# data[].attributes.headline
Προσπάθησε όσο μπορείς.......

# data[].attributes.subject
Προσπάθησε όσο μπορείς.......

# data[].attributes.headline
Ζήσε όσο μπορείς (ο Καβάφης μας εμπνέει)

# data[].attributes.subject
Ζήσε όσο μπορείς (ο Καβάφης μας εμπνέει)

# data[].attributes.headline
Έλα να γνωρίσουμε μαζί τον καβάφη

# data[].attributes.subject
Έλα να γνωρίσουμε μαζί τον καβάφη

# data[].attributes.attachment_link.title
black vintage newspaper birthday party poster

# data[].attributes.attachment_link.title
Καβάφης ΟΣΟ ΜΠΟΡΕΙΣ Ερμηνεία Ελπίδα Γαδ- Μουσική Μπάμπης Κουλούρας. Σύρος, Θέατρο Απόλλων 23-10-2023

# data[].attributes.attachment_link.title
Φύλλο Εργασίας_Καβάφης

# data[].attributes.headline
γνώρισε την Ελένη Αλταμούρα

# data[].attributes.subject
γνώρισε την Ελένη Αλταμούρα

# data[].attributes.attachment_link.description
This is my Vidnoz AI video with realistic talking avatar. Create your free AI video now.

# data[].attributes.headline
Ελένη Αλταμούρα και επαναστατικά κινήματα

# data[].attributes.subject
Ελένη Αλταμούρα και επαναστατικά κινήματα

# data[].attributes.attachment_link.description
Find local businesses, view maps and get driving directions in Google Maps.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
να συμπληρωθεί ο πίνακας στις άλλες εγκλίσεις του ενεργητικού αόριστου β'

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Να συμπληρωθεί ο πίνακας στις άλλες εγκλίσεις του ενεργητικού αόριστου β'

# data[].attributes.headline
Ποιος ήταν ο Σωκράτης;

# data[].attributes.subject
Ποιος ήταν ο Σωκράτης;

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
George Chatzivasileiou - Avatar Productions

# data[].attributes.attachment_link.title
Ep. " Socrates" (dubbed) - "Animated...Philosophers" Official

# data[].attributes.attachment_link.description
Imgflip Pro GIF Maker Meme Generator Blank Meme Templates GIF Templates Chart Maker Demotivational Maker Image Resizer About Privacy Terms API Slack App Request Image Removal

# data[].attributes.headline
Η θρυλική Μαρουλία αναδύεται από τον μύθο.....

# data[].attributes.subject
Η θρυλική Μαρουλία αναδύεται από τον μύθο.....

# data[].attributes.headline
Αναγνωρίζετε κοινά στοιχεία με τους σεληνιτες; Υπαρχουν στοιχεια φανταστικα;

# data[].attributes.subject
Αναγνωρίζετε κοινά στοιχεία με τους σεληνιτες; Υπαρχουν στοιχεια φανταστικα;

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο μικρός πρίγκιπας και η αλεπού, Αντουάν ντε Σαιν Εξυπερύ, Λογοτεχνία, Β′ Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Είσοδος Λογοτεχνία Λογοτεχνία Β′ Γυμν. Απαγγελία Ποίησης Τραγούδια για την ’Αλωση Τραγούδια για την Ξενιτιά Νανουρίσματα Λογοτεχνικά Κείμενα Λογοτεχνικό ιστολόγιο Βιογραφίες

# data[].attributes.headline
tomato sentinel- το επιχειρηματικό μας πλάνο

# data[].attributes.subject
tomato sentinel- το επιχειρηματικό μας πλάνο

# data[].attributes.attachment_link.title
EIT DTTI Action in Food_ intermediate_output_γυμνασιο νεου γυναικοκαστρου

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to GiannisPapathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άσκηση στη διαδοχική υπόταξη (1η)

# data[].attributes.attachment_link.description
Άσκηση στη διαδοχική υπόταξη (1η)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άσκηση στα παραθετικά των επιθέτων και επιρρημάτων (α’)

# data[].attributes.attachment_link.description
Άσκηση στα παραθετικά των επιθέτων και επιρρημάτων (α’) Βρες τις 25 λέξεις που είναι παραθετικά επιθέτων και επιρρημάτων

# data[].attributes.headline
ψηφιακή περιήγηση στο κάστρο accessibility player

# data[].attributes.subject
ψηφιακή περιήγηση στο κάστρο accessibility player

# data[].attributes.headline
View in VR την ψηφιακή ξενάγηση

# data[].attributes.subject
View in VR την ψηφιακή ξενάγηση

# data[].attributes.headline
ψηφιακή περιήγηση στο κάστρο του Παλαιού Γυναικοκάστρου

# data[].attributes.subject
ψηφιακή περιήγηση στο κάστρο του Παλαιού Γυναικοκάστρου

# data[].attributes.headline
Ο προνοιάριος και το Αβρέτ Χισάρ

# data[].attributes.subject
Ο προνοιάριος και το Αβρέτ Χισάρ

# data[].attributes.headline
Ο Εβρενός και η οθωμανική κυριαρχία του κάστρου

# data[].attributes.subject
Ο Εβρενός και η οθωμανική κυριαρχία του κάστρου

# data[].attributes.headline
Ο Μανουήλ Παλαιολόγος και το κάστρο

# data[].attributes.subject
Ο Μανουήλ Παλαιολόγος και το κάστρο

# data[].attributes.attachment_link.title
Μανουήλ Παλαιολόγος

# data[].attributes.headline
ο Δούκας Αλέξιος Απόκαυκος και το κάστρο

# data[].attributes.subject
ο Δούκας Αλέξιος Απόκαυκος και το κάστρο

# data[].attributes.attachment_link.title
Αλέξιος Απόκαυκος

# data[].attributes.headline
ο Στέφανος Δουσάν και ο διοικητής Βέλκος

# data[].attributes.subject
ο Στέφανος Δουσάν και ο διοικητής Βέλκος

# data[].attributes.headline
ο Ιωάννης Κατακουζηνός στο κάστρο

# data[].attributes.subject
ο Ιωάννης Κατακουζηνός στο κάστρο

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιωάννης Κατακουζηνός

# data[].attributes.headline
Ο Θεόδωρος Συναδηνός και το κίνημα των ζηλωτών

# data[].attributes.subject
Ο Θεόδωρος Συναδηνός και το κίνημα των ζηλωτών

# data[].attributes.attachment_link.title
Θεόδωρος Συναδηνός

# data[].attributes.headline
Παίζουμε..με τα ρήματα

# data[].attributes.subject
Παίζουμε..με τα ρήματα

# data[].attributes.attachment_link.title
Το σταυρόλεξο της οριστικής της ε.φ. στα α.ε. (1)

# data[].attributes.attachment_link.description
Λύνουμε το σταυρόλεξό μας εισάγοντας τους ζητούμενους τύπους με ΚΕΦΑΛΑΙΑ γράμματα και χωρίς πνεύματα ή τόνους (τυχεροί/ές :)

# data[].attributes.headline
Ο ιδρυτής του κάστρου του παλαιού Γυναικοκάστρου

# data[].attributes.subject
Ο ιδρυτής του κάστρου του παλαιού Γυναικοκάστρου

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

19
ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΣ ΚΟΡΝΑΡΟΣ Ερωτόκριτος
Η υπόθεση του Ερωτόκριτου: Βρισκόμαστε στην προχριστιανική Αθήνα, κάστρο της εποχής όμοιο με τα ιπποτικά που δέσποζαν στη Δύση. Εκεί ζει ο βασιλιάς Ηράκλης και η γυναίκα του που, αφού έμειναν πολλά χρόνια χωρίς παιδί, φέρνουν στον κόσμο μια κόρη, την Αρετούσα, την οποία ερωτεύεται ο Ερωτόκριτος (το όνομά του το βρίσκουμε και ως Ρωτόκριτος ή Ρώκριτος), γιος του συμβούλου του βασιλιά Πεζόστρατου. Ο νέος ομολογεί την αγάπη του στον φίλο και σύμβουλό του Πολύδωρο. Έπειτα μεταμφιεσμένος τραγουδάει καντάδες κάτω από τα παράθυρα της Αρετούσας. Ο βασιλιάς το μαθαίνει και βάζει τέλος στις νυχτερινές αυτές συναντήσεις. Η Αρετούσα ερωτευμένη με τον άγνωστο τραγουδιστή ομολογεί τα αισθήματά της στη νένα της, τη Φροσύνη. Ο Ερωτόκριτος κάνει με τον φίλο του Πολύδωρο ένα ταξίδι στον Έγριπο (παραφθορά του Εύριπος, δηλαδή στην Εύβοια) για να διασκεδάσει τη θλίψη του. Στη διάρκεια της απουσίας του η Αρετούσα ανακαλύπτει το πορτρέτο της στο δωμάτιο του Ερωτόκριτου και του στέλνει μήλα για δώρο και για να του εκδηλώσει την αγάπη της.

Στη συνέχεια ο βασιλιάς οργανώνει έναν αγώνα για να διασκεδάσει την κόρη του. Ο αφηγητής περιγράφει λεπτομερώς τις μονομαχίες, ιδιαίτερα εκείνη του Κρητικού με τον Καραμανίτη (που συμβολίζει τη σύγκρουση των Κρητών με τους Τούρκους). Ο Ερωτόκριτος νικά στον αγώνα και παίρνει το στεφάνι από το χέρι της Αρετούσας. Παίρνει τότε το θάρρος κι εκμυστηρεύεται το αίσθημά του στον πατέρα του πείθοντάς τον να ζητήσει το χέρι της κόρης από τον βασιλιά.

Ο Πεζόστρατος ζητεί από τον βασιλιά το χέρι της Αρετούσας για τον γιο του, όμως ο Ηράκλης εξοργισμένος από την αλαζονεία ενός κοινού θνητού διώχνει τον Πεζόστρατο, εξορίζει τον γιο του και φυλακίζει την Αρετούσα που δε δέχεται να παντρευτεί κανένα από τα αρχοντόπουλα. Τρία χρόνια μένει φυλακισμένη, γιατί αποκρούει την πρόταση γάμου του βασιλόπουλου του Βυζαντίου, που της επαναλαμβάνει κάθε μέρα ο πατέρας της. Αχώριστοι φίλοι των δύο νέων είναι ο Πολύδωρος και η Φροσύνη που παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της υπόθεσης.

Αργότερα κηρύσσεται πόλεμος εναντίον του βασιλιά των Βλάχων, στον οποίο έρχεται και πολεμά με γενναιότητα ο Ερωτόκριτος μεταμφιεσμένος σε μαύρο με τη βοήθεια ενός μαγικού υγρού. Στη μάχη σώζει τον βασιλιά και δέχεται να μονομαχήσει με τον Άριστο, ανεψιό του βασιλιά των Βλάχων, τον οποίο και σκοτώνει. Ο Ερωτόκριτος ζητεί για αμοιβή του να παντρευτεί την Αρετούσα, που δεν τον αναγνωρίζει στην αρχή, γι' αυτό αρνείται. Στο τέλος όμως γίνεται η αναγνώριση χάρη στο μαγικό υγρό που του ξαναδίνει τη μορφή του και οι νέοι παντρεύονται και ζουν ευτυχισμένοι.
Τα δύο επιλεγμένα αποσπάσματα από τον Ερωτόκριτο, το πιο γνωστό και δημοφιλές έργο της κρητικής λογοτεχνίας, προέρχονται από το τρίτο και τέταρτο μέρος του ποιήματος. Το πρώτο απόσπασμα τοποθετείται στη μέση περίπου του έργου και θίγει το πρόβλημα της κοινωνικής διαφοράς ανάμεσα στην οικογένεια της Αρετούσας και του Ερωτόκριτου. Έχουν προηγηθεί ο έρωτας του Ερωτόκριτου και η ανταπόκριση της Αρετούσας (Α' Μέρος), καθώς και το κονταροκτύπημα και η νίκη του Ερωτόκριτου (Β' Μέρος). Μετά τη νίκη το αίσθημα των δύο νέων γίνεται σφοδρότερο, αρχίζουν οι ερωτικές συνομιλίες τους στο δώμα του παλατιού, οι οποίες οδηγούν στην κοινή απόφαση να παρακαλέσει ο Ερωτόκριτος τον πατέρα του να μιλήσει στον βασιλιά για τον γάμο. O πατέρας του Ερωτόκριτου Πεζόστρατος, παρά τις αντιρρήσεις του, πείθεται και τολμά, με σύνεση και διστακτικότητα, να μιλήσει στον βασιλιά, όμως εκείνος τον διώχνει από το παλάτι με ύβρεις και απειλές. Δίνει επίσης διαταγή να εξοριστεί ο Ερωτόκριτος, ο οποίος με σπαραγμό ψυχής αποχαιρετά την αγαπημένη του, τον τόπο του και τους δικούς του, και πηγαίνει στην Έγριπο. Στο τέταρτο μέρος, ο βασιλιάς επιμένει να παντρέψει την κόρη του με το βασιλόπουλο του Βυζαντίου, η Αρετούσα αρνείται και ο πατέρας της τη φυλακίζει. Ενώ μπαίνει ο τέταρτος χρόνος από τη φυλάκιση της Αρετούσας, ο βασιλιάς των Βλάχων εισβάλλει στο βασίλειο των Αθηνών, παρουσιάζεται όμως ο Ερωτόκριτος, αγνώριστος, μαυρισμένος από ένα μαγικό υγρό, και σώζει την Αθήνα, τόσο με τα ανδραγαθήματά του όσο και με την τελική μονομαχία του με τον Άριστο, το καλύτερο παλικάρι των Βλάχων. Το δεύτερο απόσπασμα έχει επικό χαρακτήρα και είναι η αρχή της δικαίωσης του Ερωτόκριτου, η οποία θα οδηγήσει σταδιακά στο ευτυχισμένο τέλος, στον γάμο των δύο νέων και στην ανάληψη της βασιλείας.
[Γ. 891-936. Διάλογος ρήγα Ηράκλη και Πεζόστρατου]

ΠOΙΗΤΗΣ

Εκείνη η μέρα επέρασε κι η άλλη ξημερώνει
κι ο κύρης* του Ρωτόκριτου γλυκαίνει και μερώνει*·
δε θέλει πλιο* να καρτερεί κι ο γιος του να 'χει κρίση*

20

μα εβάλθηκε την προξενιάν ετούτη να μιλήσει.

