was traag vergeleken bij die van bijvoorbeeld Egypte (vijf jaar), Libië (één jaar) of Perzië (acht jaar). Deze relatieve traagheid is te wijten aan de lange verbindingslijnen en het ruige landschap. Tariq, zo verhalen de Arabische kronieken, zou, nadat hij geland was op de rots die zijn naam draagt (Chabal Tariq ofwel Gibraltar), zijn schepen hebben laten verbranden en zijn manschappen hebben voorgehouden dat er maar één uitweg was, die van de overwinning:

'Waarheen kunnen jullie vluchten? Vóór jullie is de vijand en achter je de zee.'

Een beslissende veldslag vond plaats bij de rivier de Guadelete, waar Roderick, de laatste Visigotische koning, die overhaast was teruggekeerd uit het noorden waar hij de opstandige Basken had aangepakt, een verpletterende nederlaag werd toegebracht door Tariq. Roderick beschikte weliswaar over veel meer manschappen, maar de Moren waren door hun lichte uitrusting erg wendbaar en naar zeggen verliet een groot aantal muiters het Visigotische leger toen het erop aan kwam. Roderick liet het leven en het verlies van deze veldslag markeert het einde van het Visigotische tijdperk in Spanje. Tariq rukte snel op naar het noorden en veroverde nog in hetzelfde jaar moeiteloos de hoofdstad Toledo die, afgezien van de joden door vrijwel alle inwoners verlaten was. Daarna trok hij nog verder noordelijk, de veroverde gebieden achterlatend onder beheer van inlanders en met name van joden die zwaar te lijden hadden gehad onder de Visigotische vervolgingen en de Islamieten als bevrijders inhaalden.

"De redding van het christendom is niet het directe gevolg van de zege van Karel Martel, maar is veeleer toe te schrijven aan de problemen die de opstandige Berbers veroorzaakten."

Het succes van Tariq wekte de jaloezie van zijn heer, Musa Ibn Nusair, die in zijn glorie wilde delen, met een leger van 18.000 man in 712 de oversteek waagde en begon aan een veldtocht die leidde via Algeciras in noordelijke richting naar Sevilla en Mérida. De legers van Musa en Tariq verenigden zich bij Toledo om vervolgens Salamanca in te nemen. In de loop van 713 volgden de noordelijker gelegen steden Zaragoza, Lérida en Barcelona, waarna de Moren de Pyreneeën overstaken. Ter hoogte van Avignon en Lyon ontmoetten zij stevige tegenstand waarna zij zich richtten op het noordwesten van het schiereiland. Musa en Tariq waren erin geslaagd om een enorm gebied toe te voegen aan het rijk van de Omajjaden. Het Iberisch schiereiland werd een provincie van het Moorse imperium onder de naam van al-Andalus.

Nadat Musa en Tariq door de Kalief waren teruggeroepen naar Damascus (hun vergaande ambities werden in de hoofdstad van het imperium met argusogen bekeken), zette de zoon van Musa, Abd-al-Aziz de veroveringen door, onder meer van wat later Portugal zou heten en consolideerde hij de macht. Hij introduceerde administratieve en financiële regels, sloeg een brug tussen rivaliserende Arabieren en Berberstammen en bevorderde het huwelijk tussen de overwinnaars en christelijke inheemse inwoners.

Het begin van de Reconquista

Ten tijde van Musa's overlijden verkeerde het centrale gezag in Damascus in een crisis en het bewind van de Omajjaden slaagde er niet in greep te houden op het verre Spanje. Van 716 tot 756 streden de lokale Moorse leiders om de macht en verzwakte niet alleen het gezag over het schiereiland, maar boette ook de militaire macht aan kracht in. Dat laatste leidde er wellicht toe dat in 721 de Moren werden verslagen in de slag van Covadonga. Deze veldslag vond zijn oorzaak in een opstand van de christelijke Asturiaanse elite onder leiding van de Visigoot Pelayo tegen de Moorse heerser van Noord-Spanje, Munuza. Zij erkenden zijn gezag niet en weigerden belasting te betalen. Deze eerste overwinning van Christenen op de Moren wordt in de Arabische geschiedschrijving afgedaan als een enkele schermutseling, maar neemt in de christelijke kronieken de vorm aan van een strijd tussen David en Goliath waarbij een handjevol strijders (300 man) van Pelayo een leger van 180.000 Moren weet te verslaan. Waarschijnlijk een honderdvoudige overdrijving.

De Moren zagen ervan af de opstandelingen te onderwerpen en trokken zich terug uit dit onherbergzame gebied, waarin zij niet erg geïnteresseerd waren. Pelayo werd uitgeroepen tot koning van Asturië en wordt wel beschouwd als de eerste Reconquistador. Een overdrijving. Met de term reconquista wordt de herovering van Spanje door de christenen van Spanje op de Moren aangeduid, maar dat besef leefde natuurlijk nog niet bij Pelayo. Nog meer tegenslagen voor de Moren waren de nederlagen tegen de Franken in de veldslagen bij Toulouse (721) en in de beroemde slag bij Poitiers in 732, waar Karel Martel het Arabische leger vernietigde.

En ook hier weer een enorm verschil tussen verslaglegging van christelijke en Arabische geschiedschrijvers. Werd door de christelijke chroniqueurs de slag bij Poitiers beschouwd als een van de belangrijkste veldslagen uit de historie, de Arabieren maken slechts melding van het feit dat de instabiele situatie op het schiereiland noopte tot terugtrekking. Die instabiliteit werd veroorzaakt door voortdurende interne strijd tussen Arabieren en Berbers. De Berbers, geharde strijders die de kern uitmaakten van de Arabische veroveringsmacht, moesten met lede ogen aanzien dat de Arabische elite zich meester maakte van de beste en vruchtbaarste gebieden, terwijl aan hun gerechtvaardigde wensen werd voorbijgegaan. Natuurlijk is de nederlaag van de Moren bij Poitiers voor de Moren een ernstige tegenslag geweest, maar het heeft hen er niet van weerhouden om ook daarna de Franken aan te vallen op eigen bodem om al-Andalus uit te breiden. Pogingen die uiteindelijk strandden omdat het uitvechten van interne twisten teveel energie kostte. De redding van het christendom is dus niet het directe gevolg van de zege van Karel Martel, maar is veeleer toe te schrijven aan de problemen die de opstandige Berbers veroorzaakten. Uiteindelijk werden de interne conflicten beslecht door Abd al Rahman I die in 755 op het Iberisch schiereiland aankwam.

