# data[].attributes.body
In dit dossier nemen we je mee in de wereld van impact meten en managen. De diverse artikelen, interviews en leestips bieden informatie en inspiratie om je kennis te verdiepen en praktische instrumenten om zelf mee aan de slag te gaan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Artikelen, interviews en leestips over impactmeting en instrumenten om zelf mee aan de slag te gaan.

# data[].attributes.body
In diverse monitoren worden gegevens uit de bibliotheeksector zelf opgehaald. Deze zijn goed te gebruiken om te kijken hoe een bibliotheek scoort. Ook ten opzichte van vergelijkbare bibliotheken qua omvang of in de regio.

Verschillende dashboards zijn te gebruiken:

Dashboard Voorschoolse educatie in de bibliotheek | Bnetwerk (bibliotheeknetwerk.nl)

Dashboard basisvaardigheden voor volwassenen | Bnetwerk (bibliotheeknetwerk.nl)

Dashboard bibliotheekleden | Bnetwerk (bibliotheeknetwerk.nl)

Dashboard Foreign Languages Collection | Bnetwerk (bibliotheeknetwerk.nl)

Dashboard Impactmonitor 2019-2022 | Bnetwerk (bibliotheeknetwerk.nl)

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek hoe openbare bibliotheken hun maatschappelijke rol vervullen en welke impact dit heeft op onze samenleving. Bibliotheekinzicht biedt je hiervoor onderzoeksgegevens, kennis en instrumenten. Om deze informatie te verzamelen werkt de afdeling Onderzoek van de KB samen met het bibliotheeknetwerk en externe partners. De verzamelde inzichten helpen bibliotheken bij het vormgeven, evalueren en verantwoorden van beleid.

# data[].attributes.headline
Wegwijzer gezinsaanpak - een procesmatige aanpak voor bibliotheken

# data[].attributes.subject
Wegwijzer gezinsaanpak - een procesmatige aanpak voor bibliotheken

# data[].attributes.body
Met de Wegwijzer hebben bibliotheken een tool in handen om de gezinsaanpak op strategisch, tactisch en uitvoerend niveau aan te pakken en te borgen in de organisatie. De Wegwijzer geeft houvast in het proces van de bibliotheek bij het werken met de gezinsaanpak.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gemeente Bergen: “Deelname aan Gezinsaanpak startsein voor alles wat nog komt” | Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Aan de slag met de gezinsaanpak? Deze subsidies zijn beschikbaar.

# data[].attributes.headline
Webinar gezinsaanpak Beter Thuis in Taal 

# data[].attributes.subject
Webinar gezinsaanpak Beter Thuis in Taal 

# data[].attributes.body
Rijnbrink organiseerde drie inhoudelijke webinars over de Gezinsaanpak. Eén met prof. dr. Roel van Steensel over onderzoek naar de effectiviteit van ouder-kindprogramma’s. En één met dr. Martine van der Pluijm over haar onderzoek en aanpak ‘Thuis in Taal’ dat gaat over het aangaan van partnerschapsrelaties met laagopgeleide ouders ter ondersteuning van de taalontwikkeling van hun jonge kinderen. De laatste ging over het herwaarderen van meertaligheid en het belang van een meertalige leescultuur thuis, in de kinderopvang en op school, met Lidy Peters als spreker (helaas niet langer beschikbaar).

# data[].attributes.attachment_link.title
WEBINAR Gezinsaanpak Beter Thuis in Taal

# data[].attributes.attachment_link.description
Listen to De Taalkloof on Spotify. In Nederland zijn zo'n 2,5 miljoen mensen laaggeletterd. Meer dan de helft van die mensen is opgevoed met Nederlands als voertaal. Op dit moment dreigt 1 op de 3 kinderen van 15 jaar laaggeletterd van school af te komen. Lezen wordt steeds minder populair.

# data[].attributes.attachment_caption
Praatplaat De Bibliotheek - voor jou en je gezin

# data[].attributes.headline
Aanpasbare praatplaat "De Bibliotheek - voor jou en je gezin"

# data[].attributes.subject
Aanpasbare praatplaat "De Bibliotheek - voor jou en je gezin"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Om mee te kunnen doen in onze samenleving, is het belangrijk om taalvaardig te zijn. Zonder voldoende vaardigheden kan iemand in de problemen komen, bijvoorbeeld met werk of gezondheid. De basis van taalvaardigheid wordt gelegd in de vroege kindertijd. Ouders spelen een cruciale rol bij de taalontwikkeling van hun kinderen, maar het lukt niet alle ouders om thuis die taalontwikkeling op een positieve manier te stimuleren. De gezinsaanpak richt zich daarom op het ondersteunen van gezinnen wanneer ouders moeite hebben een taalrijke thuisomgeving te bieden.

Een lokale netwerksamenwerking, aangestuurd door de gemeente, is de beste manier om gezinnen te bereiken. Op deze site vind je de verschillende stappen die nodig zijn om te komen tot een succesvolle gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid. Daarnaast vind je in de bouwstenen instrumenten die je kunnen helpen bij het nemen van de stappen.

Wil je meer weten over de gezinsaanpak en over wat het project Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid inhoudt? Ben je benieuwd voor en door wie deze site is gemaakt? Lees verder op de pagina Over het project.

Let op: het stappenplan en de bijbehorende bouwstenen zijn nog in ontwikkeling.

Het project Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid wordt in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap uitgevoerd door Stichting Lezen, Stichting Lezen en Schrijven en de Koninklijke Bibliotheek.

# data[].attributes.attachment_link.description
Om mee te kunnen doen in onze samenleving, is het belangrijk om taalvaardig te zijn. Zonder voldoende vaardigheden kan iemand in de problemen komen, bijvoorbeeld met werk of gezondheid. De basis van taalvaardigheid wordt gelegd in de vroege kindertijd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nieuwsbericht | 24-04-2024 | 09:30

Voordat de Gelderse gemeente Beuningen deelnam aan het project Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid richtte ze zich al op onderdelen van de aanpak van laaggeletterdheid binnen een gezin. Maar voor het gezin als geheel was nog geen aandacht. Om dat te veranderen, wilde ze een lokale netwerksamenwerking opzetten. Joëlle van der Pol, beleidsmedewerker Sociaal Domein bij de gemeente Beuningen: "Organisaties meekrijgen was uitdagender dan gedacht..."

Wil je zelf ook met de Gezinsaanpak aan de slag? Neem dan contact met ons op.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deelname aan het project Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid gaf de gezinsaanpak in de gemeente Beuningen een sterke impuls, vertelt beleidsmedewerker Joëlle van der Pol.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gemeenten die met de gezinsaanpak aan de slag gaan moeten hun begroting hierop aanpassen. In het lokale netwerk zijn meerdere organisaties nodig voor een succesvolle gezinsaanpak. Ook binnen de gemeentelijke organisatie is de gezinsaanpak niet de verantwoordelijkheid van slechts één afdeling of één ambtenaar. De gezinsaanpak vraagt om een breed gedragen aanpak binnen de gemeente. Daarom is het nodig om binnen de gemeente te kijken hoe (delen van) budgetten van afdelingen kunnen worden gecombineerd om tot een meerjarige financiering te komen.

De doelstellingen en de bijbehorende aanpak vormen de basis om een budget op te stellen vanuit gemeentelijke middelen. Vanuit de regierol die de gemeente heeft kan zij met de verschillende betrokken partners afstemmen hoe zij hun budgetten inzetten.

In de Bouwsteen Financiering vind je verschillende voorbeelden van hoe gemeenten de financiering van hun aanpak hebben georganiseerd. Ook vind je links naar organisaties en overheden die tijdelijke financiering kunnen bieden.

Doorlopende middelen vanuit het Rijk naar centrumgemeenten

WEB-gelden (Ministerie van OCW) - Budget voor gemeenten voor de (regionale) aanpak van volwasseneneducatie en laaggeletterdheid. Hiermee kunnen gemeenten cursussen taal, rekenen en digitale vaardigheden aanbieden aan volwassenen.