895

Επήγεν εις του βασιλιού να τόνε δικιμάσει
κι ελόγιαζεν από μακρά με ξόμπλια* να τον πιάσει·
αγάλια αγάλια αρχίνισεν αποκοτιά* να παίρνει
και μια και κι άλλη αθιβολήν* αλλοτινή του φέρνει.

ΠΕΖOΣΤΡΑΤOΣ
Λέγει: "Στους παλαιούς καιρούς, που 'σα μεγάλοι αθρώποι*,

900

τα πλούτη και βασίλεια εκράζουντάνε κόποι,
'πειδή ετιμούσανε πολλά της αρετής τη χάρη
παρά τσι χώρες, τσ' αφεντιές, τα πλούτη, το λογάρι*,
κι εσμίγασι τα τέκνα τως οι αφέντες οι μεγάλοι
με τους μικρούς οπού 'χασι γνώση, αντρειά και κάλλη.

905

Όλα τα πλούτη κι οι αφεντιές* εσβήνουν και χαλούσι
και μεταλλάσσουν, κι οι καιροί συχνιά τα καταλούσι*,
μα η γνώση εκεί που βρίσκεται και τσ' ευγενιάς τα δώρα
ξάζου* άλλο παρά βασιλειά, παρά χωριά και χώρα·
ουδ' ο τροχός δεν έχει εξάν*, ως θέλει να γυρίσει,

910

τη γνώση και την αρετή ποτέ να καταλύσει".

ΠOΙΗΤΗΣ

Κι ήφερνε ξόμπλια απόμακρα, πράματα περασμένα
και καταπώς του σάζασι* τα 'λεγεν έναν ένα.
Με τούτες τες παραβολές αγάλια αγάλια σώνει*
εις το σημάδι το μακρύ κι ήρχισε να ξαμώνει*.

915

Αποκοτά δυο τρεις φορές να το ξεφανερώσει
κι οπίσω τον εγιάγερνε* κι εκράτειέ τον η γνώση.
Στο ύστερον ενίκησεν η αγάπη του παιδιού του
και φανερώνει τα κουρφά* και τα χωστά* του νου του·
μα ως ενεχάσκισε* να πει την προξενιά του γάμου,

21

ΒΑΣΙΛΙΑΣ

920

του λέγει ο ρήγας: "Πήγαινε και φύγε από κοντά μου!
Πώς εβουλήθης κι είπες το, λωλέ, μισαφορμάρη*,
γυναίκα του ο Ρωτόκριτος την Αρετή να πάρει;
Φύγε το γληγορύτερο και πλιο* σου μην πατήσεις
εις την αυλή του παλατιού και κακοθανατίσεις.

925

Γιατί σε βλέπω ανήμπορο, γιαύτος* δε σε ξορίζω,
μα ο γιος σου μην πατήσει πλιο σ' τσι τόπους οπ' ορίζω.
Τέσσερις μέρες κι όχι πλια* του δίδω να μισέψει*,
τόπους μακρούς κι αδιάβατους ας πάγει να γυρέψει
και μην πατήσει ώστε να ζω στα μέρη τα δικά μου,

930

αλλιώς του δίδω θάνατο για χάρισμα του γάμου.
Κι εκείνο που αποκότησες κι είπες τούτη την ώρα
μη γροικηθεί*, μην ακουστεί σ' άλλο εδεπά* στη χώρα
και κάμω πράμαν εις εσέ οπού να μη σ' αρέσει,
να τρέμου όσοι τ' ακούσουνε κι εκείνοι οπού το λέσι.

935

Δε θέλω πλιο να σου μιλώ· στο ρήγα δεν τυχαίνει
τα τόσα να πολυμιλεί· κι απόβγαλ' τον* να πηαίνει".

[Δ. 1003-1038. Μάχη Αθηναίων και Βλάχων]

Ανακατώνεται ο λαός και τα φουσάτα* σμίγου,
μα 'τον ακόμη σκοτεινά και δεν καλοξανοίγου*.

1005

Δίδου αναπνιά στα βούκινα*, τσι σάλπιγγες φυσούσι,
πάγει η λαλιά στον ουρανό, τα νέφη αντιλαλούσι.
Με τη βαβούρα* την πολλή και κτύπους των αρμάτω
εγροίκησε* ο Ρωτόκριτος, γιατί δεν εκοιμάτο,
κι ο λογισμός της Αρετής ολίγο τον αφήνει

1010

να κοιμηθεί, γιατί αγρυπνά σ' τσ' αγάπης την οδύνη.

22

Άλλο μαντάτο να του που δε στέκει ν' ανιμένει*,
με σπούδα* εκαβαλίκεψε, στον κάμπο κατεβαίνει.
Σαν όντεν* είν' καλοκαιριά, μέρα σιγανεμένη,
και ξάφνου ανεμοστρόβιλος από τη γην εβγαίνει,

1015

με βροντισμό και ταραχή τη σκόνη ανεσηκώσει
και πάγει τη τόσο ψηλά, οπού στα νέφη σώσει,
έτσι κι όντεν εκίνησε με τέτοια αντρειά επορπάτει,
οπού βροντές και σκονισμούς κάνει στο μονοπάτι.
Μ' έτοια μεγάλη μάνηταν ήσωσε* στο φουσάτο,

1020

οπού όποιος κι αν εγλίτωκε με φόβο το εδηγάτο.
Εισέ καιρό ο Ρωτόκριτος ήσωσε στο λιμνιώνα*,
που οι Αθηναίοι εφεύγασι κι οι Βλάχοι τσ' εζυγώνα·
με φόβον εγλακούσανε*, βοήθεια δεν ευρίσκα
κι οι οχθροί τως τους εδιώχνασι κι αλύπητα εβαρίσκα.

1025

Κι ωσά λιοντάρι όντε πεινά κι από μακρά γροικήσει
κι έρχεται βρώμα* οπού 'πασκε* να βρει να κυνηγήσει
κι εις την καρδιά κινά, ως το δει, η πεθυμιά τη μάχη,
τρέχει ζιμιόν* απάνω του κι αγριεύει σαν του λάχει·*
φωτιά πυρή στα μάτια του ανεβοκατεβαίνει,

1030

καπνός απ' τα ρουθούνια του μαύρος βραστός εβγαίνει,
αφροκοπά το στόμα του, το κούφος* του μουγκρίζει,
ανασηκώνει την ορά*, τον κόσμο φοβερίζει,
κατακτυπούν τα δόντια του και το κορμί σπαράσσει,
αναχεντρώνουν* τα μαλλιά και τρέχει να το πιάσει·

1035

εδέτσι* εξαγριεύτηκε για τα κακά μαντάτα
κι ωσάν αϊτός επέταξε κι εμπήκε στα φουσάτα.
Βλάχοι, κακό το πάθετε εις τό σας ηύρε αφνίδια,
εδά 'ρθασι τ' απαρθινά* κι επάψαν τα παιγνίδια!

Β. Κορνάρος, Ερωτόκριτος, Ερμής

23

Γιάννης Τσαρούχης, Ερωτόκριτος και Αρετούσα

Γιάννης Τσαρούχης, Ερωτόκριτος

Θεόφιλος, Ερωτόκριτος και Αρετούσα

Ερωτόκριτος
στο Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού
στους Ψηφιακούς Πόρους για την Ελληνική Γλώσσα
Ηχητικά αποσπάσματα του Ν. Μαμαγκάκη στην Ελληνική Μουσική Βιβλιοθήκη

(Δες περισσότερα στο Υλικό)

Λεξιλόγιο
* κύρης: πατέρας * μερώνει: ηρεμεί * πλιο: πια * κρίση: μαρτύριο, βάσανο * ξόμπλι: παράδειγμα * αποκοτιά: θάρρος * αθιβολή: λόγος * μεγάλοι αθρώποι: σημαντικοί * λογάρι: θησαυρός * αφεντιά: εξουσία * καταλούσι: φθείρουν * ξάζου: αξίζουν * εξά: εξουσία * σάζασι: ταίριαζαν * σώνει, ξαμώνει: φτάνει στο κρίσιμο σημείο και δοκιμάζει να πει * γιαγέρνω: επιστρέφω * κουρφά, χωστά: κρυφά * ενεχάσκισε: τόλμησε * λωλέ, μισαφορμάρη: παλαβέ, μισότρελε * πλιο: στο εξής * γιαύτος: γι' αυτό * πλια: περισσότερο * να μισέψει: να φύγει * γροικηθεί: ακουστεί * εδεπά: εδώ * απόβγαλ' τον: διώξε τον * φουσάτο: στράτευμα * δεν καλοξανοίγου: δεν καλοβλέπουν * δίδου αναπνιά στα βούκινα: φυσούν τις πολεμικές σάλπιγγες * βαβούρα: φασαρία * εγροίκησε: άκουσε * ανιμένει: περιμένει * σπούδα: βιασύνη * όντεν: όταν * ήσωσε: έφτασε * λιμνιώνας: λιμάνι * εγλαυκούσανε: έτρεχαν * βρώμα: τροφή, λεία θηρίου *'πασκε: προσπαθούσε * ζιμιόν: αμέσως * λάχει: τύχει * κούφος: θωρακική κοιλότητα * ορά: ουρά * αναχεντρώνουν: για το τρίχωμα του ζώου που υψώνεται * εδέτσι: έτσι * απαρθινά: αληθινά.

24

ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Α (Γ. 891-936)

1 Με ποιον τρόπο, με ποιο ρόλο και για ποιο σκοπό παρεμβαίνει ο ποιητής;

2 Πώς σκέφτεται ο Πεζόστρατος να προσεγγίσει τον βασιλιά και με ποια επιχειρήματα προσπαθεί να τον πείσει να δεχτεί τον γάμο;

3 Πώς αντιδρά ο βασιλιάς στην πρόταση γάμου του Ερωτόκριτου και γιατί;

4 Κάθε πατέρας επιθυμεί την οικογενειακή του ευτυχία. Πώς ενεργεί ο βασιλιάς και πώς ο Πεζόστρατος, για να πετύχουν αυτόν τον στόχο;

Β (Δ. 1003-1038)

1 Στο απόσπασμα κυριαρχούν τα επικά στοιχεία. Ποια είναι και πώς εκφράζονται;

2 Βρείτε τις παρομοιώσεις του κειμένου και εξηγήστε τη λειτουργία τους.

3 Σε ποια σημεία του αποσπάσματος φαίνεται η σφοδρότητα της μάχης και με ποιους τρόπους την αποδίδει παραστατικά ο ποιητής;

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ
1. Γιατί ο Πεζόστρατος χρησιμοποιεί πολλά "ξόμπλια" και παραβολές πριν μιλήσει στον βασιλιά για το προξενιό;

2. Ποιες διαταγές έδωσε ο Ηράκλης στον Πεζόστρατο; Τι πιστεύει ότι θα πετύχει ο βασιλιάς με τον εξορισμό του Ερωτόκριτου;

3. Συγκρίνετε τις δύο σκηνές προξενιών στο ποίημα του Ερωτόκριτου και στο θεατρικό έργο Ο Βασιλικός.

4. Στο δεύτερο απόσπασμα αναδεικνύεται η γενναιότητα και η ψυχική ανωτερότητα του Ερωτόκριτου. Βρείτε στοιχεία του κειμένου που επιβεβαιώνουν αυτή την άποψη.

5. Συγκρίνετε την ηρωική εμφάνιση του Ερωτόκριτου και του Διγενή, κρίνοντας από τον τρόπο που εξαίρει τις πολεμικές αρετές τους ο κάθε ποιητής.

6. Ακούστε μελοποιημένα αποσπάσματα του Ερωτόκριτου από το CD: Γιώργος Κουμεντάκης, Λουδοβίκος των Ανωγείων, Νίκος Ξυδάκης, Ψαραντώνης, Τέσσερις δρόμοι για τον Ερωτόκριτο, Lyra 2000.

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Α (Γ. 891-936)

♦ O Πεζόστρατος εξιδανικεύει το παρελθόν, υποστηρίζοντας ότι στους παλιούς καιρούς δεν ίσχυαν κοινωνικές διακρίσεις. Συμβουλευτείτε το εγχειρίδιο της Ιστορίας ή της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής, για να δείτε αν αληθεύει ο ισχυρισμός του.

♦ Πώς έγινε το προξενιό του Ερωτόκριτου; Βρείτε περισσότερα στοιχεία για τους γάμους από προξενιά, σε διάφορες χρονικές περιοδους.

Β (Δ. 1003-1038)

♦ Επισκεφθείτε την Εθνική Πινακοθήκη και αναζητήστε αναπαραστάσεις μαχών από την εποχή της Αναγέννησης ή βρείτε μια ανάλογη σκηνή πολεμικής σύγκρουσης στην Ιλιάδα του Oμήρου (ραψωδίες Ε, Ζ, Η) και συγκρίνετε τις δύο περιγραφές.

Ομήρου "Ιλιάδα" Η 206-315: Μονομαχία Αίαντα-Έκτορα [Αρχαία Ελληνικά (μτφρ.) Ομηρικά Έπη, Β΄ Γυμνασίου]
Β. Κορνάρος, "Ερωτόκριτος", (Μονομαχία Κρητικού-Καραμανίτη) [Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α΄ Λυκείου]

♦ Ζωγραφίστε τον Ερωτόκριτο, με βάση την εξωτερική εμφάνιση των πολεμιστών της εποχής αλλά και τα ειδικά χαρακτηριστικά με τα οποία αποδίδεται η ανδρεία του στο απόσπασμα. Ζητήστε τη βοήθεια του καθηγητή της Ιστορίας.

