# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Skip to content

Welkom

In Zo kan het ook plaatsen vakdidactici en onderzoekers theoretisch en empirisch onderbouwde lesideeën.
De kwestie biedt een open podium aan iedereen die een kwestie binnen het schoolvak Nederlands wil delen.
Voor het Handboek schrijven experts wetenschappelijk onderbouwde bijdragen over vakinhoud en vakdidactiek.

Vakinhoudelijke kennis

Literatuur

Taalbeheersing

Taal en denken

Taal(gebruiks)- beschouwing

Kennis van taal

Didactische concepten

Instructieprincipes

Leeractiviteiten

Grondslagen

Samenwerkend leren

Feedback en beoordelen

Publicaties

Beproefde Lessen Nederlands

Publicatiereeks WODN van Levende Talen Nederlands

Begijpend lezen op nieuwe leest: Na Pisa de lente

Examenbesprekingen LTN

Publicatiereeksen

Begrijpend lezen op nieuwe leest: Na Pisa de lente

# data[].attributes.attachment_link.description
Op didactieknederlands.nl plaatsen vakdidactici en onderzoekers theoretisch en empirisch onderbouwde lesideeën in de etalage. Ook bieden we een podium discussies over kwesties binnen het schoolvak Nederlands.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tekst Gerdineke van Silfhout
Gepubliceerd op 26-05-2020

Gerdineke van Silfhout - Het ideale examen bestaat niet. Het gaat er de komende tijd vooral om in dialoog te gaan over de inhoud van de examenprogramma's en de mogelijkheden om dat te examineren. En daarbij recht te doen aan alle leerlingen op vmbo, havo en vwo.

Afgelopen twee jaar heb ik met leraren, schoolleiders, lerarenopleiders, experts en wetenschappers meegewerkt aan de voorstellen voor Nederlands van Curriculum.nu. Voor primair én voortgezet onderwijs ontwikkelden we een visie op en zeven grote opdrachten (essenties) van het leergebied Nederlands. Voor de bovenbouw vmbo, havo en vwo gaven we een aantal aanbevelingen mee. Daarbij dachten we na over de kern van het leergebied voor alle leerlingen maar ook over sectorspecifieke accenten: in hoeverre zijn de gewenste talige en culturele kennis, vaardigheden en ervaringen van leerlingen gelijk en waar verschillen ze als het gaat om vmbo, havo en vwo?

In deze bijdrage wil ik het - voor ik het ga hebben over het (centrale) examen Nederlands -eerst en vooral hebben over een aantal vraagstukken en kwesties bij de huidige examenprogramma's Nederlands. En daarna beschouw ik het examen als geheel, centraal én schoolgebonden, en tot slot het centrale examen. In mijn achterhoofd neem ik daarbij de zeven grote opdrachten van Curriculum.nu mee.

Vragen bij de huidige examenprogramma's

Kijkend naar de examenprogramma's van vmbo-bb/kb/gt, havo en vwo dan valt me op dat er keuzes zijn gemaakt en worden accenten gelegd die verschillen. Het valt me op dat ze niet altijd direct verklaarbaar zijn (of het moet het feit zijn dat afzonderlijke commissies de programma's hebben opgesteld). Ik bespreek een paar opvallende punten.
Is kijk- en luistervaardigheid relevant voor alle leerlingen?
Als het gaat om de taalvaardigheden in het examenprogramma's vmbo, zie ik het domein K4 Luister- en kijkvaardigheid, een domein dat in de examenprogramma's havo en vwo ontbreekt. Dit is verrassend, omdat het referentiekader taal is meegenomen bij de vaststelling van de examenprogramma's en dit domein wel is uitwerkt op niveau 3F (havo) en 4F (vwo). Is luister- en kijkvaardigheid voor vmbo'ers belangrijker dan voor havisten en vwo'ers? Daarvoor zijn geen aanwijzingen. Zo blijken behoorlijk wat studenten in het hoger onderwijs een inactieve luisterhouding te hebben en is aantekeningen maken tijdens colleges voor veel studenten geen vanzelfsprekendheid (zie o.a. Bonset, 2010a; 2010b).
Waarom die nadruk op betogen?
Een ander verschil zie ik in het havo/vwo-programma waar zowel bij Domein A Leesvaardigheid als bij Domein D Argumentatieve vaardigheden erg de nadruk ligt op de argumentatieve functie van taal en het betogen als taalhandeling. Dat is mijn inziens een beperkte insteek, er zijn immers meer relevante functies van taal die ik in de vmbo-examenprogramma's en uitwerkingen in de syllabi meer terug zie. Duik ik in wat ouder werk van onder andere Britton e.a. (1975) en Rijlaarsdam (1989) dan worden naast de argumentatieve functie van taal ook de rapporterende, beschouwende, directieve/instruerende en expressieve functie onderscheiden.

