# data[].attributes.body
https://laat-ze-maar-lekker-spelen.webnode.nl/spelvormen/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Door middel van spel kunnen kinderen contact maken met de buitenwereld en ervaringen opdoen waarbij ze de zintuigen, spieren, bewegingen en handigheden oefenen. Omdat in de fase van baby naar peuter nog geen sprake is van het leren kennen van de wereld via 'onderwijsachtige communicatie', bijvoorbeeld het toepassen van regels, kritisch vragen stellen, problemen herkennen en oplossen, enzovoorts, is het spelend omgaan belangrijk.

Binnen het spel van een peuter kunnen vier spelvormen worden onderscheiden (Goorhuis-Brouwer & Imelman, 2010):

Functiespel: De peuter oefent de grove motoriek met vaardigheden als klimmen, klauteren en springen. Deze activiteiten dragen bij aan het ruimtelijk inzicht, wat voor het later leren rekenen belangrijk is. Daarnaast wordt de fijne motoriek geoefend door te krassen, bladzijden om te slaan, voorwerpen vast te pakken, enzovoorts. Zulke activiteiten bereiden het kind voor op de schrijfmotoriek.

Constructiespel: Wanneer kinderen in het functiespel dingen kunnen maken, ontstaat het constructiespel. Dit soort spel bestaat uit bouwen (blokken, Lego), timmeren, tekenen (krassen). Het kind kan vooral met grote blokken al creatief bezig zijn.

Doen-alsof-spel: De kinderen spelen op grond van ervaringen waaruit blijkt, dat ze greep krijgen op regels. Een voorbeeld hiervan is dat het kind zijn vader nadoet tijdens het spelen met zijn poppen. Dat gebeurt door aan de poppen te zeggen, dat ze een tik krijgen als ze nu niet naar bed gaan. Het kind verwerkt in het doen-alsof-spel dat het van zijn ouders moet gaan slapen wanneer het naar bed wordt gebracht. Het weet dat de dag ten einde is en dat het maar beter is om daar niet over te zeuren.

Verkennend spel: Het kind leert wat de eigenschappen van uiteenlopende dingen zijn en speelt met zand, water, klei, verf en soms ook met hun eten. Door al spelend het eigen en iemand anders zijn/haar lichaam te verkennen, ontdekt het kind verschillen tussen jongens en meisjes. Meisjes komen erachter dat ze zijn zoals de eigen moeder en jongens dat ze zijn als de eigen vader. Zo worden de kinderen trots op het eigen lichaam. Ze identificeren zich met de ouder van hetzelfde geslacht.

Singer & Kleerekoper (2016) benoemen vier spelvormen die veel voorkomen bij jonge kinderen:

Bewegingsspel: Het trappelen van de baby, slaan met de handjes, het kruipen, vallen, opstaan en lopen. De dreumesen houden van springen, hard lopen en rollend klimmen over de rug van de bank. De peuters glijden, fietsen, klimmen en schommelen. Vormen van bewegingen die kinderen uit plezier uit zichzelf doen.

Fantasie- of rollenspel: Rond 2 jaar doet het kind 'alsof'. Het voert bijvoorbeeld een pop, doet alsof het slaapt, enzovoorts. Kinderen spelen in het winkeltje, keukentje of in de huishoek. De kleine en afhankelijke kinderen kunnen hun verlangens uitspelen om de baas te zijn en macht te hebben.

Speel-leerspelletjes: Dit zijn puzzels, insteekvormen, legosteentjes en boekjes. De spelvormen waarbij de fijne motoriek en gevoel voor kleuren en vormen wordt geoefend.

Exploratief en constructiespel: Het spelend uitproberen met zand, water, plantjes, planken en takken, blokken en kartonnen dozen. Vanaf hun derde jaar gaan kinderen steeds meer bouwen met materialen.

- Goorhuis-Brouwer, S. & Imelman, J.D. (2010). Meedoen en leren. Psychologie en pedagogiek van het jonge kind. Baarn: ThemeMeulenhoff.
- Singer, E. & Kleerekoper, L. (2016). Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

# data[].attributes.attachment_link.description
Door middel van spel kunnen kinderen contact maken met de buitenwereld en ervaringen opdoen waarbij ze de zintuigen, spieren, bewegingen en handigheden oefenen. Omdat in de fase van baby naar peuter nog geen sprake is van het leren kennen van de wereld via 'onderwijsachtige communicatie', bijvoorbeeld het toepassen van regels, kritisch vragen...

# data[].attributes.body
https://wij-leren.nl/spelvormen.php

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Spelvormen zijn de diverse soorten van spel waardoor kinderen leren. Er zijn verschillende spelvormen: bewegingsspel, experimenteerspel, constructiespel, rollenspel, regelspel en receptief spel:

Bij bewegingsspel probeert een kind een beweging onder de knie te krijgen. Daardoor leert hij zijn eigen lichaam kennen en zijn spieren en motoriek ontwikkelen.

Bij experimenteerspel ervaart een kind de wereld en ontdekt het eigenschappen van zichzelf, andere mensen, dieren of dingen.

Onder constructiespel valt het vervormen, samenvoegen of hergroeperen van materiaal, bijvoorbeeld klei of blokken. Kinderen krijgen hierdoor zicht op ruimtelijke verhoudingen.

Bij rollenspel ervaart een kind hoe het is om zich in een bepaalde situatie te gedragen. Kinderen leren hierdoor situaties en het gedrag van mensen kennen. Ook leren ze voelen hoe het is om iemand te zijn en om dingen te doen.

Onder regelspel vallen de gecoördineerde groepsspelen, waar regels bij van toepassing zijn, zoals slagbal. Kinderen leren hierdoor regels en afspraken toepassen en samenwerken.

Bij receptief spel neemt een kind informatie vanuit de buitenwereld op en verwerkt dat in zijn spel. Kinderen leren hierbij informatie verwerken.

Laatst geactualiseerd op 10 februari 2022

# data[].attributes.attachment_link.description
Spelvormen zijn de diverse soorten van spel waardoor kinderen leren. Er zijn verschillende spelvormen: bewegingsspel, experimenteerspel, constructiespel, rollenspel, regelspel en receptief spel: Bij bewegingsspel probeert een kind een beweging onder de knie te krijgen. Daardoor leert hij zijn eigen lichaam kennen en zijn spieren en motoriek ontwikkelen.

# data[].attributes.headline
Rol van de leraar bij spelend lerenAls leraar heb je een belangrijke rol om het spel mogelijk te maken, in welke vorm dan ook. Dit kan door het creëren van hoeken en speelruimten en het beschikbaar stellen van spelmateriaal. Hoe rijker de leeromgeving hoe eerder een leerling tot spel komt.Vervolgens is het belangrijk dat je als leraar je rol in het stimuleren van spel oppakt. Spelen gaat namelijk niet altijd vanzelf. Sommige leerlingen moet je helpen om spel op gang te brengen, om spelactiviteiten te ondernemen of om het spel op een bepaald niveau te brengen en te houden.Met name interactief rollenspel ontstaat niet automatisch. Veel leerlingen blijven op dit punt steken. En dit terwijl deze fase juist zo belangrijk is voor de taal-denkontwikkeling en sociale vaardigheden. Je kunt een interactief rollenspel doelgericht stimuleren met het aanbieden van spelscripts. Spelscripts geven leerlingen inspiratie en houvast. Een andere manier om een leerling te helpen is meespelen. Belangrijk is wel om de leiding van het spel bij de leerling te houden. Rollenspel voorspelen is ook een manier om het spel van leerlingen te verrijken. We noemen dit demonstratiespel.

