# data[].attributes.body
Füzulinin ideal qəhrəmanı Məcnun bədii bir obraz kimi diqqətəlayiq cəhətlərə malikdir. Məcnun surətində bədii ümumiləşdirmədən daha çox fərdi cizgilər vardır.Füzulinin ideal qəhrəmanı bədii bir obraz kimi diqqətəlayiq cəhətlərə malikdir. Məcnun surətində bədii ümumiləşmədən daha çox fərdi cizgilər vardır. Bu xüsusiyyət Nizami Məcnununa da aiddir.Füzuli dövrün mühüm ictimai hadisələrinə Məcnun obrazı ilə əlaqədar epizodlarda geniş şəkildə toxunmuşdur. Füzulinin yaratdığı Məcnun obrazını təhlil edən prof. M. Quluzadə qeyd edir ki, “bu obraz şairin müasiri kimi qarşımızda canlanır.” Q. Cahani isə qeyd edir ki, “...şair Məcnun surətini dövrünün canlı xarakteri səviyyəsinə qaldırmışdır, çoxcəhətli həyat dramı məhz bu surət vasitəsiylə əks olunmuşdur. Böyük sənətkar müasiri olduğu cəmiyyətin bütüm ziddiyyətlərini bu obraz vasitəsi ilə əks etdirməyə, ictimai mühitin qüsurlarına münasibətini bildirməyə çalışmışdır.

# data[].attributes.body
Leyli və Məcnun-xvı əsr şairi Məhəmməd fizuli tərəfindən yazılmış lirik-epik peomadır. Leyli və Məcnun adından bilindiyi kimi peomada iki əasa obrazı var. Qeys Leyliyə olan sevgisindən Məcnuna dönür. Leylini buna görə məktəbdən çıxardırlar. Əsərdə qadının öz istədiyini dilinə gətirməsi sərbəst ailə qurmaq arzusu ilə yaşaması belə ədəb-ərkanından kənar sayılır. Əsas faciə Leyli öz hüuqu uğrunda qismən də olsa mübarizə aparsada ətrafında özünə həmdəm tapılması üzündən nəticə nəticə əldə olunur. O ətrafdakılar tərəfindən anlamadığında görə dərdini şamla, pərvanə ilə ayla, buludla, dəvə ilə bölüşməli olur. Leyli özünü cilovu başqasının əlində olan dəvəyə oxşadır. Bir gün Leyli ova gedir və İn Səlam onu görür məftun olur və evinə qayıdır. İbn Səlam mötəbər adam idi. İbn Səlam ona elçi gedirmək üçün ən ağıllı münasib adam tapır. Leyli İbn Səlami sevməsədə ondan kənar olmaq istərsədə İbn Səlam nəribliyində qalır. Leyli isə toy gecəsi İbn Səlama hər şeyi deyir, alicənablıq edir, fikrini dəyişir, onunla yaxınlıq etmir. Fizulinin Leylisi İbn Səlama şillə vurur və onu özündən uzaqlaşdırır.

# data[].attributes.body
Fizulinin Leyli və Məcnun peomasını 1537 ci ildə yazmışdır. Əvvəl isə N.Gəncəvi 1188 ci ildə ərəb əfsanəsi əsasənda yazmışdır. Fizulinin yaratdığı Leyli obrazı sevsə belə hüquqsuz biri idi. O, dövr bunu tələb edirdi. Onun Məcnunu çox sevməsinə baxmayaraq ondan ayrı olmalı idi. Yəni o sevirəm deyib öz sevgisinə sahib çıxa bilmirdi. Ətrafdakıların tənqidi ona baxışı münasibəti onun öz duyğularını ifadə etməyə imkan yaratmışdı. Buda iki bir birini sevən gənclər üçün böyük fəsadlar yaradır. Leylinin öz anasına belə sevgisini etiraf etməsi bu səbəblərin nəticəsidir. Mənim Leyliyə münasibət müsbətdir. Çünki o öz sevgisinə sadiq qalırsa sonuna kimi sevir.

# data[].attributes.body
Baş qəhraman kimi diqqəti ilk cəlb edən Məcnun obrazıdır. Şöhrətli varlı qəbilə başçısının yeganə övladı olan Qeys adətə görə, atasının yerin tutmalı idi. Əslində o hələ heç dünyaya gəlməmiş rahat həyatı təmin olunmuşdu. Lakin belə nir həyat ona qismət olmur. Düşüncə tərzi həyata zəmanənin əxlaq və dövranın normalarına baxışı tamamilə fərqli olan Qeys cəmiyyətə müxtəlif mövqeydə olandandır. Onun faciəsi də məzh buradan başlanır. Heç kim azadlıq istəyini Leylini necədə dərin sevdiyini anlamır. Sevdaya düşdüyü üçün insanlar tərəfindən ona "Məcnun'' adı verirlər. Qeys öz fikrini insanlara ata- anasına dostlarına başa sala bilmədiyindən o öz sevgisin qəlbinə dəfn edib üz tutur dünya qədər uzun olan  səhralara. Kimlərin nə etmələrinə baxmayaraq heç kimin sözün dinləməyib geri dönmür. Sonda Məcnun Leylinin qəbrinin üstündə bu dünyaya əbədilik gözlərini  yumur.