Βιτσέντζος Κορνάρος (1553-1613)

Διάβασε για τη ζωή και το έργο του εδώ. Κατέβασε σύντομο βιογραφικό . Δες και παρακάτω στο Υλικό.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Το πρώτο απόσπασμα αναφέρεται στο προξενιό, που ο Πεζόστρατος για χάρη του γιου του αναλαμβάνει να διεκπεραιώσει. Τα λόγια του Πεζόστρατου προκαλούν την οργισμένη αντίδραση του βασιλιά, η οποία οφείλεται στην κατώτερη κοινωνική θέση του υποψήφιου γαμπρού και συνάδει με τον πληγωμένο εγωισμό του. Ο Ηρακλής δεν ανέχεται τη θρασύτητα του υπηκόου του να ελπίζει σε γάμο με τη βασιλοπούλα, καθώς ο γάμος αυτός δημιουργεί εμπόδια στα μελλοντικά σχέδιά του για ένα πετυχημένο προξενιό, το οποίο θα ενίσχυε την πολιτική θέση και θα εξασφάλιζε ειρήνη στο βασίλειο. Με τον εκφοβισμό του Πεζόστρατου και την εξορία του Ερωτόκριτου ο βασιλιάς επιβάλλει βίαια την εξουσία του, οι αποφάσεις όμως που παίρνει αποδεικνύονται στην πραγματικότητα ανώφελες, καθώς η δοκιμασία ενισχύει την αγάπη και την πίστη των δύο νέων. Η Αρετούσα αρνείται πεισματικά κάθε προξενιό και, παρά τη φυλάκιση, η καρδιά της δε λυγίζει. Ο Ερωτόκριτος, πάλι, είναι παρών όταν θα τον χρειαστεί το πολιορκούμενο βασίλειο. Μεταμορφωμένος, χάρη σε ένα μαγικό υγρό, θα ανδραγαθήσει σε έναν επικό αμυντικό αγώνα, με τελικό έπαθλο την ποθητή Αρετούσα και τον θρόνο του βασιλείου.

Το δεύτερο απόσπασμα έχει επικό χαρακτήρα, προσφέρεται για αισθητική ανάλυση και σύγκριση με ανάλογες πολεμικές περιγραφές από την Ιλιάδα, τόσο στη μορφή όσο και στο περιεχόμενο. Έχει ενδιαφέρον π.χ. να εξεταστεί συγκριτικά η δομή και η λειτουργία της πλατιάς παρομοίωσης στα δύο κείμενα, μέσα στη γενικότερη ατμόσφαιρα της ανδραγαθίας και της πολεμικής ορμής.

Υλικό

Βιτσέντζος Κορνάρος

Διάβασε για τη ζωή και το έργο του εδώ.
στο Βιβλιοnet
Πρόσωπα και θέματα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα)
στη Βικιπαίδεια
στο Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού

Ερωτόκριτος
"Ερωτόκριτος" [πηγή: Ψηφίδες, Δημώδης Γραμματεία]
"Ερωτόκριτος" [πηγή: Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού]
Νίκος Μαμαγκάκης, "Ερωτόκριτος" (ηχητικά αποσπάσματα) [πηγή: Ελληνική Μουσική Βιβλιοθήκη www.musicale.gr.]
Μουσικά αποσπάσματα από όλο το κείμενο
"Τα θλιβερά μαντάτα", Γιάννης Χαρούλης
"Αποχαιρετισμός", Νίκος Ξυλούρης
"Ο όρκος της Αρετούσας" Λουδοβίκος των Ανωγείων, Μαρία Αναματερού
Το κείμενο του τραγουδιού (Γ' μέρος)
"Tα λόγια σου, Pωτόκριτε, φαρμάκι-ν εβαστούσαν,
κι ουδ' όλπιζα, ουδ' ανίμενα τ' αφτιά μου ό,τι σ' ακούσαν. 1410
Διώξε τσι αυτούς τους λογισμούς, κ' έγνοια καμιά μην έχεις.
Mη θες να με ξαναρωτάς το πράμα οπού κατέχεις·1540
Kαι πώς μπορώ να σ' αρνηθώ; Kι α' θέλω, δε μ' αφήνει 1435
τούτ' η καρδιά που εσύ'βαλες σ' τσ' Aγάπης το καμίνι,
Kι α' δε θελήσει η Mοίρα μας να σμίξομεν ομάδι, 1475
η ψη σου ας έρθει να με βρει χαιράμενη στον Άδη.

Ολόκληρο το απόσπασμα (Γ' μέρος)
APETOYΣA
"Tα λόγια σου, Pωτόκριτε, φαρμάκι-ν εβαστούσαν,
κι ουδ' όλπιζα, ουδ' ανίμενα τ' αφτιά μου ό,τι σ' ακούσαν. 1410
Ίντά 'ναι τούτα τα μιλείς, κι ο νους σου πώς τα βάνει;
Πού τα 'βρε αυτάνα η γλώσσα σου οπού μ' αναθιβάνει;
Kαι πώς μπορεί τούτη η καρδιά, που με χαρά μεγάλη
στη μέσην της εφύτεψε τα νόστιμά σου κάλλη,
και θρέφεσαι καθημερνό, στα σωθικά ριζώνεις, 1415
ποτίζει σε το αίμα τση, κι ανθείς και μεγαλώνεις,
κι ως σ' έβαλε, σ' εκλείδωσε, δε θέλει πλιο ν' ανοίξει,
και το κλειδί-ν ετσάκισεν, άλλης να μη σε δείξει.
Kαι πώς μπορεί άλλο δεντρόν, άλλοι βλαστοί κι άλλ' ά'θη,
μέσα τση πλιο να ριζωθούν, που το κλειδί-ν εχάθη; 1420

"Σγουραφιστή σ' όλον το νουν έχω τη στόρησή σου,
και δεν μπορώ άλλη πλιο να δω παρά την εδική σου.
Xίλιοι σγουράφοι να βρεθούν, με τέχνη, με κοντύλι,
να θέ' να σγουραφίσουσι μάτια άλλα κι άλλα χείλη,
τη στόρησή σου ως την εδούν, χάνεται η μάθησή τως, 1425
γιατί κάλλια 'ναι η τέχνη μου παρά την εδική τως.
Eγώ, όντε σ' εσγουράφισα, ήβγαλα απ' την καρδιά μου
αίμα, και με το αίμα μου εγίνη η σγουραφιά μου.
Όποια με το αίμα τση καρδιάς μια σγουραφιά τελειώσει,
κάνει την όμορφη πολλά, κι ουδέ μπορεί να λιώσει. 1430
Πάντα 'ναι η σάρκα ζωντανή, καταλυμό δεν έχει,
και ποιος να κάμει σγουραφιά πλιο σαν εμέ κατέχει;
Tα μάτια, ο νους μου, κι η καρδιά, κι η όρεξη εθελήσαν,
κι εσμίξαν και τα τέσσερα, όντε σ' εσγουραφίσαν.
Kαι πώς μπορώ να σ' αρνηθώ; Kι α' θέλω, δε μ' αφήνει 1435
τούτ' η καρδιά που εσύ 'βαλες σ' τσ' Aγάπης το καμίνι,
κι εξαναγίνη στην πυρά, την πρώτη Φύση εχάσε,
η στόρησή μου εχάθηκε και τη δική σου επιάσε.
Λοιπόν, μη βάλεις λογισμό σ' έτοια δουλειά, να ζήσεις,
δε σ' απαρνούμαι εγώ ποτέ, κι ουδέ κι εσύ μ' αφήσεις. 1440
Kι ο Kύρης μου, όντε βουληθεί, να θε' να με παντρέψει,
και δω πως γάμο 'κτάσσεται και το γαμπρό γυρέψει,
κάλλια θανάτους εκατό την ώρα θέλω πάρει,
άλλος παρά ο Pωτόκριτος γυναίκα να με πάρει.

"Mα για να πάψει ο λογισμός αυτόνος που σε κρίνει, 1445
κι ολπίδα μιά παντοτινή στους δυό μας ν' απομείνει,
την ώραν τούτη θέλεις δει, κι ας πάψει η έγνοια η τόση,
πράμα-ν οπού παρηγοριάν πολλή σου θέλει δώσει."

ΠOIHTHΣ
Kαι τη Φροσύνην ήκραξε, και τη φωτιάν τής πάγει,
και βάνει τη σα Mάνα της εις το δεξό τση πλάγι. 1450

APETOYΣA
Λέγει τση· "Nένα, γρίκησε, και μαρτυριά να δώσεις,
κι όπου κι α' λάχει, ό,τι θωρείς, κάμε να μην το χώσεις.
Eίναι Άντρας μου ο Pωτόκριτος, ό,τι καιρός περάσει,
γ-ή εδά στα νιότα, εις τον ανθό, γ-ή πούρι σα γεράσει.
Kι αμνόγω του στον Oυρανό, στον Ήλιο, στο Φεγγάρι, 1455
άλλος ο-για γυναίκα του ποτέ να μη με πάρει."

ΠOIHTHΣ
'Kεί, οπού ποτέ το χέρι τση δεν του' δωκε ν' απλώσει,
την ώραν κείνη σπλαχνικά, ο-για να ξετελειώσει
207 το τάσσιμο του Γάμου τως, και να' χει πάντα ολπίδα,
αρχοντικά το επρόβαλε στη σιδερή θυρίδα. 1460

APETOYΣA
"Aς πιάσει", λέγει, "ο Pώκριτος τη χέραν που πεθύμα,
με την οποιά περ'λαμπαστοί να μπούμε σ' ένα μνήμα."

ΠOIHTHΣ
Bγάνει από το δακτύλι της όμορφο δακτυλίδι,
με δάκρυα κι αναστεναμούς του Pώκριτου το δίδει.

APETOYΣA
Λέγει του· "Nα, και βάλε το εις το δεξό σου χέρι, 1465
σημάδι πως, ώστε να ζω, είσαι δικό μου Tαίρι.
Kαι μην το βγάλεις από 'κει, ώστε να ζεις και να' σαι,
φόρειε το, κι οπ' σου το'δωκε, κάμε να τση θυμάσαι.
Kι ο Kύρης μου αν το βουληθεί να πάρει τη ζωή μου,
και δε μ' αφήσει να χαρώ, σα θέλει η όρεξή μου, 1470
φύλαξε την Aγάπη μας, κι ας είσαι πάντα ως ήσου',
και με το δακτυλίδι μου πέρασε τη ζωή σου.
Tούτο για 'δα είναι ο Γάμος μας, και τούτο μας-ε σώνει,
κάθε καιρό ό,τι ετάξαμεν, τούτο το φανερώνει.
Kι α' δε θελήσει η Mοίρα μας να σμίξομεν ομάδι, 1475
η ψη σου ας έρθει να με βρει χαιράμενη στον Άδη.
Πάντα σε θέλω καρτερεί, ζώντας, κι αποθαμένη,
γιατί μια Aγάπη μπιστική στα κόκκαλα απομένει.
Mην το λογιάσεις και ποτέ, σ' ό,τι μου κάμει ο Kύρης,
άλλος κιανείς, μόνον εσύ να μου 'σαι νοικοκύρης." 1480
ΠOIHTHΣ
Tη χέρα εκράτειεν εις τ' αλλού, όση ώρα τα μιλούσαν,
και ποταμόν τα μάτια τως και βρύσιν εκινούσαν.
Στα κίντυνα ο Pωτόκριτος, που ευρίσκετο, και Πάθη,
παρηγοριά του δώκασι τούτ' όλα κι ανεστάθη,
κι επλήθυνεν η ολπίδα του, και βέβαιο το εθάρρει, 1485
πως η Aρετή άλλον παρ' αυτόν Άντρα δε θέλει πάρει.
Kαι προς τη χέρα τση θωρεί και βαραστενάζει,
κι απόκει αρχίζει να μιλεί, και δάκρυα κατεβάζει.
PΩTOKPITOΣ
"Kαλώς το 'πιάσε η χέρα μου το μαρμαρένιο χέρι,
κείνο που ολπίδα μου'δωκε, το πως σε κάνω Tαίρι. 1490
Σημάδι πεθυμητικό της αναγάλλιασής μου,
παρηγοριά και θάρρος μου, και μάκρος τση ζωής μου.
Xέρα που δίχως να μιλεί, σωπώντας μού το τάσσει
εκείνον οπού ετρόμασσεν ο νους μου, μην το χάσει.
Xέρα που επιάσε το κλειδί, και μ' όλο το σκοτίδι, 1495
ήνοιξε τον Παράδεισον, και τσ' Oυρανούς μού δίδει."