# data[].attributes.subject
Rol van de leraar bij spelend lerenAls leraar heb je een belangrijke rol om het spel mogelijk te maken, in welke vorm dan ook. Dit kan door het creëren van hoeken en speelruimten en het beschikbaar stellen van spelmateriaal. Hoe rijker de leeromgeving hoe eerder een leerling tot spel komt.Vervolgens is het belangrijk dat je als leraar je rol in het stimuleren van spel oppakt. Spelen gaat namelijk niet altijd vanzelf. Sommige leerlingen moet je helpen om spel op gang te brengen, om spelactiviteiten te ondernemen of om het spel op een bepaald niveau te brengen en te houden.Met name interactief rollenspel ontstaat niet automatisch. Veel leerlingen blijven op dit punt steken. En dit terwijl deze fase juist zo belangrijk is voor de taal-denkontwikkeling en sociale vaardigheden. Je kunt een interactief rollenspel doelgericht stimuleren met het aanbieden van spelscripts. Spelscripts geven leerlingen inspiratie en houvast. Een andere manier om een leerling te helpen is meespelen. Belangrijk is wel om de leiding van het spel bij de leerling te houden. Rollenspel voorspelen is ook een manier om het spel van leerlingen te verrijken. We noemen dit demonstratiespel.

# data[].attributes.body
Na 6 jaar heeft een kind een dusdanige fijne motoriek dat deze steeds vaker mooie kunstwerkjes oplevert. Knutselen, schilderen, knippen en plakken zijn bezigheden die de fijne motoriek stimuleren.

# data[].attributes.body
Deze kinderen vinden het moeilijk hun aandacht op meer dan één factor tegelijk te richten.

# data[].attributes.body
Kinderen kunnen nog geen volledig onderscheid maken tussen fantasie en werkelijkheid. Kinderen kunnen geloven in prinsessen en monsters. Ook is het sinterklaasfeest een voorbeeld van een fantasie waar deze leeftijdsgroep in gelooft.

# data[].attributes.body
Kinderen zijn nog erg bezig met animistisch denken. Animistisch denken is het geven van menselijke eigenschappen aan levenloze dingen. Bijvoorbeeld knuffels of denkbeeldige vrienden.

# data[].attributes.body
Samenspelen en relaties met andere kinderen wordt steeds belangrijker. Kinderen ontdekken het plezier in de interactie met anderen. Ze leren dat een actie van hen een reactie oproept bij de ander.

# data[].attributes.body
Inleven in andere mensen of kinderen is lastig. Ze weten dat als iemand huilt, diegene verdrietig is maar kinderen kunnen niet inbeelden hoe deze persoon zich op dat moment zou voelen.

# data[].attributes.body
Spel is belangrijk voor de ontwikkeling van jonge kinderen. Maar spelen gaat niet altijd vanzelf, daar hebben leerlingen de leraar bij nodig. Het spel waarderen, begeleiden en stimuleren is niet altijd makkelijk.

# data[].attributes.body
In de Griekse oudheid werd er voor het eerst onderscheid gemaakt in verschillende temperamenten, door de arts Hippocrates. Hij beschreef er vier:

Melancholisch (somber, dromerig)

Sanguinisch (vurig, energiek)

Flegmatisch (rustig, kalm)

Cholerisch (snel driftig, enthousiast)

Hippocrates dacht dat het temperament wordt bepaald door de balans van de vier lichaamssappen in je lijf; bloed, slijm, zwarte gal en gele gal. Iemand met veel zwart gal zou melancholisch (zwartgallig) van aard zijn. En iemand met veel bloed zou een sanguinisch temperament hebben, et cetera. Deze klassieke indeling van temperamenten vormt nog steeds de basis voor veel hedendaagse indelingen. Maar inmiddels zijn er al heel veel nieuwe indelingen van temperamenten gemaakt, die beter toepasbaar zijn op onze huidige wereld.

# data[].attributes.body
Ervaringen delen, aardig doen, samen doen, een taak uitvoeren, jezelf presenteren, opkomen voor jezelf, omgaan met ruzie zijn allemaal aspecten die een rol spelen bij de sociaal-emotionele ontwikkeling.

# data[].attributes.body
Wanneer kinderen in het functiespel dingen kunnen maken, ontstaat het constructiespel. Dit soort spel bestaat uit bouwen (blokken, Lego), timmeren, tekenen (krassen). Het kind kan vooral met grote blokken al creatief bezig zijn.

# data[].attributes.body
Dit kan door het creëren van hoeken en speelruimten en het beschikbaar stellen van spelmateriaal. Hoe rijker de leeromgeving hoe eerder een leerling tot spel komt.
https://www.leraar24.nl/51022/wat-is-het-belang-van-spel-bij-jonge-kinderen/#:~:text=Rol%20van%20de%20leraar%20bij,een%20leerling%20tot%20spel%20komt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Spel is belangrijk voor de ontwikkeling van jonge kinderen. Maar spelen gaat niet altijd vanzelf, daar hebben leerlingen de leraar bij nodig. Het spel waarderen, begeleiden en stimuleren is niet altijd makkelijk. In dit artikel vind je antwoorden op vragen als 'Wat verstaan we onder spel? Wat is het belang ervan? En hoe stimuleer je spel?'

Wanneer leerlingen de ruimte krijgen om te spelen, zullen ze zich verder ontwikkelen. Spelen heeft meerdere positieve effecten op de ontwikkeling. Spel stimuleert:

de motorische ontwikkeling

de sociale-emotionele ontwikkeling

de taalontwikkeling

het probleemoplossend denken

het inzicht in oorzaak-gevolgrelaties

en leert leerlingen de wereld om hen heen beter te begrijpen

Kenmerken van spel

het is plezierig en vreugdevol

het kent geen doelen en is spontaan

de leerlingen bepalen wat ze doen

het is vrij van regels van buitenaf

het is niet letterlijk (kan doen-alsof elementen bevatten) en heeft een eigen realiteit

het roept actieve betrokkenheid op

Van manipulerend spel naar rollenspel

Jonge kinderen hebben op verschillende momenten in hun ontwikkeling behoefte aan verschillende spelactiviteiten. Twee- en driejarigen zijn vooral graag handelend (manipulatief) bezig. In dit spel oefenen ze hun motoriek, leggen contact met anderen en leren ze taal gebruiken.

Langzaamaan verandert het manipulerende spel in rollenspel, waarin leerlingen de werkelijkheid naspelen. Bijvoorbeeld als dokter, moeder of groenteboer. In dit rollenspel neemt het onderlinge contact toe, breidt de taal zich uit en leggen kinderen relaties tussen voorwerpen en rollen ("zal ik deze appels voor je in een zakje doen?").

Of leerlingen klaar zijn voor deze fase, hangt van veel factoren af. Ze zijn daarin bijvoorbeeld afhankelijk van hun sociale omgeving. Wordt er thuis dezelfde taal gesproken als op school, wordt er gespeeld in de vrije tijd en stimuleren andere volwassen het spel? Ook de taalontwikkeling speelt een grote rol.

Rol van de leraar bij spelend leren

Als leraar heb je een belangrijke rol om het spel mogelijk te maken, in welke vorm dan ook. Dit kan door het creëren van hoeken en speelruimten en het beschikbaar stellen van spelmateriaal. Hoe rijker de leeromgeving hoe eerder een leerling tot spel komt.

Vervolgens is het belangrijk dat je als leraar je rol in het stimuleren van spel oppakt. Spelen gaat namelijk niet altijd vanzelf. Sommige leerlingen moet je helpen om spel op gang te brengen, om spelactiviteiten te ondernemen of om het spel op een bepaald niveau te brengen en te houden.

Met name interactief rollenspel ontstaat niet automatisch. Veel leerlingen blijven op dit punt steken. En dit terwijl deze fase juist zo belangrijk is voor de taal-denkontwikkeling en sociale vaardigheden. Je kunt een interactief rollenspel doelgericht stimuleren met het aanbieden van spelscripts. Spelscripts geven leerlingen inspiratie en houvast. Een andere manier om een leerling te helpen is meespelen. Belangrijk is wel om de leiding van het spel bij de leerling te houden. Rollenspel voorspelen is ook een manier om het spel van leerlingen te verrijken. We noemen dit demonstratiespel.

Spel is belangrijk voor alle leeftijden

Spel is niet alleen belangrijk voor kleuters. Voor veel leerlingen is de overgang van groep 2 naar groep 3 een grote stap. Als leerlingen ook spelend leren in groep 3 verloopt de overgang soepeler. Ook daarna blijft het aanbieden van spel belangrijk. Het is een krachtige vorm van leren, dus waarom zou het vooral voor kleuters zijn? Spel is voor alle leeftijden.

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat is het belang van spel bij jonge kinderen? - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Spel is belangrijk voor de ontwikkeling van jonge kinderen. Maar spelen gaat niet altijd vanzelf, daar hebben leerlingen de leraar bij nodig. Het spel waarderen, begeleiden en stimuleren is niet altijd makkelijk. In dit artikel vind je antwoorden op vragen als 'Wat verstaan we onder spel? Wat is het belang ervan?

# data[].attributes.body
Het kind leert wat de eigenschappen van uiteenlopende dingen zijn en speelt met zand, water, klei, verf en soms ook met hun eten. Door al spelend het eigen en iemand anders zijn/haar lichaam te verkennen, ontdekt het kind verschillen tussen jongens en meisjes.

# data[].attributes.body
Vervolgens is het belangrijk dat je als leraar je rol in het stimuleren van spel oppakt. Spelen gaat namelijk niet altijd vanzelf. Sommige leerlingen moet je helpen om spel op gang te brengen, om spelactiviteiten te ondernemen of om het spel op een bepaald niveau te brengen en te houden.

Met name interactief rollenspel ontstaat niet automatisch. Veel leerlingen blijven op dit punt steken. En dit terwijl deze fase juist zo belangrijk is voor de taal-denkontwikkeling en sociale vaardigheden. Je kunt een interactief rollenspel doelgericht stimuleren met het aanbieden van spelscripts. Spelscripts geven leerlingen inspiratie en houvast. Een andere manier om een leerling te helpen is door mee te spelen. Belangrijk is wel om de leiding van het spel bij de leerling te houden.

# data[].attributes.body
Sensopatisch spel is een spelvorm waarin het ervaren en de zintuigen centraal staan; sensopatisch is een samenvoeging van ‘senso’, het opdoen van zintuigelijke indrukken en ‘patisch’, het ondergaan. In de praktijk komt het erop neer dat het gaat om het spelen met ongevormde materialen. Hierbij moet je niet alleen denken aan zand, water en klei, maar ook aan rijst, scheerschuim, kralen, maïs etc.

# data[].attributes.body
Fantasiewerelden en -spellen geven is de kans om nieuwe dingen uit te proberen en hun emoties te organiseren op basis van wat er gebeurt.
Fantasiespel is een perfecte manier voor de leerling om denkbeeldige scenario's te spelen die later in het echte leven voorkomen. Moedig de leerling aan om het fantasiespel te blijven spelen door zo nu en dan nieuwe spullen of ideeën te geven om mee te spelen

# data[].attributes.body
Bij bewegingsspel probeert een kind een beweging onder de knie te krijgen. Daardoor leert hij zijn eigen lichaam kennen en zijn spieren en motoriek ontwikkelen.

# data[].attributes.body
Het zelfbeeld van een peuter en kleuter

Een peuter of een kleuter zal zijn zelfbeeld omschrijven als iemand die van spelen houdt, goed kan tekenen, hard kan rennen of groot is. De omschrijving zal niet altijd goed zijn. Sterker nog: peuters en kleuters hebben de neiging om hun kennis en vaardigheden op alle gebieden te overschatten. Dat houdt wel in dat hun toekomstbeeld altijd positief is. Ze verwachten prachtige tekeningen te maken, wedstrijden te winnen en later heel groot te worden. Ook al falen ze, de toekomst is altijd rooskleurig. Het zijn eeuwige optimisten!

Het zelfbeeld heeft betrekking op wat voor iemand je bent. Het is iemands identiteit en de opvatting die iemand over zichzelf heeft. Peuters en kleuters omschrijven zichzelf dus volledig aan de hand van de kennis en de vaardigheden dit het over zichzelf heeft. Ze zijn totaal nog niet bewust met anderen bezig. Ze vergelijken zichzelf en hun prestaties niet met anderen.

In deze levensfase maken kinderen dus een grote stap in de ontwikkeling van het zelfbeeld. Ze leren dat ze los van de rest van de wereld iemand zijn. Ontdekken dat ze een eigen wil hebben, maar ze ontdekken ook dat anderen gedachten en gevoelens hebben. Langzaam ontwikkelen ze steeds meer hun eigen identiteit en ontdekken steeds meer wie ze zijn. Ze zijn vooral nog egocentrisch, maar dat is het begin van hun zelfbeeld.

# data[].attributes.body
Taalontwikkeling (kindentaal.nl)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
0 tot 6 maanden

Aanvankelijk communiceert uw kind nog niet opzettelijk. Als ouder reageert u echter alsof dat wel zo is. Na verloop van tijd zal uw reactie ertoe gaan leiden dat uw kind wél met opzet gaat communiceren.

In de eerste maanden communiceert een baby op basis van reflexen. Het huilt, lacht, kijkt u aan, kijkt weg, beweegt of maakt geluid. Het geeft hiermee zijn lichamelijke behoeften aan en reageert op uw stem of op geluiden in zijn omgeving. In dit stadium kunnen de momenten van contact heel intens zijn. Ook kunnen heel jonge baby's al eenvoudige mond- en tongbewegingen imiteren. Vanaf een maand of vier raakt de baby steeds meer geïnteresseerd in anderen en neemt de wederkerigheid in het contact duidelijk toe. Het begint zelf ook klanken te maken en met zijn stem te spelen. De baby vindt het erg leuk om zichzelf te horen. Zo maakt het contact, maar oefent het meteen zijn lippen, tong en mondspieren. Door te lachen en te brabbelen merkt u dat de baby tevreden is, geniet, of een knuffel van u wil. Als u daarop reageert, beseft de baby dat het op die manier uw aandacht kan trekken. Kijkt het langs u heen, dan is de baby waarschijnlijk moe aan het worden.

Als u als ouder deze bewegingen, geluiden en blikken van uw baby bestudeert, snapt u beter hoe het zich voelt en wat het wel of niet prettig vindt. Baby's hebben al vanaf hun geboorte gezichtsuitdrukkingen en lichaamshoudingen om zich uit te drukken. Als er niet wordt gereageerd op zijn subtiele contactpogingen zal een baby 'vragen' door te huilen. En ook dat doet het op verschillende manieren. Oplettende ouders weten steeds beter wat de bedoeling is: honger, moe, aandacht vragen ('Ik ben wakker!'), verveling, pijn, 'Ik heb het koud' (of te warm), noem maar op.

Tips en adviezen
Als u samen met uw kind om-de-beurt geluid gaat maken komt het beurt-wisselen al in deze vroege fase van de taalontwikkeling op gang. Dit is een belangrijke vaardigheid in het voeren van gesprekjes met anderen.
Praat rustig en vriendelijk tegen uw baby. Zing en lach met uw kind mee. U kunt over de geluiden die het kindje hoort praten en deze uitleggen ('Broem, doet de auto'). Benoem de personen en dingen om het kindje heen ('Daar is papa', 'Kijk de poes'). En vertel uw kind steeds wat u aan het doen bent ('Zo, ik ga je wassen'). Geef uw kind boekjes van stof of plastic en kijk samen naar de plaatjes. Dit stimuleert het latere lezen.

Met 6 à 7 maanden begint uw baby te brabbelen. U hoort dan lange reeksen van medeklinkers en klinkers, die eindeloos worden herhaald, zoals 'dadadada'. En soms klinkt het al alsof uw baby 'papa' of 'mama' zegt in zo'n brabbelreeks. Wij interpreteren 'mamamamama' als: het kindje zegt al 'mama'!
Vanaf een maand of 8 gaat de baby opzettelijk communiceren. Het begrijpt het verband tussen zijn gedrag en uw reacties. Het realiseert zich dat het zich het best direct tot u kan wenden als het iets wil hebben of gedaan wil krijgen. Zo kan het kindje vragen om een spelletje, troost zoeken of protesteren.
Uw kind leert enkele simpele gebaren te gebruiken zoals wijzen, nee schudden en zwaaien. Als het dit gaat combineren met geluiden en blikrichting kunt u steeds makkelijker begrijpen wat het probeert te zeggen.
Uw kind begrijpt enkele namen van personen en voorwerpen uit zijn omgeving, maar deze moeten wel zichtbaar zijn voor het kind. U moet het kind nog wel wijzen op de persoon of het voorwerp.

Tips en adviezen
Spelletjes met uw baby zijn voorlopig eenvoudig. Liedjes zingen is fantastisch, zeker als er allerlei spannende geluiden en bewegingen aan te pas komen. Enkele voorbeelden zijn: 'Schuitje varen', 'Daar komt een muisje aangekropen' en 'Hop paardje hop'. Ook kiekeboe-spelletjes zijn favoriet. Zo leert het kindje dat iets dat even weg is weer terugkomt. Door het maken van geluiden of bewegingen met zijn hele lichaam laat het u weten dat het spelletje door moet gaan!
Uw kindje maakt een ontwikkeling door in het luisteren en praten, maar ook in de mondmotoriek en de algehele motoriek.

Uw kind brabbelt veel en gevarieerd; dit klinkt als de taal die u spreekt. Als een kind bijna een jaar is, verschijnen vaak de eerste woordjes. De verschillen tussen kinderen zijn echter zeer groot: zo zijn er kinderen die hun eerste woord al laten horen als ze 8 maanden zijn, maar er zijn ook kinderen bij wie dat pas op de leeftijd van 18 maanden gebeurt. In het begin van de zogenaamde één-woordfase gebruikt uw kind een klein aantal losse woorden (10 à 20). Die verwijzen naar mensen, voorwerpen of gebeurtenissen in het hier-en-nu, die zeer interessant zijn voor het kind. Een woord kan diverse betekenissen hebben; bijvoorbeeld 'papa' kan betekenen: 'Daar is papa', 'Die fiets is van papa' of 'Papa, til me op'.
Ook 'vertelt' uw kind nog veel zonder woorden. Dat kan ook heel duidelijk zijn. Zo kan het naar iets reiken waarmee het wil zeggen: 'Dat wil ik hebben'. Als het iets niet wil duwt uw kind het weg of schudt zijn hoofdje. Wil het aandacht, dan maakt uw kind gevarieerde geluiden. Het lacht als het plezier heeft en zwaait bij het afscheid nemen.
Uw kind begint een woordbegrip te ontwikkelen. Het begrijpt woorden steeds beter, ook zonder dat u daar een verdere aanwijzing bij geeft. Ook reageert uw kind op zijn eigen naam en begrijpt het al eenvoudige opdrachten ('Pak de bal').

Tips en adviezen
Varieer met uw stem, dit vindt uw kind leuk.Laat uw kind het plezier van communiceren zien. Moedig alle vormen van wederzijdse communicatie aan: gekke bekken trekken, (glim)lachen, aankijken, kiekeboespelletjes. Geef uw kind boekjes voor in de box van hard karton, stof of plastic. Bekijk samen de plaatjes ('Kijk een eendje. Kwakwak zegt het eendje').
Stimuleer uw kind om uit een echte beker te drinken, dat is goed voor de ontwikkeling van de mondspieren. Geef uw kind steeds minder vaak een speen.

Als een kind 18 maanden oud is, kent het meestal nog enkele woordjes naast de woordjes 'papa' en 'mama'. Deze woorden zijn wat betreft de vorm veelal nog onvolledig, bijvoorbeeld 'paa' (paard), 'pa-pu' (paraplu), 'toe' (stoel). Als uw kind ongeveer 50 woorden kent ondergaat de woordenschat een groeispurt. In een enorme snelheid leert het nieuwe woorden bij, soms wel tien woorden per week.
Uw kind begint losse woorden te combineren tot de eerste twee-woordzinnen. Van iedere zin spreekt het alleen de twee belangrijkste woorden uit. Hierdoor kunnen zijn uitingen weer verschillende dingen betekenen, zoals 'Mama fiets': 'Dit is mama's fiets' of 'Mama zit op de fiets' of 'Mama, ik wil met de fiets'. Gelukkig praat uw kind nu vooral over zaken binnen het hier-en-nu. Hierdoor kunt u gebruik maken van de hele situatie waarin u zich met uw kind bevindt. U begrijpt dan beter wat het op dat moment bedoelt.
De woordopbouw is in de twee-woordfase vaak nog onvolledig, bijvoorbeeld 'Kinne boem' (De vlinder zit op de bloem), 'Fieze buiten' (Ik wil buiten fietsen). Zoals uit dit voorbeeld blijkt, vereenvoudigt een kind de uitspraak van sommige woorden of klanken vaak. Als een kind 2 jaar is kunnen anderen ongeveer de helft van wat het kind zegt verstaan.
Uw kind begrijpt nu vele woorden zonder dat u daar nog verdere aanwijzingen bij geeft. U hoeft bijvoorbeeld niet meer te wijzen om uw boodschap duidelijk te maken. Ook eenvoudige opdrachten worden nu begrepen, zoals 'Geef de bal maar aan het kindje'. Op eenvoudige vragen kan uw kind nu adequaat reageren. Bijvoorbeeld op 'Waar is je bal?', 'Waar is de olifant?' en 'Wat zegt de poes?'.
U kunt nu korte gesprekjes met uw kind voeren waarin u informatie met elkaar uitwisselt. Als u samen speelt kan het kind zelf ook nieuwe informatie geven zoals bij het blokkenspel. Als ouder wilt u uw kind complimenteren en zegt u 'Wat een mooie toren, Sam!', waarop uw kind kan zeggen: 'Groot!'

Tips en adviezen
Het is goed om uw taalgebruik aan het praten van uw kind aan te passen. Gebruik geen lange en moeilijke zinnen, maar juist eenvoudige en korte.
Herhaal de woorden die uw kind niet goed uitspreekt op de juiste manier. Vraag uw kind niet om het woord goed te herhalen. Door uw goede voorbeeld leert het kind het woord vanzelf goed. Ook is het beter om niet in peutertaal te gaan praten, hoe leuk het ook klinkt. Als uw kind 'Auto toet' zegt kunt u antwoorden in een complete zin: 'Daar rijdt een auto'. 'De auto doet toet toet'.
Lees samen met uw kind liefst op een vast tijdstip (bedtijd). Wijs samen de plaatjes in een boek of tijdschrift aan en praat erover. Bijvoorbeeld: 'Waar is de appel? Goed zo! Dat is een lekkere appel zeg'. Uw kind raakt op deze leeftijd ook geïnteresseerd in vormen en kleuren.

In het derde levensjaar gebruikt uw kind de taal om gesprekjes te voeren en van alles te leren. Uw kind leert opeens zeer veel nieuwe woorden en zegt zijn eigen naam. Het kind spreekt steeds meer in zinnen van drie, vier en vijf woorden. De eerste drie-woordzinnen zijn vaak combinaties van twee twee-woordzinnen: 'Mama auto' en 'Mama rijden' wordt: 'Mama auto rijden'. Ook kan uw kind iets toevoegen aan een bestaande twee-woordzin, zoals 'Is olifant' waarvan het nu 'Is grote olifant' maakt. Uw kind stelt nu vragen 'Wat is dat?' en 'Wie is dat?'
De zinnen worden grammaticaal juister. Uw kind leert werkwoorden vervoegen zoals 'Ik ben gevallen' of 'Dat heb ik gemaakt'. De eerste voornaamwoorden (ik, jij, hij) verschijnen. In gesprek met uw kind hoeft u nu uzelf niet meer met uw eigen naam aan te duiden: 'Mama komt zo', maar kunt u zeggen: 'Ik kom zo'. Ook leert uw kind lidwoorden (vooral de) en meervouden te gebruiken, zoals 'auto's', maar ook 'koeies'. En voorzetsels (op, in).
Het besef van tijd ontstaat waardoor uw kind taal gaat gebruiken om buiten het hier-en-nu te spreken, zoals 'morgen' en 'straks' of 'Tot de vorige keer!'. Deze tijdsaanduidingen worden nog 'ruim' gebruikt. De gebeurtenis van 'gisteren' kan net zo goed een week geleden plaats hebben gevonden. Nu kan uw kind ook gevoelens beschrijven, een belangrijke ontwikkeling. Ook kan het vertellen 'waar' iets is, bijvoorbeeld 'Bij de bakker', 'In de speeltuin' of 'In de badkamer'.
Uw kind oefent volop met alle nieuwe woorden en taalregels waardoor het soms fouten maakt. Soms lijkt het alsof uw kind meer fouten maakt dan eerst. Deze fouten laten echter zien dat uw kind op zoek is naar algemene taalregels en dat is nodig om deze regels echt te gaan beheersen. Het kind leert uiteindelijk de juiste toepassingen vanzelf door uw goede voorbeeld.
Gesprekken duren nu langer. Uw kind kan (met uw hulp) al iets langer over een onderwerp praten. Het begint korte verhalen te vertellen. Maar deze zijn nog moeilijk te volgen omdat ze vaak nog onsamenhangend zijn. Door uw kind vragen te stellen (Wat was er omgevallen? Wie had de limonade omgestoten? Wat gebeurde er toen?) kunt u uw kind helpen om zijn boodschap toch over te brengen.
Als uw kind drie jaar is begrijpt het veel woorden zoals 'speelgoed', 'dieren', maar ook eigenschappen zoals in-uit, groot-klein, schoon-vies en nat-droog. Ook weet het wat 'onder' en 'boven' is.
Uw kind snapt gewone, niet ingewikkelde zinnen. Op simpele vragen zoals 'Wat ben je aan het doen?' kan het antwoord geven. Het kind kan eenvoudige aanwijzingen en tweeledige opdrachten opvolgen, zoals 'Pak je pyjama en trek hem aan'. 'Pak je beker en breng hem naar de keuken'. Ook simpele gebeurtenissen en eenvoudige verhaaltjes uit een boek worden nu begrepen.

Tips en adviezen
U kunt de woordenschat van uw kind vergroten door voorwerpen te benoemen en door te vertellen wat u aan het doen bent ('Even in de soep roeren'). Leg de woorden die het kind niet begrijpt uit door iets te laten zien, ruiken, voelen of proeven of door iets voor te doen, een foto of een tekening ervan te laten zien. Op deze leeftijd spreekt uw kind de woorden nog niet goed uit. Vraag uw kind niet om het woord goed te herhalen, maar geef zelf in een positief antwoord het juiste voorbeeld. Uw kind zegt bijvoorbeeld 'Toel titte', waarop u kunt reageren met: 'Ja, je zit op de stoel'. Door uw goede voorbeeld leert het kind de juiste uitspraak vanzelf.
Als uw kind televisie kijkt, kijk dan met het kind mee en praat over wat jullie zien.

Een kind van deze leeftijd heeft al hele gesprekjes. U hoeft hem bijna niet meer te helpen om iets duidelijk te maken.
Aanvankelijk spreekt uw kind in deze fase in uitingen van drie tot vijf woorden. De grammaticale structuur is vaak nog erg afwijkend van de 'volwassen' grammaticale structuur; bijvoorbeeld 'Ik is recht bij de wei hardgeloopt, ikke' (Ik ben langs het weiland gerend), 'Trailer is ook lampjes, blauwe' (De trailer heeft blauwe lampjes). Als uw kind (bijna) 4 jaar is spreekt het waarschijnlijk in eenvoudige, enkelvoudige zinnetjes. Deze zinnetjes hebben al meer een grammaticale structuur zoals 'Ik heb al gedrinkt, mama, 'Ik heb heel veel slokjes genemen', 'Ik heb de stoel omgeslaagd' en 'Dat vind ik niet beterder'. Ook kan uw kind nu de voornaamwoorden 'wij' en 'jullie' op een goede manier in zijn verhalen gebruiken.
Langzaam ontstaan steeds vaker samengestelde zinnen. Het kind gaat dan twee of meer ideeën met elkaar verbinden zoals 'Als ik later een grote meneer ben, ga ik ook naar de kapper'. Of: 'Ik denk dat in dit bos wel enge monsters zijn, mama'.
Dat uw kind steeds meer verbanden kan begrijpen blijkt ook uit de eindeloze reeks vragen naar het 'waarom' waarmee het soms komt. Het wil op deze leeftijd alles weten. Doordat het kind u het een en ander hoort vertellen, leert het stap voor stap de wereld te begrijpen. Door de vele antwoorden op de 'waarom'-vragen leert uw kind tevens een moeilijke zinsconstructie beheersen. Bijvoorbeeld: 'Omdat het nu bedtijd is' in plaats van 'Het is nu bedtijd'.
Taal wordt zo steeds meer een instrument om mee te denken, te leren en te fantaseren. Uw kind gebruikt taal voor meer redenen. Om zijn eigen gedrag en dat van anderen te sturen of te beïnvloeden, om van te voren plannen te maken, om te anticiperen op wat er gaat gebeuren, om te vertellen over dingen die zijn gebeurd en om een fantasiewereld te scheppen.
Uw kind begrijpt nu heel veel taal en vangt ook allerlei opmerkingen op waarvan u niet eens wist dat het ze hoorde en begreep! Het kind antwoordt zonder problemen op vragen als 'Waar is je jas?' Ook langere zinnen en vragen naar het waarom kan het nu zelf beantwoorden. Uw kind neemt nog veel taal letterlijk. Op een opdracht als: 'Wie het hoogste gooit mag beginnen', zal hij de dobbelsteen zo hoog mogelijk in de lucht gooien.
Uw kind spreekt nu redelijk goed verstaanbaar. Ongeveer driekwart van wat het zegt kunnen onbekenden al goed verstaan.

Tips en adviezen
Lees samen een boekje en vertel om de beurt hoe het verhaaltje ging. U kunt ook praten over wat er in het verhaal gebeurde. Heeft uw kind dat ook al eens meegemaakt en hoe is het afgelopen? Kinderen vinden het fijn om steeds hetzelfde verhaal te horen. Door zelf regelmatig een boek te lezen geeft u het goede voorbeeld; namelijk dat lezen leuk is.
Uw kind gaat steeds meer nadenken en verbanden leggen. U kunt het denken stimuleren door vragen te stellen: 'Waarom heb ik vandaag een paraplu?'.

# data[].attributes.attachment_link.description
0 tot 6 maanden Aanvankelijk communiceert uw kind nog niet opzettelijk. Als ouder reageert u echter alsof dat wel zo is. Na verloop van tijd zal uw reactie ertoe gaan leiden dat uw kind wél met opzet gaat communiceren. In de eerste maanden communiceert een baby op basis van reflexen.

# data[].attributes.headline
Verkennen, verbinden en verrijken in de praktijk

# data[].attributes.subject
Verkennen, verbinden en verrijken in de praktijk

# data[].attributes.body
Verkennen:

Ik kijk wat de kinderen aan het doen zijn in de huishoek. Ik hoor een gesprekje tussen de kinderen.
A: “Vandaag is Lottie jarig.”
K: “We moeten het huis versieren en taart maken.”
L: “Ik wil aardbeientaart.”
De kinderen gaan aan de slag, ze hangen vlaggetjes op en er wordt in de keuken taart gemaakt.

Verbinden:

Ik weet genoeg om mee te gaan spelen. Ik kom het huis binnen en zeg: “Volgens mij is hier iemand jarig, het ruikt hier al lekker!”. De kinderen gaan op mij in en vertellen dat Lottie jarig is. Ik feliciteer Lottie en speel met de kinderen mee.

Verrijken:

Na een tijdje wordt de taart op tafel gezet, we gaan taart eten. Ik verdiep het spel door een probleem voor te leggen, hoe gaan we de taart eerlijk verdelen? De kinderen dragen oplossingen aan en er wordt een mes gepakt. “Hoe moet ik nu de taart opeten?”, vraag ik aan de kinderen. Dat zet ze aan het denken. “We moeten de tafel dekken!”, roept er één. “Juist”, zeg ik. Vervolgens stel ik een aantal vragen om ze te helpen, bijvoorbeeld: “Hoeveel borden hebben we nodig?”, “Hoe moeten we de taart verdelen?”, “Hoeveel kaarsjes moeten er op de taart?”. Door zulke vragen te stellen, kun je op een eenvoudige manier al heel wat te weten komen over de voortgang in de ontwikkeling, meer dan met ‘plat’ ontwikkelingsmateriaal.

Door deze tips toe te passen in de klas, zie ik het spel in mijn groep ontwikkelen. De spelscripts helpen mijn kinderen bij het begrip van een wezenlijk proces dat zich dagelijks afspeelt, ook bij hun thuis. Door een spelscript aan te bieden, ervaar ik dat de kinderen verder komen in hun spelontwikkeling.

# data[].attributes.attachment_link.title
Inspiratieblog: vier tips voor beter hoekenspel

# data[].attributes.attachment_link.description
Meriël Bouwman is leerkracht op basisschool Sint Jan in Breezand en ambassadeur bij Kleuteruniversiteit. Meriël werkt vanaf 2014 met kleuters. In dit blog vertelt ze hoe zij de spelkwaliteit in haar groep heeft verbeterd door onder andere gebruik te maken van rollenkaarten en een spelscript.

# data[].attributes.headline
Taalontwikkeling is het proces dat kinderen doorlopen bij het leren van één of meerdere talen. 

# data[].attributes.subject
Taalontwikkeling is het proces dat kinderen doorlopen bij het leren van één of meerdere talen. 

# data[].attributes.body
Opbouw van de taalontwikkeling:
0-6 maanden: het kind communiceert nog niet opzettelijk. De baby communiceert de eerste maanden, op basis van reflexen. (het huilt, lacht en kijkt je aan, beweegt of maakt geluid).
6-12 maanden: De baby begint te brabbelen. (dat zijn lange reeksen van medeklinkers en klinkers, die eindeloos worden herhaald).
8 maanden: Een baby gaat opzettelijk communiceren. Het begrijpt het verband tussen gedrag en de reacties.
1 jaar: Het kind brabbelt veel en gevarieerd. Als het kind bijna 1 jaar is, verschijnen vaak de eerste woordjes. De verschillen tussen kinderen zijn erg groot. De eerste paar woorden kunnen eerder of juist later gezegd worden.
18-24 maanden: Het kind kent meestal nog een aantal woordjes, naast de woordjes papa en mama. De woorden zijn nog onvolledig. Zoals: toe = stoel. Als het kind ongeveer 50 woorden kent, ondergaat het kind de groeispurt.
2-3 jaar: In het derde levensjaar gebruikt een kind de taal om gesprekjes te voeren en alles te leren. Het kind leert nieuwe woorden en zegt zijn eigen naam. En spreekt steeds meer zinnen van 3 a 5 woorden. bijv. Is grote olifant.
3-4 jaar: Het kind heeft al hele gesprekjes. Je hoeft hem niet te helpen om iets duidelijk te maken. De grammaticale structuur is nog niet kloppend.
Site:

# data[].attributes.body
Spelobservatie maakt doorgaans deel uit van een breder onderzoek. Wat de omvang van het onderzoek inhoudt en welke diagnostische middelen verder worden ingezet verschilt per keer. Dit heeft te maken met de vragen, wensen en behoeften die er spelen en de onderzoeksopzet die naar aanleiding daarvan wordt gemaakt.

# data[].attributes.body
Bij imitatiespel ervaart een kind hoe het is om zich in een bepaalde situatie te gedragen. Kinderen leren hierdoor situaties en het gedrag van mensen kennen. Ook leren ze voelen hoe het is om iemand te zijn en om dingen te doen.

# data[].attributes.body
Tip 1: Zorg voor spelmogelijkheden voor ieder spelniveau
Bij het inrichten van je huishoek of themahoek is het belangrijk om in de gaten te houden of alle kinderen in de hoek kunnen spelen. Hiermee bedoel ik dat er spelmogelijkheden zijn voor alle niveaus. Zo kun je bij manipulerend spel denken aan een pan met bijvoorbeeld pasta. Een manipulerende handeling is roeren in de pan of de pasta uit de pan scheppen. Manipuleren draait vooral om handelend bezig zijn en om herhaling. Ook voor rolgebonden handelingen kun je materiaal toevoegen. Hulpmiddelen om een rol mee te typeren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een pet voor de conducteur of een stethoscoop voor een dokter. Bij het inrichten van de hoek kun je ook kijken of je lees of schrijfactiviteiten kunt toevoegen. Bij thematisch rollenspel doen de kinderen de werkelijkheid na. De dokter schrijft een recept uit voor medicijnen. Dit kunnen de kinderen naspelen.

Tip 2: Maak met de kinderen een spelscript
In mijn klas had ik een grote groep kinderen die nog manipulerend of symbolisch spel speelden. Deze kinderen wilde ik graag verder helpen naar rollenspel. Hiervoor ben ik gebruik gaan maken van een spelscript. Ik heb het ‘verhaaltje’ wat de kinderen in de hoek konden spelen, samen met de kinderen vastgelegd op foto. Deze foto’s hebben we in de juiste volgorde opgeplakt en opgehangen in de hoek. Zo hadden de kinderen een klein spelverhaal als voorbeeld. De kinderen konden naar dit spelscript kijken om op idee te komen wat ze konden spelen. Natuurlijk hebben niet alle kinderen een spelscript nodig. Daarom benadruk ik altijd dat het script er hangt om op idee te komen, maar dat je altijd iets anders mag spelen. Ik zag dat kinderen naar het spelscript keken en dit verhaaltje gingen spelen. Kinderen die al verder waren in hun spelontwikkeling konden daarna verder spelen, het spel uitbreiden. Andere kinderen speelden het verhaaltje en waren dan ‘klaar’. Dit was op dit moment passend bij de ontwikkeling van deze kinderen.

Tip 3: Maak gebruik van rollenkaarten
Nadat ik in mijn klas een spelscript had gemaakt met de kinderen, merkte ik dat dit voor een aantal kinderen al genoeg structuur bood. Wel was het voor sommige kinderen nog lastig om de rollen te verdelen en deze rol dan ook vast te houden. Het introduceren van rollenkaartjes bood de benodigde oplossing. In de hoek heb ik keycords toegevoegd met daaraan een afbeelding van een rol. Zo konden de kinderen zien wie welke rol had en met elkaar gaan spelen.
Tijdens de uitvoering van het project ziek zijn heb ik samen met de kinderen een ziekenhuishoek gemaakt. Ik heb gebruik gemaakt van de rollenkaartjes van jufanke.nl . Juf Anke biedt bij meerdere thema’s rollenkaarten. Samen met de kinderen hebben we de doktershoek ingericht. Ik heb de rollenkaarten erbij gepakt. Welke rollen komen voor in deze hoek? De kinderen konden goed uitleggen welke kaarten ze wel of niet in de hoek wilden hebben. Zo hadden wij wel dokters, patiënten en een assistent, maar geen ambulancemedewerkers. Maar de kinderen vonden dat er ook kaarten van vader en moeder bij moesten, want je gaat niet alleen naar de dokter. Die kaarten heb ik dan ook toegevoegd. Daarna heb ik de kinderen laten spelen.

Tip 4: Meespelen
Tijdens het spelen is er nog een belangrijke rol voor de leerkracht, namelijk: meespelen. Door mee te spelen met het spel van de kinderen kun je het spel volgen, sturen en verdiepen. Ik gebruik hiervoor de aanpak volgens de drie V’s: verkennen, verbinden en verrijken. Bij deze aanpak start je met het verkennen van het spel van de kinderen. Je kijkt en luistert, wat zijn de kinderen aan het spelen, waar ligt de betrokkenheid? De volgende stap is dat je jezelf verbindt aan het spel van de kinderen. Je sluit aan bij het spel, zonder hier veranderingen in aan te willen brengen. Uiteindelijk kijk je of je tijdens het spelen het spel kunt verrijken. Dit kun je bijvoorbeeld doen door een probleem in te brengen of door verdiepingsvragen te stellen.
Bron: Dorian de Haan (2012)

# data[].attributes.attachment_link.title
Inspiratieblog: vier tips voor beter hoekenspel

# data[].attributes.attachment_link.description
Meriël Bouwman is leerkracht op basisschool Sint Jan in Breezand en ambassadeur bij Kleuteruniversiteit. Meriël werkt vanaf 2014 met kleuters. In dit blog vertelt ze hoe zij de spelkwaliteit in haar groep heeft verbeterd door onder andere gebruik te maken van rollenkaarten en een spelscript.

# data[].attributes.body
In de psychologie wordt met temperament de verschillen in aanleg tussen kinderen bedoeld. Het gaat dan om de persoonlijkheidskenmerken die al jong zichtbaar zijn bij je kind, dus vanaf de baby- en peutertijd.

# data[].attributes.body
https://kleutergewijs.wordpress.com/2019/03/20/genderspeelgoed/
Wat is de invloed van gender op spelgedrag?

Zo zoeken meisjes van vier à vijf jaar elkaar steeds meer op en spelen ze vaker (samen) in de poppenhoek of huishoek. Ondertussen vindt ditzelfde fenomeen ook plaats bij jongens: ook zij zoeken elkaars nabijheid steeds meer op en krijgen een voorkeur voor de bouw- en autohoek.

Op zich is er niets mis met die voorkeur. Maar als kleuterleerkracht weten we natuurlijk als geen ander hoe de doelen en ontwikkelingskansen van de materialen in deze hoeken van elkaar kunnen verschillen. In de bouwhoek wordt bijvoorbeeld naarstig geoefend op ruimtelijk inzicht en wiskundige vaardigheden. Ervaring opdoen met technisch en constructief speelgoed heeft daarbij invloed op de interesse en het competentiegevoel van jongens en meisjes als het gaat om STEM-vaardigheden.

Maar ook in de huis- en poppenhoek wordt gewerkt aan belangrijke vaardigheden die later in het leven noodzakelijk zijn. Zo oefenen kinderen daar aan hun sociale en zorgende vaardigheden. Jongens spelen minder vaak in deze hoek en missen dan ook belangrijke eerste ervaringen en oefenkansen op dit vlak. Deze eerste ervaringen met bepaald speelgoed leggen met andere woorden een basis voor verdere competenties en interesses.

Hoe komt het dat meisjes en jongens verschillen in spelvoorkeur?

Onder meer sociale en cognitieve factoren spelen hierbij mee. Zo zijn kleuters bijzonder aandachtig en ontvankelijk voor de beelden die ze rondom zich heen zien. De hints en boodschappen die ze van klasgenootjes of andere kinderen krijgen zijn van groot belang bij de ontwikkeling van hun eigen genderidentiteit en de (al dan niet flexibele) ideeën over mannelijkheid of vrouwelijkheid. In een Brits experiment keken kleuters in de ene klas naar een fragment waarin andere kinderen stereotiep-doorbrekend spel speelden. Deze kleuters toonden daarna een grotere flexibiliteit in speelgoed en vriendkeuze. Ze lieten dit niet bepalen door hun gender. Kinderen die naar een fragment keken waarbij jongens erg stereotiep mannelijk spel speelden accepteerden de uitsluiting van meisjes in hun groep meer. Maar ook expliciete (‘de meisjes mogen daar spelen’) en impliciete (roze versus blauw) boodschappen die ouders, leerkrachten en de bredere media meegeven helpen kinderen bij het vormen van ideeën over wat van een jongen of een meisje verwacht wordt.

# data[].attributes.body
Manipulerend spel; de kinderen hebben geen plan. Ze verkennen het materiaal. Deze fase komt vooral voor bij twee- en driejarige kinderen. Het gaat bij hen om het ervaren van plezier in het handelen.

Eenvoudige rolgebonden handelingen; de kinderen hebben nauwelijks een plan en zijn nog erg gericht op het handelen. Het materiaal bepaalt het spel.

Eenvoudig rollenspel; de kinderen spelen een rol. Materiaal krijgt een betekenis of specifieke rol.

Uitgebreid rollenspel; de kinderen spelen samen complexe rollen die met elkaar in verbinding staan. Materiaal wordt symbolisch gebruikt.

Realistisch rollenspel, het kind kan wisselen tussen verschillende rollen. De kinderen hebben niet meer per se materiaal nodig bij de rol. De kinderen spelen met elkaar, bedenken een verhaallijn en kunnen deze ook vasthouden.
Bron: Frea Janssen-Vos (2004)

# data[].attributes.attachment_link.title
Inspiratieblog: vier tips voor beter hoekenspel

# data[].attributes.attachment_link.description
Meriël Bouwman is leerkracht op basisschool Sint Jan in Breezand en ambassadeur bij Kleuteruniversiteit. Meriël werkt vanaf 2014 met kleuters. In dit blog vertelt ze hoe zij de spelkwaliteit in haar groep heeft verbeterd door onder andere gebruik te maken van rollenkaarten en een spelscript.

# data[].attributes.body
Spel en identiteit

Wist je dat…
Het spelen met vriendjes en vriendinnetjes steeds belangrijker wordt voor de identiteitsontwikkeling?

En dan breekt de dag aan dat je kleuter naar school gaat. Ineens gaat er een hele nieuwe wereld open en krijgt je kindje te maken met nieuwe schoolregels en met vriendjes en vriendinnetjes. Je kleuter zal zich in rap tempo sociaal- emotioneel ontwikkelen om zich aan te kunnen passen aan de eisen van deze nieuwe omgeving. Kleuters spelen nu vaker in groepjes. De groepjes dienen als een veilig oefenterrein voor hun identiteitsontwikkeling. Binnen die groepjes ontstaan gedragsregels, waar de kleuters van leren wat normaal gedrag is en welk gedrag niet. Tevens leren ze van elkaar dat ieder lid van de groep eigen prestaties kan leveren en eigen talenten heeft, waardoor je je leert onderscheiden. Dit is een gezonde ontwikkeling. Kleuters houden ervan als de rollen binnen de groep duidelijk zijn en zij van elkaar weten wie bijvoorbeeld de leider is binnen het groepje, wie het mooiste kan tekenen en wie het verste kan springen, rennen of klimmen bijvoorbeeld.
Gedurende deze eerste schoolperiode ontdekken de kleuters ook dat ze zelf een jongetje of meisje zijn en wat er zoal van jongetjes en meisjes wordt verwacht in het leven. Jongens gaan zich meer identificeren met hun vader of met andere mannelijke rolmodellen in hun omgeving en meisjes met hun moeder of andere vrouwelijke rolmodellen. Spel gericht op het ontdekken van zichzelf en elkaar en van bepaalde rollenpatronen wordt favoriet. Denk aan  doktertje spelen, spelen in de poppenhoek of het winkeltje, of met de hijskraan in de zandbak bijvoorbeeld. Aan het einde van kleuterperiode spelen jongens meer met jongens en meisjes meer met meisjes, want als je een kleuter bent van vijf, dan vind je dat dat zo hoort.

Een paar tips om deze fase van de sociaal emotionele ontwikkeling van uw kleuter te begeleiden:

·          Kleuters hebben nog onvoldoende inzicht in hoe hun eigen gedrag en bepaald taalgebruik bij de ander overkomen. De ontwikkeling van het denkvermogen en het inlevingsvermogen maakt nog overuren.
Pas rond het vijfde levensjaar leert het kind makkelijker delen en samenwerken en begrijpen dat zijn acties, bijvoorbeeld iemand pijn doen, gevolgen kunnen hebben voor anderen. Corrigeer consequent maar mild en vertel je kindje hoe het werkt. Hoe hou je rekening met een ander kindje tijdens het spelen of met iemands gevoel of verwachtingen tijdens het spelen. Maak tijd om dit rustig aan je kindje uit te leggen.

·          Kinderen kopiëren vaak gedrag van een ander kindje dat hen opvalt of aanspreekt. Laat dit maar gewoon bestaan en gebeuren, het is normaal gedrag. Kom pas in actie als er ongepast of ongewenst gedrag optreedt. Praat met je kind en leg respectvol uit wat kan en niet kan en waarom dat zo is.

·          Geef je kind veel ruimte om met andere kinderen te spelen en zelf een ruzie op te lossen. Bied pas bemiddeling aan als het niet anders kan. En laat kinderen zelf woorden geven aan het wederzijdse gedrag. Ga samen met alle partijen op zoek naar een oplossing die door alle partijen kan worden geaccepteerd. Kies dus geen partij. Als geen enkele oplossing werkt en de sfeer blijft slecht, beëindig dan de speelafspraak. Maak een nieuwe speelafspraak en spreek af dat de kinderen dan een nieuw begin kunnen maken.

·          Speel regelmatig een gezelschapsspelletje met je kind. Zo leert je kleuter om zich spelenderwijs te houden aan regels en kan hij omgaan met winnen en verliezen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Spel en identiteit

Wist je dat...
Het spelen met vriendjes en vriendinnetjes steeds belangrijker wordt voor de identiteitsontwikkeling?

En dan breekt de dag aan dat je kleuter naar school gaat. Ineens gaat er een hele nieuwe wereld open en krijgt je kindje te maken met nieuwe schoolregels en met vriendjes en vriendinnetjes. Je kleuter zal zich in rap tempo sociaal- emotioneel ontwikkelen om zich aan te kunnen passen aan de eisen van deze nieuwe omgeving. Kleuters spelen nu vaker in groepjes. De groepjes dienen als een veilig oefenterrein voor hun identiteitsontwikkeling. Binnen die groepjes ontstaan gedragsregels, waar de kleuters van leren wat normaal gedrag is en welk gedrag niet. Tevens leren ze van elkaar dat ieder lid van de groep eigen prestaties kan leveren en eigen talenten heeft, waardoor je je leert onderscheiden. Dit is een gezonde ontwikkeling. Kleuters houden ervan als de rollen binnen de groep duidelijk zijn en zij van elkaar weten wie bijvoorbeeld de leider is binnen het groepje, wie het mooiste kan tekenen en wie het verste kan springen, rennen of klimmen bijvoorbeeld.
Gedurende deze eerste schoolperiode ontdekken de kleuters ook dat ze zelf een jongetje of meisje zijn en wat er zoal van jongetjes en meisjes wordt verwacht in het leven. Jongens gaan zich meer identificeren met hun vader of met andere mannelijke rolmodellen in hun omgeving en meisjes met hun moeder of andere vrouwelijke rolmodellen. Spel gericht op het ontdekken van zichzelf en elkaar en van bepaalde rollenpatronen wordt favoriet. Denk aan doktertje spelen, spelen in de poppenhoek of het winkeltje, of met de hijskraan in de zandbak bijvoorbeeld. Aan het einde van kleuterperiode spelen jongens meer met jongens en meisjes meer met meisjes, want als je een kleuter bent van vijf, dan vind je dat dat zo hoort.

Een paar tips om deze fase van de sociaal emotionele ontwikkeling van uw kleuter te begeleiden:

· Kleuters hebben nog onvoldoende inzicht in hoe hun eigen gedrag en bepaald taalgebruik bij de ander overkomen. De ontwikkeling van het denkvermogen en het inlevingsvermogen maakt nog overuren.
Pas rond het vijfde levensjaar leert het kind makkelijker delen en samenwerken en begrijpen dat zijn acties, bijvoorbeeld iemand pijn doen, gevolgen kunnen hebben voor anderen. Corrigeer consequent maar mild en vertel je kindje hoe het werkt. Hoe hou je rekening met een ander kindje tijdens het spelen of met iemands gevoel of verwachtingen tijdens het spelen. Maak tijd om dit rustig aan je kindje uit te leggen.

· Kinderen kopiëren vaak gedrag van een ander kindje dat hen opvalt of aanspreekt. Laat dit maar gewoon bestaan en gebeuren, het is normaal gedrag. Kom pas in actie als er ongepast of ongewenst gedrag optreedt. Praat met je kind en leg respectvol uit wat kan en niet kan en waarom dat zo is.

· Geef je kind veel ruimte om met andere kinderen te spelen en zelf een ruzie op te lossen. Bied pas bemiddeling aan als het niet anders kan. En laat kinderen zelf woorden geven aan het wederzijdse gedrag. Ga samen met alle partijen op zoek naar een oplossing die door alle partijen kan worden geaccepteerd. Kies dus geen partij. Als geen enkele oplossing werkt en de sfeer blijft slecht, beëindig dan de speelafspraak. Maak een nieuwe speelafspraak en spreek af dat de kinderen dan een nieuw begin kunnen maken.

· Speel regelmatig een gezelschapsspelletje met je kind. Zo leert je kleuter om zich spelenderwijs te houden aan regels en kan hij omgaan met winnen en verliezen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wist je dat... Het spelen met vriendjes en vriendinnetjes steeds belangrijker wordt voor de identiteitsontwikkeling? En dan breekt de dag aan dat je kleuter naar school gaat. Ineens gaat er een hele nieuwe wereld open en krijgt je kindje te maken met nieuwe schoolregels en met vriendjes en vriendinnetjes.

# data[].attributes.body
De definitie van sociaal-emotionele ontwikkeling is: omgaan met jezelf en de ander.