Decentralisatie-uitkering (Tel mee met Taal) - Extra uitkering voor arbeidsmarktregio's in 2021-2024 om de aanpak laaggeletterdheid verder vorm te geven.

Via deze organisaties en websites vind je meer informatie over subsidies

Subsidieoverzicht (Expertisepunt Basisvaardigheden) - Overzicht van de verschillende subsidies en financieringen voor het verbeteren van basisvaardigheden.

Financiering Gezinsaanpak Bibliotheken (KB) - Algemene uitleg over het belang van (meerjarige) financiering, de rol van de gemeente en een overzicht van subsidiemogelijkheden voor bibliotheken die de gezinsaanpak willen versterken.

EU-fondsenwijzer (Kenniscentrum Europa Decentraal) - Overzicht van Europese fondsen en subsidies. Speciaal voor decentrale overheden.

VSBfonds (VSBfonds) - VSBfonds is een particulier vermogensfonds dat initiatieven ondersteunt voor iedereen die actief wil meedoen aan de samenleving.

Oranje Fonds (Oranje Fonds) - Het Oranje Fonds steunt sociale initiatieven in de buurt.

FIN (Branchevereniging van fondsen en foundations) - Overzicht van de ruim 350 fondsen en foundations die samen de FIN (branchevereniging van fondsen en foundations in de filantropie) vormen.

Maximale impact door slimme inzet van financiële middelen (Stichting Lezen en Schrijven) - Gemeenteambtenaren die de regie hebben op het thema laaggeletterdheid delen hun kennis en ervaring.

Subsidieregeling brugfunctionaris | Passend onderwijs (Rijksoverheid) - Scholen kunnen een brugfunctionaris aanstellen om de verbinding met ouders en leerlingen te versterken en het schoolteam hierin te ondersteunen. Hiervoor is subsidie beschikbaar.

# data[].attributes.attachment_link.description
Tijdelijke subsidies of eenmalige financiering kunnen helpen om trajecten op te starten of projecten een impuls te geven. Maar voor het aanpakken van een hardnekkig probleem als laaggeletterdheid is het niet genoeg. Werken aan geletterdheid gaat om gedragsverandering en dat kost tijd en geld.

# data[].attributes.headline
Animatie 'Hoera! Er is een baby op komst'

# data[].attributes.subject
Animatie 'Hoera! Er is een baby op komst'

# data[].attributes.body
De eerste duizend dagen van een kind zijn cruciaal voor de taalontwikkeling. Met de animatie “Hoera! Er is een baby op komst” geven we aanstaande ouders tips over hun belangrijke rol hierin. Hoe kan jij vanuit de bibliotheek deze animatie inzetten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Animatie: Hoera! Er is een baby op komst

# data[].attributes.attachment_link.description
De eerste duizend dagen van een kind zijn cruciaal voor de taalontwikkeling.Met de animatie “Hoera! Er is een baby op komst” geven we aanstaande ouders tips over hun belangrijke rol hierin. Hoe kan jij vanuit de bibliotheek deze animatie inzetten?

# data[].attributes.body
In dit eerste webinar Gezinsaanpak hebben we Prof. Dr. Roel van Steensel uitgenodigd. Hij zal ons meenemen in wetenschappelijk onderzoek naar ouder-kindprogramma’s gericht op de stimulering van taal en geletterdheid. Op basis van een grote, internationale overzichtsstudie kijken we bovendien welke programma’s lijken te werken voor kinderen uit laagopgeleide gezinnen. Roel helpt ons deze inzichten door te vertalen naar de Nederlandse situatie en naar onze dagelijkse praktijk: met welke activiteiten kunnen wij laagtaalvaardige gezinnen beter ondersteunen in taal en geletterdheid? Zo komen we samen tot een krachtige gezinsaanpak.

# data[].attributes.body
Under construction

In 2018 ontwikkelde Rijnbrink een toolkit met powerpoint, praatplaat en folder over de gezinsaanpak, te gebruiken door alle bibliotheken. De toolkit is inmiddels wat gedateerd en heeft een update nodig! Dat betekent dat we een nieuwe powerpoint maken, die bibliotheken (MT) kunnen gebruiken om het verhaal van de gezinsaanpak geletterdheid te vertellen en hierover in gesprek te gaan met stakeholders (zoals de gemeente). De ppt wordt opgemaakt in bibliotheekhuisstijl en is dan te gebruiken voor alle bibliotheken. Halverwege 2024 hopen we de ppt op te leveren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Er is een gesprekstool ontwikkeld om in te zetten binnen de gezinsaanpak. Deze tool is bedoeld om ouders en kinderen te laten zien dat het aanbod van de bibliotheek bij hun wensen past én om hen te motiveren daar gebruik van te maken.
Aanvragen van de gesprekstool
Het aanvragen van de gesprekstool kan via bovenstaande button. Graag uiterlijk twee weken voor de leendatum de gesprekstool reserveren. Wil je de gesprekstool voor een langere periode reserveren, neem dan eventjes contact op.

De gesprekstool wordt in eerste instantie uitgeleend aan bibliotheken in ons werkgebied. Mocht je gebruik willen maken van de gesprekstool en ben je niet werkzaam in Brabant of Limburg, laat het gerust weten. Dan kijken we naar de mogelijkheden.

De gesprekstool

Helpt om de aandacht te trekken

Helpt jou om het gesprek te voeren

Je staat naast elkaar in plaats van tegenover elkaar

Je bent open over waar je het over wilt hebben

Helpt jou om de informatie op te halen die je wilt weten

Hoe werkt het?

Op een gekozen vindplaats nodig je kinderen uit door middel van een kleurplaat met het thema 'Taal is overal'.

De ouder/opvoeder van het kind grabbelt een plakletter uit de tas en beantwoordt de stelling op het stellingenbord door deze op te plakken

Op basis van de letter en de beantwoorde stelling knoop je een gesprek aan

Na het gesprek geef je een gouden letter cadeau, met bijvoorbeeld de boodschap 'Lever de gouden letter in bij de bieb om .... te ontvangen'.

Download de instructie Download de Vindplaatskaarten Download Stellingenbord en Kleurplaten

# data[].attributes.attachment_link.description
Gesprekstool Gezinsaanpak Er is een gesprekstool ontwikkeld om in te zetten binnen de gezinsaanpak. Deze tool is bedoeld om ouders en kinderen te laten zien dat het aanbod van de bibliotheek bij hun wensen past én om hen te motiveren daar gebruik van te maken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Online bijeenkomst 'Hoe betrek je de gemeente bij de gezinsaanpak?' | Rijnbrink

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elk gezin een taalrijke (thuis)omgeving vol leesbevordering en leesplezier!

Gezinsgericht werken is een visie én een werkwijze waarbij het gaat om het verbinden van taal ondersteuningsvraagstukken van ouder en kind. We weten namelijk dat je taalvaardigheid vooral bevordert als je het hele gezin betrekt. Wanneer ouders hun kinderen al op heel jonge leeftijd stimuleren bij de taalontwikkeling, helpt dat het kind om meer te lezen en leesvaardiger te zijn. Hierdoor presteren ze beter op school en ontwikkelen ze basisvaardigheden die een positieve invloed hebben op bijna alle leefgebieden: gezondheid, onderwijs, werk, financiën en op sociaal gebied. Daarom is het essentieel om zo vroeg mogelijk te investeren in taalontwikkeling.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gezinsgericht werken | taalondersteuning voor gezinnen | SCHUNCK

# data[].attributes.attachment_link.description
Hulp nodig bij taalontwikkeling bij jonge kinderen? De bieb helpt NT1 en NT2 gezinnen op weg. Bekijk onze taal hulp.