De balans tussen deze verschillende functies van taal ontbreekt met name in het havo/vwo-programma. Voor mij is een belangrijke vraag of je in het onderwijs zoveel nadruk moet willen leggen op het beïnvloeden van de lezer en op positie en stelling leren nemen, zoals in het huidige programma. Er mag mijn inziens juist in deze tijd meer accent komen te liggen op het beschouwen, het objectief delen van zienswijzen en redeneringen en het ontdekken en vaststellen van verschillende perspectieven. Dat is voor de aansluiting met het vervolgonderwijs ook van belang. Denk bijvoorbeeld aan de vele essays die studenten in het hoger onderwijs schrijven bij welke studierichting dan ook, waarbij taalhandelingen als beschrijven, plannen, redeneren, uiteenzetten, verklaren, samenvatten, reflecteren en voorspellen centraal staan.

Ook de expressieve functie van taal zou wat mij betreft veel nadrukkelijker een plek horen te krijgen in de examenprogramma's, waarbij het gaat om het uitdrukken van eigen emoties, belevenissen én die van anderen in verhalen.

Het kan daarbij dan het een logische keuze zijn om de directieve functie van taal in het vmbo, zeker in de beroepsgerichte sectoren, zwaarder aan te zetten. Dagelijks komen leerlingen op school, op hun stage en beroepsplek in aanraking met instructies, adviezen en voorschriften, zoals ook de beroepsgerichte examenprogramma's laten zien. Juist de verschillende functies van taal en bijbehorende taalhandelingen lenen zich goed voor bewuste keuzes en accenten in de verschillende examenprogramma's, ook gezien de doorstroom naar vervolgonderwijs.
Meer inhoud in het examenprogramma Nederlands?
Vanuit verschillende geledingen klinkt de roep om Nederlands meer inhoud te geven. Het zou meer een zaakvak mogen worden met eigen inhouden. Het gaat dan niet zozeer om de functionele of instrumentele kennis gekoppeld aan de taalvaardigheden, maar om de meer culturele kennis van taal. In de voorstellen van Curriculum.nu worden daarvoor concrete suggesties gedaan, zoals een grote opdracht rondom meertaligheid en cultuurbewustzijn. Interessante onderwerpen of thema's die daarbij tot examenstof kunnen worden uitgewerkt, zijn (kinder)taalverwerving, meertaligheid & diversiteit, taalverandering, taal & identiteit. En zo kun je ook onderwerpen of thema's uitwerken die betrekking hebben op de macht van taal (effect van taal op de ontvanger), de kracht van taal (framing) en taal & humor (bewust doorbreken van taalnormen). Ook hier - is mijn gedachte - kun je heel goed sectorspecifieke inkleuring geven: het ene onderwerp of thema wel voor leerlingen op het vmbo en niet op het vwo uitwerken óf juist kiezen voor dezelfde onderwerpen maar andere inhoudelijke accenten en verdieping.

Wat dat betreft vallen mij die examenprogramma's bij de gamma en bèta op, waar gekozen wordt voor het uitwerken van keuzedomeinen. Niet alle domeinen van het examenprogramma zijn voor alle leerlingen verplicht. Zo mogen de school en/of de leerling bij natuurkunde op de havo twee uit vier (sub)domeinen kiezen. Het werken met keuzedomeinen biedt zo mogelijkheden om keuzes te maken die passen bij de context van de school en die aansluiten op de accenten die vaksectie en leerlingen willen leggen vanuit visie op vak, interesse op inhoud en toekomstperspectieven van de leerling. Interessant is om hierbij van de vmbo-beroepsgerichte vakken te leren. Daar bestaat de helft van het curriculum uit keuzeprofielvakken die mede ontwikkeld worden door vo-scholen, samen met mbo-instellingen, het bedrijfsleven, experts en toetsmakers.

Het ideale examen bestaat (nog) niet

Duidelijk is dat ik een aanpassing van de examenprogramma's wenselijk vind. Dat heeft ook gevolgen voor het examen. Als ik dan nog inzoom op het examen zelf, dan is in het licht van bovenstaande het ook interessant om met elkaar na te gaan wat we centraal willen examineren én wat in het schoolexamen. Ook is het interessant na te gaan wat centraal examineren eigenlijk is. We denken in de context van avo-vakken op havo en vwo vaak aan één centraal examen, dat op één moment voor alle leerlingen, schriftelijk afgenomen wordt. Maar niet voor niets heten de examens bij vmbo-beroepsgericht CSPE's: centraal schriftelijke en praktische examens. Voor de productieve taalvaardigheden én voor de uitwerking van kennisdomeinen zou het heel interessant zijn te onderzoeken in hoeverre andere vormen dan alleen schriftelijke toetsing centraal mogelijk zijn voor het leergebied Nederlands. En daarbij niet alleen te kijken naar wat in het voortgezet onderwijs al wordt gedaan, maar ook in het vervolgonderwijs en in de beroepspraktijk. Ook internationaal zijn aantrekkelijk voorbeelden van deze vorm van examinering aan te geven.

Ten slotte, als ik het huidige centrale examen Nederlands bekijk zie ik nog een verschil tussen vmbo enerzijds en havo/vwo anderzijds. Bij vmbo betreft het centraal examen de domeinen kijk-/luisteren, lezen en schrijven en bij havo/vwo lezen (en argumentatieve vaardigheden). Vragen die bij mij dan opkomen, zijn: kiezen we voor meer domeinen in het centrale examen en gelijke weging met het schoolexamen? Of houden we vast aan het centraal toetsen van één domein en voeren we de discussie over de weging van CE en SE? Kiezen we voor meer open taken die recht doen aan de complexiteit van taal en het leren van een taal, maar die meer interpretatieruimte geven bij de beoordeling ervan? Of houden we het bij taken waar maar één antwoord (en soms enkele alternatieven) goed is?

En stel: we vinden leesvaardigheid een domein dat hoe dan ook in het centrale examen met substantiële weging thuishoort. Laten we ons dan inspireren door en leren van voorbeelden die laten zien hoe je leesvaardigheid ook zou kunnen examineren. Dan denk ik aan raamwerken van PIRLS (2016) en PISA (2019), waarin wordt begonnen met brede definities van lezen, die vervolgens ook breed worden geoperationaliseerd. Een ontwikkeling die we ook zien in landen waar curricula recent zijn herzien, zoals British Columbia, Nieuw-Zeeland, Australië, maar ook Amerika en Engeland. Waar lezen altijd het lezen van fictie én informatieve teksten omvat. Waar evaluatie en reflectie op inhoud én vorm van de tekst een substantieel onderdeel zijn (zonder maar 1 goed antwoord vooraf opgesteld). Waar leerlingen enkele keuzes hebben welke teksten met taken ze maken op basis van interesse en voorkennis. Waar gekozen wordt voor het lezen van meerdere teksten vanuit een vooraf gegeven lezersdoel (je leest de teksten om straks je klasgenoten X uit te leggen en instructie Y te geven). Waar rekening wordt gehouden met de mate van voorkennis en de thema's geruime tijd voor de centrale toets bekend zijn, zodat de taalvaardigheid en niet in een groot deel voorkennis wordt meegenomen. Wist je trouwens dat de moeilijkste vraag die je aan een tekst kunt stellen als je weinig voorkennis hebt van een abstract onderwerp, de vraag is: Wat is de hoofdgedachte van de tekst (Hirsch, 2019).

Het ideale examen bestaat niet. Niet in Nederland, nergens denk ik. Het gaat er mijn inziens de komende tijd vooral om in dialoog te gaan over de inhoud van de examenprogramma's en de mogelijkheden om dat te examineren. En daarbij recht te doen aan alle leerlingen op vmbo, havo en vwo. Zodat zij uiting kunnen geven aan eigen gevoelens, opvattingen en gebeurtenissen en die van anderen te interpreteren en te wegen. Zodat zij kunnen functioneren in een geletterde en gedigitaliseerde samenleving. En zodat zij in vervolgstudie - bij welke opleiding dan ook - en beroep, voldoende talige en culturele bagage hebben.

Deze column verscheen eerder hier.
Bronnen
Britton, J., Burgess, T., Martin, N., Mcleod, A. & Rosen, H. (1975). The development of writing activities. Londen: Macmillan.

Bonset, H. (2010a). Nederlands in het voortgezet en hoger onderwijs: Hoe sluit dat aan? Deel 1.

Levende Talen Magazine, 97(3), 16-20.

Bonset, H. (2010b). Nederlands in het voortgezet en hoger onderwijs: Hoe sluit dat aan? Deel 2.

Levende Talen Magazine, 97(4), 4-8.

Hirsch, E. D. (2019). Why knowledge matters: Rescuing our children from failed educational theories. Harvard Education Press.

Rijlaarsdam, G. (1989). Basisvorming: Nederlands. Leiden: Stenfert Kroese/Martinus Nijhoff.
https://www.neerlandistiek.nl/2020/05/van-silfhout-zullen-we-eerst-naar-het-totale-eindexamenprogramma-kijken/

# data[].attributes.attachment_link.title
Bezinnen op het ideale eindexamen Nederlands

# data[].attributes.attachment_link.description
Blog | Bezinnen op het ideale eindexamen Nederlands

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het examen Nederlands toetst Citowetenschap en heeft niets te maken met taalvaardigheid. De schoonheid van taal is verbannen, betoogt Kees Verstappen, eindexamenkandidaat aan het Praedinius Gymnasium te Groningen.

Verdwaald in een oerwoud van signaalwoorden, alineaverbanden en argumentatiestructuren worstelden wij, laatstejaars in het voortgezet onderwijs, ons deze week door het eindexamen Nederlands. Wie ook maar even rondneust in de wereld van de examenmakers van het Cito, treedt onvermijdelijk binnen in een alternatieve realiteit. Geen tekstschrijver vult argumentatieschema's in of denkt na over 'kernwoorden'. Waarom leven de examenmakers dan in deze buitenaardse wereld?

Ooit is bedacht dat taal een exacte wetenschap moest worden. Dat heeft verschillende oorzaken, zoals de populariteit van exacte vakken tegenover het 'pretpakket' Cultuur&Maatschappij in het voortgezet onderwijs. Daarnaast is er de dwangmatige voorliefde voor objectief toetsen, samen met het idee dat het toetsen van geschreven werk - het oeroude opstel - niet objectief zou zijn.

De Citomagistraten schaften de schoonheid af

Taal bestaat echter juist bij gratie van subjectiviteit, dubbelzinnigheid en stilistische vrijheid. Daaraan dankt zij haar schoonheid. Maar de Citomagistraten schaften die schoonheid af, en schiepen een nieuwe 'wetenschap' op basis van 'signaalwoorden' en 'verwijzingsrelaties'.

Wie nu het examen Nederlands haalt, laat slechts zien teksten te kunnen analyseren op de manier die het Cito voorschrijft. Maar die manier wordt buiten de examenwereld nergens gebruikt. Dan is het examen simpelweg niet representatief voor de daadwerkelijke taalvaardigheid.

Hoe moet het dan wél? We moeten af van de objectiveringsdrang van het Cito. Het is juist de grote kracht van de taal dat zij niet eenduidig of exact is. Die kunnen we echter alleen gebruiken door taal in haar waarde te laten, en niet in het keurslijf van de bètavakken te persen.

Literatuur en een leuk essaytje

Zet leerlingen weer aan het lezen! Als je alle boeken die je moet lezen voor een volledig alfapakket optelt en deelt door zes jaar en veertig schoolweken moet een vwo'er tien magere paginaatjes per schooldag lezen. Voor alle vakken samen. En dan ga ik ervan uit dat de leerling een boek met de lengte van Tirza leest, en niet van Kaas.

Haal verder al dat malle huiswerk dat bedoeld is als voorbereiding op dit examen door de shredder. Onderwijs in plaats daarvan literatuur en schrijfvaardigheid. Laat ons wat vaker een leuk essaytje schrijven. Bespreek in de klas een paar goede romans. Dat is veel zinniger voor je taalvaardigheid.

Kortom: het is tijd voor onderwijs dat aanstuurt op de inhoud van het vak, in plaats van Citobureaucratie. Dat het huidige examen geen taalvaardigheid toetst, is overduidelijk. Schaf het af, en onderwijs Nederlands als taal, niet als citowetenschap. W.F. Hermans had het ook nooit over 'verwijzingsrelaties'.

Lees ook:

Voorkom leeshaat, geef Nederlands anders

Door de nadruk op begrijpend lezen zijn Nederlanders kampioen leeshaat geworden. De les Nederlands kan zoveel leuker, zegt Marjolein Kool, taaladviseur op ROC Mondriaan.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het eindexamen Nederlands lijkt uit een buitenaardse wereld te komen

# data[].attributes.attachment_link.description
Het examen Nederlands toetst Citowetenschap en heeft niets te maken met taalvaardigheid. De schoonheid van taal is verbannen, betoogt Kees Verstappen, eindexamenkandidaat aan het Praedinius Gymnasium te Groningen. Verdwaald in een oerwoud van signaalwoorden, alineaverbanden en argumentatiestructuren worstelden wij, laatstejaars in het voortgezet onderwijs, ons deze week door het eindexamen Nederlands.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze zin prikkelt je fantasie en maakt je nieuwsgierig naar de volgende. Voor je het weet heb je het boek van deze schrijver uit en heb je allerlei nieuwe dingen ontdekt over de wereld en jezelf. Toch is de leesmotivatie van kinderen bijna nergens zo laag als in Nederland.

# data[].attributes.body
Onderzoek Qrius i.o.v. Stichting Lezen

# data[].attributes.body
Rapport van de SLO

# data[].attributes.body
Adriaan van Dis en Özcan Akyol bij Op1 (30 september 2020) over de kracht van een boek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schrijvers Adriaan van Dis en Özcan Akyol over de Nederlandse taal en de magie van het boek gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Nederlandse jongeren lezen nauwelijks nog boeken. Maar de Nederlandse taal heeft ten onrechte een slecht imago vinden schrijvers Adriaan van Dis en Özcan Akyol. Wat is de magie van het boek en hoe kunnen we die weer overbrengen op jongeren? Dat vertellen de schrijvers bij Op1.

# data[].attributes.headline
Begrijpend lezen hoeft niet leuk te zijn

# data[].attributes.subject
Begrijpend lezen hoeft niet leuk te zijn

# data[].attributes.body
Sezgin Cihangir in NRC over begrijpend lezen.

# data[].attributes.attachment_link.title
NRC - 201002 -  Sezgin Cihangir - Begrijpend lezen hoeft helemaal niet leuk te zijn

# data[].attributes.body
Tommy Wieringa in NRC over het fundamentele van lezen.

# data[].attributes.body
Tommy Wieringa in NRC over de afkalving van het leesonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
NRC - 200822 - Tommy Wieringa - Een kwartje voor je gedachten, Slob

# data[].attributes.body
Stine Jensen in NRC

# data[].attributes.attachment_link.title
NRC-200815 - Stine Jensen - Een echt leesoffensief zet niet in op 'leuk'

# data[].attributes.body
Kritische blog van Michelle van Dijk (docent Nederlands) met veel verwijzingen naar eerder onderzoek naar lezen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(Opnieuw) over leesvaardigheid en het lerarentekort:
Stuur ons niet de afgrond in!

Als een puber die tijdens de scholensluiting bij een les online 'aanwezig' is, maar camera en microfoon uitzet en terug in bed duikt, zo behandelt minister Slob het voortgezet onderwijs nu. Net als de tiener hoopt hij misschien op een soepele beoordeling wegens corona. Maar we kunnen niet soepel zijn: hij deed en doet niets aan het lerarentekort in het voortgezet onderwijs. In reactie op de schrikbarende cijfers van laaggeletterdheid gebruikt hij die cijfers om een door leraren ongewenst curriculum door te duwen, maar hij reserveert geen cent om meer leraren te trekken naar de plekken waar ze het hardst nodig zijn. Tijd voor een wake-upcall.