# data[].attributes.body
Əsərin əsas obrazlardan biri də Məcnun obrazıdır. Məcnunun əsl adı Qeysdir. Əsər onun anadan olması ilə başlayır. Əsərdə Qeys məhəbbət üçün yaranmışdır. O digər insanlarla eyni fikirdə deyildi.         Buna görə də onu Məcnun, yəni dəli adlandırırlar. Onun dostu olan Zeyd bu eşq bəlasında olduğuna görə Məcnunu yaxşı başa düşür. Əsərin sonunda isə Məcnunun ölümü ilə bitir.

# data[].attributes.body
Leyli bu poemada ikinci baş qəhrəmandır.O varlı qəbilə başçısının qızı idi.Məcnun öz adət-ənənələrinə etiraz edərək öz hissini ifadə edə bilirdi.Yalnız Leyli belə bir imkandan məhrum idi.Bu cür fürsət onun əlinə iki dəfə düşmüşdü.Birinci dəfə İbn Səlama ərə gedərkən ikinci dəfə İbn Səlam ölərkən.Leyli yenə ərinə yas bağlamaq bəhanəsi ilə öz eşqi üçün ağlayırdı.Hətda bu dövrdə sevməyi

# data[].attributes.body
Fizuli Məcnunu cəmiyyətdən kənar, azad şəraitdə duyduğunu, gördüyünü və istədiyini yazırdı. Məcnun bir çox cəhətdən Füzulinin poemasındakı Rind obrazının xələfidir. O da, köhnə fikirli, hiyləgər, şöhrət ehtiraslı ataya qarşı çıxır. Rind də Məcnun kimi yeni dünyanın oğludur. Füzuli ata ilə oğulun görüşləri, münasibət və əlaqələri arasındakı ziddiyyətin daha da dərinləşdiyini onların bir sıra həyat və ictimai-siyasi hadisələrə münasibətlərində göstərmişdir.Poemada şair bir sıra münasibətlər kompleksi yaratmışdır ki, onlar da psixoloji-mənəvi aləmdə baş verən ziddiyyətlərin təcəssümüdür. Həmin cəhət poemada Məcnun surətində ifadəsini tapmışdır. Füzuli qəhrəmanı hiss adamıdır. O, dünyaya göz açdığı ilk anlardan həyatla qarşı-qarşıya durur, gələcəkdə keçirəcəyi faciəli günləri üçün ağlayır. Elə ilk günlərdən Füzuli qəhrəmanı ictimai mühitlə uyğunlaşa bilmir, onun həssas daxili aləmi belə həyat tərzi ilə təzadda olur. Hakim ictimai normalarla mənəvi mübarizəyə girişən Füzuli qəhrəmanı eçqi və sədaqəti həqiqi amal, kamal və qəhrəmanlıq səviyyəsinə qaldırır. O, fikrinin dürüstlüyünə, əqidəsinin saflığına inandırğı kimi, müasiri olduğu cəmiyyətin çürüklüyünü də aydın dərk edir. Məcnun bunu həm də adi romantik hisslərin aludəsi olmuş bir gənc kimi yox, Şərq fəlsəfəsini və mədəniyyətini mükəmməl bilən bir şair kimi başa düşür

# data[].attributes.body
Leyli və Məcnun poemasının ikincİ əsas qəhraman Leyli obrazıdır. Leyli öz sevgisinə sadiq qalan obrazdır. Leyli hüquqsuz biridir. Həmin dövrdə olan geridə qalmış ədət ənınılırinə etiraz edə bilmir. Öz sözlərini deyə bilmir, hisslərini ifadə edməkdən məhrum biri idi. Leyli ehtirazlarını bildirə bilmir eşqini qəlbinə salıb fəryad edirdi. Lakin heç kəs onu onun fəryadı duymur duysalarda əhəmiyyətsiz qarşılayırdılar. Leyli özünü heyvanlara özünü müqayisə edir özünü onlarla bir tuturdu.
Mən kimi yox əldə ixtiyarım
Bir özgə əlindədir məharım.
Leylinin fikrincə köhnə cəmiyyətə bağlı olan ana özü də nə etdiyini bilmir. O, bir tərəfdən adətlərin əsiridir, digər tərəfdən Leylinin hərəkət və tələblərində bir həqiqət və mədəniyyət hiss edir.