# data[].attributes.body
Deze e-learning is voor:

Medewerkers van bibliotheken of POI’s die de leergang impactmanagement niet gevolgd hebben, maar willen deelnemen aan een impactcommunitybijeenkomst waarbij basiskennis een vereiste is;

Collega’s van deelnemers aan de leergang die meegenomen willen worden in impactmanagement om zo samen stappen te zetten in de eigen organisatie;

Nieuwe medewerkers van bibliotheekorganisaties of POI’s die al impactgericht werken;

Alle medewerkers van bibliotheken en POI’s die nieuwsgierig zijn of meer willen weten over impactgericht werken.

# data[].attributes.body
Deze brochure bevat een criterialijst waarmee je gezinsaanpak-activiteiten sterker en effectiever kunt maken. Het accent ligt op activiteiten die ouders ondersteunen om heel direct de taalontwikkeling van hun kinderen te stimuleren.

# data[].attributes.body
In de praatplaat ‘Iedereen leesvaardig’ staat de ambitie centraal om het urgente probleem van laaggeletterdheid aan te pakken, zodat de mogelijkheden van alle inwoners van Fryslân toenemen. ‘Taalrijk is kansrijk’ gaat over de ambitie om kinderen en jongeren de vaardigheden mee te geven die nodig zijn voor een kansrijke toekomst. De plaat ‘Gezin als begin’ zoomt in op het doorbreken van de cyclus van laaggeletterdheid door in te zetten op taalsterke gezinnen. Bij de praatplaten hoort een ‘oplegger’ met toelichting. Ook is per plaat een korte video gemaakt waarin we een aantal belangrijke onderdelen toelichten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het belang van gelijke kansen

Met en voor de Friese bibliotheken heeft Fers door illustrator Linda de Haan drie praatplaten laten maken die inzichtelijk maken wat het (onmisbare) werk van bibliotheken is bij het streven naar gelijke kansen. De bibliotheken kunnen ermee op pad naar partners en gemeenten, om het belang van het gezamenlijk tegengaan van laaggeletterdheid te onderstrepen.
Het Fries Bibliotheken Netwerk maakt zich sterk voor de (gelijke) kansen van de inwoners van Fryslân. Wij geloven in de kracht van een doorlopende leeslijn, (digi)taalvaardigheid en een goede gezinsaanpak om laaggeletterdheid tegen te gaan. Het netwerk werkt duurzaam samen met onder meer het onderwijs.

In de praatplaat 'Iedereen leesvaardig' staat de ambitie centraal om het urgente probleem van laaggeletterdheid aan te pakken, zodat de mogelijkheden van alle inwoners van Fryslân toenemen. 'Taalrijk is kansrijk' gaat over de ambitie om kinderen en jongeren de vaardigheden mee te geven die nodig zijn voor een kansrijke toekomst. De plaat 'Gezin als begin' zoomt in op het doorbreken van de cyclus van laaggeletterdheid door in te zetten op taalsterke gezinnen. Bij de praatplaten hoort een 'oplegger' met toelichting. Ook hebben we per plaat een korte video gemaakt waarin we een aantal belangrijke onderdelen toelichten.

Over Linda de Haan
Illustrator Linda de Haan (1976) groeide op in Burgum. Ging later naar het Drachtster Lyceum en studeerde af als illustrator en docent tekenen aan Academie Minerva te Groningen (1998). In 2000 verscheen haar eerste prentenboek 'Koning & Koning', dat ze maakte met Stern Nijland. Op dit moment werkt Linda als fulltime illustrator. Ze maakt illustraties voor tijdschriften, prentenboeken en les- en leesboeken. Daarnaast werkt ze voor opdrachtgevers als Elkien en gemeente Leeuwarden. Sinds 2016 is ze ook als Schoolschrijver actief. Meer over Linda

# data[].attributes.attachment_link.description
Met en voor de Friese bibliotheken heeft Fers door illustrator Linda de Haan drie praatplaten laten maken over gelijke kansen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit stappenplan is een hulpmiddel voor gemeenten die aan de slag gaan met de gezinsaanpak geletterdheid. Het is bedoeld voor alle ambtenaren die betrokken zijn bij het vormgeven en uitvoeren van de lokale gezinsaanpak geletterdheid. Natuurlijk kan het stappenplan ook interessant zijn voor gemeentelijke bestuurders en professionals van andere lokale organisaties die een rol spelen in de gezinsaanpak geletterdheid.

# data[].attributes.body
Op het bibliothekenplatform Biebtobieb staat de groep gezinsaanpak, waar bibliotheken ervaringen en kennis kunnen uitwisselen. En ook:

Tools gezinsaanpak

POI toolkit train-de-trainer TOC gezinsaanpak

POI toolkit provinciaal werktraject

POI werksessies gezinsaanpak

Nb. De toolkit van Rijnbrink met een powerpoint, praatplaat en folder (2018) wordt in 2024 vernieuwd. De powerpoint presentatie krijgt een update en kan door alle bibliotheken worden ingezet.

# data[].attributes.body
Op Bnetwerk vind je een overzicht van allerlei belangrijke links.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ouders spelen een cruciale rol bij de taal- en geletterdheidsontwikkeling van hun kinderen. Kinderen van ouders die zelf moeite hebben met taal, lopen een grotere kans taalproblemen te krijgen. Zo kan een cyclus van laaggeletterdheid ontstaan. De gezinsaanpak is er op gericht deze cyclus te doorbreken. Dat gebeurt door ouders te ondersteunen bij het creëren van een taalrijke thuisomgeving. Zo krijgen kinderen een betere kans om hun mogelijkheden te ontwikkelen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ouders spelen een cruciale rol bij de taal- en geletterdheidsontwikkeling van hun kinderen. Kinderen van ouders die zelf moeite hebben met taal, lopen een grotere kans taalproblemen te krijgen. Zo kan een cyclus van laaggeletterdheid ontstaan. De gezinsaanpak is er op gericht deze cyclus te doorbreken.

# data[].attributes.attachment_link.description
De gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid is een brede aanpak. Binnen de eigen gemeentelijke organisatie zijn collega’s van meerdere afdelingen en lagen betrokken. Bovendien stuur je als gemeente een netwerk aan van lokale partners die ook uit verschillende domeinen komen. Met deze diverse groep van spelers ontwikkel je beleid dat gezinnen ook daadwerkelijk effectief ondersteunt. Deze zes bouwstenen helpen je bij het uitvoeren van de stappen uit het stappenplan:

# data[].attributes.body
Om het (voor)leesplezier in meertalige gezinnen te stimuleren, zijn er 100 voorleesfilmpjes in het Marokkaans-Arabisch, Syrisch-Arabisch, Pools en Turks ontwikkeld en beschikbaar gesteld via https://www.jeugdbibliotheek.nl/meertalige-voorleesfilmpjes.html. Via NBD Biblion is de onderliggende collectie prentenboeken (met QR code) te bestellen.

Daarnaast zijn er informatieve filmpjes ontwikkeld waarin de voorlezers vertellen over het belang van taalstimulering in de thuistaal:

https://www.rijnbrink.nl/meertaligheid-informatieve-videos/.

Deze nieuwe content is in te zetten binnen de gezinsaanpak en programma's als BoekStart, de VoorleesExpress en het Taalhuis.

Momenteel worden er plannen gemaakt om de voorleesfilmpjes en informatieve filmpjes ook te ontwikkelen in 5 andere talen ism de Voorleeshoek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Om het (voor)leesplezier in meertalige gezinnen te stimuleren, worden vanaf 30 juni 100 voorleesfilmpjes in het Marokkaans-Arabisch, Syrisch-Arabisch, Pools en Turks beschikbaar gesteld via Jeugdbibliotheek.nl. De filmpjes zijn ook ontwikkeld om kinderen die opgroeien in meertalige gezinnen te voorzien van extra taalaanbod in hun thuistaal, wat hen weer helpt bij het leren van hun schooltaal, het Nederlands.

In de filmpjes wordt een prentenboek in een van de beschikbare talen voorgelezen, waarbij de prenten worden getoond en klassieke muziek klinkt. Daarnaast zijn er informatieve filmpjes beschikbaar waarin de voorlezers vertellen over de kracht van de thuistaal en de rijkdom van meertaligheid. De voorleesfilmpjes zijn geproduceerd door De Voorleeshoek en voor alle kinderen toegankelijk via de Jeugdbibliotheek.nl.

Meertaligheid als verrijking

Uit onderzoek blijkt dat meer dan 2,5 miljoen mensen in Nederland zijn opgegroeid met een andere taal naast het Nederlands. Vaak wordt gedacht dat in deze gezinnen de thuistaal het goed leren van het Nederlands in de weg staat, maar dat is niet het geval. Het goed ontwikkelen van de thuistaal kan juist helpen bij het leren van de schooltaal. Belangrijke voorwaarde is dan wel dat er voldoende en rijk taalaanbod is. Voorlezen is een van de effectiefste manieren om de taalontwikkeling van kinderen te vergroten.

'Met behulp van de voorleesfilmpjes kunnen we ouders beter toerusten in hun rol van leesopvoeder', aldus Karien van Buuren, senior adviseur bij Rijnbrink en tevens projectleider. 'Zo wordt het leesplezier van kinderen vergroot, kunnen álle kinderen opgroeien in een taalrijke omgeving en een goede start maken op school.'

Thuis of in de bibliotheek

De voorleesfilmpjes zijn voor iedereen met een bibliotheeklidmaatschap te zien via Jeugdbibliotheek.nl; een lidmaatschap is gratis voor alle kinderen onder de 18. De filmpjes kunnen eveneens in de openbare bibliotheek worden bekeken. Bovendien nemen elf bibliotheken deel aan een pilot, waarin de voorleesfilmpjes gericht worden toegepast in diverse leesbevorderingsprogramma's en -activiteiten, zoals BoekStart en de VoorleesExpress. De bibliotheken kunnen de voorleesfilmpjes inzetten in combinatie met de fysieke prentenboeken. Op basis van de ervaringen in de pilot worden landelijke leesbevorderingsprogramma's verder doorontwikkeld.

De filmpjes zijn ontwikkeld als onderdeel van het project 'Leesbevordering in meertalige gezinnen', waarin vijf leesbevorderingsorganisaties gezamenlijk optrekken. Voor dit project hebben Rijnbrink, De Voorleeshoek, SPN, de KB nationale bibliotheek en Stichting Lezen de handen ineen geslagen met de openbare bibliotheken, om zo bij te dragen aan de maatschappelijke opgave van de geletterde samenleving. Het project is tot stand gekomen met steun van Stichting Pica, de organisatie die wetenschappelijke en openbare informatievoorziening bevordert.

# data[].attributes.attachment_link.title
Honderd voorleesfilmpjes voor meertalige gezinnen online - Rijnbrink

# data[].attributes.attachment_link.description
Om het (voor)leesplezier in meertalige gezinnen te stimuleren, worden vanaf 30 juni 2022 honderd voorleesfilmpjes in het Marokkaans-Arabisch, Syrisch-Arabisch, Pools en Turks beschikbaar gesteld via jeugdbibliotheek.nl.

# data[].attributes.body
Taal in het gezin: wat werkt volgens de experts? Een publicatie van het Expertisepunt Basisvaardigheden.

Ervaringsdeskundigen en experts uit de wetenschap en praktijk vertellen in deze publicatie wat werkt in de aanpak bij het versterken van taal in gezinnen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Taal in het gezin: wat werkt volgens de experts?

# data[].attributes.attachment_link.description
De rol van ouders is bij het leren van taal aan hun kinderen groot. Jonge kinderen brengen namelijk de meeste tijd thuis door. De basis wordt dan ook vooral gelegd in het gezin. Veel praten, interactie en voorlezen stimuleert de woordenschat van kinderen en helpt hen om op latere leeftijd goed mee te komen op school en in de maatschappij.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een aantal jaar geleden is in de gemeente Zaanstad, met een aantal betrokken partners, ingezet op gezamenlijke visie op meertaligheid. De Bieb voor de Zaanstreek heeft zich hierbij aangesloten. Over de uitvoering van de gezinsaanpak vertelt Yvonne Kraakman, beleidsadviseur bij De Bieb voor de Zaanstreek.

'De aanleiding om in te zetten op gezinsaanpak had meerdere redenen: we wilden de onderlinge samenwerking vanuit de vijf pijlers binnen de maatschappelijk-educatieve bibliotheek vergroten, de gemeente sloot het Pact Poelenburg-Peldersveld met aandacht voor deze een wijk met veel achterstanden en de gezinnen in deze wijk en wij hadden als De Bieb subsidie van de KB ( kwaliteitsimpuls laagtaalvaardige ouders) aangevraagd. Een aantal redenen waardoor het momentum ontstond. We vormden een werkgroep en zijn begonnen!'

De kracht van samenwerking

'Als De Bieb werken we in de wijken veel samen met de sociale wijkteams, met de GGD en de jeugdgezondheidszorg. Ook is er De Bieb op school in bijna alle basisscholen en werken we goed samen met de kinderopvang en peuterspeelzalen. Er is nog een wens voor meer samenwerking met het voortgezet onderwijs. Een netwerk dat goed werkt mede doordat we uiteindelijk een gezamenlijke visie hadden. De Zaanse visie op meertaligheid heeft ons echt geholpen om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Zo krijgen gezinnen op de (voor)school, binnen de jeugdgezondheidszorg en bij de logopedist allemaal hetzelfde advies over meertaligheid. Volgend jaar willen we deze visie op meertaligheid nog verder consolideren onder de medewerkers van De Bieb én bij de vrijwilligers van Voorlezen Thuis (de Zaanse versie van de VoorleesExpress, red.). Vanuit Poelenburg-Peldersveld wordt het Pact nu verder uitgebreid naar andere kwetsbare wijken.'

Eerste stap voor een structurele aanpak gezinsaanpak

'In onze aanpak hebben we allereerst een werkgroep gevormd met een aantal collega's van De Bieb: iemand van de afdelingen educatie, marketing en communicatie, informatiepunt en ik als beleidsadviseur. We werkten redelijk snel toe naar wat we praktisch wilden bereiken, bijvoorbeeld een digitaal magazine over de gezinsaanpak en flyers. We kwamen er al snel achter dat we eerst goed duidelijk moesten hebben wat onze boodschap was en wie onze doelgroep was. Daar zijn we mee aan de slag gegaan. We ontdekten tijdens dit proces dat de gezinsaanpak intern nog niet goed op poten stond en soms nog onbekend was. Voordat we aan de slag konden met de samenwerkingspartners moesten we ons in 2022 eerst op de interne uitdagingen focussen.'

Buiten winnen is intern beginnen

'Welke bijdrage levert iedereen binnen De Bieb die bij gezinsaanpak betrokken is? Naar het antwoord op deze vraag en de onderlinge verbinding tussen de verschillende collega's gingen we op zoek. We organiseerden een bijeenkomst over de gezinsaanpak voor alle collega's en vrijwilligers van de bibliotheek. We hebben eerst nog eens heel goed onze visie op de gezinsaanpak uiteengezet. Daarna zijn we uiteengegaan in breakoutrooms, waarin collega's en vrijwilligers hun eigen ervaringen met het werken met gezinnen konden vertellen.'

'De gezinsaanpak ging echt leven in de organisatie!'

'Er volgden nog vijf sessies. Er was een brainstorm over wat De Bieb kan doen om gezinnen te ondersteunen, bijvoorbeeld de gezinnen doorverwijzen naar andere instanties of samenwerkingspartners in de wijk. De klantenservicemedewerkers zijn vaak de eersten die in contact komen met gezinnen en hun hulpvragen. Zij hebben een hele belangrijke taak in het signaleren van vragen en bij het doorverwijzen. Na deze bijeenkomsten ging de gezinsaanpak echt leven in de organisatie! Iedereen wist, concreet: dit kan míjn bijdrage zijn aan de gezinsbrede aanpak. Zo werd het echt van iedereen zelf!'

Wat wel en niet te doen bij het structureel neerzetten van de gezinsaanpak

'Kijk naar het grotere geheel en probeer de afdelingen onderling te verbinden. Maak bijvoorbeeld een werkgroep gezinsaanpak met mensen van allerlei afdelingen. Als zij enthousiast zijn, kunnen zij andere collega's motiveren en invloed uitoefenen op andere collega's, beleid of strategie. Zo krijg je sneller dingen gedaan. Maar ook: heb geduld en een lange adem. Beloof niet van alles aan collega's en zeg het eerlijk als je je deadlines niet haalt.'

'Alle afdelingen op een lijn: dat geeft duidelijkheid en samenhang'

'Het was ook fijn dat de directie bij ons ook gecommitteerd was. Er was ruimte om hiermee uitgebreid aan de slag te gaan. Als je investeert in het neerzetten van een aanpak in je organisatie, dan loopt het. Naar aanleiding van de bijeenkomsten en de werkgroep hebben we de gezinsaanpak ook goed in het beleidsplan kunnen verankeren. Daardoor konden we het beter neerleggen bij de gemeente en andere partners. Toen viel ook bij hun het kwartje: ze zagen in hoe alle pijlers van de bibliotheek ondersteunend zijn aan elkaar en hoe bijvoorbeeld de uitleenfunctie essentieel is voor de gezinsaanpak.'

Inzichten en vooruitblik 2023

'We deden al veel dingen, zoals Voorlezen Thuis en het contact met onderwijs en kinderopvang, maar nu alle afdelingen op één lijn zitten, geeft dat veel duidelijkheid en samenhang. De gezinsaanpak is echt een gezamenlijk doel met specifiek eigenaarschap.'

'Voor 2023 richten we de blik op de buitenwereld en gaan we een extern communicatieplan maken. Er zal nog steeds een aantal werksessies nodig zijn voor collega's en vrijwilligers, maar nu we intern de neuzen dezelfde kant op hebben, gaan we dus ook kijken hoe we dat extern kunnen bereiken. We hebben gekozen om niet steeds flyers en mailtjes versturen, maar zijn bezig met een aantal filmpjes waarin kort de gezinsaanpak wordt uitgelegd. Dit sturen we toe aan de partners om te vertellen wat we doen. De filmpjes worden zo breed mogelijk ingezet, zodat ze geschikt zijn voor alle interne en externe samenwerkingspartners. Een ander idee is ook een infografiek met links, waar men kan klikken op verschillende onderdelen, iets tussen een digitaal magazine en een filmpje.'

'Om af te sluiten, de gezinsaanpak kost veel tijd, maar levert ook veel op!'

# data[].attributes.attachment_link.title
Samenwerking bij gezinsaanpak De Bieb voor de Zaanstreek

# data[].attributes.attachment_link.description
In de gemeente Zaanstad is ingezet op een visie op meertaligheid. Over de uitvoering vertelt Yvonne Kraakman, beleidsadviseur bij De Bieb voor de Zaanstreek.

# data[].attributes.headline
Waarom datageïnformeerd werken en hand-out met bronnen

# data[].attributes.subject
Waarom datageïnformeerd werken en hand-out met bronnen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Datageïnformeerd werken betekent soms extra werk voor het inrichten van nieuwe processen , maar levert uiteindelijk veel meer op. De belangen om in te zetten op data geïnformeerd werken is voor bibliotheken ( en meer specifiek voor de afdeling Basisvaardigheden ) enorm. Dit zijn een paar redenen waarom je beter zo snel mogelijk kunt starten met datageïnformeerd werken:

Je maakt makkelijker beslissingen Als je gebruikmaakt van data, kun je beslissingen nemen op basis van feiten in plaats van op onderbuikgevoelens of aannames. Dit helpt om de effectiviteit van beslissingen te meten , verbeteren en zodoende de kans op succes te vergroten. Ook geeft het een sterke basis om met dienstverlening die on voldoende impact heeft te stoppen. Basisvaardigheden als domein groeit en de druk o m een rol te spelen in de nieuwe maatschappelijke ontwi kkelingen is soms groot. Het is alleen onhoudbaar om continu nieuwe deuren te openen zonder andere deuren te kunnen sluiten . Data helpt hierbij.

espaart tijd voor ptimalisatie : Analyseer je je eigen data? Dan houd je uiteindelijk tijd over. J e kunt bijvoorbeeld data analyseren van bibliotheekdiensten, zoals uitleenstatistieken. Welke doelgroepen bevinden zich al in jouw bibliotheek en welke mis je juist? Groepen klanten die bijvoorbeeld wél graag lezen, maar no g niet digitaalvaardig zijn. Of wat denk je v an data die je bij v oorbeeld vertelt welke cursussen zichzelf al vullen. Hier hoef je minder aandacht aan te besteden, h ierdoor houd je meer tijd over om de dienstverlen ing te optimaliseren. Het is heel waardevol om interne data van verschillende afdelingen naast elkaar te leggen en in gesprek te gaan over h oe deze zich tot elkaar verhouden en elkaar kunnen versterken.

Door data te gebruiken om patronen en trends te h erkennen kunnen bibliotheken hun middelen efficiënter inzetten. Dit kan bijvoorbeeld inhouden dat je je collectie beter afstem t op de behoeften van gebruikers, personeelsroosters optimalise ert op basis van drukke en rustige periodes of investe ert in technologieën die de gebruikerservaring verbeter t.

ert gerichter : Door inzicht te krijgen in het gedrag en de voorkeuren van de doelgroepen , bijvoorbeeld door wijk scans of m arketing persona's, k un je gerichter communiceren . Dit bespaart tijd en geld, maar zorgt er ook voor om nauwkeuriger te kijken naar wat je precies aan de doelgroep biedt en welke processen er in gang moeten worden gezet om ze duurzaam binnen t e houden. Basisvaardigheden is een discipline v an de lange adem , dus meestal is één contactmoment met de doelgroep niet voldoende. Een relatie opbouwen met de doelgroep is cruciaal.

Je verbetert en innoveert jezelf c : Bibliotheken kunnen van d atageïnformeerd werken voortdurend bij leren en zich aan passen aan de veranderende behoeften en trends in de samenleving De Basisvaardigheden-specialisten hebben veranderingen vanaf de werkvloer meestal feilloos en snel door en anticiperen daarop. Het regelmatig verzamelen van data, analyseren en evalueren van data zorg t ervoor dat er naast voorgevoel ook een ondersteunende feitelijke onderbouwing is van deze ontwikkelingen . Niet alle stakeholders spreken dezelfde taal en sommige subsidieverstrekkers, regiehouders en ambtenaren voelen zich stukken flexibeler (en dus veiliger) om mee te gaan in een verandering wanneer er een helder cijfermatige onderbouwing beschikbaar is.

Door regelmatig data te verzamelen, te analyseren en te evalueren, kunnen bibliotheken hun dienstverlening blijven verbeteren en innoveren om relevant te blijven voor hun gemeenschappen.

Kortom, datageïnformeerd werken is van vitaal belang voor bibliotheken om effecti ënt te blijven werken. Je speelt beter in op de behoeften van gebruikers en blij ft relevant voor de lokale gemeenschappen. Je benut de middelen beter en je kunt de impact die gemaakt wordt aantoonbaar maken , t en behoeve van de participatie en zelfredzaamheid van de burgers.

Vandaag al aan de slag?

Voor Probiblio is datageïnformeerd werken één van de focusgebi e den voor 2024. Zo was er op 27 januari jl. het jaarlijkse evenement De Aftrap Basisvaardigheden 2024 dat geheel in teken stond van datageïnformeerd werken. Alle tijdens het evenement aanbod gekomen linkjes en bronnen zijn gebundeld in een hand-out. Je kunt dus vandaag al aan de slag.

# data[].attributes.attachment_link.title
Datageïnformeerd werken: waarom kan jou dat helpen?

# data[].attributes.attachment_link.description
Datageïnformeerd werken betekent soms extra werk voor het inrichten van nieuwe processen, maar levert uiteindelijk veel meer op. Elin Karlmark legt het je uit.