Wanneer er in de Tweede Kamer wordt gesproken over het lerarentekort, gaat het over het basisonderwijs. Daar is het erg zichtbaar en voelbaar wanneer hele klassen naar huis worden gestuurd - en er is (een beetje) geld naar de grote steden gegaan om dit aan te pakken. De meeste leerkrachten op de basisschool zijn wel bevoegd: 1,3% is niet bevoegd en 0,1% nog in opleiding. Maar het tekort in het voortgezet onderwijs is groter in aantallen vacatures, in de relatieve druk in de tekortvakken, en in het probleem van de bevoegdheid: landelijk wordt 12,5% van de lessen niet bevoegd gegeven in het voortgezet onderwijs, in het vmbo is dit 16% (de cijfers zijn van de IPTO-metingen 2018, zie hier bijlage 5). We weten dan ook nog eens dat er grote verschillen zijn tussen regio's en scholen.

De jaarlijkse rapportage ' Staat van het Onderwijs' was er dit jaar duidelijk over: les hebben van onbevoegde docenten heeft een negatief effect op de eindexamenresultaten. Toch is er in de afgelopen jaren helemaal niets gebeurd om dit probleem in het voortgezet onderwijs op te lossen; er was alleen een beetje incidenteel geld voor werkdrukverlaging, maar met incidenteel geld kun je geen aanpassingen doen in je lessentabel. Bijzonder genoeg wil men zelfs de bevoegdheden verbreden (een docent in vak A kan met een kleine aanvullende opleiding ook vak B geven), een mogelijkheid die de commissie-Zevenbergen verkent, terwijl dus duidelijk is dat minder bevoegdheid tot mindere resultaten leidt.

In het onderwijs is stilstand achteruitgang: dat bleek wel toen eind vorig jaar uit PISA-onderzoek bleek dat 24% van de 15-jarigen onvoldoende geletterd is om bijvoorbeeld een brief van de gemeente te begrijpen. Bovendien is de leesvaardigheid in Nederland veel harder achteruitgegaan dan in andere landen. Alle alarmbellen gaan wel af bij zulke cijfers: laaggeletterden leven ruim twee keer zo vaak onder de armoedegrens, zijn twee tot drie keer vaker langdurig arm, hebben een lager inkomen en banen met een lagere beroepsstatus dan niet-laaggeletterden, meldt de Stichting Lezen en Schrijven.

De Leescoalitie, bestaande uit diverse partijen uit onderwijs en cultuur (zonder lerarenvertegenwoordiging, nota bene) deed een oproep voor een actieplan en op dezelfde dag kwam Slobs antwoord, een kamerbrief. Actielijn 1 in de brief van de minister zet in op beter onderwijs: 'een betere structurele verankering van leesvaardigheid in het onderwijs'. Hoe wil de minister dit bereiken? 'Het nieuwe curriculum is de eerste en belangrijkste basis.' Hij doelt op het vermaledijde Curriculum.nu, waar leraren geen vertrouwen in hebben, doorgestart vanuit het bij Sander Dekker geflopte Onderwijs2032, een papieren erfenis die door Slob wordt doorgeduwd; hij gebruikt nu zelfs de cijfers van laaggeletterdheid als legitimering ervan. Verder moet het referentiekader geëvalueerd worden (een vernieuwing voor beter taalonderwijs die blijkbaar niets heeft opgeleverd, want al voor evaluatie is bedacht dat er nieuwe doelstellingen voor taal moeten komen) en komen er nieuwe eindexamens - oké, daar kijken leraren Nederlands wel al lang naar uit, maar dat eindexamen kan volgen uit de huidige eindtermen, die prima zijn - en leraren krijgen een 'handreiking om leerlingen op een aansprekende manier te onderwijzen'.

Is er op welke manier dan ook aangetoond dat het probleem 'm in het huidige programma zit? Of is dit gewoon de goedkoopste oplossing, een doekje voor het bloeden? Is het niet heel erg evident dat het kwalitatieve lerarentekort niet genegeerd had mogen worden, dat het verwoestend is voor een generatie jonge mensen? Welk curriculum of referentiekader of welke handreiking je ook bedenkt, je komt niet verder als je dit nog steeds moet uitvoeren in een beperkt aantal lesuren, met te weinig docenten en te veel onervaren, niet bevoegde docenten, begeleid door de wel bevoegde en ervaren, maar overwerkte collega's, in klassen van dertig leerlingen, met een lesrooster van 24 lesuur per week. Over dat laatste: in landen waar het goed gaat met (taal- en lees)onderwijs, zoals in Finland, is het maximum aantal lesuren per week voor de docent in alle vakken lager, maar voor moedertaalonderwijs het laagst: 18 lesuur per week. Met de stand van het huidige 'dashboard' rijden we de afgrond in, aan déze knoppen moet gedraaid worden: het aantal lesuren voor taalonderwijs, de klassengrootte en níets inleveren op kwaliteit en bevoegdheidseisen.

Bij elk onderwijsdebat van de afgelopen tijd wierp de minister van onderwijs wel een keer op dat scholen 'geen tijd hebben wegens corona' (voor een registratie van het lerarentekort, bijvoorbeeld) en elke beslissing schuift hij door tot na de verkiezingen. Dat zou te vergeven zijn als hij in de jaren daarvoor wel acties had ondernomen voor verbetering van het voortgezet onderwijs. En hij staat daar niet alleen in, het is een keuze van liberale kabinetten om het maar op z'n beloop te laten. Het kan niet langer zo.

Geef ons niet weer een nieuw programma: geef ons tijd, geef de leerlingen tijd om goed te leren lezen. Bedenk dat door de digitalisering en ontlezing veel meer leesuren op school gemaakt moeten worden die in de vrije tijd niet meer gemaakt worden. Kijk naar landen die succesvol zijn. Bedenk niet weer een nieuwe coalitie, taskforce of denktank om het lerarentekort te onderzoeken, terwijl het zo simpel is: investeer in kwaliteit, investeer in onderwijs, in taalonderwijs. Begin met het vmbo: geef ze kleinere klassen en meer taaluren door bevoegde docenten. Morrel niet aan de bevoegdheden en duw geen onderwijsvernieuwingen door die niet gesteund worden door leraren. Dat was immers een van de lessen uit de parlementaire enquête naar de Tweede Fase onder leiding van Dijsselbloem.

Word wakker, minister, voor het te laat is en de microfoon aangaat bij de volgende parlementaire enquête...

elke week een gedicht in klas 3 🙂

# data[].attributes.attachment_link.description
(Opnieuw) over leesvaardigheid en het lerarentekort:Stuur ons niet de afgrond in! Als een puber die tijdens de scholensluiting bij een les online 'aanwezig' is, maar camera en microfoon uitzet en terug in bed duikt, zo behandelt minister Slob het voortgezet onderwijs nu. Net als de tiener hoopt hij misschien op een soepele beoordeling wegens corona....

# data[].attributes.body
Kees Broekhof

# data[].attributes.body
Erik Meester & Martin Bootsma

# data[].attributes.body
Met een duidelijke oproep

# data[].attributes.body
In po, vo en mbo.

# data[].attributes.body
Roel van Steensel & Thoni Houteen

# data[].attributes.body
Joop van Gils, Niels Bakker & Jacqueline Evers-Vermeul

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stichting Lezen en SLO, nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, hebben de handen ineengeslagen om de belangrijkste informatie over leescompetentie en leesmotivatie op het vmbo op Lezeninhetvmbo.nl bijeen te brengen. Het uitgangspunt daarbij is dat vmbo-leerlingen plezier beleven aan lezen en uitgroeien tot competente lezers. Voor veel vmbo-leerlingen is dat geen vanzelfsprekendheid, terwijl het belang van goed lezen in onze geletterde samenleving evident is. Op de website wordt praktische aan-de-slag-informatie aangeboden gekoppeld aan recent lees- en taalonderzoek gericht op het vmbo.

# data[].attributes.attachment_link.description
Stichting Lezen en SLO, nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, hebben de handen ineengeslagen om de belangrijkste informatie over leescompetentie en leesmotivatie op het vmbo op Lezeninhetvmbo.nl bijeen te brengen. Het uitgangspunt daarbij is dat vmbo-leerlingen plezier beleven aan lezen en uitgroeien tot competente lezers.

# data[].attributes.body
Marieken Pronk & Bert de Vos

# data[].attributes.body
Suzanne Mol & Adriana Bus

# data[].attributes.body
Zondag met Lubach

# data[].attributes.attachment_link.title
Begrijpend lezen | Zondag met Lubach (S12)