# data[].attributes.body
Leyli və Məcnun poemasının ikinci qəhrəmanı Leylidir. Füzuli Leyli ilə əlaqədar hadisələrə yeni məzmun verərək onu yaşadığı dövr ilə bağlayır. Bununla belə Leyli bütün varlığı ilə atalardan və bütünlüklə köhnə cəmiyyətdən ayrılmışdır. O da Məcnun kimi bayağı adət və qanunların mahiyyətini dərk etdiyindən həmin qanunların gözü bağlı qulları olan atalardan bizardır. Leylinin fikrincə köhnə cəmiyyətə bağlı olan ana özü də nə etdiyini bilmir. O, bir tərəfdən adətlərin əsiridir, digər tərəfdən Leylinin hərəkət və tələblərində bir həqiqət və mədəniyyət hiss edirNizami Leylisindən fərqli olaraq Füzuli Leylisi zəmanədən daha çox şikayətlənir, etirazlarını ardıcıl bəyan edir. Bu cəhətdən o, Nizaminin Məcnunu ilə müqayisə oluna bilər. Füzuli lirik şair kimi yeni əlavə ricətlərlə Leyli surətinin fəaliyyətinə geniş meydan açdığını özü də qeyd edir. Əsərin bir yerində Leyli və Məcnunun məhəbbət atəşinə daha çox yandığını və tənə oxuna artıq giriftar olduğunu söyləyir..

# data[].attributes.body
Leyli və Məcnun poemasının ikinci qəhrəmanı Leylidir. Leyli bütün xoşbəxtliyini Məcnunda olan sevginsində görür. Leyli sevgisinə sadiq qalır.ibn səlama versələrdə Leyliyə toxunmasına imkan vermir. Bir gün İbn Səlam ölür. Leyli fəryad edir. Lakin Leyli Məcnuna görə ağlayır. Leylinin qəlbində qadın hüquqsuzluğuna qarşı ehtiraz var idi. Leyli düşdüyü vəziyyətdə özünü heyvanlarla bir tutur. Onların özündən xoşbəxt olduğunu inanır. Leyli artıq başa düşürdü ki,  Məcnuna qovuşa bilməyəcək. o çıxış yolunu ölümdə görür.

# data[].attributes.body
Məcnun ictimai mühitdə bir çoxlarından yüksəkdə durur və bunu anlayanlar da az deyildir.M.Füzuli Məcnunu cəmiyyətdən kənar,azad şəraitdə duyduğunu,gördüyünü və istədiyini yazırdı.Məcnun dünyaya göz açdığı ilk anlardan həyatla qarşı-qarşıya durur,gələcəkdə keçirəcəyi faciəli günləri üçün ağlayır.Professor Q.Cahanı qeyd edir ki,M.Füzuli Məcnun surətini dövrünün canlı xarakteri səviyyəsinə qaldırmışdır.Çoxcəhətli həyat dramı məhz bu surət vasitəsilə əks olunmuşdur.Böyük sənətkar müasiri olduğu cəmiyyətin bütün ziddiyətlərini bu obraz vasitəsilə əks etdirməyə,ictimai mühitin qanunlarına münasibətlərini bildirməyə çalışmışdır.

# data[].attributes.body
Leyli və Məcnun poemasında baş qəhrəman olan Qeysi müsbət rol kimi qiymətləndirirəm.O öz müasirləri ilə eyni düşünmədiyi üçün Məcnun adlandırılırdı. Dəli aşiq öz əhdinə,sevgisinə sadiq qalmağla yanaşı həm də bir örnək verici bir şəxs kimi qiymətləndirilir.Eşqi o qədər başına bəla olur ki,son nöqtədə ağlını itirir və Leylini belə tanımayacaq səviyyəyə gəlir.

# data[].attributes.body
Poemanın ikinci baş qəhrəmanı Leylidir. O varlı bir qəbilə başçısının qızıdır.Məcnun adət-ənənələrə etiraz edə bilir amma Leyli bu imkandan məhrum idi.Leyli dərdini aya,şama deyir. o özünün hüquqsuz olduğunu düşünür və dəvəni özü ilə müqayisə edir.
Mən kimi yox əldə ixtiyarın
Bir özgə əlindədir məharım.
Onun boya-başa çatdığı yerdə insanlar sevgini namusa,ləyaqətə zidd sayır.Abırlı,həyalı Leyli sevgisini heç kimə hətta anasına belə demir Onu anlamayacaqlarını fikirləşir. Leyli hüquqsuz olduğuna görə onun həyatı daha dözülməzdir. Leyli o dövrün qayda-qanunlarına təslim olmur öz saf eşqinə sadiq qalır və o anasının gözləri önündə dünyanı tərk edərək ona övlad dağı vurur.