ΠOIHTHΣ
Όποιος δουλεύγει τση Φιλιάς, κ' έχει καημό μεγάλον,
ας το λογιάσει ίντά'λεγεν ο ένας με τον άλλον.
Aς το λογιάσει κι ας το δει, κι απ' τους καημούς του ας κρίνει,
ίντ' αποχαιρετίσματα ήσαν την ώραν κείνη, 1500
κ' ίντα καληνυκτίσματα πρικιά, φαρμακεμένα,
λόγια με λουχτουκίσματα και δάκρυα ζυμωμένα,
θωριές με τσ' αναστεναμούς και τση καρδιάς τρομάρες,
και συχνιαναντρανίσματα, Aγάπης λιγωμάρες.
Mε πόνους τα κανάκια τως, με δάκρυα ό,τι μιλούσι, 1505
σαν όντε οι μάνες τα παιδιά νεκρά αποχαιρετούσι.
Ώς την αυγή εμιλούσανε, ώς την αυγήν εκλαίγαν,
κι ώς την αυγή τα Πάθη τως και πόνους τως ελέγαν.
Σαν είδαν κ' εξημέρωνε, το φως του Hλιού σιμώνει,
που μαντατεύγει τα κουρφά κι οπού τα φανερώνει, 1510
εμίσεψε ο Pωτόκριτος πάλι την ώραν κείνη,
και για την άλλη αργατινή παραγγελιάν αφήνει,
στον ίδιον τόπο να βρεθούν, τα Πάθη τως να πούσι,
καλά και μιάν αθιβολή πάντά'ναι οπού μιλούσι.
Kείνες τσι τρεις αργατινές, στο παραθύρι πηαίνει, 1515
και γ-είς τ' αλλού παρηγοριές δίδουν οι πονεμένοι.
Ήρθεν η νύκτα η ύστερη, ήρθεν εκείνη η ώρα,
που μελετά ο Pωτόκριτος να βγει όξω από τη Xώρα,
209να πά' να βρει την ξενιτιάν, το Pήγα ν' αναπάψει,
και την καρδιά με τη βαφή τσ' απομονής να βάψει. 1520

EPΩTOKPITOΣ
Λέγει τση· "Aφέντρα και Kερά, τσ' ώρες θωρώ σιμώνουν,
και φαίνεταί μου κι ο Oυρανός και τ' Άστρη με πλακώνουν.
Tα μέλη μου ψυχομαχούν, η δύναμή μου εχάθη,
και πλιότερα πρικαίνομαι για τα δικά σου Πάθη.
Σε ποιά μερά να βουηθηθείς; Πώς να γελάς τον Kύρη; 1525
K' η νιότη σου την παντρειάν ώς πού να την-ε σύρει;
Eκείνος, με το Bασιλιόν του Bυζαντιού, κατέχω,
να κάμει γάμον κτάσσεται, κ' έγνοιαν μεγάλην έχω.
Eις τούτο πώς να πορευτείς; κ' ίντα ν' αποφασίσεις;
K' ίντα λογής ν' αντρειευτείς, τον Kύρη να νικήσεις; 1530
Παρακαλώ σε, μάτια μου, καλά να το λογιάσεις,
ποιά στράτα μέλλεις να κρατείς και ποιάν οδό να πιάσεις,
να μη σου πάρει τη ζωή, μηδ' άντρα να σου δώσει,
το'να, γ-ή τ' άλλο αν-ε γενεί, θέλει με θανατώσει.
Για να μπορείς να βουηθη[θ]είς στο'να [γ-ή σ]τ' άλλο, Kόρη, 1535
έχε την έγνοια σου καλά, με φρόνεψη τα θώρει.

ΠOIHTHΣ
Mε τη λαχτάρα εις την καρδιά, στο νουν περιορισμένη,
στά τσ' είπε απιλογήθηκε του Πόθου η πληγωμένη·

APETOYΣA
"Διώξε τσι αυτούς τους λογισμούς, κ' έγνοια καμιά μην έχεις.
Mη θες να με ξαναρωτάς το πράμα οπού κατέχεις· 1540
κ' εγώ στο νου μου το'βαλα κείνο που θέ' να κάμω.
Θάνατο δε μου δίδουσι, μηδ' άλλο γάμο κάνω.
Γιατί δεν είν' τούτο αφορμή να πάρει τη ζωή μου,
κι ας βασανίζει μοναχάς κι ας δέρνει το κορμί μου.
Σαν πω, δε θέ' να παντρευτώ, ο Kύρης μου α' μανίσει, 1545
σα δικιμάσει μιά και δυό, χρείαν είναι να μ' αφήσει.
Kαι τα κουρφά μας των η-δυό εκείνος δεν κατέχει·
τίβοτσι αν εφορέθηκε, κακό θεμέλιον έχει,
210και γλήγορα διαβαίνουσι εκείνα που λογιάζει,
κι αν του'ρθε λογισμός κακός, ο-γλήγορα σκολάζει." 1550

Γιάννης Τσαρούχης, βιογραφία και έργα
στην Εθνική Πινακοθήκη ,
στο paleta art , ,
στο artnet ,
στο ΝΙΚΙΑΣ
στο lifo (44 άνδρες του Γ. Τσαρούχη)
στο lifo (για την αφιερωματική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη
Γιάννης Τσαρούχης: "Είμαι ερευνητής με μεγάλη περιέργεια", άρθρο της Ειρήνης Σπυριδάκη στο art magazine
Γιάννης Τσαρούχης: το έργο του και η αναδρομική του έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη, άρθρο της Νάνσυ Μπαλούτογλου στο art magazine
ταινίες:
Γιάννης Τσαρούχης ,
Γιάννης Τσαρούχης, Σπουδή για πορτραίτο. 1981 ,
Γιάννης Τσαρούχης, Βιογραφίες ,
Τα ζεϊμπέκικα του Γιάννη Τσαρούχη,

Θεόφιλος (Χατζημιχαήλ), βιογραφικά και έργα του
στο paleta art ,
στην Εθνική Πινακοθήκη ,
στο eikastikon ,
στο ΝΙΚΙΑΣ
στο artnet
στο Google Art & Culture

Οι παρατηρήσεις σας

Μπορείτε να γράψετε τις απαντήσεις σας και να τις εκτυπώσετε ή να τις σώσετε σε αρχείο pdf.

Εκτύπωση ή αποθήκευση

Ποιο είναι το ποιητικό υποκείμενο, ο αφηγητής;
Το ποιητικό υποκείμενο είναι...
Σε ποιον απευθύνεται;
Απευθύνεται...
Σε ποιο πρόσωπο και αριθμό βρίσκονται τα ρήματα του ποιήματος, π.χ. γ' ενικό
Τα ρήματα βρίσκονται...
Ποιος είναι ο χώρος;
Ο χώρος του ποιήματος είναι...
Ποιος είναι ο χρόνος;
Ο χρόνος του ποιήματος είναι...
Ποιες είναι οι εικόνες του ποιήματος;
Οι εικόνες του ποιήματος είναι...
Από πού αντλεί τις εικόνες του ο ποιητής; (π.χ. φύση)
Ο ποιητής αντλεί τις εικόνες του...
Ποιους εκφραστικούς τρόπους χρησιμοποιεί ο ποιητής; (π.χ. σχήματα λόγου, χρήση επιθέτων)
Οι εκφραστικοί τρόποι είναι οι εξής...
Πώς χρησιμοποιεί τη στίξη;
Ο ποιητής....
Ποια είναι η γλώσσα; (π.χ. κοινή, λόγια, κοινή με λόγια στοιχεία κλπ.)
Το ποίημα είναι γραμμένο σε...
Το ποίημα έχει ομοιοκαταληξία κι αν ναι τι είδους; (π.χ. ζευγαρωτή, πλεκτή, σταυρωτή κλπ.)
Η ομοιοκαταληξία είναι....
Ποια συναισθήματα σου προκαλεί;
Τα συναισθήματα...

© Γιάννης Παπαθανασίου

Please ensure Javascript is enabled for purposes ofwebsite accessibility

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
βιτσεντζοσ κορναροσ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λογοτεχνία γ' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Ερωτόκριτος, ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΣ ΚΟΡΝΑΡΟΣ, Λογοτεχνία Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
19 ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΣ ΚΟΡΝΑΡΟΣ Ερωτόκριτος Η υπόθεση του Ερωτόκριτου: Βρισκόμαστε στην προχριστιανική Αθήνα, κάστρο της εποχής όμοιο με τα ιπποτικά που δέσποζαν στη Δύση. Εκεί ζει ο βασιλιάς Ηράκλης και η γυναίκα του που, αφού έμειναν πολλά χρόνια χωρίς παιδί, φέρνουν στον κόσμο μια κόρη, την Αρετούσα, την οποία ερωτεύεται ο Ερωτόκριτος (το όνομά του το βρίσκουμε και ως Ρωτόκριτος ή Ρώκριτος), γιος του συμβούλου του βασιλιά Πεζόστρατου.

# data[].attributes.attachment_link.description
This is my Vidnoz AI video with realistic talking avatar. Create your free AI video now.

# data[].attributes.headline
εκστρατεία κατά του εκφοβισμού

# data[].attributes.subject
εκστρατεία κατά του εκφοβισμού

# data[].attributes.attachment_link.title
Αφίσα Κατά του Εκφοβισμού

# data[].attributes.attachment_link.title
ΘΕΜΑΤΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
Στην πόλη με τους ίσκιους

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Αναπαράσταση αθηναϊκού πολεμικού πλοίου.
Το ναυτικό ήταν το ισχυρότερο όπλο των Αθηναίων, όπως αποδείχθηκε και στη ναυμαχία της Σαλαμίνας.

Λίγα λόγια για το κείμενο

Λίγο πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας ο Θεμιστοκλής βλέπει ότι οι υπόλοιπες ελληνικές πόλεις δεν ήταν διατεθειμένες να ναυμαχήσουν στη Σαλαμίνα. Στην κρίσιμη στιγμή ο Θεμιστοκλής σκέφτεται τον Σίκινο, ένα δούλο του περσικής καταγωγής.

Ήταν το κατάλληλο πρόσωπο την κατάλληλη στιγμή. Κι ο Θεμιστοκλής το εκμεταλλεύτηκε...
Εισαγωγικό σημείωμα Το κείμενο
Ἀλλ' ἐπεί τῶν πολεμίων ὁ στόλος τῇ Ἀττικῇ κατὰ τὸ Φαληρικὸν προσφερόμενος τοὺς πέριξ ἀπέκρυψεν αἰγιαλούς, πάλιν ἐπάπταινον οἱ Πελοποννήσιοι πρὸς τὸν Ἰσθμόν. Ἔνθα δὴ ὁ Θεμιστοκλῆς ἐβουλεύετο καὶ συνετίθει τὴν περὶ τὸν Σίκιννον πραγματείαν. Ἦν δὲ τῷ μὲν γένει Πέρσης ὁ Σίκιννος, αἰχμάλωτος, εὔνους δὲ τῷ Θεμιστοκλεῖ καὶ τῶν τέκνων αὐτοῦ παιδαγωγός. Τοῦτον ἐκπέμπει πρὸς τὸν Ξέρξην κρύφα, κελεύσας λέγειν ὅτι Θεμιστοκλῆς ὁ τῶν Ἀθηναίων στρατηγὸς αἱρούμενος τὰ βασιλέως ἐξαγγέλλει πρῶτος αὐτῷ τοὺς Ἕλληνας ἀποδιδράσκοντας, καὶ διακελεύεται ἐν ᾧ ταράττονται τῶν πεζῶν χωρὶς ὄντες ἐπιθέσθαι καὶ διαφθεῖραι τὴν ναυτικὴν δύναμιν. Ταῦτα δ' ὁ Ξέρξης ὡς ἀπ' εὐνοίας λελεγμένα δεξάμενος, ἥσθη καὶ εὐθὺς ἐξέφερε πρὸς τοὺς ἡγεμόνας τῶν νεῶν διακοσίαις ναυσὶν ἀναχθέντας ἤδη διαζῶσαι τάς νήσους, ὅπως ἐκφύγοι μηδεὶς τῶν πολεμίων.

Ερμηνευτικά σχόλια

τῶν πολεμίων ὁ στόλος: Το 480 π.Χ. οι Πέρσες επιχείρησαν τρίτη εκστρατεία εναντίον των Ελλήνων υπό την ηγεσία του βασιλιά τους Ξέρξη. Ενώ το περσικό πεζικό είχε καταλάβει ήδη την Αθήνα, που είχε εγκαταλειφθεί προηγουμένως από τους περισσότερους πολίτες της, οι Έλληνες ναύαρχοι συσκέπτονταν, για να αποφασίσουν τις επόμενες κινήσεις τους. Κατά τη συζήτηση ο ναύαρχος των Σπαρτιατών Ευρυβιάδης, εκφράζοντας τη βούληση των πόλεων της Πελοποννήσου, πρότεινε να αντιμετωπιστούν οι Πέρσες στον Ισθμό, ενώ ο Θεμιστοκλής υποστήριξε ότι θα αντιμετώπιζαν αποτελεσματικότερα τους Πέρσες στα στενά της Σαλαμίνας. Επειδή τα επιχειρήματα του Θεμιστοκλή δεν έπεισαν απόλυτα το συμβούλιο των Ελλήνων ναυάρχων, ο Αθηναίος στρατηγός αναγκάστηκε να καταφύγει στον δόλο, για να γίνει η ναυμαχία στα στενά της Σαλαμίνας που ευνοούσαν τα μικρότερα ελληνικά πλοία και δυσκόλευαν τα ογκώδη περσικά.

Ερωτήσεις Πρόσθετες ερωτήσεις
Ερωτήσεις
1. Γιατί οι Πελοποννήσιοι άρχισαν να ξανασκέφτονται ότι έπρεπε να αντιμετωπίσουν τον περσικό στόλο στον Ισθμό της Κορίνθου;

2. Ποιο μήνυμα μετέφερε ο Σίκιννος στον Ξέρξη για λογαριασμό του Θεμιστοκλή;

3. Πώς αντέδρασε ο Ξέρξης σε όσα του διαμήνυσε ο Θεμιστοκλής;

4. Να αναφέρετε από τη μυθολογία ή την ιστορία περιπτώσεις τεχνασμάτων που συνέβαλαν αποφασιστικά στην επιτυχή έκβαση ενός σχεδίου.

Αττικό επιτύμβιο γλυπτό των τελευταίων χρόνων του 4ου αι. π.Χ. Εικονίζει πάνοπλο οπλίτη, με έκφραση πάθους στο πρόσωπο (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας).

