# data[].attributes.body
Trần Thảo Nguyên

# data[].attributes.body
“Ai mua trăng tôi bán trăng cho
Trăng nằm yên trên cành liễu đợi chờ.”
Ai đã từng sinh ra và lớn lên trên cõi đời này mà không biết đến “lời rao trăng” nổi tiếng ấy của một nhà thơ rất nổi tiếng trong những năm ba mươi của thế kỷ XX. Vâng! Đó chính là Hàn Mặc Tử - một tên tuổi mãi mãi in đậm trong lòng độc giả. Ông là một “hồn thơ mãnh liệt nhưng luôn quằn quại, đau đớn, dường như có một cuộc vật lộn và giằng xé dữ dội giữa linh hồn và xác thịt.” Tuy vậy, bên những dòng thơ điên loạn ấy vẫn có những vần thơ trong trẻo đến lạ thường, “ Đây thôn Vĩ Dạ” trích trong tập “Thơ điên” là một bài thơ như thế. Thầy Chu Văn Sơn từng nhận định rằng “ Đọc thơ Hàn Mặc Tử dễ nhận thấy “ngoài kia” và “trong này” là hai thế giới hoàn toàn tương phản”. Thơ Hàn là sự đan xen giữa ánh sáng và bóng tối, giữa hiện thực và hư ảo và khổ đầu của bài thơ “Đây thôn vĩ dạ” đã thể hiện rõ nét một thế giới hư ảo, một thế giới ngoài kia với đủ đầy ánh sáng mà thi nhân hằng mong muốn.
“ Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền”
Không giống với các bài thơ khác, mở đầu bài thơ lại không phải là một câu miêu tả hay câu cảm thán, mà là một câu hỏi tu từ ” Sao anh không về chơi thôn Vĩ?”. Một câu hỏi đã lạ lại không có người trả lời khiến mạch cảm xúc của bài thơ trở nên bâng khuâng khó tả. Tuy không ở gần, không được một lần về thăm Vĩ Dạ, nhưng bằng với nỗi nhớ da diết đã đưa Hàn Mặc Tử về với quê hương. Phải chăng cái hay của ý thơ ở đây chính là cái sự không rõ ràng, không thể phân định ấy? Câu thơ vừa như một câu hỏi, lại vừa như một lời trách móc. Vừa là một lời trách cứ nhẹ nhàng nhưng cũng lại là một lời mời ý nhị,  e ấp của bóng hồng xứ Huế. Tiếp đến ba câu thơ sau tác giả miêu tả lại khung cảnh Vĩ Dạ mộng mơ, huyền ảo với đầy đủ hình ảnh, ánh sáng, niềm vui,...” Nắng mới lên” là nắng sớm bình minh, cảnh được nhìn từ xa với bao trìu mến, vẫy gọi. Hàng cau cao vút, thẳng tắp là hình ảnh thân thuộc của Vĩ Dạ, ở đây, hầu như vườn nhà nào cũng có một,hai hàng cau thẳng tắp, vút cao lên như đón chào khách từ xa, như trầm mặc trong sương sớm, lắng nghe chuông chùa Thiên mụ, và tấm ảnh bình minh rạng ngời. Không trực tiếp về Vĩ Dạ, nhưng với nỗi niềm nhớ Vĩ Dạ tha thiết khiến tác giả có thể tưởng tượng ra cảnh chính mình đang đặt bước chân về với một thời quá khứ dĩ vãng. Mỗi câu thơ như dẫn ra một vẻ đẹp của nơi đây, không những thế, ngôn từ dùng để miêu tả khung cảnh, không chỉ đẹp mà còn có tính gợi. Mọi thứ như đều hòa hợp và ánh lên một vẻ đẹp thanh tú, thuần khiết. Hình ảnh hàng cau gợi ra những vẻ đẹp thanh thoát, cao vút và vương lên đón nắng sớm mai. Len lõi vào đó là những tia nắng bình minh vừa rực rỡ lại vừa dịu dàng, như trải lên cho Vĩ Dạ một vẻ đẹp thân thiện và đầy sự mời mọc. Nắng ở đây càng trở nên đẹp hơn, kỳ lạ hơn khi tác giả khoác  cho nó với ngôn từ “nắng mới lên” thật tinh khiết mà cũng thật trong trẻo không một chút gợn của một ngày dài đã qua. Tác giả như dẫn dắt người đọc đi sâu hơn vào khung cảnh của thôn Vĩ, và với biện pháp so sánh, những vườn tược nơi đây đã trở thành những thứ mà dưới con mắt của một người nghệ sĩ được hóa thành chốn hữu tình: “Vườn ai mướt quá xanh như ngọc” như một lời trầm trồ, ngạc nhiên thốt lên trước vẻ đẹp lộng lẫy của cỏ cây, hoa trái. “Vườn ai” không xác định, một chút ngỡ ngàng bâng khuâng. Đích thị là vườn  xuân của cô gái, của nhà em, của lòng em, vẫn là cảnh cũ người xưa, nhưng đã lâu chưa về chơi nên ngỡ ngàng mới thốt lên như vậy. Nhịp thơ uyển chuyển kết hợp với từ ngữ mang tính tượng hình cao, cảnh vật nơi đây như càng thêm huyền bí, đẹp đẽ vừa có màu của nắng mới lên, vừa có màu xanh mướt của những khu vườn, mọi thứ đều tươi mới, đầy nhựa sống. Lá xanh mỡ màng ước đẫm  sương đêm, láng mướt lên, ánh ngời  lên dưới nắng hồng bình minh màu xanh ngọc bích. Hai tiếng “mướt quá” và hình ảnh so sánh “xanh như ngọc” là những nét vẽ thần tình đã tô đậm cái hồn của cây lá trong “vườn ai”. Tất cả đều tưng bừng, rạo rực, đầy sức sống. Chỉ có vườn xuân mới có màu xanh mướt mỡ màng như ngọc vậy.  Và câu thơ cuối cùng:” Lá trúc che ngang mặt chữ điền”  gây ra nhiều tranh cãi, khuôn mặt vuông chữ điền thấp thoáng ẩn hiện sau cành lá trúc kia là một chàng trai hay là một cô gái. Phải chăng đó là hình ảnh của người thiếu nữ mời tác giả về chơi thôn Vĩ hay đó cũng có thể là chính tác giả với nỗi niềm khát khao hy vọng có thể hoà nhập trở lại với một thế giới hư ảo đẹp đẽ ngoài kia, tràn đầy nhựa sống nhưng vì nỗi mặc cảm thận phận của mình nên ông chỉ đành ngậm ngùi lui bước, âm thầm đứng lặng nhìn thế giới ấy, nép sau lá trúc một cách ngượng ngùng. Dù hiểu theo cách nào thì ở đây cũng thể hiện lên được sự gắn bó giữa người và cảnh vật. Qua đó, khổ thơ trên đã khắc họa rõ nét về một thế giới hiện thực huyền ảo, đầy mộng mơ của tác giả.

Trần Ngọc Bảo Trân

# data[].attributes.body
Dạ hình thứ 2