# data[].attributes.body
Een document waarin de belangrijke effecten uit literatuur zijn samengevat die relevant zijn voor het thema gezinsaanpak. Met wetenschappelijke literatuur, beleidsstukken en rapportages. Een helpend document bijvoorbeeld bij het onderbouwen van een verandertheorie!

# data[].attributes.body
In deze toolkit vind je informatie en tools die je kunt gebruiken om als bibliotheek aan de slag te gaan met de gezinsaanpak.

Hoe zit deze Padlet in elkaar?

Er zijn verschillende kopjes met daaronder de bijbehorende documenten, links en video’s. Scroll naar rechts en naar beneden voor alle artikelen. Zoeken op trefwoorden kan middels CTRL+F (Windows) of via Appeltje+F (Apple).

Aanvullingen of suggesties?

Neem contact op met de SPN werkgroep gezinsaanpak via Erica Vos-Meijer - EVos@probiblio.nl (coördinator gezinsaanpak SPN)

# data[].attributes.body
Cubiss & BiSC:
Katia van Bommel - k.vanbommel@cubiss.nl

De ZB:
Felice Portier  fportier@dezb.nl

Fers:
Julie Bruijnincx - Julie@fers.nl

Probiblio:
Josja Pieterse - jpieterse@probiblio.nl

Rijnbrink:
Evelien Wietsma - evelien.wietsma@rijnbrink.nl

Karien van Buuren - karien.vanbuuren@rijnbrink.nl

Biblionet Drenthe:
Annetje de Roode - a.deroode@biblionetdrenthe.nl

Biblionet Groningen:
Sylvia Laarman  s.laarman@biblionetgroningen.nl

Bibliotheeknetwerk Flevoland:
Karin de Jong - k.dejong@bnfl.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De nieuwsbrief voor openbare bibliotheken verschijnt maandelijks en bevat nieuws over de activiteiten van de KB met en voor het netwerk. Je kunt je op deze nieuwsbrief abonneren door je mailadres op te geven.

Wil je je afmelden of je gegevens wijzigen? Dit kan via de link 'Afmelden / Wijzigen' onder aan de nieuwsbrief.

Nieuwsbrief Basisvaardigheden en Digitale inclusie

De nieuwsbrief over basisvaardigheden voor volwassenen verschijnt maandelijks met nieuws over basisvaardigheden van de KB en haar partners. Je kunt je abonneren door je naam en mailadres op te geven. Bekijk de actuele nieuwsbrief.

Je ontvangt dan ook af en toe een themanieuwsbrief. Klik voor de laatst verschenen themanieuwsbrief.

Wil je je afmelden of je gegevens wijzigen? Dit kan via de link 'Afmelden / Wijzigen' onder aan de nieuwsbrief.

Onderzoeksupdate

Iedere maand bericht Bibliotheekinzicht over recente onderzoeken in het bibliotheekveld met nieuwe publicaties, onderzoeken om aan deel te nemen en extra leesmateriaal. Je kunt je op deze nieuwsbrief abonneren door je aan te melden met je mailadres.

Overige nieuwsbrieven

Verschillende programma's en diensten van de KB hebben eigen nieuwsbrieven:

# data[].attributes.attachment_link.description
Sinds 2015 heeft de KB een regierol op het gebied van openbare bibliotheken. Via de Bnetwerk-site houden we je graag op de hoogte van onze activiteiten. Je kunt je ook abonneren op onze nieuwsbrieven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Met de tweemaandelijkse BoekStartPro nieuwsbrief blijf je op de hoogte van actuele ontwikkelingen van BoekStart in de Bibliotheek, in de kinderopvang en in de JGZ.

Aanmelden en teruglezen

Je kunt je aan- of afmelden voor de nieuwsbrief door een mail te sturen naar info@boekstartpro.nl. Vermeld hierin je voor- en achternaam en je e-mailadres.

Hieronder kun je de nieuwsbrieven van 2023 en 2022 nalezen.
2023 2022

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de tweemaandelijkse BoekStartPro nieuwsbrief blijf je op de hoogte van actuele ontwikkelingen van BoekStart in de Bibliotheek, in de kinderopvang en in de JGZ. Je kunt je aan- of afmelden voor de nieuwsbrief door een mail te sturen naar info@boekstartpro.nl. Vermeld hierin je voor- en achternaam en je e-mailadres.

# data[].attributes.headline
Probiblio Special Onderwijs & Kinderopvang | Probiblio Special Basisvaardigheden

# data[].attributes.subject
Probiblio Special Onderwijs & Kinderopvang | Probiblio Special Basisvaardigheden

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Blijf op de hoogte van het laatste nieuws binnen jouw expertise of interessegebied! Meld je gratis aan voor de maandelijkse Probiblio nieuwsbrief en/of verken onze thematische specials!

# data[].attributes.attachment_link.description
Blijf op de hoogte van het laatste nieuws binnen jouw expertise of interessegebied! Meld je gratis aan voor de maandelijkse Probiblio nieuwsbrief en/of verken onze thematische specials!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Steeds meer bibliotheken houden zich bezig met de gezinsaanpak om de vicieuze cirkel van laaggeletterdheid te doorbreken. Elke bibliotheek doet dat op haar eigen manier. In Katwijk vormen de bibliotheek en Stichting Jeugd En Samenleving Rijnland (JES) een alliantie: ze hebben hun taken vastgelegd in een samen met de gemeente opgesteld plan voor gelijke kansen. Educatieadviseurs Charlotte Lehmann en Josja Pieterse in Katwijk spraken met Petra Jansen, uitvoerend medewerker Taalhuis en VoorleesExpress, Monique Kromhout, Manager Basisvaardigheden en Digitale Inclusie en MT-lid bij Bibliotheek Katwijk en Fariidah van Leeuwen, Projectleider bij JES Rijnland (Stichting Jeugd en Samenleving).

Wat is voor jullie de gezinsaanpak en hoe werken jullie daarin samen?

Monique: 'Het ontstaan van de gezinsaanpak is heel organisch gegaan, eigenlijk al voordat de gezinsaanpak zoals die er nu landelijk is bestond. Petra en ik zijn altijd in het Taalhuis aanwezig, ik vanuit mijn basisvaardighedenrol en Petra met haar focus op kinderen. Een plek die uitgroeide van 'een doos boeken en een groepje vrouwen' tot het grote Taalhuis dat het nu is. Steeds vaker kwam de vraag of er ook ondersteuning voor kinderen en gezinnen kon komen. De wens om de band tussen het hele gezin te versterken groeide en de gezinsaanpak vormde zich. Gezinnen weten dat ze bij ons binnen kunnen komen lopen op kantoor. Wij zijn hier, de drempel is letterlijk en figuurlijk laag. Daar kwam later de VoorleesExpress bij, wat altijd een grote wens van het taalhuis was. Door de intensieve samenwerking met JES Rijnland is er nu voor verschillende leeftijden en behoeftes aanbod voor ouders en kinderen.'

De bibliotheek en JES Rijnland vonden elkaar in de gezinsaanpak. Fariidah: 'De samenwerking tussen de bibliotheek en JES is van enorme meerwaarde en helemaal gericht op de gezinnen. Sinds vorig jaar zomer hebben we op het thema kansengelijkheid een opdracht vanuit de gemeente om de onderwijskansen van kinderen uit de wijken Hoornes en Molenwijk te vergroten. Hier valt onder meer de uitvoer van de VoorleesExpress onder. JES, de bibliotheek en Welzijnskwartier Katwijk hebben deze opdracht ondertekend. De financiële middelen komen uit de onderwijsagenda, JES is penvoerder. Wij kennen de gezinsaanpak zoals die in de biebwereld invulling krijgt, maar pakken het iets anders aan. Het sluit aan bij onze werkwijze. Gezamenlijk gaan we naast de ouder te staan. De samenwerking met de bibliotheek maakt het netwerk alleen maar sterker. Vanuit de VoorleesExpress was er bijvoorbeeld een grote behoefte aan anderstalige kinderboeken en die liggen nu in de bibliotheek. Samen regel je dat sneller.'

Petra: ' De gezinsaanpak zoals die er bij ons al lag is door de samenwerking met JES uitgebreid. We hebben andere activiteiten die al in de bibliotheek plaatsvonden (zoals oudergroepen op een school met veel anderstalige ouders en voorlees- en knutselmiddagen met kinderen en ouders) onder de gezinsaanpak laten vallen. In gesprek met de scholen en tijdens de huisbezoeken van de VoorleesExpress kwamen we er bijvoorbeeld achter dat veel leerlingen in de bovenbouw van het primair onderwijs moeite hebben met begrijpend lezen. Toen hebben we onze drukbezochte leesclub opgesteld waarin we gezamenlijk hetzelfde boek lezen en er over praten.

Monique: 'Wij doen dit samen met de gezinnen. Het Taalhuis is echt van de doelgroep zelf, we kijken samen naar wat we willen en kunnen doen. Er is altijd die link naar de bibliotheek en taalontwikkeling. Dat samen activiteiten met de bezoekers organiseren faciliteert ook weer informeel gesprek: tijdens de afwas na een thema-avond worden er bijvoorbeeld zorgen uitgesproken naar elkaar, waardoor wij gezinnen weer kunnen doorverwijzen.'

Dit signaleren van problemen door informeel contact signaleert ook Petra: 'Bij de VoorleesExpress kom je bij mensen thuis en zie je soms ook hoe weinig er eigenlijk is achter die voordeur. Je kunt signalen sneller opvangen en er iets mee doen.'

Welke uitdagingen zien jullie nog? Welke ambities hebben jullie?

Fariidah: 'Het vergroten van de onderwijskansen voor kinderen uit de Molenwijk en de Hoornes is wat er officieel op papier staat qua doel en ambitie. Daar komt veel meer bij kijken. We willen bijvoorbeeld ook de inwoners van Katwijk aan elkaar verbinden om meer te leren over elkaars cultuur. Dat staat allemaal niet op papier, dat zijn niet-meetbare interpersoonlijke doelen die wel van groot belang zijn. De samenwerking met partners in Katwijk gaat goed, we vragen naar de behoeften van het gezin en proberen daar een vorm voor te vinden. Iedereen kan naar elkaar doorverwijzen. Zo gaat het gezin van vertrouwde handen in vertrouwde handen. Er zijn maar weinig formaliteiten. Het maakt voor doelgroep niet uit hoe het 'aan de achterkant' geregeld is: we kennen elkaar hier allemaal.'

Monique: 'Het lijkt mij mooi om dat netwerk van partners, dat grote spinnenweb, steeds dichter geweven te hebben, dat er steeds meer partners aansluiten. Binnen de organisatie doen veel collega's ook mee. Leesconsulenten houden op school hun ogen en oren open voor vragen van ouders en kinderen. Zo komen ze weer bij ons terecht. Dat gebeurt, maar het zou wat mij betreft nog veel meer mogen. Ook wil ik de frontofficecollega's hierbij betrekken. We willen in de organisatie duidelijk hebben: wat is er nodig en wie doet wat? Wij hebben dat op een A4 uiteengezet voor iedereen die bij de bibliotheek werkt. Elke collega heeft iets anders nodig en moet ook andere dingen weten. Zo maken we die grote parapluterm 'Gezinsaanpak' voor iedereen inzichtelijk.'

Ook onderwijs en kinderopvang worden betrokken. Petra: 'Tijdens een training voor pedagogisch medewerkers heb ik verteld over laagtaalvaardige gezinnen en hun behoeften. Zo weten pedagogisch medewerkers ook waar ze deze groep naar kunnen doorverwijzen. Als vervolg op die training hebben ze bijvoorbeeld ook een workshop eenvoudig communiceren gehad, in spreken en schrijven.'

'We zoeken de samenwerking op.'

Het vinden en behouden van vrijwilligers in een werkgebied waarin er veel ander aanbod qua vrijwilligerswerk is bij kerken en (sport)verenigingen is ook nog best een uitdaging, vertelt Monique: 'Mensen willen zich vaak niet al te lang binden en ouderen willen even afwachten met vrijwilligerswerk doen vanwege coronadreiging.'

Maar dit team zou dit team niet zijn als ze deze vrijwilligerskwestie zomaar zouden laten rusten. Fariidah vertelt: 'We zijn net een heel offensief begonnen met PR-collega's van beide organisaties. Er zijn persberichten en sociale mediaberichten opgesteld. Petra is zelfs op de lokale radio geweest om een oproep te doen voor vrijwilligers! Er is een samenwerking met de taalcoaches, we willen geen vrijwilligers van elkaar afpakken maar via de al actieve vrijwilliger nog meer mensen werven. Ook is er een samenwerking met de Hogeschool en de PABO van Leiden, waarbij studenten hun stage bij ons lopen. Zij halen er vervolgens weer punten voor. Ook willen we op zoek naar samenwerkingen met grotere bedrijven, waarbij het personeel vrijwilligerswerk komt doen.'

Deze Katwijkse samenwerking kenmerkt zich door het bij elkaar op kantoor werken, aansluiten bij overleggen, elkaar vinden in een gezamenlijke missie en die uitgesproken hebben, duidelijke taak- en rolverdelingen en inzetten op de persoonlijke relatie tussen samenwerkende partners. Monique vat het klinkend samen: 'Zonder relatie geen prestatie!'

# data[].attributes.attachment_link.title
'Wij gaan naast de ouder staan en zien het gezin.'

# data[].attributes.attachment_link.description
Elke bibliotheek gaat anders met gezinsaanpak om. In Katwijk vormen de bibliotheek en Stichting Jeugd En Samenleving Rijnland (JES) een alliantie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voorbeelden van collega's

De voorbeelden gemerkt met *KLO zijn voorbeeldaanpakken uit het project Kwaliteitsimpuls laagtaalvaardige ouders. Deze 8 aanpakken zijn voorzien van een omschrijving met minimale voorwaarden voor succes, een concreet stappenplan en informatie over hoe het werkt in de praktijk. Ze vormen een leidraad om de dienstverlening rond de gezinsaanpak te versterken. Vertaal de werkwijze naar jouw lokale situatie.

Activiteiten in voorschoolse periode

BoekStart-coach Thuis (*KLO) - Biedt voorleesondersteuning aan laagtaalvaardige ouders en adviseert hoe ze de taalontwikkeling van hun kind kunnen stimuleren. Doordat de coach op het consultatiebureau én in de bibliotheek werkt, wordt deze een vertrouwd gezicht.

Ouder-component VVE / Kinderopvang (*KLO) - Pedagogisch medewerkers of leerkrachten vinden het soms lastig om laagtaalvaardige ouders te betrekken bij de (taal)ontwikkeling van hun kind. Met een VVE-programma met oudercomponent ondersteunen ze deze ouders bij de opvoeding en groeit de betrokkenheid bij de educatie van hun kind.

Samenwerking met basisonderwijs

Bibliotheek Haarlemmermeer (pagina 9 en 10) organiseert lessen Nederlands leren (pagina 7) voor anderstalige ouders op een dBos-school om de communicatie met de leerkracht over hun kind te verbeteren. De resultaten worden gemeten met de Taalmeter. Uit de evaluatie blijkt het zelfvertrouwen toegenomen en de relatie met de school verbeterd.

Bibliotheek Dalfsen en de school in Nieuwleusen bieden het programma Voor jou en je kind. In de bijeenkomsten gaan ouders aan de slag met thema's met werkboekjes. Zij leren over de (taal)ontwikkeling van hun kind, over activiteiten op school en hoe zij hieraan kunnen bijdragen. Zie ook het Praktijkvoorbeeld Oosterhout.

Ouderbetrokkenheid is een zaak van de bibliotheek: niet als opdrachtnemer maar als gelijkwaardige partner naast het onderwijs. Zij kan een veilige plek bieden voor ouders. Lees hoe Huis voor Taal Lelystad een aanvang maakte, in de presentatie en inzichtkaarten.

Ouder-bijeenkomsten op school (*KLO) - Deze aanpak combineert 2 werelden: de schoolse omgeving waarin leerkrachten inzicht hebben in de gezinssituatie via contact met ouder en kind, én de omgeving van het Taalhuis waarin kennis en ervaring voorhanden zijn om volwassenen in hun taalontwikkeling te ondersteunen.

Beter verbinden van activiteiten

Integrale gezinsaanpak in de bibliotheek (*KLO) - In alle spreekuren, activiteiten en ontmoetingen, is de educatief-maatschappelijke bibliotheek goed zichtbaar. Hoe verbind je nu alle programma's en creëer je een doorgaande lijn in het aanbod? Daarover gaat deze aanpak.

Voorleestraject (*KLO) - Veel bibliotheken bieden de VoorleesExpress of ander voorleesprogramma. Zo kun je laagtaalvaardige ouders extra ondersteunen om zelf de taalontwikkeling van hun kinderen te stimuleren. Het draait om de leervraag van de ouders en passend aanbod. Zo creëer je een doorgaande lijn voor het gezin.

Laagdrempelig werken

Ouder en kind in de bibliotheek (*KLO) - Als ouder en kind samen aan activiteiten in de bibliotheek deelnemen, nieuwe ervaringen opdoen, voorbeelden zien en ook thuis verdergaan, sluit dit goed aan op de gezinsaanpak. Omdat laagtaalvaardige ouders een drempel kunnen ervaren, zijn er activiteiten met de focus op samen spelenderwijs leren.

Gezinsaanpak in de wijk (*KLO) - Sommige laagtaalvaardige ouders ervaren een drempel om naar de bibliotheek te gaan. Met wijkgerichte activiteiten brengt de bibliotheek een speels en aantrekkelijk taalaanbod letterlijk 'onder de mensen'. Deze activiteiten zijn op plaatsen waar gezinnen komen, en geven een impuls aan contacten met ouders.

Digitale insteek

Pilot Samen Digi-TAAL, netwerk van Overijsselse en Gelderse Bibliotheken, juni 2022. Ruim 100 gezinnen werkten thuis met een iPad met taalrijke apps. De digitale middelen bleken voor ouders drempelverlagend om deel te nemen. Ook startten 10 ouders na de ouderbijeenkomsten met ander aanbod, gericht op basisvaardigheden. De pilot versterkte de onderlinge samenwerking met partners. Het netwerk gaat verder met de nieuwe inzichten.

Bereik en ondersteunen met digitale hulpmiddelen (*KLO) - Met deze aanpak stimuleer je laagtaalvaardige ouders en jonge kinderen (2 tot 6 jaar) om samen hun taal- en digitale vaardigheden te verbeteren. Dit gebeurt met taal-apps en andere educatieve oefenprogramma's op een tablet.

Brede lokale samenwerking

Waalwijk Taalrijk is gericht op grotere functionele geletterdheid bij ouders én bij kinderen van 0 tot 18. Partners zijn onder meer GGD, welzijnswerk, kinderopvang, scholen, bibliotheek, Taalhuis Waalwijk en gemeente. Alle organisaties ontwikkelen samenhangende activiteiten. Lees ook het interview.

Divers

Interviews met collega's

Zie alle interviews op Bnetwerk rond gezinsaanpak.

# data[].attributes.attachment_link.description
Veel bibliotheken werken enthousiast aan de gezinsaanpak; vaak met goed ontwikkelde programma's als BoekStart en de VoorleesExpress. Soms hebben zij nieuwe interventies ontwikkeld of bestaande aangepast. Hieronder vind je voorbeelden van collega-bibliotheken én interviews met collega's die je kunnen inspireren om de gezinsaanpak in jouw eigen bibliotheek verder vorm te geven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cookies of toch liever een donut?

Wij gebruiken cookies. Dit doen we voor marketing-, functionaliteits-, en optimalisatiedoeleinden. Maar vooral om je een perfect werkende website te laten zien. Uiteraard bepaal jij van welke cookies je wel of niet houdt. Klik op 'Accepteer' en geef ons toestemming. Maar onthoud dat de website minder goed kan functioneren als je niet alles accepteert.  Lees hier meer.

# data[].attributes.attachment_link.title
Omgaan met laaggeletterdheid | GoodHabitz Online Training

# data[].attributes.attachment_link.description
Er zijn nog te veel mensen in Nederland die onder de noemer 'laaggeletterd' vallen. Ontdek hoe je die groep mensen herkent, erkent én helpt met deze online training.

# data[].attributes.headline
Video's over meertaligheid voor de frontofficemedewerkers

# data[].attributes.subject
Video's over meertaligheid voor de frontofficemedewerkers

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe ga je als bibliotheekmedewerker om met vragen van meertalige ouders en kinderen? Deze animatie geeft frontofficemedewerkers antwoord op deze en andere vragen

# data[].attributes.body
Op de website gezinsaanpak.nl is een kopje 'deskundigheidsbevordering' (onder aan de pagina).

# data[].attributes.attachment_link.description
Gemeenten en partnerorganisaties hebben vaak al veel kennis die nodig is om op een goede manier te werken aan de gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid. Ze weten bijvoorbeeld al hoe belangrijk taalstimulering op jonge leeftijd is en hoe ze volwassenen moeten benaderen en ondersteunen bij het verbeteren van hun basisvaardigheden.

# data[].attributes.headline
Hoofdstuk 'Profilering bij gemeentelijke gezinsaanpak' in de Wegwijzer Gezinsaanpak

# data[].attributes.subject
Hoofdstuk 'Profilering bij gemeentelijke gezinsaanpak' in de Wegwijzer Gezinsaanpak

# data[].attributes.body
Vanaf bladzijde 30.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wegwijzer om aan de slag te gaan met de gezinsaanpak

# data[].attributes.attachment_link.description
Met dit document kunnen bibliotheken lokaal en in hun eigen organisatie aan de slag met de gezinsaanpak.

# data[].attributes.body
Wil je als bibliotheek op het gebied van de gezinsaanpak meer samenwerken met lokale partners? Dan geeft deze aanhaakkalender je inzicht in de momenten waarop je samen met partners het belang van (voor)lezen onder de aandacht brengt. We starten wanneer de baby nog in de buik zit en gaan door tot en met groep 3

# data[].attributes.headline
Praktijkvoorbeeld: Gemeente Haarlem: "Neem de tijd om een goede gezinsaanpak op te zetten"

# data[].attributes.subject
Praktijkvoorbeeld: Gemeente Haarlem: "Neem de tijd om een goede gezinsaanpak op te zetten"

# data[].attributes.body
Het ontwikkelen van een gezinsaanpak laaggeletterdheid stond wel in het regionale meerjarenplan van de gemeente Haarlem. Maar verder dan een paar losse activiteiten kwamen ze niet. Tot beleidsadviseur jeugd en lage basisvaardigheden Mick Schoonebeek aan de slag ging met de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid (Gezinsaanpak). “Het kostte ons 3 jaar om onze eigen Haarlemse gezinsaanpak op te zetten. Maar nu gaat het balletje rollen.”

https://www.gezinsaanpak.nl/praktijk/gemeente-haarlem-neem-de-tijd-om-een-goede-gezinsaanpak-op-te-zetten

# data[].attributes.body
Denk aan het thema taalvordering of ouderbetrokkenheid. zie Inschrijven voor de nieuwsbrief | Actueel | Gelijke kansen (gelijke-kansen.nl)

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is sinds oktober 2016 actief in heel Nederland met de Gelijke Kansen Alliantie (GKA). Via onze nieuwsbrief blijft u op de hoogte van alle ontwikkelingen op het gebied van kansengelijkheid in het onderwijs. Abonnees ontvangen bovendien exclusieve updates uit het GKA-netwerk. Schrijf u nu in.