Σύγχρονη αναπαράσταση τριήρους
Μακέτα από το Ναυτικό Μουσείο Πειραιά

Σύγχρονη αναπαράσταση τριήρους
"Ολυμπιάς"

Το κείμενο χωρίς τις περικοπές

(2) ἀλλ' ἐπεὶ τῶν πολεμίων ὅ τε στόλος τῇ Ἀττικῇ κατὰ τὸ Φαληρικὸν προσφερόμενος τοὺς πέριξ ἀπέκρυψεν αἰγιαλούς, αὐτός τε βασιλεὺς μετὰ τοῦ πεζοῦ στρατοῦ καταβὰς ἐπὶ τὴν θάλατταν ἅθρους ὤφθη, τῶν δὲ δυνάμεων ὁμοῦ γενομένων, ἐξερρύησαν οἱ τοῦ Θεμιστοκλέους λόγοι τῶν Ἑλλήνων καὶ πάλιν ἐπάπταινον οἱ Πελοποννήσιοι πρὸς τὸν Ἰσθμόν, εἴ τις ἄλλο τι λέγοι χαλεπαίνοντες, ἐδόκει δὲ τῆς νυκτὸς ἀποχωρεῖν καὶ παρηγγέλλετο πλοῦς τοῖς κυβερνήταις, (3) ἔνθα δὴ βαρέως φέρων ὁ Θεμιστοκλῆς, εἰ τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου καὶ τῶν στενῶν προέμενοι βοήθειαν οἱ Ἕλληνες διαλυθήσονται κατὰ πόλεις, ἐβουλεύετο καὶ συνετίθει τὴν περὶ τὸν Σίκιννον πραγματείαν. ἦν δὲ τῷ μὲν γένει Πέρσης ὁ Σίκιννος, αἰχμάλωτος, εὔνους δὲ τῷ Θεμιστοκλεῖ καὶ τῶν τέκνων αὐτοῦ παιδαγωγός. (4) ὃν ἐκπέμπει πρὸς τὸν Ξέρξην κρύφα, κελεύσας λέγειν, ὅτι Θεμιστοκλῆς ὁ τῶν Ἀθηναίων στρατηγὸς αἱρούμενος τὰ βασιλέως ἐξαγγέλλει πρῶτος αὐτῷ τοὺς Ἕλληνας ἀποδιδράσκοντας, καὶ διακελεύεται μὴ παρεῖναι φυγεῖν αὐτοῖς, ἀλλ' ἐν ᾧ ταράττονται τῶν πεζῶν χωρὶς ὄντες ἐπιθέσθαι καὶ διαφθεῖραι τὴν ναυτικὴν δύναμιν. (5) ταῦτα δ' ὁ Ξέρξης ὡς ἀπ' εὐνοίας λελεγμένα δεξάμενος ἥσθη, καὶ τέλος εὐθὺς ἐξέφερε πρὸς τοὺς ἡγεμόνας τῶν νεῶν, τὰς μὲν ἄλλας πληροῦν καθ' ἡσυχίαν, διακοσίαις δ' ἀναχθέντας ἤδη περιβαλέσθαι τὸν πόρον ἐν κύκλῳ πάντα καὶ διαζῶσαι τὰς νήσους, ὅπως ἐκφύγοι μηδεὶς τῶν πολεμίων.

Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του, Λεξικά

Το αρχαίο κείμενο, λεξιλογικές επισημάνσεις και απόδοση νοήματος (Μετάφραση)

Ερωτήσεις κατανόησης τύπου σύρε κι άσε , ή σωστού λάθους
Κατέβασε το αρχείο, για να γράψεις τη μετάφρασή σου Κατέβασε τη μετάφραση σε αρχείο
Άσκηση για τη μετάφραση τύπου σύρε κι άσε
Σύρε τις νεοελληνικές λέξεις δίπλα στις ομόρριζές τους του κειμένου μας © Κ. Σάιτ

Και μερικές ωραίες ασκήσεις:

Κάνουμε κλικ στα ρήματα του κειμένου, © Κωνσταντίνα Σάιτ

Κάνουμε κλικ στα υποκείμενα του κειμένου, © Κωνσταντίνα Σάιτ

Κάνουμε κλικ στα αντικείμενα του κειμένου, © Κωνσταντίνα Σάιτ

Φτιάξε το μίνι βιογραφικό του Σίκιννου, κάνοντας κλικ πάνω στα κατηγορούμενα που του αποδίδονται, © Κωνσταντίνα Σάιτ

Γράφουμε μόνοι τη μετάφραση μας και την εκτυπώνουμε.

Σύρε τον πίνακα, για να δεις και τις υπόλοιπες στήλες.

Κατέβασε το κείμενο με το βοηθητικό λεξιλόγιο, για να γράψεις τη μετάφρασή σου:

O πίνακας που ακολουθεί είναι . Μπορείτε να γράψετε τις απαντήσεις σας και να τις εκτυπώσετε ή να τις σώσετε σε αρχείο pdf.

Εκτύπωση ή αποθήκευση

Είδη προτάσεων, Συντακτική ανάλυση

Λεξιλογικός Πίνακας

[= μιλώ, λέω]
θ. λεγ-, λογ-, *Fρη-
[στο κείμενο συναντήσατε τους τύπους: λέγειν, λελεγμένα]

Για να βρεις τη σημασία των λέξεων του Λεξιλογικού Πίνακα πήγαινε στο λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (Τριανταφυλλίδη) στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα ή χρησιμοποίησε τους παρακάτω δεσμούς:

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Χρησιμοποίησε το σύμβολο * πριν ή μετά από το λογ-, π.χ *λογ*, για να βρεις τις παράγωγες και σύνθετες λέξεις, καθώς επίσης και τη σημασία τους. Χρησιμοποιώντας τη σύνθετη αναζήτηση μπορείς να βρεις μόνο επίθετα ή μόνο ρήματα κ.τ.λ...

Όσες λέξεις δεν ξέρεις τι σημαίνουν πάτα το καλαθάκι που βρίσκεται αριστερά της λέξης. Αφού τις συγκεντρώσεις όλες πάτα το καλαθάκι που βρίσκεται δεξιά από το πλαίσιο αναζήτησης. Αντίγραψέ τες σ' ένα έγγραφο του Word ή του OpenOffice. Μελέτησε προσεκτικά τα παραδείγματα.

Ασκήσεις
Σχολικού βιβλίου Πρόσθετες ασκήσεις
Κατέβασε τις πρόσθετες ασκήσεις σε αρχείο
Εισαγωγή στη σύνθεση
Στην προηγούμενη τάξη μελετήσατε την παραγωγή των λέξεων. Στα κεφάλαια που θα ακολουθήσουν θα γίνει λόγος για τη σύνθεση των λέξεων, η οποία αποτελεί τον δεύτερο βασικό μηχανισμό εμπλουτισμού του λεξιλογίου μιας γλώσσας.

Σύνθεση είναι η ένωση δύο λέξεων για τη δημιουργία μιας νέας λέξης, της σύνθετης. Οι λέξεις που ενώνονται για να σχηματίσουν τη σύνθετη λέξη λέγονται συνθετικά μέρη και μπορεί να είναι κλιτές ή άκλιτες.

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες
ασκήσεις

α' συνθετικό
(πρώτη λέξη)

κλιτή λέξη

παῖς+ἄγω>παιδαγωγός

στρατός+ἄγω>στρατηγός

άκλιτη λέξη

εὖ+νοῦς>εὔνους

Σύνθετη λέξη πρός+φέρω>προσφέρω

β' συνθετικό
(δεύτερη λέξη)

κλιτή λέξη

ἀπό+κρύπτω >ἀποκρύπτω

εὖ+δαίμων>εὐδαίμων

άκλιτη λέξη

ὑπέρ+ἄνω>ὑπεράνω

ἐκ+πάλαι>ἔκπαλαι

1. Να κατατάξετε τις παρακάτω λέξεις του κειμένου της Ενότητας σε απλές και σύνθετες: συνετίθει, ἐπιθέσθαι, ἐκπέμπει, ἡγεμόνας, πολεμίων, εὐνοίας, πραγματείαν, διαζῶσαι, ἐβουλεύετο.

2. Χρησιμοποιώντας τα συνθετικά που σας δίνονται να σχηματίσετε σύνθετες λέξεις της α.ε: ἀ- + κακός, ἀ-(ἀν-) + ἴσος, παρά + λόγος, ἐν + δόξα (επίθ.), ἀνά + ἄγω, εἰς + βάλλω, δυσ- + πιστός, ἡμι- + θεός. © Δ. Τσολακίδου

3. Να χωρίσετε τις παρακάτω λέξεις της α.ε. (βλ. Λεξιλογικό Πίνακα) στα συνθετικά μέρη τους και να δηλώσετε αν αυτά είναι λέξεις κλιτές ή άκλιτες: πολυλογία, ἀντιλέγω, ἀνάλογος, φιλόλογος, ἐτυμολογία, λογοποιός, ἐπίλογος. © Δ. Τσολακίδου

Μπορείτε να επεξεργαστείτε μια λέξη ή μεγαλύτερο μέρος του κειμένου.

1. Για έντονα γράμματα, επιλέξτε τη λέξη ή το κείμενο και πατήστε Ctrl+B ή Ctrl+Shif+B, για πλάγια γράμματα πατήστε Ctrl+Ι ή Ctrl+Shif+I και για υπογραμμισμένα γράμματα πατήστε Ctrl+U ή Ctrl+Shif+U.

2. Για τη μετακίνηση μια λέξης ή ενός τμήματος, επιλέξτε τη λέξη ή το τμήμα και σύρτε στη νέα θέση.

2α. Αλλιώς, για αποκοπή, επιλέξτε τη λέξη ή το τμήμα του κειμένου πατώντας Ctrl+X και για επικόλληση Ctrl+V. Για αντιγραφή πατήστε Ctrl+C

3. Για επαναφορά, πατήστε Ctrl+R.

4. Μπορείτε επίσης να διαγράψετε μια λέξη ή να προσθέσετε δικό σας κείμενο.

Σημ. Στο κινητό ή στο τάμπλετ δεν ισχύει το 1.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ελληνικός πολιτισμός

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
το τέχνασμα του θεμιστοκλή

# data[].attributes.attachment_link.title
Β τάξη, 2η ενότητα, Το τέχνασμα του Θεμιστοκλή

# data[].attributes.attachment_link.description
Αναπαράσταση αθηναϊκού πολεμικού πλοίου.Το ναυτικό ήταν το ισχυρότερο όπλο των Αθηναίων, όπως αποδείχθηκε και στη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Λίγα λόγια για το κείμενο Λίγο πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας ο Θεμιστοκλής βλέπει ότι οι υπόλοιπες ελληνικές πόλεις δεν ήταν διατεθειμένες να ναυμαχήσουν στη Σαλαμίνα.

# data[].attributes.attachment_link.title
6ο-ΦΥΛΛΟ-ΕΡΓΑΣΙΑΣ-σχολικός-ρατσισμός-2 (1)

# data[].attributes.headline
Στο μουσείο Θηβών γράφεις το όνομα σου σαν μυκηναίος.....

# data[].attributes.subject
Στο μουσείο Θηβών γράφεις το όνομα σου σαν μυκηναίος.....

# data[].attributes.attachment_link.title
Γράψε όπως έγραφαν σε άλλες εποχές - Μουσείο Θηβών

# data[].attributes.attachment_link.description
Βρες το όνομα σου, διάλεξε γραφή και τύπωσε το!

# data[].attributes.headline
ας αξιολογήσουμε το μάθημα..........

# data[].attributes.subject
ας αξιολογήσουμε το μάθημα..........

# data[].attributes.attachment_link.title
ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1ο

# data[].attributes.headline
επαναληπτικές ασκήσεις αρχαία γ΄ γυμνασίου

# data[].attributes.subject
επαναληπτικές ασκήσεις αρχαία γ΄ γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Φιλολογική Γωνιά

# data[].attributes.attachment_link.title
Γενικές επαναληπτικές - Φιλολογική Γωνιά

# data[].attributes.attachment_link.description
Ιστολόγιο του φιλολόγου Παναγιώτη Λουπάση

# data[].attributes.headline
επαναληπτικές ασκήσεις στα αρχαία  για τη γ΄γυμνασίου

# data[].attributes.subject
επαναληπτικές ασκήσεις στα αρχαία  για τη γ΄γυμνασίου

# data[].attributes.headline
ας παίξουμε στα αρχαία.....καλή και δημιουργική χρονιά!

# data[].attributes.subject
ας παίξουμε στα αρχαία.....καλή και δημιουργική χρονιά!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
Επανάληψη Αρχαίων Α′ Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Τηλεπαιχνίδι - Ένα κουίζ πολλαπλής επιλογής με χρόνο, ζωές και ένα γύρο μπόνους.

# data[].attributes.headline
Συν-e-μάθηση - storytelling οδύσσεια και Ιλιάδα

# data[].attributes.subject
Συν-e-μάθηση - storytelling οδύσσεια και Ιλιάδα

# data[].attributes.attachment_link.title
συν-e-μάθηση

# data[].attributes.attachment_link.description
Αρχ. Ελλ. Γλώσσα, Α′

# data[].attributes.headline
ερωτηματολόγιο για την πορεία σου μετά το γυμνάσιο

# data[].attributes.subject
ερωτηματολόγιο για την πορεία σου μετά το γυμνάσιο

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ_Γ

# data[].attributes.headline
η γυναίκα χθες και σήμερα: απεικονίσεις - παραστάσεις -προσδοκίες

# data[].attributes.subject
η γυναίκα χθες και σήμερα: απεικονίσεις - παραστάσεις -προσδοκίες

# data[].attributes.body
τα παιδιά με τον φιλόλογο κ. Γάκο αποτύπωσαν στους τοίχους του σχολείου την πορεία της γυναίκας σε μία μόνιμη έκθεση που κοσμεί το σχολείο

# data[].attributes.headline
Καστροιστορίες: Δημιουργική γραφή με χρήση AI

# data[].attributes.subject
Καστροιστορίες: Δημιουργική γραφή με χρήση AI

# data[].attributes.attachment_link.title
“Eίναι παιδιά

# data[].attributes.headline
Συμμετοχή σε συνέδριο<

# data[].attributes.body
Συμμετοχή σε συνέδριο

# data[].attributes.attachment_link.title
συνεδριο_Λαρισα_ΓΣ

# data[].attributes.headline
Η εξαιρετική παρουσίαση των παιδιών στο πρόγραμμα ecomobility και η συζήτηση με εκπροσώπους του δήμου και τους κριτές.

# data[].attributes.subject
Η εξαιρετική παρουσίαση των παιδιών στο πρόγραμμα ecomobility και η συζήτηση με εκπροσώπους του δήμου και τους κριτές.

