# data[].attributes.body
Kleuters kiezen eigen spel, ruim aanbod in open bakken, mobiele grote bakken met speelgoed die van klas naar klas verhuizen. Hoekenfiches

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het nieuwe schooljaar staat voor de deur en sinds enkele weken zijn jullie al druk in de weer met het inrichten van jullie klasjes. Elk hoekje krijgt weer zijn (al dan niet vaste) plaats. Op onder andere de facebookpagina 'kleuteronderwijs met hart en ziel' krijg ik dagelijks mooi afgewerkte klasjes te zien. De nadruk ligt vaak op mooi! Met mooi en degelijk materiaal, alles netjes geschilderd en overzichtelijk geschikt. Af en toe lees ik er wel eens een opmerking bij van een opmerkzame kleuterleidster die aangeeft dat heel wat klassen zo 'vol' staan en nog weinig ruimte bieden aan de creatieve, ondernemende peuters en kleuters. Wie goed kijkt ziet ook vaak dezelfde hoeken steeds terugkomen: de poppenhoek (of huishoek, of poppenkamer, ....), de boekenhoek, de onthaalkring, een autohoekje, wel of niet in combinatie met de bouwhoek (constructiehoek), een knutselhoek en een spelletjes/puzzelhoek. De zandtafel (experimenteertafel) zie ik regelmatig ook opduiken, maar is al mooi afgesloten zodat de kleuters er niet te pas en te onpas op ontdekking kunnen gaan. Maar waar zitten die bewegingshoeken? OF rollebollehoek? Wanneer krijg ik eens een klas te zien waar ook natuurlijke materialen een vaste plek krijgen (stenen, takken, houten plakken en blokken, schelpen, ...). Heeft er al eens iemand gedacht aan een lege hoek? OF een afbraakhoek? Wist je trouwens dat 5 jarige kleuters het heel fijn vinden om hun klas mee in te richten, om mee inspraak te krijgen in de plaatsing van de hoeken en de afspraken.

Denk eens even met me mee. Waarom heb jij eigenlijk een poppenhoek in je klas? Of een boekenhoek? Welke doelen heb jij hier voor ogen? Welk spel wil je uitlokken? Heb je wel het materiaal aangeboden om dit soort spel uit te lokken? Wat is het basismateriaal dat je heb aangeboden? STA JE MET ANDERE WOORDEN NOG EVEN STIL BIJ DE HOEKEN VAN JE KLAS? Bij het basisaanbod waarmee jij heel wat ontwikkelingskansen wil uitlokken?

Een nieuw schooljaar staat voor de deur en binnen enkele dagen lopen er in dat mooi ingerichte klasje weer heel wat kleuters rond, op ontdekking, op zoek naar het spel dat ze leuk vinden, op zoek naar uitdaging, op zoek... Als leerkracht is het jouw uitdaging om in die eerste weken van het schooljaar samen met je kleuters op ontdekking te gaan, maar ook elkaar te leren kennen. Waar liggen de interesses van deze kleuters? Hun talenten? Wat doen ze met andere woorden graag? Hoe staat het met hun ontwikkeling? Neem de tijd om met hen mee te spelen, om hen te observeren, om hun welbevinden en betrokkenheid in kaart te brengen. Ga niet onmiddellijk aan de slag met een thema waarbij je weekplanning volgeboekt staat met allerlei activiteiten.

Jouw uitgangspunt moet zijn: 'een goed ingerichte klas, met ruimte voor initiatief voor de kleuters en een rijk aanbod (niet te veel, niet te weinig) waarmee ze zelfstandig aan de slag kunnen. Op die manier heb jij de tijd om je kleuters 'echt' te leren kennen. Neem hiervoor de tijd zolang het nodig is, dit kan 1 week, maar ook 2 weken of meer. In een rijk basismilieu moeten kleuters hoog betrokken aan het werk kunnen. Het extra aanbod aan materialen en activiteiten die je voorziet vanuit je observaties en vanuit je thema's worden dan een verrijking van dat basismilieu en geen uitgangspunt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het nieuwe schooljaar staat voor de deur en sinds enkele weken zijn jullie al druk in de weer met het inrichten van jullie klasjes. Elk hoekje krijgt weer zijn (al dan niet vaste) plaats. Op onder andere de facebookpagina 'kleuteronderwijs met hart en ziel' krijg ik dagelijks mooi afgewerkte klasjes te zien.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Basisontwikkeling is wat we noemen een 'spelgeoriënteerd curriculum'. Dat wil zeggen dat vrijwel alle activiteiten van jonge kinderen een spelkarakter hebben. Ze 'spelen' als het ware de wereld waarin ze leven; in die wereld zijn ze geïnteresseerd, en ze willen eraan meedoen, net als grote kinderen en volwassenen. Ze doen dat op een wijze die bij hun mogelijkheden past: door te spelen met voorwerpen, door rollen en situaties na te spelen.

Materialen in de onderbouw (terreinafbakening)

Leren binnen spelactiviteiten
Doordat kinderen in hun spelactiviteiten actief zijn en aan hun wereld deelnemen, leren ze veel. Ze breiden hun taalvaardigheden uit, worden sociaal vaardiger, leren de werkelijkheid op een schematische manier weer te geven, leren denken en handelen over ruimtelijke en wiskundige begrippen, leren met geschreven en gedrukte taal om te gaan.

Dit alles leren ze niet spontaan of uit zichzelf. Daarom ontwerpen leerkrachten activiteiten en thema's die veel mogelijkheden bieden voor ontwikkeling en leren. Ze betrekken de kinderen bij de concrete invulling daarvan en maken samen met hen plannen. Zo zorgen ze ervoor dat kinderen sterk betrokken zijn en dat de activiteiten betekenis hebben of krijgen. Bovendien begeleiden leerkrachten de activiteiten op een systematische manier zodat ze inderdaad veel leerervaringen kunnen opleveren.

Van spelactiviteit naar bewuste leeractiviteit
De activiteiten met een spelkarakter brengen nog iets belangrijks teweeg: kinderen raken steeds meer in de ban van echt handelen, zoals volwassenen dat doen. Net zo schrijven als je vader doet bijvoorbeeld. Ze willen dat ook graag leren en die behoefte geeft een overgang naar het bewuste leren, het willen leren om het leren zelf.

Onderzoeksactiviteiten komen nu meer in de aandacht. Daarin leren kinderen de vaardigheden verwerven die belangrijk zijn voor een steeds echtere deelname aan hun wereld én aan het vervolgonderwijs.

In die overgang verandert ook het aanbod van activiteiten en materialen. Eerst waren het de materialen die het spel tot ontwikkeling brachten en die daarbinnen een bijdrage leverden aan kennis en vaardigheden, ook op het gebied van lezen, schrijven en rekenen. Nu zijn het methodische materialen voor ontwikkeling van de leergebieden van de basisschool en de specifieke vaardigheden, zoals lezen en schrijven, rekenen-wiskunde, beeldende vorming, drama en wereldoriëntatie.

Selectie van en werken met materialen

Na de terreinafbakening kunnen we enkele algemene conclusies verbinden aan de betekenis van materialen in een spelgeoriënteerde praktijk.

Keuze van materialen

Het gaat om materialen die bijdragen aan spelontwikkeling, aan een brede ontwikkeling (zoals initiatieven nemen, onderzoeken, verkennen, plannen maken, overwinnen van problemen en zoeken naar creatieve oplossingen) en aan specifieke vaardigheden (motoriek, omgaan met technieken en gereedschappen, taalvaardigheden).

De materialen zijn nodig voor de diverse ontwikkelingsbevorderende kernactiviteiten: manipulerend spel, rollenspel, constructieve en beeldende activiteiten, gespreksactiviteiten, lees-schrijfactiviteiten, reken-wiskundeactiviteiten en onderzoeksactiviteiten.

De materialen vertonen verschillende kenmerken. Ze moeten echt en functioneel zijn, dus passen bij de handelingen en bedoelingen van de activiteiten. Kinderen moeten ze herkennen vanuit hun thuissituatie en er graag mee spelen of werken. Er zijn materialen nodig die breed inzetbaar zijn (voor meerder kernactiviteiten geschikt), zoals zand en water, ICT-materialen, spellen en speelleermaterialen, als ook materialen die speciaal geschikt zijn op een van de kernactiviteiten, zoals rollenspel en reken-wiskundeactiviteiten.

De materialen moeten actief leren van kinderen stimuleren en worden ook door kinderen zelf gezocht, bedacht of gemaakt.

De materialen lenen zich bij voorkeur voor samenwerking en samenspel, zodat interactie, communicatie en dus sociale contacten ontstaan. Zo leren kinderen van elkaar en met elkaar.

De materialen representeren voor een belangrijk deel de sociaal-culturele wereld en sluiten zoveel mogelijk aan bij het thema van de groep. Ze maken het mogelijk dat kinderen met materialen verhalen kunnen (na)spelen.

De materialen moeten aangepast zijn aan kenmerken van de groepen: peutergroepen, groepen 1-2, groepen 2, en 2-3, groepen 3 en 3-4. Dat wil zeggen dat ze bijdragen aan activiteiten die in de betreffende ontwikkelingsperioden de aandacht van kinderen hebben en ook nieuwe activiteiten en ontwikkelingsstadia uitlokken. Daarnaast bieden ze mogelijkheden om verschillende handelingsniveaus in te zetten (de kassa bevat behalve nepgeld ook verschillende kleuren papiertjes en gekleurde fiches).

© 2010 - 2016 Rosie86, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Gerelateerde artikelen

Pedagogisch klimaat in de klasAls leerkracht ben je continue bezig de sfeer in de klas in kaart te brengen en te verbeteren. Je zorgt ervoor dat de ki...

Wat is een LMS?Een veelgehoorde kreet in de wereld van digitaal leren is LMS, het Learning Management Systeem oftewel een elektronische...

Bronnen en referenties

Het materialenboek "Een rijke leeromgeving in de onderbouw"

# data[].attributes.attachment_link.description
Basisontwikkeling is wat we noemen een 'spelgeoriënteerd curriculum'. Dat wil zeggen dat vrijwel alle activiteiten van jonge kinderen een spelkarakter hebben. Ze 'spelen' als het ware de wereld waarin ze leven; in die wereld zijn ze geïnteresseerd, en ze willen eraan meedoen, net als grote kinderen en volwassenen.

# data[].attributes.headline
In de kleuterschool werkten wij vorig schooljaar intensief aan het rijk basismilieu.

# data[].attributes.subject
In de kleuterschool werkten wij vorig schooljaar intensief aan het rijk basismilieu.

# data[].attributes.body
De kleuterjuf in jullie groep mag dit even toelichten. Kijk zeker eens rond in deze mooie , ruime klas.