Het Emiraat van Córdoba

In 756 wist Abd al-Rahman I op de leeftijd van zesentwintig jaar Córdoba te veroveren op de Abassiden die in 750 een einde maakten aan de dynastie van de Omajjaden en vanaf dat moment vanuit Bagdad het islamitische imperium bestuurden. Abd al-Rahman I, uit het geslacht van de Omajjaden en op de vlucht voor de Abassiden, riep al-Andalus uit tot zelfstandig emiraat, waarmee hij zich politiek en administratief losmaakte van het kalifaat van Bagdad, maar wel haar religieuze gezag bleef erkennen. Hij bleef in totaal tweeëndertig jaar aan de macht.

In de jaren zestig en zeventig van de achtste eeuw braken voortdurend opstanden uit en tegelijkertijd had Abd al-Rahman I te maken met de vanuit het noorden opdringende christelijke legers. Aan de andere kant van de Pyreneeën had Karel de Grote een machtig rijk opgebouwd en hij zou diplomatieke betrekkingen hebben onderhouden met het Abassidische hof in Bagdad. Karel werd gevraagd om de opstandelingen te ondersteunen en in 774 trok hij de bergen over met als doel Córdoba te heroveren. Hij wist Pamplona in te nemen, maar pogingen om dat succes te herhalen bij Zaragoza leden schipbreuk. Gedwongen om terug te keren naar zijn land, werd hij op zijn terugtocht in de rug aangevallen bij Roncevalles door de Basken. Zijn leger werd gedecimeerd. Een van de gevallenen was ridder Roeland, waarover het befaamde Roelandslied is geschreven.

Abd al-Rahman I ontpopte zich als een gematigd en grootmoedig heerser waarmee hij bij vriend en vijand respect afdwong. Een kundig staatsman die voorkwam dat het islamitische al-Andalus uiteenviel. Uit eerbied voor islamitische tradities en ook om politieke complicaties te voorkomen, waagde hij het niet zich de titel van kalief aan te meten. Onder zijn bewind kwam Córdoba tot bloei en werd het opgesierd met prachtige tuinen en gebouwen. Volgens een oude legende zijn alle palmen op het Iberisch schiereiland afkomstig van de eerste palm die Abd al-Rahman I in zijn tuin liet planten. Hoogtepunt was ongetwijfeld het in aanbouw nemen van de bouw van de Mezquita de Córdoba, waarvoor een Visigotische basiliek werd afgebroken.

De opvolging van Abd al-Rahman I verliep niet rimpelloos. Drie van zijn zonen streden om de macht en uiteindelijk was het Hisham I die na een jaar van strijd in de voetsporen van zijn vader trad ten koste van de andere twee, Abd Allah en Suleyman. Hisham I regeerde van 789 tot 796 en hij was het die het Malikisme introduceerde, een rechtssysteem genoemd naar de imam die het ontwikkelde: Malik Ibn Anas uit Medina. Dit systeem onderscheidde zich van andere rechtssystemen doordat het zich tot op zekere hoogte aanpaste aan lokale zeden en gewoonten.

De zoon van Hisham I, Al-Hakam, regeerde aanzienlijk langer, van 796 tot 822 en kon zich verheugen in een rustige periode totdat in 817 in Córdoba een opstand uitbrak: la rebelión de arrabal (rebellie van de sloppenwijk), wellicht aangezet door rechtsgeleerden die in de ogen van de heerser zich teveel macht toe-eigenden. In 820 brak er een ware oorlog uit met vreselijke gevolgen. Al-Hakam gaf opdracht de gehele arrabal met de grond gelijk te maken en de overgebleven inwoners te verbannen naar Noord-Afrika. Al-Hakam overleed in 822 en het was zijn zoon en opvolger Abd al-Rahman II die wist te voorkomen dat een burgeroorlog in geheel al-Andalus uitbrak. Onder zijn bewind, dat tot 852 zou duren, werd het bestuur naar moderne, Abassidische snit hervormd en het culturele leven in Córdoba bloeide als nooit tevoren.

Na 852 wisten de opvolgers van Abd al-Rahman II het land niet meer onder controle te houden. Opstanden braken uit en het was met name de legendarische Omar Ben Hafsun, de zoon van een muladí, dat wil zeggen een tot de islam bekeerde christen, die zich van 880 tot 912 succesvol verzette tegen het centrale gezag. Hij wist een groot deel van al-Andalus onder controle te krijgen en vormde een regelrechte bedreiging voor de heersers in de hoofdstad Córdoba. In 899 bekeerde Hafsun zich zelfs tot het christendom, waarmee hij veel aanhangers onder de islamieten verloor, maar er christelijke volgelingen mee terugwon. Pas in 912, toen Abd al-Rahman III heerser werd over het emiraat, keerde het tij. De zoon van de in 917 overleden Hafsun, Suleyman, zette de strijd voort vanuit de vesting Bobastro, maar in 928 maakte de emir er een eind aan.

Het Kalifaat van Córdoba

Het kalifaat van Córdoba vormt het politieke en culturele hoogtepunt van de islamitische beschaving in al-Andalus en ontstond in het jaar 929 toen de emir van Córdoba, Abd al-Rahman III zich de titel van kalief aanmat en zich daarmee losmaakte van het kalifaat van Bagdad. Deze vorst heeft in totaal vijfenveertig jaar de macht uitgeoefend. Hij maakte korte metten met opstandelingen en drong de op macht over Noord-Afrika en al-Andalus beluste heerser van het kalifaat der Fatimiden terug (deze familie beweerde af te stammen van dochter Fatima van Mohammed). De kalief introduceerde een beleid voor sociale integratie dat tot de islam bekeerde christenen ( muladies) kansen bood om deel te nemen aan het bestuur en net als de Moren te profiteren van de rijkdom van het kalifaat. Dit nam veel onvrede weg en was van grote betekenis voor de rust in het rijk.

De macht van de kalief berustte niet zoals daarvoor op de positie van de familieclan van de Omajjaden, maar op een nieuwe aristocratie die ontstond uit welvarend geworden Arabieren en Berbers en uit nieuwkomers, handelaren uit Noord-Afrika, overheidsdienaren en hoge militairen. Het kalifaat werd op strikt centralistische wijze bestuurd en zo vormde zich een enorm leger van ambtenaren dat zich vestigde in de stad Medina al-Zahra, gelegen op enkele kilometers ten westen van Córdoba. In deze stad bevonden zich de centrale fiscale administratie, de posterijen, de administratie van het leger en het bestuur over de provinciale gouvernementen. Abd al Rahman III koos voor deze nieuwe locatie van de macht om zijn superioriteit te tonen aan zijn concurrenten uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten.

De bouw ervan begon in 936 en rond 948 betrokken het hof en de centrale administratie de stad. Medina al-Zahra onderscheidt zich volledig van de traditionele Moorse urbanisatie, die een rommelig karakter had. Op een oppervlakte van 1000 bij 750 meter werden bouwwerken opgetrokken volgens een strak patroon. Medina al-Zahra is geheel gebouwd volgens een gepland schema en de grootste in één keer opgetrokken urbanisatie in het Middellandse Zeegebied. Opgravingen hebben nog maar een klein deel van het complex blootgelegd, maar een aantal gerestaureerde bouwwerken zoals de Salón Rico, een ontvangstruimte voor hoge gasten, getuigen van de pracht en praal van het kalifaat.

Abd al-Rahman III droeg bij zijn dood in 961 de troon over aan zijn zoon al-Hakam II, die regeerde tot 976. In tegenstelling tot zijn vader leunde al-Hakam II, als het ging op het landsbestuur, meer en meer op zijn functionarissen, vooral op zijn kamerheer al-Mushafi, de vizier Ibn Abi Amir en generaal Galib. Competente mensen die de kalief voortreffelijk dienden, maar later bijdroegen aan de neergang van de dynastie vanwege het feit dat al-Hakam II niet in staat was een bekwame opvolger te benoemen. Het werd zijn zoon Hisham II, kind van zijn concubine, die het licht zag toen al-Hakam al op leeftijd was. Hisham trad op elfjarige leeftijd
aan als kalief en werd eenvoudigweg door genoemde functionarissen gereduceerd tot een figuur van niet meer dan symbolische waarde.

In de strijd om de totale heerschappij wist Abi Amir (zijn familie wordt aangeduid als de Amirriden) zijn concurrenten te verslaan en in 981 de absolute macht naar zich toe te trekken. Daarbij tooide hij zich met de naam al-Mansur ofwel Almanzor. Almanzor was een religieus man die zelf een kopie van de Koran maakte die hij altijd bij zich had. Hij toonde zich een vijand van filosofie, vermeed discussies over religie en astrologie en er wordt zelfs beweerd dat hij alle boeken over deze onderwerpen uit de bibliotheek van al-Hakam II liet verbranden. Toonde Abd-al-Rahman met de bouw van Medina al-Zahra zijn prestige, Almanzor deed hetzelfde door wederom een nieuw bestuurscentrum te laten optrekken op de oever van de Guadalquivir, het beroemde Medina al-Zahira. Al-Zahira werd in 1009 verwoest en er is heel weinig van bewaard gebleven.

Almanzor wist een politiek vacuüm te vullen en deed dat bekwaam. Net als Abd al-Rahman III hield hij het kalifaat intact, zij het dat hij dat deed met ijzeren vuist. Hij had grote invloed op de ontwikkelingen in Noord-Afrika. Ook hield hij de handelsroutes onder controle, wat een constante stroom van slaven en goud opleverde. Mede dankzij deze rijkdom, maar zeker ook door belastingen te verhogen, was hij in staat om meer dan vijftig aceifas (veldtochten) te ondernemen tegen de christenen in het Noorden. Eén ervan was die naar Santiago in 997. De pre-romaanse kerk werd verwoest, zij het dat het graf van de heilige werd gespaard waardoor de pelgrimstochten naar deze stad konden worden hervat. De territoriale ambities van Almanzor, die het kalifaat ten koste van alles in stand wilde houden en zelfs vergroten, hielden een dusdanige verhoging van belastingen in dat grote onvrede ontstond onder de bevolking. Ook opstandige Berbers, die als soldaat altijd in de voorhoede hadden gestreden en zich achtergesteld voelden op de Arabische elite, zorgden voor groeiende onrust. Dit alles verstoorde de interne stabiliteit.

In 991 benoemde Almanzor zijn achttien jaar oude zoon Abd al-Malik in de belangrijke functie van kamerheer die na de dood van zijn vader in 1002 de macht overnam. Daarbij werd hij gesteund door de toen zesentwintig jaar oude kalief Hisham II die hem de titel van al-Muzaffar (de zegevierende) verleende. Abd al-Malik wist zich net als zijn vader de concurrenten en de christenen van het lijf te houden, maar vanaf zijn dood in 1008 ging het bergafwaarts met de heerschappij van de Amirriden. De broer van Abd al-Malik, Abd al-Rahman, bekend als Sanchuelo (de kleine Sancho), was het eerste lid van deze familie die openlijk minachting vertoonde voor de kalief en eiste dat zijn naam in één adem met die van de kalief zou worden genoemd. Hij nam een enorm risico door Córdoba te verlaten voor een veldtocht tegen de christenen.

Gesteund door de ontevreden aristocratie greep Mohammed II, zoon van Abd al-Rahman III in 1009 de macht, bezette Córdoba en begon een terreurbewind. Sanchuelo keerde terug naar de hoofdstad om deze te heroveren, maar vond de dood, waarmee een eind kwam aan de rol van de Amirriden. Behalve door sociale onlusten, werd het kalifaat vanaf 1009 geteisterd door een langdurige burgeroorlog, waarbij de leden van de dynastie van de Omajjaden strijd leverden met die van de Hammudiden. Leden van deze families bezetten beurtelings de troon, totdat in 1029 de notabelen, die het bloedvergieten meer dan beu waren, een einde maakten aan het kalifaat.

Taifas en berbers

Met de verdwijning van het centrale gezag van het kalifaat van Córdoba in 1031 viel al-Andalus uiteen in een groot aantal koninkrijkjes, de zogenaamde Reinos de Taifas. Het woord taifa is Arabisch en heeft in het Spaans onder andere de betekenis van troep of bende. Deze verbrokkeling in de Reinos de Taifas verliep in eerste instantie langs etnische lijnen. Leiders van deze rijkjes behoorden doorgaans tot één familie of stam. De grenzen tussen deze zelfstandige gebieden waren niet nauwkeurig vastgelegd en veranderden voortdurend vanwege de onderlinge strijd, waarbij de regionale heersers beurtelings de hulp inriepen van Moorse collega's of van christelijke leiders.

Hadden de diverse geloofsgroepen tijdens het kalifaat een modus vivendi gevonden, met de opkomst van de Taifas vond er ook een scheiding plaats tussen islamieten en christenen. Christenen die de Moorse cultuur hadden overgenomen, de zogenaamde mozárabes, werden onder invloed van de aanvallen van de christelijke koningen uit het noorden, gescheiden van hun in oorsprong islamitische medeburgers. Eenzelfde lot trof de islamieten aan wie het was toegestaan in de door christenen overwonnen Moorse gebieden te blijven wonen, de mudéjares. Dit droeg bij aan het ontstaan van wederzijdse haat tussen de verschillende geloofsgroepen wat eveneens grote sociale spanningen met zich meebracht.

De vaak ongeletterde heersers van de Reinos de Taifas schiepen er een genoegen in om onderdak te verlenen aan de grote en erudiete schrijvers, historici, musici en wetenschappers uit het tijdperk van het kalifaat en beconcurreerden elkaar daarmee. Daarnaast onderhielden zij eigen legers, meestal bestaande uit huurlingen en lieten zij een eigen munt slaan, luxueuze paleizen, moskeeën en badhuizen bouwen en benoemden zij een uitgebreid corps van ambtenaren en diplomaten.

Deze onderlinge concurrentiestrijd om grondgebied betekende in feite een langzame maar zekere zelfmoord, want de tot dan toe weinig georganiseerde christenen in het noorden, die ten tijde van het kalifaat altijd op afstand gehouden waren, begonnen samen op te trekken waardoor het machtsevenwicht in hun voordeel verschoof. Christelijke koningen van Galicië, Castilië, Navarra, León, Asturië en Aragón die elkaar bevochten en steeds een aaneengesloten Moors front tegenover zich hadden gehad, vonden elkaar in één doel: de herovering van Spanje op de Moren (de Reconquista), waarbij zij het voordeel hadden niet verdeeld te zijn langs etnische lijnen zoals de islamieten dat kenden. De meest bedreigende gebeurtenis voor de Moren was de inname van de belangrijke en strategische stad Toledo in 1085. Daarmee verschoof het machtsevenwicht op het schiereiland dusdanig dat de heersers van de Taifas zich genoodzaakt zagen de hulp in te roepen van hun geloofsgenoten, de Almoraviden, een Berberstam die in Noord-Afrika vanaf het midden van de elfde eeuw sterk in opkomst was gekomen.

In 1086 stak een vloot van de Almoraviden onder leiding van Yusuf ibn Tasufin over naar het Iberisch schiereiland en wist deze de christenen bij Sagrajas in de buurt van Badajoz een verpletterende nederlaag toe te brengen. Voor Yusuf ibn Tasufin begon al-Andalus echt een probleem te vormen toen duidelijk werd dat hij niet kon rekenen op volledige medewerking van de Taifas in de strijd tegen de christenen. Dat bracht de hoogste geestelijken van zijn imperium tot het uitspreken van een fatwa die aan Yusuf de autoriteit verleende om als leider van de gelovigen al-Andalus aan zich te onderwerpen. In 1090 begon hij aan zijn veroveringstocht en in de periode tot 1145 ontwikkelde al-Andalus zich in feite tot een provincie van het Berberrijk en werd het gebied geregeerd vanuit Marrakesh.

De strijd tussen de Almoraviden en de christelijke koningen had een sterk religieuze ondertoon en viel samen met een internationale verscherping van tegenstellingen tussen christenen en moslims: jihad tegen kruistocht. Voor al-Andalus bracht dit onder het regime van de Almoraviden, die een hard bewind voerden, met zich mee dat joden en christenen in de verdrukking kwamen en verdachte boeken op de brandstapel terecht kwamen. Vanaf 1145 nam de kracht van de Almoraviden af en verbrokkelde al-Andalus opnieuw in een aantal zelfstandige koninkrijken (tweede periode van de Reinos de Taifas). Deze onzekere periode duurde tot 1170 toen een tweede invasie plaatsvond door een andere Berbergroepering, de Almohaden.

De kracht van de nieuwe heersers in Noord-Afrika, de Almohaden, was net als die van de Almoraviden gebaseerd op een sterke orthodox-religieuze beweging die rond 1120 voet aan de grond kreeg. Zij bonden de strijd aan met de Almoraviden die hun steun onder de bevolking gaandeweg zagen afbrokkelen. Een belangrijke rol speelde Abd al-Mumin die rond 1130 een veldtocht begon en in de loop van dertig jaar niet alleen grote delen van Noord-Afrika wist te veroveren, maar ook van al-Andalus. Nadat hij in 1147 Marrakesh had veroverd was de rol van de Almoraviden uitgespeeld. Zijn opvolger, Abu Yaqub Yusuf (Yusuf I) zag zich andermaal genoodzaakt met een groot leger over te steken naar het Iberisch schiereiland om orde op zaken te stellen. Dat vond plaats in 1170 en het jaar daarop vestigde hij zich in Sevilla dat hij tot hoofdstad van zijn imperium maakte. Yusuf I was niet alleen een krijgsheer, maar tevens onderscheidde hij zich door zijn eruditie en kennis van de Arabische literatuur. Hij omringde zich met tal van geleerden, schrijvers en filosofen waaronder de twee wellicht belangrijkste van alle denkers uit de Moorse periode, Ibn Tufayl, medicus, wiskundige en filosoof en Averroës, die behalve op de terreinen waarop Ibn Tufayl uitblonk, zich ook onderscheidde als groot kenner van de islamitische wetgeving.

Vanaf 1182 wisten de koningen van Castilië diep door te dringen in het Moorse gebied, wat Yusuf deed besluiten om in 1184 weer slag te leveren met zijn christelijke tegenstrevers. Via Sevilla rukte het Moorse leger op in de richting van Algarve en omsingelde de stad Santarem die van strategische belang was voor de christenen. Het lukte Yusuf niet de stad in te nemen en hij stierf op het slagveld. Zijn leger werd verpletterd en voor de Berberheersers van al-Andalus begon de situatie precair te worden. De opvolger van Yusuf I, Abu Yaqub Yusuf al-Mansur ofwel Yaqub, die regeerde van 1184 tot 1199, begon zijn regeerperiode met het op orde brengen van rechtsspaak en administratie. Hij verbood het gebruik van alcohol en verzette zich tegen het gebruik van pronkerige kleding en opschik. Zowel in 1191 als in 1195 trok Yaqub met grote legers richting al-Andalus om de steeds verder oprukkende christenen tegen te houden, maar het was pas in 1195 dat er sprake was van een serieuze confrontatie.

Bij Alarcos, ten noorden van Córdoba, troffen de legers elkaar en de christelijke troepen leden een zware nederlaag. Het leek erop dat de Almohaden erin zouden slagen geheel al-Andalus te heroveren, maar dat lukte niet omdat Yaqub een opstand in eigen land te bedwingen had. Zijn gezondheid ging achteruit en in 1199 overleed hij zonder verdere pogingen te hebben gedaan om de heerschappij over al-Andalus te consolideren. Vanaf dat moment taande de macht van de Almohaden en het was in 1212 dat de zoon van Yaqub, Mohammed, door een gecombineerd leger van León, Castilië, Navarra en Aragón een definitieve slag werd toegebracht in de Batalla de Las Navas de Tolosa, een plaats ten noordoosten van Córdoba. Vanaf 1228 brak er opnieuw een periode aan waarin al-Andalus zou bestaan uit onafhankelijke Reinos de Taifas die successievelijk door de christelijke koningen werden veroverd. Rond 1269 was de macht van de Almohaden geheel gebroken en trokken de Berbers zich terug uit al-Andalus. Slechts het koninkrijk Granada bleef onder Moors gezag.

Granada, het laatste Moorse bolwerk

Het koninkrijk van Granada was het enige rijk dat in Moorse handen bleef nadat de Almohaden door de christelijke koningen waren verslagen en zich hadden teruggetrokken in Afrika. Vanaf de stichting van dit rijk in 1231 door Mohammed I ibn Nasr (stamvader van de Nasriden-dynastie), zat het ingeklemd tussen het koninkrijk van Castilië en het sultanaat van de Meriden, een Berber-dynastie die de macht in Noord-Afrika van de Almohaden had overgenomen. Zolang Granada als zelfstandig rijk heeft bestaan, was het een toevluchtsoord voor moslims die zich in de door de christenen bezette gebieden niet meer wisten te handhaven. De Nasriden konden slechts standhouden door nu eens met de ene partij, dan weer met de andere allianties af te sluiten.

Ibn Nasr was een politiek evenwichtskunstenaar, want hij wist zijn positie te consolideren en te handhaven gedurende een regeerperiode van tweeënveertig jaar. Tijdens zijn bewind ontwikkelde de stad Granada zich tot een metropool, er werden nieuwe moskeeën en badhuizen gebouwd en er werd een begin gemaakt met de constructie van één van de meest beroemde bouwwerken uit de Moorse periode, het Alhambra.

Rond 1285 sloot de opvolger van Ibn Nasr, Mohammed II, een pact met de Meriden om zich de christelijke koningen van het lijf te houden. Daardoor verslechterde de verhouding tussen de Moren van Noord-Afrika en de christenen, wat tot gevolg had dat de repressie van moslims die in de christelijke gebieden leefden, werd opgevoerd. De kracht van de christenen nam toe, vooral door het samengaan van de koninkrijken Aragón en Castilië in 1479 door het huwelijk van Ferdinand II en Isabella I, de katholieke vorsten, die, gestimuleerd door de clerus, zich in naam van het christelijk geloof ten doel stelden Spanje geheel te zuiveren van de islam.

Nadat in 1462 Gibraltar was veroverd door de christenen, waardoor Granada dreigde te worden afgesneden van Noord-Afrika, riepen de Nasriden nogmaals de hulp in van hun geloofsgenoten in Noord-Afrika, maar het was tevergeefs. Steeds meer steden gelegen in het rijk van Granada vielen in handen van de christenen. In 1487 besteeg de laatste Nasridenvorst de troon, Mohammed XII Abu Abdallah, wiens naam door de christenen verbasterd werd tot Boabdil.

In 1491 begon het beleg van Granada dat meer dan zes maanden duurde. Uiteindelijk werd overeengekomen dat de stad zich zou overgeven onder zeer acceptabele condities. Ferdinand II garandeerde de islamitische bewoners van Granada dat zij hun geloof zouden kunnen blijven uitoefenen en dat hun taal en gewoontes gerespecteerd zouden worden. Boabdil ging akkoord en overhandigde op 2 januari de sleutels van de stad aan de Castilianen. De moeder van sultan Boabdil zou haar zoon, toen deze haar jammerend het nieuws vertelde berispt hebben met de woorden:

'Huil je, mijn zoon als een vrouw om het verlies van haar stad, die je niet als een man wist te verdedigen?'

Daarmee was een einde gekomen aan de Moorse periode die in 711 begon en voor het zuidoostelijk deel van het huidige Andalusië bijna acht eeuwen heeft geduurd. De val van Granada had grote gevolgen voor de islamieten die al sinds eeuwen in dit gebied woonden, want de christelijke koningen deden hun fraaie beloften omtrent vrijheid van geloof, taal en cultuur niet lang gestand.

In 1501 decreteerden Ferdinand en Isabella dat: 'God ons heeft uitverkoren om het koninkrijk van Granada te zuiveren van ongeloof' en bevalen de islamieten zich te ontdoen van hun persoonlijkheid door het opgeven van geloof, taal en gewoontes op straffe van de dood. Deze fanatieke houding gold niet alleen de islamieten, maar ook de joden en mensen die zich eerder onder dwang tot het christendom hadden bekeerd ( conversos). Dit luidde een massale landelijke exodus in, een uittocht die voor het land een verlies betekende van zeer veel bekwame ambachtslieden, bestuurders, geleerden en kunstenaars. Het was een aderlating die de sociaaleconomische ontwikkeling van Spanje ernstig zou belemmeren.

Reconquista of conquista?

Een interessante vraag is waarom de verovering van al-Andalus de Reconquista (herovering) wordt genoemd. Van herovering kan gesproken worden wanneer sprake is van een succesvolle militaire operatie waarbij een bezetter al na korte tijd het veld ruimt. Maar in de vele honderden jaren van het bestaan van al-Andalus voelden de inwoners van dit gebied zich niet overheerst door een vreemde macht en werden de Moren niet als bezetter ervaren. De vele generaties die in al-Andalus waren geboren beschouwden zich als autochtone burgers van het islamitische rijk en zagen de christelijke koningen als conquistadores (veroveraars) en dat waren ze natuurlijk ook.

Overzichtspagina: Geschiedenis van Spanje

# data[].attributes.attachment_link.title
Al-Andalus: het Spanje der Moren | Historiek

# data[].attributes.attachment_link.description
Moorse legers veroverden vanaf 710 in vijftien jaar het Iberisch schiereiland. Uit het noord-westen verdwenen zij al binnen een generatie, Toledo bleef ruim 300 jaar lang in Arabische handen en...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
La sociedad de la Edad Media estaba formada básicamente por tres grupos sociales: la nobleza, el clero (obispos, curas y monjes) y campesinado.

La nobleza estaba constituida mayoritariamente por los dueños de las tierras. Dentro de la nobleza había diferentes rangos.

Los más importantes eran los magnates (marqueses, condes y duques). Eran los propietarios de las grandes extinciones de tierras.

Un segundo rango son los nobles (vizcondes, barones,...) señoreaban extensiones de tierras más pequeñas.

Un tercero rango estaba formado por los caballeros. Estos, poseían solamente un caballo y un arnés (armas, armadura...). Los caballeros vivían en un noble de rango superior y constituían la guardia personal.

Los nobles vivían en el castillo y su ocupación principal era la caza. A menudo, hacían guerras contra otras nobles o se entrenaban en violentos torneos. Los castillos medievales se limitaban a una torre rodeada por una muralla.

1. ¿De donde proviene la palabra "noble"?

Etimológicamente la palabra noble, proviene del latían nobilis, persona que se destaca por sus virtudes. Casi todas las sociedades del mundo hasta la Revolución Francesa, consideraron la existencia de categorías de personas que las hacían sobresalir del común de la población y ser merecedoras de reconocimientos y concesiones. Nobleza era sinónimo de privilegios y de pertenecer a un orden social diferenciado y jerárquicamente superior, independientemente de las riquezas que se tuviera.

2. Categorías dentro de la nobleza.

Solo representaban solo el 3 % de la población total. La alta nobleza, formada por condes (gobernadores de las comarcas), duques (8 herederos de los gobernadores militares) y marqueses (que gobernaban en las marcas o fronteras) fueron aquellos que durante la Edad Media, se convirtieron en vasallos directos del rey, y grandes señores feudales de los campesinos que se convirtieron en sus vasallos, mientras ellos se ocupaban de pelear en defensa de sus reinos. En tiempos de paz, su vida rutinaria, aburrida y ociosa, se matizaba con actividades de cacería, pesca, y combates con espadas, en torneos. Muchos jóvenes nobles en la Edad Media ingresaron a la orden de los Caballeros, y otros formaron parte de la nobleza cortesana.

3. ¿Dónde habitaban los nobles?

Los nobles habitaban en castillos fortificados, rodeados de los campos donde vivían sus vasallos, y generalmente cerrados por puentes levadizos.

El campesinado constituía la mayor parte de la población. Los campesinos trabajaban duramente la tierra des de que salía el sol hasta la puesta, y su vida era monótona. La mayoría de conreos eran de secano (trigo, cebada, centeno y avena) y legumbres (judías, garbanzos y lentejas). Estos productos constituían la base de la alimentación. También se cultivaba la viña y la olivera, juntamente con algunos fruteros (manzanos, nogales, cerezos, higueras...). En la orilla de los arroyos se conreaban ajos, cebollas, coles y otras hortalizas.

La ganadería era un buen complemento de la agricultura. Los bienes, a más, proporcionaban lana, materia primera per elaborar los vestidos.

La faena de filar (obtener hilo de lana de la oveja) era realizada sobretodos por las chicas. Por las imágenes de la época podemos deducir que las mujeres también tenían cura de la casa y compartían con los hombres algunas faenas duras del campo.

El campesinado medieval se puede dividir en tres grandes grupos:

-Los aloers (que poseían un alodio o parcela) eran libres.

-Los campesinos de remensa y los "serfs", que estaban ligados a la tierra y no la podían abandonar sin ningún permiso del seños, o si no pagaban dinero. (la remensa)

A partir de la caída del Imperio Romano el único enlace a Europa occidental era la religión cristiana. De acuerdo con esta creencia todas las personas bautizadas formaban una gran asamblea: la iglesia, que era dirigida por el obispo de Roma (el papa).

La iglesia disponía de una doble red formada, de una banda, por los obispos y, por la otra, los monasterios.

# data[].attributes.attachment_link.description
Grupos sociales. La sociedad de la Edad Media estaba formada básicamente por tres grupos sociales: la nobleza, el clero (obispos, curas...

# data[].attributes.attachment_link.title
¿Cuáles eran las clases sociales en la EDAD MEDIA?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Andalusië kent, net als andere delen van Spanje en Portugal, nog talloze fysieke getuigen van
zeven eeuwen aanwezigheid van de moslims. Om het veelzijdige en uiterst boeiende Islamitische
erfgoed dat je in deze regio kunt bezoeken, beter te begrijpen, bieden we hier wat historische

achtergrond.

Zevenhonderd jaar lang waren moslims -los Moros in het Spaans (Moren) - de voornaamste
machthebbers in het gebied dat we nu kennen als Andalusië. De periode begon met de oversteek
van de Straat van Gibraltar door generaal Tariq Ibn Zyad. In Hispania heersten toen de Visigoten.
Zij waren ontevreden over hun koning en begroetten de moslims als hun bevrijders. Dat maakte
het hen mogelijk om zich vrij eenvoudig in veertien jaar tijd over het hele Iberische Schiereiland te
verspreiden. Na een eeuwenlange afwisseling van verschillende Arabische dynastieën luidde de
laatste Arabische koning Mohammed Abu Abdellah (bijnaam Boabdil) in 1492 het einde van Al-
Andalus in door de sleutels van de stad Granada aan de Katholieke Koningen te overhandigen.

Het emiraat onder leiding van Damascus (700/716 - 756)

Nadat de moslims zich in het hele Iberisch Schiereiland hadden gevestigd, was Al-Andalus een
provincie van het kalifaat van Damascus. In alle rijksdelen zat een gouverneur of &#39;emir&#39; . Hierdoor
werden bestuurlijke zaken vrij snel naar de provincies gedelegeerd. Aanvankelijk was dat Sevilla,
maar vanaf 716 werd Córdoba het centrum van de macht en kreeg al-Andalus de status van
emiraat. De periode tussen 716 en 756 kende veel instabiliteit met twintig emirs aan de macht die
elkaar afwisselend bestreden.

Het onafhankelijke emiraat (765 -929)
Ondertussen kwam in Damascus de dynastie van de Umayyaden ten val. De jonge prins Abd al-
Rahman was de enige die ontkwam. In 755 stak hij de Straat van Gibraltar over. Met steun van
belangrijke groepen kwam hij in 756 als overwinnaar uit de strijd en vestigde zich in Córdoba. Hij
riep zichzelf uit tot emir van Al-Andalus en maakte zich daarmee los van het kalifaat van Bagdad.
Abd al-Rahman I reorganiseerde het emiraat, versterkte het leger en decentraliceerde het bestuur
in Córdoba. Hij bouwde Córdoba uit tot een imponerende hoofdstad en startte met de bouw van
de Mezquita, de latere hoofdmoskee van het rijk en de grootste van de Islamitische wereld. Zoon
Hisjam I (788-796) volgde hem op en wist Al-Andalus buiten de godsdienstoorlogen te houden die

in de rest van de Islamitische wereld woedden. Zijn zoon Al-Hakam (796-822) volgde en genoot
dankzij de inspanningen van zijn vader van de relatieve rust. Al-Hakam I, en later zijn zoon Abd
al- Rahman II (822-852), maakten daarop eveneens een bloeiperiode mee. Abd al-Rahman II
bouwde een ingenieus systeem van uitkijktorens waarmee aanvallen van Noormannen werden
afgeslagen. Na 852 konden zijn opvolgers het land echter niet meer onder controle houden. Omar
Ibn Hafsun, zoon van een tot de islam bekeerde christen, die zich in 899 zelf tot het christendom
bekeerde, verzette zich tussen 880 en 912 succesvol tegen het centrale gezag en kreeg een groot
deel van al-Andalus in handen tot zijn dood in 917.

Het kalifaat van Córdoba (929-1031)

In 912 weekte Abd al-Rahman III, de achtste onafhankelijke emir, zich los van Bagdad, riep
zichzelf uit tot kalief met als eretitel &#39;leider van de gelovigen&#39; en zorgde gedurende de 45 jaar dat
hij aan de macht was voor een grote bloei van economie en cultuur. Daarom wordt de tiende
eeuw nog steeds de &#39;gouden eeuw&#39; van al-Andalus genoemd. Córdoba werd de tweede stad van
de toen bekende wereld met een verfijnde cultuur en telde ruim honderdduizend inwoners in een
tijd dat andere grote steden er slechts duizend telden. Midden in de tiende eeuw werd buiten
Córdoba het de paleisstad Medina al-Zahra gebouwd als symbool van alle rijkdom en voorspoed.
De moslims verbeterden de landbouw met hun ingenieuze irrigatiesystemen en introduceerden
nieuwe gewassen als suikerriet, sinaasappelen, katoen en rijst. In 976 stierf Al-Hakam II en werd
zijn elfjarige zoon Hisjam II zijn opvolger tot 976. Omdat hij zo jong was, kwam het werkelijke
bestuur in handen van al-Mansur. Die eigende zich steeds meer macht toe en bouwde als
tegenhanger van de paleisstad Medina al-Zahra zijn eigen Medina al-Zahira net buiten Córdoba
aan de oevers van de Guadalquivir (wad al-kabir) Door verwoesting in 1009 is hier weinig van
over. Na de dood van al-Mansur in 1002 volgde zijn achttienjarige zoon Abd al-Malik hem op. Hij
erfde een machtig land en zette de dynastie van de Amiriden (al-&#39;Āmiriyūn) voort. Onder het volk
in Córdoba ontstond echter steeds meer onvrede over de machthebbers. Na Abd al-Malik&#39;s dood
in 1008 leidde dat tot interne chaos. Tussen 1009 en 1031 waren afwisselend veertien kaliefen
aan de macht.

De taifa-periode (1031-1068/1110)
Tijdens de periode waarin vele taifas (taifa betekent 'groep' of 'partij') de dienst uitmaakten in al-Andalus, brokkelde het kalifaat van Córdoba uiteen. Tussen de taifa-heersers bestond veel rivaliteit en verdeeldheid. Deze luidde ook het einde in van de lange vreedzame verhouding tussen moslims en christenen. De taifas werden naast de interne verdeeldheid ook bedreigd door christelijke legers uit het noorden onder leiding van Alfonso VI die in 1085 de strategische stad Toledo innamen. Vanuit Noord-Afrika voerden de Almoraviden de druk op.

De Almoraviden en de Almohaden (1086-1223/1243)

De Almoraviden hielden er een zeer strenge naleving van de islam op na en waren intolerant ten
opzichte van joden en christenen en vonden de leefwijze van de Arabische taifa machthebbers
maar decadent. De koning van Sevilla, al-Mu&#39;tamid b. Abbad vroeg hulp aan deze Almoraviden
om de vanuit het noorden oprukkende christelijke legers te bestrijden. Die werden tegengehouden
maar de Almoraviden annexeerden tegen de afspraken in alle taifa koninkrijkjes en al-Andalus
kwam onder Marokko te vallen. Vanaf het moment dat de Almohaden Marrakech innamen, raakte
het Andalusische deel van het rijk in verval. Hiermee begon de tweede taifa-periode. Almohaden
(Almuwahidien) de &#39;verdedigers van de eenheid&#39; waren sedentaire Berbers uit het Atlas-gebergte
en hadden Ibn Tumart (1082-1130) als grondlegger. Vanaf 1171 bestuurden de sterk orthodox-
religieuze Almohaden al-Andalus. Onder druk van de &#39;Reconquista&#39; duurde de nieuwe
eenheidsstaat die daarop volgde niet lang. Moslims en christenen kregen het steeds vaker met
elkaar aan de stok. In 1212 versloegen christelijke legers in een gezamenlijk offensief onder leiding
van Alfonso VIII de Almohaden definitief en tussen 1217 en 1252 werden ook Córdoba, Jaén en
Sevilla door hen veroverd.

Het koninkrijk Granada onder de Nasriden (1231/1235-1492)

Mohammed I stichtte in 1231 zijn eigen koninkrijkje Granada. Dit was de start van de Nasriden-
dynastie die de provincies Granada, Málaga en Amería omvatte en 250 jaar lang standhield.
Mohammed I werd emir nadat hij de christelijke Fernando III als koning erkende en van Granada
een bufferstaat van Castilla maakte. Veel moslims vluchtten vervolgens uit door christenen
bezette delen van Spanje naar de metropool Granada. Hier konden ze terecht in de speciaal voor
hen opgetrokken wijk Albaicín. Mohammed I vestigde zich in het Alhambra, bleef 42 jaar aan het
bewind en zorgde voor rust en welvaart. Opvolger Mohammed II sloot vanaf 1285 een pact met
de Meriden waarmee de verhouding tussen moslims en christenen verslechterde. De repressie van
moslims in christelijke gebieden werd opgevoerd. De eerste vijftien jaren van de vijftiende eeuw
bevond Granada zich in een politieke crisis. In 1417 volgde de minderjarige Mohammed VIII Yusuf
III op. Daarna werd het centrale gezag verzwakt door een burgeroorlog. Met de verovering van
Gibraltar in 1462 door Enrique IV werd de route en hulp vanuit Noord-Afrika afgesneden.
In 1469 trouwde Fernando van Aragón met Isabel van Castilië en hiermee kwam een politieke
eenwording van het christelijke Spanje dichterbij.Het doel van het koninklijke echtpaar was heel
Spanje weer christelijk te maken. In 1479 werd de definitieve herovering van Granada voorbereid.

In 1482 werd Alhama ingelijfd. In Granada zou Mohammed XII Abu Abdallah, bijgenaamd Boabdil,
die in dat jaar ook koning werd de laatste Nasridenvorst zijn. Isabel onderhandelde in het geheim
met Boabdil over machtsovername en in januari 1492 overhandigde Boabdil in de Toren van
Comares de sleutels van Granada aan de katholieke konigin. Zelf vertrok hij naar Noord-Afrika.
Zijn onderdanen weken uit naar de moeilijk bereikbare streek La Alpujarra op de zuidflanken van
de Sierra Nevada totdat ze ook daar definitief verdwenen.

Cultureel en wetenschappelijk gezien was de periode van het kalifaat van Córdoba tussen 900 en
1100 de belangrijkste periode van al-Andalus, terwijl de rest van de bewoners van het Europese
continent nog rondwaarden in de duistere Middeleeuwen. Er was een hoog niveau van onderwijs
met lagere scholen en universiteiten. Geleerden hielden zich bezig met astronomie, geografie,
medicijnen, geschiedenis en grammatica. De bibliotheek van Córdoba had in de hoogtijdagen
400.000 titels te leen en de moslims in al-Andalus deden al aan persoonlijke hygiëne in de talloze
badhuizen die er waren.

# data[].attributes.attachment_link.description
Moslimvriendelijk reizen door Andalusië. Kent u de rijke geschiedenis van onze voorouders?

# data[].attributes.attachment_link.title
What happened with the Muslim Majority of Spain?

# data[].attributes.body
La nobleza y el clero eran las clases más altas y poderosas en la sociedad medieval. La nobleza tenía el control sobre la tierra y los recursos, y su principal trabajo era proteger a la población y mantener la paz en el reino ¹. El clero, por otro lado, estaba compuesto por sacerdotes y monjes que trabajaban en la iglesia y se encargaban de las necesidades espirituales de la población ¹. Los siervos, que eran la clase más baja, trabajaban en las tierras de los señores feudales y estaban obligados a proporcionar trabajo y servicios a sus señores ¹.

Source: Conversation with Bing, 12/5/2023

(1) Pirámide social de la Edad Media | 2023 | Economipedia. https://economipedia.com/definiciones/piramide-social-de-la-edad-media.html.

(2) ¿Cuáles eran las 3 clases sociales de la Edad Media?. https://rosebell.es/politica/cuales-eran-las-3-clases-sociales-de-la-edad-media/.

(3) Clases Sociales De La Edad Media - BuenasTareas.com. https://www.buenastareas.com/ensayos/Clases-Sociales-De-La-Edad-Media/6056984.html.

(4) Edad Media - Wikipedia, la enciclopedia libre. https://es.wikipedia.org/wiki/Edad_Media.

(5) El sistema de clases sociales de la Edad Media | Estudyando. https://estudyando.com/el-sistema-de-clases-sociales-de-la-edad-media/.