# data[].attributes.headline
Πρόγραμμα εξετάσεων και εξεταστέα ύλη

# data[].attributes.subject
Πρόγραμμα εξετάσεων και εξεταστέα ύλη

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2025

# data[].attributes.headline
Γνωριμία με την Μόνικα

# data[].attributes.subject
Γνωριμία με την Μόνικα

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Τα μήλα των Εσπερίδων

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Τσαλουχίδης Παντελής

# data[].attributes.attachment_link.title
Σημειώσεις – Νίκος Καββαδίας «Kuro Siwo» - Τα μήλα των Εσπερίδων

# data[].attributes.attachment_link.description
Φιλολογικά και όχι μόνο.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Βινετομαθήματα για τις ονοματικές προτάσεις

Μπορείς να δεις και το διαδραστικό βίντεο με ερωτήσεις κατανόησης της Κωνσταντίνας Σάιτ:
Γενικά για τις δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις
Ονοματικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που είναι ισοδύναμες με:

α) ονόματα ουσιαστικά,

β) ονόματα επίθετα

γ) αντωνυμίες
και χρησιμοποιούνται ως όροι της πρότασης από την οποία εξαρτώνται, δηλαδή ως:

α) υποκείμενο,

β) αντικείμενο,

γ) κατηγορούμενο,

δ) προσδιορισμός.

Μερικές φορές μπορούν να αντικαταστήσουν ένα όνομα ή να αντικατασταθούν από ένα όνομα.

Παραδείγματα:

1) Είναι γνωστό ότι οι Κορίνθιοι ναυπήγησαν τριήρεις.

Η δευτερεύουσα πρόταση: " ότι οι Κορίνθιοι ναυπήγησαν τριήρεις" χρησιμοποιείται ως υποκείμενο της κύριας πρότασης.

(Ποιο είναι γνωστό = ότι οι Κορίνθιοι ναυπήγησαν τριήρεις.)

Θα μπορούσαμε να αντικαταστήσουμε τη δευτερεύουσα πρόταση με όνομα, π.χ.

Είναι γνωστή η ναυπήγηση τριήρεων από τους Κορινθίους.

2) Θέλω να φάω.

Η δευτερεύουσα πρόταση " να φάω " χρησιμοποιείται ως αντικείμενο της κύριας πρότασης.

(Τι θέλω = να φάω)

Θα μπορούσαμε να αντικαταστήσουμε τη δευτερεύουσα πρόταση με όνομα, π.χ.

3) Αυτό μόνο σου λέω, να κάτσεις φρόνιμα.

Η δευτερεύουσα πρόταση: " να κάτσεις φρόνιμα " χρησιμοποιείται ως προσδιορισμός (επεξήγηση) της αντωνυμίας αυτό.

Οι ονοματικές προτάσεις ανάλογα με την ιδιαίτερη σημασία τους και ανάλογα με τον σύνδεσμο που τις εισάγει χωρίζονται σε:

α) ειδικές,

β) βουλητικές,

γ) ενδοιαστικές,

δ) πλάγιες ερωτηματικές και

ε) ονοματικές αναφορικές.

Ειδικές λέγονται οι προτάσεις που εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι, πως, που.
Εξαρτώνται:
1ον από ρήματα:

α. λεκτικά, δηλαδή τα ρήματα που δηλώνουν λόγο, π.χ. λέω, ομολογώ, ισχυρίζομαι, υπόσχομαι, κατηγορώ, συκοφαντώ, ειδοποιώ, τηλεφωνώ, ανακοινώνω, γράφω, διαβάζω, σημειώνω, υπονοώ κ.ά.

* Μου ανακοίνωσε ότι παραιτήθηκε.

* Με ειδοποίησε ότι δε θα έρθει στο πάρτι.

β. δεικτικά, δηλαδή τα ρήματα που έχουν τη σημασία του δείχνω, όπως: αποδεικνύω, δηλώνω, φανερώνω, παρασταίνω, πείθω, προσποιούμαι, παριστάνω κ.ά.

* Προσποιήθηκε ότι είναι άρρωστος.

* Της έδειξε ότι έκανε λάθος που πήγε στον χορό.

γ. αισθητικά, δηλαδή τα ρήματα που έχουν σχέση με τις αισθήσεις, π.χ. βλέπω, ακούω, νιώθω, καταλαβαίνω, παρατηρώ κ.ά.

* Νιώθω ότι δε σου άρεσε το φαγητό.

δ. δοξαστικά, δηλαδή όσα έχουν τη σημασία του νομίζω, όπως: πιστεύω, υποθέτω, υποψιάζομαι, φαντάζομαι κ.ά.

* Υποψιάζομαι πως αυτός είναι ο κλέφτης.

* Να υποθέσω ότι συμφωνείς;

ε. γνωστικά, δηλαδή όσα σημαίνουν γνώση, π.χ. γνωρίζω, ξέρω, μαθαίνω, πληροφορούμαι, εννοώ, κατανοώ κ.ά.

* Μαθαίνω ότι δεν είσαι προσεκτικός στο σχολείο.

2ον

α. από αμετάβατα ρήματα στο γ' πρόσωπο ενικού, π.χ. με πειράζει, με ενοχλεί, μου φαίνεται κ.ά.

β. από απρόσωπα ρήματα, π.χ. λέγεται, φαίνεται, διαδίδεται, υποτίθεται κ. ά.

γ. απρόσωπες εκφράσεις, π.χ. είναι κρίμα, είναι ψέμα, είναι βέβαιο κ.ά.

δ. από περιφράσεις που έχουν συγγενική σημασία με τα ρήματα που προαναφέραμε, π.χ. έχω τη γνώμη, έχω την υποψία, έχω την πληροφορία, είμαι της γνώμης, είμαι βέβαιος, είμαι σίγουρος κ.ά.

* Λέγεται πως το αεροπλάνο θα έχει καθυστέρηση.

* Έχω τη γνώμη πως η στάση του δεν ήταν η σωστή.

* Είμαι βέβαιος πως εσύ φταις για όλα.

* Είναι ψέμα ότι ο μοναδικός φταίχτης ήταν ο Γιώργος.

3ον από ουσιαστικά που έχουν συγγενική σημασία με τα ρήματα που προαναφέραμε, π.χ.

γνώση, γνώμη, διάδοση, πληροφορία, αίσθηση, δήλωση, αντίληψη, υποψία, ελπίδα κ.ά.

* Αποδείχτηκε ψεύτικη η διάδοση, πως το αεροπλάνο θα έχει καθυστέρηση.

4ον από αντωνυμίες δεικτικές και αόριστες ουδετέρου γένους, π.χ. αυτό, εκείνο, κάποιο, κάτι κ.ά.

* Όλοι το ξέρουν αυτό, ότι θα παντρευτεί την Ελένη.

* Μάλλον ξέχασες κάτι, πως κανείς δε θα μας αφήσει να φύγουμε.
χρησιμοποιούνται:
α. ως υποκείμενο των απρόσωπων ρημάτων ή εκφράσεων, π.χ.

* Λέγεται πως το αεροπλάνο θα έχει καθυστέρηση.

* Θεωρείται βέβαιο πως η στάση του δεν ήταν η σωστή.

* Μου φαίνεται ότι δε με ξέρεις καλά.

* Είναι βέβαιο ότι δε με ξέρεις καλά.

β. ως αντικείμενο, π.χ.

* Υποψιάζομαι πως αυτός είναι ο κλέφτης.

* Προσποιήθηκε ότι είναι άρρωστος.

γ. ως επεξήγηση, π.χ.

* Αποδείχτηκε ψεύτικη η διάδοση, ότι το αεροπλάνο θα έχει καθυστέρηση.

* Όλοι το ξέρουν αυτό, ότι θα παντρευτεί την Ελένη.

δ. ως κατηγορούμενο (σπανιότερα) π.χ.

* Ο Νίκος φαίνεται ότι είναι βαριά άρρωστος.
ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ
Οι βουλητικές προτάσεις

Βουλητικές λέγονται οι προτάσεις που εισάγονται με το μόριο να και συμπληρώσουν την έννοια ενός ρήματος ή, κάποιες φορές, ενός ονόματος.
Συμπληρώνουν:
1ον ρήματα:

α. βουλητικά, τα ρήματα δηλαδή που έχουν τη σημασία του θέλω, όπως: ζητώ, επιθυμώ, λαχταρώ, ποθώ, επιδιώκω κ.ά.

* Θέλω να φύγω.

* Σου ζήτησα να μου δώσεις το βιβλίο.

β. κελευστικά, δηλαδή όσα έχουν παρόμοια σημασία με αυτή του διατάζω, όπως: παραγγέλνω, παρακινώ, προειδοποιώ κ.ά.

* Τον προειδοποίησαν να μη φύγει.

γ. απαγορευτικά, όπως: απαγορεύω, εμποδίζω κ.ά.

* Σας απαγορεύω να καπνίζετε.

δ. αισθητικά, όπως: βλέπω, ακούω, καταλαβαίνω, νιώθω αισθάνομαι κ.ά.

* Βλέπω να τη βγάζουμε σήμερα χωρίς νερό.

ε. διάφορα άλλα ρήματα, π.χ. φοβάμαι, χαίρομαι, ντρέπομαι, σιχαίνομαι, αηδιάζω, αρχίζω, κινδυνεύω κ.ά.

* Φοβάμαι να πάω απ' αυτόν τον δρόμο.
2ον
α. από αμετάβατα ρήματα στο γ' πρόσωπο ενικού, π.χ. με πειράζει, με ενοχλεί κ.ά.

β. από απρόσωπα ρήματα, π.χ. χρειάζεται, απαγορεύεται, πρέπει κ. ά.

γ. απρόσωπες εκφράσεις, π.χ. είναι κρίμα, είναι ψέμα, είναι βέβαιο, είναι ανάγκη, είναι ντροπή κ.ά.

δ. από περιφράσεις, π.χ. είμαι έτοιμος, είμαι άξιος, σκοπός του ήταν... κ.ά.

* Απαγορεύεται να καπνίζετε.

* Πρέπει να φύγετε.

* Είμαι ικανός να φάω ένα ψωμί στην καθισιά μου.
3ον
ουσιαστικά ή επίθετα με συγγενική σημασία με τα προηγούμενα ρήματα, π.χ. ανάγκη, σκοπός, έτοιμος, πρόθυμος κ.ά.

* Βρέθηκα στην ανάγκη να ζητήσω ένα κομμάτι ψωμί.

* Περίμεναν υπομονετικά, πρόθυμοι να βοηθήσουν.
4ον
αντωνυμίες, συνήθως δεικτικές ή αόριστες σε ουδέτερο γένος, αυτό, εκείνο κ.ά.

* Αυτό, να τον λυπούνται οι άλλοι, δεν το ήθελε.
5ον
μετά από τις προθέσεις: αντί, δίχως, χωρίς, ίσαμε και τις προθέσεις από, με, σε με το άρθρο (από το, με το, στο) μαζί με τις οποίες δηλώνουν διάφορες επιρρηματικές σχέσεις.

* Φύγαμε χωρίς να χαιρετήσει ο ένας τον άλλον.

* Μην καθυστερείς άλλο με το να τον περιμένεις άδικα.
χρησιμοποιούνται ως:
* Απαγορεύεται να καπνίζετε.

* Είναι απαραίτητο να έρθεις.

* Θα ήταν καλύτερα να φύγεις τώρα.

* Πρέπει να έρθω;

β. αντικείμενο, π.χ.

* Ο Πέτρος θέλει να φύγει.

γ. επεξήγηση, π.χ.

* Ένα μόνο λαχταρώ, να σε δω με το πτυχίο του γιατρού.

* Μια επιθυμία είχε να με δει σπουδασμένο.

δ. ονοματικός προσδιορισμός π.χ.

* Τον χαρακτήριζε το πάθος να ταξιδεύει στις θάλασσες.

ε. επιρρηματικός προσδιορισμός μετά από προθέσεις, π.χ.

* Φύγαμε χωρίς να χαιρετήσει ο ένας τον άλλον.
ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ
Οι ενδοιαστικές προτάσεις

Ενδοιαστικές λέγονται οι προτάσεις που εισάγονται με τους διστακτικούς συνδέσμους μη ( να μη), μήπως και εκφράζουν κάποιο φόβο, δισταγμό (ενδοιασμό) για κάτι δυσάρεστο που μπορεί να συμβεί ή να μη συμβεί.
Εξαρτώνται:
α. που εκφράζουν φόβο ή ανησυχία, π.χ. φοβάμαι, ανησυχώ, τρέμω, τρομάζω, αγωνιώ κ.ά.

* Φοβάμαι μήπως πάθεις κάτι.

β. που εκφράζουν υποψία ή προφύλαξη, π.χ. υποπτεύομαι, υποψιάζομαι, προσέχω, προφυλάγομαι κ.ά.

* Προφυλάξου από το κρύο μην αρρωστήσεις.

απρόσωπα ρήματα ή περιφράσεις συγγενικής σημασίας με τα παραπάνω ρήματα, π.χ. τρομάζει, αγχώνει, με πιάνει φόβος, έχω την αγωνία, έχω την υποψία κ.ά.

* Τη νύχτα ξυπνώ έχοντας την αγωνία μήπως έπαθε κάτι το παιδί.

ουσιαστικά συγγενικής σημασίας με τα παραπάνω ρήματα, π.χ. φόβος, αγωνία, υποψία, τρόμος, άγχος κ.ά.

* Ξύπνησε από τον φόβο, μην του κλέψουν το αμάξι.

αντωνυμίες, συνήθως δεικτικές ή αόριστες σε ουδέτερο γένος, αυτό, εκείνο, ένα, κάτι κ.ά.

* Αυτό με τρομάζει, μήπως κτυπήσει έτσι που τρέχει σαν τρελός.
χρησιμοποιούνται ως:
α. αντικείμενο, π.χ.

* Ανησυχώ μήπως δεν έρθει σήμερα το πλοίο.

β. επεξήγηση, π.χ.

* Ένα με ανησυχεί, μήπως τον πιάσουν άδικα.

γ. υποκείμενο (σπάνια), π.χ.

* Με ανησυχεί πολύ μήπως δεν προλάβει το τελευταίο τρένο.

Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις

Παραδείγματα:
Πώς σε λένε; Τι ώρα είναι; Θα έρθεις στο σπίτι μου; Ευθείες και πλάγιες ερωτήσεις
Τι ώρα είναι;

Πώς σε λένε;

Ποιος κέρδισε τον αγώνα;

Πού πας;

Με ρώτησε τι ώρα είναι.

Ρώτησε πού πάω.

Πώς σε λένε;

κι απαντάει ο ίδιος:

" Ρατσισμός είναι ... "

" Θα μπείτε στην τάξη; "

"Θα φας;"

"Νίκησε η ομάδα σου;"

"τι θα φας;"

"πώς σε λένε;"

"τι είναι ο ρατσισμός;"
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Θα έρθεις τελικά μαζί μας, ναι ή όχι.

Επιτέλους! Η θεωρία για τις πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις

Όταν ένας ομιλητής μεταφέρει μια ευθεία ερώτηση σε κάποιον άλλο, τότε λέγεται πλάγια ερώτηση ή πλάγια ερωτηματική πρόταση.

Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις είναι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις και:
εξαρτώνται
Από ρήματα που σημαίνουν ερώτηση, απορία, αμφιβολία, γνώση, αίσθηση κ.λπ., π.χ. ρωτώ, εξετάζω, απορώ, θαυμάζω, αμφιβάλλω, λέω, εξηγώ, σκέφτομαι, δείχνω, θυμάμαι, γράφω, βλέπω, κοιτάζω, μαθαίνω, πληροφορούμαι, ακούω, υποθέτω, μαντεύω, καταλαβαίνω, υπολογίζω, προσπαθώ, πασχίζω κ.ά.
χρησιμοποιούνται:
α. ως αντικείμενο, π.χ.

Ρώτησε τι ώρα είναι.

Υπολόγισε πόσο κάνουν όλα αυτά.

Δεν ξέρω τι να πω.

β. ως υποκείμενο,π.χ.

Είναι απίστευτο πόσο με ταλαιπωρείς.

Είναι ανεξήγητο πώς δουλεύει αυτή η μηχανή.

Είναι ζήτημα αν έφαγε μισό πορτοκάλι.

γ. ως επεξήγηση ουσιαστικών με συγγενική σημασία με παραπάνω ρήματα, δεικτικών και αόριστων αντωνυμιών, π.χ.

Στην ερώτηση μου, αν θα έρθει μαζί μας, δεν απάντησε.

Αυτό δεν καταλαβαίνω, πού γυρνάει τέτοια ώρα.

Κάτι σκέφτηκα, μήπως τα κάνει όλα αυτά επίτηδες.
διακρίνονται
Για να βρούμε σε ποια από τις δύο κατηγορίες κατατάσσονται, μετατρέπουμε την πλάγια ερώτηση σε ευθεία, π.χ.

Πλάγια ερώτηση: "Είναι ζήτημα αν έφαγε μισό πορτοκάλι"

Μετατροπή σε ευθεία: "Έφαγε μισό πορτοκάλι;"

Η απάντηση που θα δώσουμε είναι ή "ναι" ή "όχι"

Πλάγια ερώτηση: "Με ρώτησε τι ώρα είναι."

Μετατροπή σε ευθεία: "Τι ώρα είναι;"

Η απάντηση που θα δώσουμε θα είναι περίπου έτσι: "Η ώρα είναι 10.00".
εισάγονται:
Είναι ζήτημα αν έφαγε μισό πορτοκάλι.

Ρώτα τον περιπτερά μήπως ξέρει την οδό Αριστοτέλους.

β. όταν είναι μερικής άγνοιας με τις ερωτηματικές αντωνυμίες τι, ποιος, πόσος ή τα ερωτηματικά επιρρήματα πού, πότε, πώς, πόσο, άραγε, τάχα κ.λπ. ή τον σύνδεσμο γιατί.

Ο αστυνομικός κατάλαβε ποιος ήταν ο ένοχος.

Πρέπει να μου πεις πού θα πάτε.
Συγκεντρωτικός πίνακας
Εισάγονται με το μόριο να
Οι σύνδεσμοι

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις στα νέα ελληνικά

# data[].attributes.attachment_link.title
Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις στα Νέα Ελληνικά

# data[].attributes.attachment_link.description
Βινετομαθήματα για τις ονοματικές προτάσεις Μπορείς να δεις και το διαδραστικό βίντεο με ερωτήσεις κατανόησης της Κωνσταντίνας Σάιτ: Γενικά για τις δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις Ονοματικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που είναι ισοδύναμες με: α) ονόματα ουσιαστικά, β) ονόματα επίθετα γ) αντωνυμίες και χρησιμοποιούνται ως όροι της πρότασης από την οποία εξαρτώνται, δηλαδή ως: α) υποκείμενο, β) αντικείμενο, γ) κατηγορούμενο, δ) προσδιορισμός.

# data[].attributes.headline
προτάσεις βιώσιμης κινητικότητας από τους μαθητές της γ γυμνασίου-πρόγραμμα ecomobility

# data[].attributes.subject
προτάσεις βιώσιμης κινητικότητας από τους μαθητές της γ γυμνασίου-πρόγραμμα ecomobility

# data[].attributes.attachment_link.title
Μελίνα Μερκούρη

# data[].attributes.headline
ecomobility-συμπλήρωση ερωτηματολογίου

# data[].attributes.subject
ecomobility-συμπλήρωση ερωτηματολογίου

# data[].attributes.attachment_link.description
This is my Vidnoz AI video with realistic talking avatar. Create your free AI video now.

# data[].attributes.attachment_link.description
This is my Vidnoz AI video with realistic talking avatar. Create your free AI video now.

# data[].attributes.attachment_link.description
This is my Vidnoz AI video with realistic talking avatar. Create your free AI video now.

# data[].attributes.headline
Αναβιώνοντας την Κωνσταντινούπολη-σύμπραξη γυμνασίων νέου γυναικοκάστρου και Καμπάνη - το padlet τους

# data[].attributes.subject
Αναβιώνοντας την Κωνσταντινούπολη-σύμπραξη γυμνασίων νέου γυναικοκάστρου και Καμπάνη - το padlet τους

# data[].attributes.headline
ασκήσεις για την υποτακτική

# data[].attributes.subject
ασκήσεις για την υποτακτική

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Να βρεις την έγκλιση των ρημάτων

# data[].attributes.attachment_link.description
Να βρεις την έγκλιση των ρημάτων

# data[].attributes.headline
Καβάφης, Όσο μπορείς -φύλλα εργασίας

# data[].attributes.subject
Καβάφης, Όσο μπορείς -φύλλα εργασίας

# data[].attributes.headline
Καβάφης, εγκλεισμός και παγίδευση

# data[].attributes.subject
Καβάφης, εγκλεισμός και παγίδευση

# data[].attributes.body
https://youtu.be/et-uHFfS5rg?si=BhD7d5VfqzqocaNg

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Η Πληροφορική στο Σχολείο και στην Εκπαίδευση

# data[].attributes.attachment_link.title
Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, Εγκλεισμός και Παγίδευση (ελληνική αφήγηση)

# data[].attributes.headline
Η Ιθάκη του Κ. Καβάφη

# data[].attributes.subject
Η Ιθάκη του Κ. Καβάφη

# data[].attributes.body
https://youtu.be/OioUkcYYA1g?si=4SHQCj8PPaaDIU0C

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
GPITRAL1 Λογοτεχνία Greek Audiobooks for free

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιθάκη Καβάφης απαγγελία Σον Κόνερι Ithaka Cavafy Sean Connery comic

# data[].attributes.headline
ΧΑΤΖΗΔΑΚΙΣ- ΦΑΡΑΝΤΟΥΡΗ: ΕΚΤΟΡΑΣ ΚΑΙ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ

# data[].attributes.subject
ΧΑΤΖΗΔΑΚΙΣ- ΦΑΡΑΝΤΟΥΡΗ: ΕΚΤΟΡΑΣ ΚΑΙ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
Hadjidakis-Farantouri: Hector & Andromache - ο Έκτορας & η Ανδρομάχη

# data[].attributes.headline
ομηρος ποιητης

# data[].attributes.subject
ομηρος ποιητης

# data[].attributes.headline
Όμηρος και Σίλλερ

# data[].attributes.subject
Όμηρος και Σίλλερ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Δείτε όλα τα άρθρα από editor

# data[].attributes.attachment_link.title
Friedrich Schiller | O αποχαιρετισμός του Έκτορα (μτφρ. Αντώνης Κερασνούδης)

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο αποχαιρετισμός του Έκτορα Ανδρομάχη Έκτορα, μη θέλεις να χαθείς στην αιώνια σιωπή,εκεί όπου ο Αχιλλέας με ασύλληπτη πυγμή,θύματα φοβερά γεννά, στου Πατρόκλου την αυλή;Ποιος θα διδάξει τον μικρό σ…

# data[].attributes.headline
ο κόσμος της ιλιάδας -  ελληνικός πολιτισμός

# data[].attributes.subject
ο κόσμος της ιλιάδας -  ελληνικός πολιτισμός

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιλιάδα, Ραψωδία Ζ 369-529

# data[].attributes.attachment_link.description
● Το εσωτερικό της πολιορκημένης πολιτείας ● Η οικογένεια του Έκτορα: η σύζυγος και ο γιος του ● Ο Έκτορας σε ιδιωτικές στιγμές ως σύζυγος και πατέρας Ο μικρός Εκτορίδης "ἥ οἱ ἔπειτ' ἤντησ', ἅμα δ' ἀμφίπολος κίεν αὐτῇπαῖδ' ἐπί κόλπῳ ἔχουσ' ἀταλάφρονα, νήπιον αὔτως,Ἑκτορίδην ἀγαπητόν, ἀλίγκιον ἀστέρι καλῷ,τόν ῥ'

# data[].attributes.headline
ψηφιακό βιβλίο Ιλιάδας

# data[].attributes.subject
ψηφιακό βιβλίο Ιλιάδας

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
στ. 369 λοφοσείστης: επίθετο που χαρακτηρίζει την ορμή του πολεμιστή Έκτορα: αυτός που, καθώς ρίχνεται ακάθεκτος στη μάχη, σείει τη φούντα της περικεφαλαίας του (βλ. και σχόλ. στ. Ζ 469).
στ. 372 βυζάστρα: η μετάφραση δεν αποδίδει πιστά το πρωτότυπο ἀμφίπολος, η οποία ήταν η υπηρέτρια που ακολουθούσε την κυρία της έξω από το σπίτι και είχε την επιμέλεια του μωρού, χωρίς όμως να το θηλάζει.
στ. 373 πύργος: ο καστρόπυργος των Σκαιών πυλών. Από αυτόν τον πύργο, ακριβώς πάνω από την πύλη, πολλές φορές οι γυναίκες και οι γέροντες παρακολουθούσαν τις μάχες (πρβ. Γ 141 κ.εξ. και σχόλ. στ. Γ 145). Η αιτία της απουσίας και η περιγραφή της κατάστασης της Ανδρομάχης τονίζουν τον αντίκτυπο της κρίσιμης κατάστασης του πεδίου της μάχης στον άμαχο πληθυσμό μέσα στην πόλη.
στ. 374 άψογη: τέλεια, χωρίς ψεγάδι, χωρίς ελάττωμα. Το επίθετο αποδίδει μάλλον τη φυσική ομορφιά ή την κοινωνική θέση ενός προσώπου και όχι τόσο την ηθική του υπόσταση.
στ. 378 συννυφάδα: έτσι αποκαλούνται μεταξύ τους οι γυναίκες των οποίων οι σύζυγοι είναι αδέλφια· η σύζυγος του κουνιάδου.
ανδράδελφη: (κανονικά ανδραδέλφη) η αδελφή του συζύγου, η κουνιάδα.
στ. 381 οικονόμα: η γυναίκα που είχε την ευθύνη για τη φύλαξη και τη διάθεση των υλικών αγαθών (τρόφιμα, ποτά κτλ.) του σπιτιού. Η οικονόμα ανήκε στην τάξη των δούλων, αλλά ήταν η πιο έμπιστη και είχε το δικαίωμα να επιβλέπει τις άλλες δούλες.
στ. 395 πολύδωρη: πιθανόν η σύζυγος που έφερε μαζί της πολλά δώρα ως προίκα ή για την οποία δόθηκαν πολλά δώρα, όταν ζητήθηκε σε γάμο. Στην ομηρική κοινωνία συνηθιζόταν ο γαμπρός να προσφέρει δώρα στον πατέρα της νύφης, αλλά δεν αποκλείονταν και αντίθετες περιπτώσεις(Ι 145-148 και Χ 50-51).
στ. 396 Αετίωνας ή Ηετίωνας: βλ. Α 365-368 και σχόλ. στ. Α 367.
στ. 402-403 Σκαμάνδριος ήταν το όνομα που ο Έκτορας και η Ανδρομάχη είχαν δώσει στο γιο τους, συνδέοντάς τον έτσι με τον ποταμό Σκάμανδρο, που έκανε εύφορη την τρωική πεδιάδα και λατρευόταν ως θεός-προστάτης της πόλης (πρβ. Ε 77). Οι Τρώες όμως, όπως σχολιάζει ο ίδιος ο ποιητής, για να τιμήσουν τον πιο γενναίο πρόμαχο της πόλης τους, φώναζαν το γιο του " Ἀστυάνακτα" (< "ἄναξ τοῦ ἄστεως" = βασιλιάς της πόλης).
στ. 404-406 Η τρυφερότητα αποδίδεται απλά, αλλά και με μοναδική γλαφυρότητα. Τα δάκρυα της Ανδρομάχης υπογραμμίζουν την οικειότητα της σκηνής.
στ. 416 υψίπυλος: αυτός που έχει υψηλές πύλες.
στ. 417 δεν τον εγύμνωσε: δεν του αφαίρεσε τα όπλα του, πράγμα που θα ταπείνωνε το γέροντα βασιλιά. Ο σεβασμός του Αχιλλέα προς τον Ηετίωνα αποτελεί έντονη αντίθεση και ειρωνεία με την κακοποίηση του πτώματος του Έκτορα από τον ίδιο ήρωα στη ραψωδία Χ.
στ. 419-420 Ορεστιάδες νύμφες: οι νύμφες που κατοικούσαν στα βουνά ( Ορεστιάδες ή Ορειάδες [< ὄρος], δηλαδή ορεινές). Η παρουσία των νυμφών στο πένθος υπογραμμίζει την αξία του Ηετίωνα. Στην κηδεία ποιου σπουδαίου ήρωα, που περιγράφεται στην Οδύσσεια, ήταν παρούσες και θρηνούσαν οι θαλάσσιες νύμφες, οι Νηρηίδες;
στ. 424 τες κοπές: βλ. σχόλ. στ. Γ198.
στ. 425 σεπτή: σεβαστή, σεβάσμια.
στ. 426 την έσβησεν η Άρτεμις: το ρήμα, συνήθως αμτβ., σημαίνει "πεθαίνω"· εδώ όμως είναι μτβ., με τη σημασία "προκαλώ το θάνατο κάποιου". Βλ. σχόλ. στ. Α 22.
στ. 430 ανθηρός: εύρωστος, ακμαίος, αυτός που σφύζει από ζωή.
στ. 433-434 αγριοσυκιά: τοποθεσία του τείχους της Τροίας, που είχε πάρει αυτό το όνομα είτε γιατί βρισκόταν κοντά σε τόπο κατάφυτο από συκιές είτε γιατί υπήρχε εκεί μόνο ένα τέτοιο δένδρο· πρβ. και σήμερα παρόμοιες ονοματοθεσίες, όπως Πλάτανος, Αγράμπελη, Καστανιές κ.ά.
η πόλις καλοανέβατη, καλόπαρτο το τείχος: σύμφωνα με μια παράδοση, τα τείχη της Τροίας τα έχτισαν ο Ποσειδώνας και ο Απόλλωνας, όταν κάποτε ο Δίας για να τους τιμωρήσει τους είχε στείλει να υπηρετήσουν το βασιλιά Λαομέδοντα, πατέρα του Πρίαμου (βλ. Η 452 κ.εξ. και Φ 441 κ.εξ.). Το τμήμα του τείχους όμως στη θέση αγριοσυκιά ήταν ευάλωτο, γιατί το είχε κατασκευάσει ο θνητός Αιακός.
στ. 436 οι Αίαντες: ο μεγάλος Αίας, γιος του Τελαμώνα, αρχηγός των Σαλαμινίων (βλ. σχόλ. Α 146), και ο Αίας ο μικρός, γιος του Οϊλέα, αρχηγός των Λοκρών.
στ. 441 φοβούμαι: (στο πρωτότυπο αἰδέομαι) τη συμπεριφορά του Έκτορα τη ρυθμίζει η αἰδώς, δηλαδή ο "φόβος της ατίμωσης", που είναι το πλέον διαδεδομένο ηθικό συναίσθημα στην ομηρική κοινωνία.
στ. 446 χάριν της δόξας του πατρός: καθήκον του γιου ήταν να διαφυλάξει την πατρική δόξα, να την αυξήσει και να την κληροδοτήσει στους δικούς του γιους.
στ. 448 αγία: το επίθετο χαρακτηρίζει πράγματα που ανήκουν ή είναι αφιερωμένα στους θεούς. Κάθε πόλη εξάλλου, σύμφωνα με την παράδοση, είχε κτιστεί από κάποιον ήρωα, απόγονο θεού, και ήταν αφιερωμένη σ' ένα θεό, που την προστάτευε.
στ. 456 ξένον ύφασμα θα υφαίνεις προσταγμένη: οι λέξεις ξένον και προσταγμένη (πρβ. στ. 458 " στανικώς" [= με τη βία] και " από σκληρήν ανάγκην") έχουν αρνητικό περιεχόμενο και δηλώνουν τον υποβιβασμό της βασίλισσας σε δούλη· αντίθετα, το ρήμα υφαίνω δεν έχει αρνητική χροιά, γιατί και οι ελεύθερες ύφαιναν, όπως είδαμε στο Γ 125-128.
Υπέρεια, Μεσσηίδα: πηγές που βρίσκονταν στην Ελλάδα. Η πρώτη βρισκόταν στη Θεσσαλία, ενώ η δεύτερη μάλλον στη Λακωνία. Αναφέροντας τρία απομακρυσμένα μεταξύ τους σημεία (Άργος, Υπέρεια, Μεσσηίδα) περιλαμβάνει όλη την Ελλάδα.
στ. 457 των ιπποδάμων Τρώων: βλ. σχόλ. στ. Γ 127. Ολόκληρος ο στίχος δηλώνει τη σημασία που είχε για τον ήρωα η λαϊκή επιδοκιμασία. στ. 460
όνειδος: καταισχύνη, ντροπή.
στ. 464 κόρυθα: η περικεφαλαία. Ειδικά, το ψηλότερο κωνικό μέρος της, όπου στηριζόταν η φούντα (χαίτη) φτιαγμένη από τρίχες ουράς αλόγου.
στ. 469 γελοκλαίγοντας: η μετοχή (δακρυόεν γελάσασα) αποδίδει τα ανάμεικτα αισθήματα της Ανδρομάχης (πρβ. στ. 484 χαρμολύπη, κλαυσίγελως κτλ.).
μοίρα: το μερίδιο ζωής που δόθηκε στον κάθε θνητό, η μέρα που "του είναι γραφτό του" να πεθάνει.
στ. 489 ηλακάτη: η ρόκα, εργαλείο που χρησιμοποιούν ως σήμερα οι γυναίκες, για να γνέσουν το μαλλί ή το βαμβάκι και να το κάνουν νήμα. Είναι φτιαγμένο από μία ράβδο που καταλήγει στο επάνω μέρος σε σχήμα Ψ ή Φ, όπου στηρίζουν μια τούφα μαλλί και τραβώντας λίγο λίγο το στρίβουν και το κάνουν κλωστή.
στ. 491 αργαλειός: ξύλινη ή μηχανική κατασκευή που χρησιμοποιείται για την ύφανση. δεν θα γύρει πλέον: δεν θα επιστρέψει στο σπίτι του. Ο πρόωρος θρήνος (στ. 500) είναι προφητικός και δυσοίωνος. Και τον Αχιλλέα τον κλαίνε, ενώ είναι ακόμα ζωντανός ( Σ 70-72, πρβ.
στ. 502 Α 415 κ.εξ.).
Πέργαμος (ή Πέργαμα): η ακρόπολη της Τροίας. στ. 512
πόμελλε: που έμελλε, τη στιγμη που επρόκειτο να..., ενώ σκόπευε να...
στ. 515 Αλέξανδρος: (< ἀλέξω τους ἄνδρας = αποκρούω τους εχθρούς) τιμητικό όνομα του Πάρη. στ. 517
σπουδάζω: χρονοτριβώ, αργοπορώ, καθυστερώ.
στ. 519 ψέγω: ασκώ αρνητική κριτική, μέμφομαι, κατηγορώ.
στ. 521 οκνηρεύεσαι: αποφεύγεις τη μάχη.
στ. 523 ονειδισμός: ψόγος, μομφή, κατηγορία.
στ. 524 κρατήρας: μεγάλο αγγείο, όπου μέσα ανακάτευαν το κρασί με νερό, γιατί οι αρχαίοι έπιναν το κρασί νερωμένο. Διακρίνετε κάποια δόση ειρωνείας στους τελευταίους στίχους; στ. 527

# data[].attributes.attachment_link.description
στ. 369 λοφοσείστης: επίθετο που χαρακτηρίζει την ορμή του πολεμιστή Έκτορα: αυτός που, καθώς ρίχνεται ακάθεκτος στη μάχη, σείει τη φούντα της περικεφαλαίας του (βλ. και σχόλ. στ. Ζ 469). στ. 372 βυζάστρα: η μετάφραση δεν αποδίδει πιστά το πρωτότυπο ἀμφίπολος, η οποία ήταν η υπηρέτρια που ακολουθούσε την κυρία της έξω από το σπίτι και είχε την επιμέλεια του μωρού, χωρίς όμως να το θηλάζει.

# data[].attributes.headline
φύλλα εργασίας ΈκτοραςΑνδρομάχη

# data[].attributes.subject
φύλλα εργασίας ΈκτοραςΑνδρομάχη

# data[].attributes.attachment_link.title
Φύλλα εργασίας Ιλιάδα

# data[].attributes.headline
Ο Έκτορας στην Τροία

# data[].attributes.body
Ο Έκτορας στην Τροία

# data[].attributes.headline
θεατρικη απόδοση ομιλιας έκτορα-Ανδρονίκης

# data[].attributes.subject
θεατρικη απόδοση ομιλιας έκτορα-Ανδρονίκης

# data[].attributes.attachment_link.title
Ομιλία  Έκτορος και  Ανδρομάχης.wmv

# data[].attributes.headline
ελένη αλταμούρα

# data[].attributes.subject
ελένη αλταμούρα

# data[].attributes.headline
 Aντώνης Κουντούρης, γελοιγραφία   

# data[].attributes.subject
 Aντώνης Κουντούρης, γελοιγραφία   

# data[].attributes.attachment_link.description
Not your computer? Use Guest mode to sign in privately. Learn more about using Guest mode

# data[].attributes.headline
Η θέση της γυναίκας

# data[].attributes.subject
Η θέση της γυναίκας

# data[].attributes.attachment_link.title
Η θέση της γυναίκας

# data[].attributes.headline
Εκφράσου με ένα podcast....σε απασχολεί ένας μεγάλος έρωτας...σαν αυτός της Ανδρομάχης και του Έκτορα; ο Σίλερ και αν ''αντέγραψε'' καλά τον Όμηρο; ο πόλεμος; τέλος πάντων ό,τι και αν βαραίνει  το μυαλουδάκι σου φτιάξε ένα podcast για να το μοιραστείς με τις συμμαθήτριες και τους συμμαθητές σου.......

# data[].attributes.subject
Εκφράσου με ένα podcast....σε απασχολεί ένας μεγάλος έρωτας...σαν αυτός της Ανδρομάχης και του Έκτορα; ο Σίλερ και αν ''αντέγραψε'' καλά τον Όμηρο; ο πόλεμος; τέλος πάντων ό,τι και αν βαραίνει  το μυαλουδάκι σου φτιάξε ένα podcast για να το μοιραστείς με τις συμμαθήτριες και τους συμμαθητές σου.......

# data[].attributes.headline
είστε έτοιμοι για το podcast μας στο european school radio;

# data[].attributes.subject
είστε έτοιμοι για το podcast μας στο european school radio;

# data[].attributes.attachment_link.description
Ακολουθήστε τα βήματα του Οδηγού Συμμετοχής στο European School Radio για να δημιουργήσετε, να προγραμματίσετε, να μεταδώσετε και να ακούσετε τις εκπομπές σας

# data[].attributes.headline
Μην ξεχνάτε τα λεξικά μας στην  πύλη!

# data[].attributes.subject
Μην ξεχνάτε τα λεξικά μας στην  πύλη!

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα

# data[].attributes.attachment_link.description
Ένα εγχείρημα του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας για την υποστήριξη της ελληνικής γλώσσας στη διαχρονία της: αρχαία ελληνική, μεσαιωνική ελληνική, νέα ελληνική αλλά και στη συγχρονική της διάσταση.

# data[].attributes.headline
ερώτηση κατανόησης

# data[].attributes.subject
ερώτηση κατανόησης

# data[].attributes.attachment_link.title
ερωτηση κατανόησης

# data[].attributes.headline
άσκηση κατανόησης

# data[].attributes.subject
άσκηση κατανόησης

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Created with Hot Potatoes by Half-Baked Software, registered to Giannis Papathanasiou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άσκηση κατανόησης Β9 α′ μέρος

# data[].attributes.attachment_link.description
Πού βρίσκεται το βουνό Τυπαίο;

# data[].attributes.headline
Αρχαίοι Ολυμπιακοί αγώνες

# data[].attributes.subject
Αρχαίοι Ολυμπιακοί αγώνες

# data[].attributes.attachment_link.title
Β τάξη, 9η ενότητα, Η Καλλιπάτειρα

# data[].attributes.attachment_link.description
Διδακτικές ώρες: 4

# data[].attributes.headline
Σύγχρονοι Ολυμπιακοί αγώνες

# data[].attributes.subject
Σύγχρονοι Ολυμπιακοί αγώνες

# data[].attributes.attachment_link.description
Login to access and create your next design.

# data[].attributes.headline
ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑ-ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

# data[].attributes.subject
ΚΑΛΛΙΠΑΤΕΙΡΑ-ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

# data[].attributes.headline
τι γίνεται με τους ολυμπιακούς αγώνες σήμερα;

# data[].attributes.subject
τι γίνεται με τους ολυμπιακούς αγώνες σήμερα;

# data[].attributes.headline
Καλλιπάτειρα vol.2

# data[].attributes.subject
Καλλιπάτειρα vol.2

# data[].attributes.headline
Θες να μάθεις ποιά ήταν η Καλλιπάτειρα και τη σχέση της με τους ολυμπιακούς αγώνες;

# data[].attributes.subject
Θες να μάθεις ποιά ήταν η Καλλιπάτειρα και τη σχέση της με τους ολυμπιακούς αγώνες;

# data[].attributes.headline
Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα

# data[].attributes.subject
Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα

# data[].attributes.attachment_caption
Ελένη Αλταμούρα, Αυτοπροσωπογραφία,Απελπισία, π. 1850/1852.

# data[].attributes.headline
Ελένη Αλταμούρα

# data[].attributes.subject
Ελένη Αλταμούρα

# data[].attributes.headline
ΕΛΕΝΗ Η Ο ΚΑΝΕΝΑΣ: ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

# data[].attributes.subject
ΕΛΕΝΗ Η Ο ΚΑΝΕΝΑΣ: ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

# data[].attributes.headline
Ρέα Γαλανάκη

# data[].attributes.subject
Ρέα Γαλανάκη

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Τα βιβλία της Ρέας Γαλανάκη στη Βιβλιονέτ.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας