# data[].attributes.attachment_link.title
Στην αγκαλιά σου, Μεσόγεια γαλάζια κύματ

# data[].attributes.attachment_link.title
Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

# data[].attributes.attachment_link.description
Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης είναι κάτω από την δικαιοδοσία του Υπουργείου Γεωργίας Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας και οι κύριες αρμοδιότητές του σχετίζονται με την γεωλογική χαρτογράφηση, τα υπόγεια νερά, τους ορυκτούς πόρους, τους σεισμούς, άλλους φυσικούς κινδύνους και γενικότερα την προστασία του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μεσόγειος Θάλασσα: Χώρες και Νησιά - Map Quiz Game - Seterra

# data[].attributes.attachment_link.description
GeoGuessr is a geography game which takes you on a journey around the world and challenges your ability to recognize your surroundings.

# data[].attributes.attachment_link.title
Θαλάσσια Λιβάδια Ποσειδωνίας: τα Πολύτιμα Δάση των Θαλασσών μας - Archipelagos

# data[].attributes.attachment_link.description
Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιων Λιβαδιών σήμερα και μία καλή αφορμή να γνωρίσουμε τα λιβάδια Ποσειδωνίας, τα πολύτιμα δάση των ελληνικών θαλασσών, να κατανοήσουμε

# data[].attributes.attachment_link.title
Κλιματική αλλαγή: Hot spot η Μεσόγειος με φονικούς καύσωνες και μεγάλες φωτιές | LiFO

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι μεγαλύτερες απειλές για τη Μεσόγειο, σύμφωνα με τον ΟΗΕ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Έρευνα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών αποκαλύπτει ότι κατά τις παγετώδεις περιόδους του τελευταίου ενός εκατομμυρίου ετών στον Κορινθιακό Κόλπο αναπτύσσονταν μικροσκοπικά φύκη τα οποία μέχρι σήμερα ήταν γνωστά μόνο από την περιοχή του Εύξεινου Πόντου.
Το 2017 η ερευνητική αποστολή του Διεθνούς Προγράμματος για την Εξερεύνηση των Ωκεανών (International Ocean Discovery Program), IODP Exp.381: The Corinth Active Rift Development " πραγματοποίησε βαθιές γεωτρήσεις ανακτώντας χιλιάδες μέτρα ιζημάτων από τον πυθμένα του Κορινθιακού Κόλπου. Σε αυτές τις αποθέσεις έχει αποτυπωθεί με λεπτομέρεια η γεωπεριβαλλοντική ιστορία της περιοχής. Για περισσότερα από 800.000 χρόνια, ο Κόλπος απομονωνόταν και επανασυνδεόταν με την Μεσόγειο, ακολουθώντας τις διακυμάνσεις της θαλάσσιας στάθμης. Κατά τις θερμές περιόδους της Γης, γνωστές και ως μεσοπαγετώδεις περιόδους, η στάθμη της θάλασσας ήταν περίπου ίδια ή υψηλότερη από την σημερινή με αποτέλεσμα η περιοχή να είναι μια θαλάσσια λεκάνη. Αντίθετα, κατά τις παγετώδεις περιόδους, οπότε και η στάθμη της θάλασσας ήταν πολύ χαμηλότερη, ο Κόλπος μετατρεπόταν σε μια υφάλμυρη έως και γλυκέων υδάτων λίμνη.

Οι εναλλαγές του υδάτινου περιβάλλοντος επηρέασαν τους οργανισμούς που ζούσαν σε αυτό και αποτυπώθηκαν με λεπτομέρεια στα ιζήματα του. Οι θαλάσσιοι μικροοργανισμοί είναι από τους πρώτους που επηρεάζονται από τις διακυμάνσεις των περιβαλλοντικών συνθηκών, με αποτέλεσμα κάποιες ομάδες που δεν αντέχουν την χαμηλή αλμυρότητα να εξαφανίζονται και κάποιες άλλες, πιο ανθεκτικές, να προσαρμόζονται. Τα δινομαστιγωτά, μικροσκοπικά φύκη που βρίσκονται στην υδάτινη στήλη ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία. Επιπλέον, στον κύκλο της σύντομης ζωής τους αναπτύσσουν χαρακτηριστική κύστη, η οποία διατηρείται στα ιζήματα. Το "αρχείο" του Κορινθιακού είναι πλούσιο σε τέτοιες κύστες.

Τα δινομαστιγωτά που εντοπίστηκαν κατά την ανάλυση των ιζημάτων, διακρίθηκαν σε δύο βασικές οικολογικές ομάδες, οι οποίες μάλιστα εναλλάσσονταν μεταξύ τους. Κατά τις θερμές περιόδους, οι συγκεντρώσεις των δινομαστιγωτών παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλή ποικιλότητα και προσομοιάζουν με τις συγκεντρώσεις που βρίσκονται σήμερα στη Μεσόγειο Θάλασσα. Επιπλέον, η παρουσία θερμόφιλων ειδών υποδεικνύει υψηλότερες θερμοκρασίες σε σύγκριση με άλλες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου. Αντίθετα, όταν ο Κορινθιακός Κόλπος ήταν απομονωμένος από την Μεσόγειο, αναγνωρίζονται είδη δινομαστιγωτών που ζουν σε περιβάλλοντα με χαμηλή αλατότητα και η ποικιλότητα των συναθροίσεων είναι περιορισμένη. Η επικράτηση του είδους S piniferites cruciformis, αλλά και των ειδών Pyxidinopsis psilata και Caspidinium rugosum, συγκεκριμένες παγετώδεις περιόδους, όπως π.χ. μεταξύ 130 - 191 και 424 - 478 χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα (ΜIS 6 και ΜIS 12, αντίστοιχα) υπονοούν την επικράτηση πολύ περιορισμένων συνθηκών, χαμηλής αλατότητας στον κόλπο. Αυτά τα φύκη απαντώνται, τόσο σήμερα όσο και κατά το παρελθόν αποκλειστικά στη Μαύρη Θάλασσα, στη Θάλασσα του Μαρμαρά και την Κασπία, ενώ καταγράφονται για πρώτη φορά εκτός των περιοχών αυτών.

Η καταγραφή των συγκεκριμένων υφάλμυρων ειδών δινομαστιγωτών, για πρώτη φορά εκτός της περιοχής του Εύξεινου Πόντου, είναι εντυπωσιακή και ανατρέπει τα μέχρι σήμερα γνωστά δεδομένα σχετικά με την εξάπλωση τους. Τα ευρήματα αυτά δημιουργούν πλήθος νέων επιστημονικών ερωτημάτων αναφέρει η επικεφαλής της έρευνας Δρ. Κατερίνα Κούλη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. "Η μελέτη των ιζηματογενών αποθέσεων του Κορινθιακού είναι ένα πολύτιμο αρχείο πληροφοριών για το παρελθόν της Μεσογείου, το οποίο σταδιακά αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της αντίδρασης των οικοσυστημάτων στην κλιματική διακύμανση του τελευταίου περίπου ενός εκατομμυρίου ετών".

Η επιστημονική έρευνα διεξάγεται στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος "Περιβαλλοντικές μεταβολές κατά το Τεταρτογενές στην ηπειρωτική τάφρο του Κορινθιακού: το αρχείο παλαιοβλάστησης της αποστολής IODP 381- QECCoRA", το οποίο υλοποιείται από την ομάδα Παλυνολογίας στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του. Το έργο χρηματοδοτείται από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ) στο πλαίσιο της "1ης Προκήρυξης ερευνητικών έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για Μέλη ΔΕΠ και ερευνητές/τριες και την προμήθεια ερευνητικού εξοπλισμού μεγάλης αξίας". Το υλικό που μελετήθηκε προέρχεται από την ερευνητική αποστολή IODP Exp.381: The Corinth Active Rift Development " (Η εξέλιξη της ηπειρωτικής τάφρου του Κορινθιακού) στην οποία συμμετείχαν ενεργά Έλληνες ερευνητές. Το διεθνές περιβάλλον διασφαλίζει την ποιότητα και τον υψηλό βαθμό επίδρασης των παραγόμενων επιστημονικών αποτελεσμάτων, ενισχύοντας την αναγνωρισιμότητα της έρευνας που παράγεται στη χώρα μας μέσα από καταξιωμένες διεθνείς συνεργασίες.

Επιστημονική δημοσίευση:

Fatourou, E., Kafetzidou, A., Marret, F., Panagiotopoulos, K., & Kouli, K. (2023). Late Quaternary Ponto-Caspian dinoflagellate cyst assemblages from the Gulf of Corinth, Central Greece (eastern Mediterranean Sea). Marine Micropaleontology, 179, 102211. https://doi.org/10.1016/j.marmicro.2023.102211

Ιστοσελίδα: https://qeccora.geol.uoa.gr

Κεντρική Εικόνα:

# data[].attributes.attachment_link.title
Κορινθιακός Κόλπος: εντυπωσιακά ευρήματα από τη μικρή "Μαύρη Θάλασσα" της Μεσογείου

# data[].attributes.attachment_link.description
Έρευνα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών αποκαλύπτει ότι κατά τις παγετώδεις περιόδους του τελευταίου ενός εκατομμυρίου ετών στον Κορινθιακό Κόλπο αναπτύσσονταν μικροσκοπικά φύκη τα οποία μέχρι σήμερα ήταν γνωστά μόνο από την περιοχή του Εύξεινου Πόντου.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Γιάννης Σαλονικίδης

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Μεσόγειος στο πέρασμα του χρόνου - e-Γεωγραφία

# data[].attributes.attachment_link.description
e-γεωγραφία, ε-γεωγραφία

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιώργος Νταλάρας *** Μ Ε Σ Ο Γ Ε Ι Ο Σ *** {George Moustaki} +2 Τραγούδια

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΟΜΙΚΣ_ΣΩΣΤΕ ΤΟΥΣ ΘΗΜΩΝΕΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ.pdf

# data[].attributes.attachment_link.title
7.ΑΣ ΠΑΙΞΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟΝ ΚΡΟΝΟ ΚΑΙ ΤΗ ΡΕΑ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Μεγάλη κλειστή θάλασσα που περικλείεται από τρεις Ηπείρους. Την Ευρώπη την Αφρική και την Ασία. Προσδιορίζεται από τους γεωγραφικούς παραλλήλους και μεσημβρινούς που την πλαισιώνουν, δηλαδή από το: γεωγραφικό πλάτος 30° 15' Β. έως 45° 50' Β. και γεωγραφικό μήκος 05° 21' Α. μέχρι 36° 10' Α. Εντός της Μεσογείου βρίσκεται και η Κύπρος η οποία είναι το τρίτο σε μέγεθος νησί της.

" Βλέπε: Κύπρος - Εδαφος

Η Μεσόγειος θάλασσα βρίσκεται στο Βόρειο και Ανατολικό ημισφαίριο της Γης.

Στα δυτικά κλείνεται από την Αφρική και την Ευρώπη, ενώ υπάρχει το στενό του Γιβραλτάρ που χωρίζει τις δύο ηπείρους και ενώνει τη Μεσόγειο θάλασσα με τον Ατλαντικό ωκεανό.

Στα ανατολικά κλείνεται από την Ασία, ενώ συγκοινωνεί με τον Εύξεινο Πόντο με το στενό των Δαρδανελίων. Στα βόρεια κλείνεται από την Ευρώπη και στα νότια από την Αφρική, ενώ μετά την κατασκευή της διώρυγας του Σουέζ συγκοινωνεί με την Ερυθρά θάλασσα και από κει με τον Ινδικό ωκεανό.
Το όνομα
Παρά το πλήθος των παράκτιων λαών εκ των οποίων αναπτύχθηκαν με τη σειρά τους διάφοροι αρχαίοι πολιτισμοί, πρώτα εκ του Αιγαίου και της ανατολικής λεκάνης και μέχρι της δυτικής (που εξαπλώθηκαν στη συνέχεια με ενδιάμεσες αποικίες) περιέργως δεν είχε εξ αρχής και επί αιώνες ιδιαίτερο όνομα.

Ο Ηρόδοτος π.χ. χρησιμοποιεί επί μέρους ονόματα θαλασσών και κολπώσεών της αντί ενιαίου ονόματος (Α 163). Άλλοι αρχαίοι Έλληνες αναφέρονται σε αυτήν περιφραστικά, είτε προς τον έξω από τις Ηράκλειες Στήλες απλωμένο ωκεανό, είτε ως γνωστότερη την έσω από τις εν λόγω στήλες. Π.χ. ο Στράβων την ονομάζει: "η εντός και καθ΄ ημάς λεγομένη θάλασσα", προσδιορισμό που πιστά μιμήθηκαν αργότερα οι Ρωμαίοι και τον μετέφρασαν ως "Μare Νostrum" (= ημέτερη θάλασσα). Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης την ονομάζει "θάλασσα" έναντι εκείνου του ωκεανού. Το αυτό και ο Πολύβιος, ενώ άλλοι Ρωμαίοι χρησιμοποιούν τον όρο "mare internum" ή "mare insentinum" (= εσωτερική θάλασσα) καθώς και "Μare magnum" (=Μεγάλη θάλασσα).

Η πατρότητα του όρου "Μεσόγειος θάλασσα" ανήκει ιστορικά στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα , όταν πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά "Mare Mediterraneum" ως μεταξύ δύο ηπείρων θάλασσα, καθιστάμενος ιστορικός ανάδοχος του ονόματος αυτής.

Ο 16ος και 17ος αιώνας βρίσκει τη θάλασσα αυτή να ονομάζεται: Λευκή θάλασσα, ή θάλασσα των Ελλήνων (έτσι την ονόμαζαν και οι Τούρκοι σε αντιδιαστολή με το Αιγαίο και τον Εύξεινο Πόντο). Η πατρότητα του ελληνικού όρου "Μεσόγειος" οφείλεται στον γεωγράφο - επίσκοπο Αθηνών Μελέτιο Β ( Γεωγραφία παλαιά και Νέα, Α 80 - 1707) με τον επιπρόσθετο χαρακτηρισμό ως "δεύτερο κόλπο του ωκεανού", εννοώντας ως πρώτο τον Βισκάικό.

Ιστορικά ονόματα που έχουν δοθεί για επιμέρους περιοχές της Μεσογείου είναι: Σαρδώο πέλαγος, Ιβηρικό π., Γαλλικό π., Ταρτησσός κόλπος, Βαλεαρικό π., Λυγουρικό, Λιγυστικό, Αυσώνιο, Τυρρηνό, Σικελικό, Ιωνικό, Αιγαίο, Αδρίας, Ρόδιο, Κύπριο, Κιλικίας αυλών κ.ά.
Διαστάσεις
Η Μεσόγειος έχει έκταση 2.966.000 τ.χλμ. ή περίπου 800.000 τ. μίλια. Το μέγιστο μήκος, από Γιβραλτάρ μέχρι των ακτών Συρίας, είναι 2.100 ν. μίλια ή 3.860 χλμ., το δε μέγιστο πλάτος 1.800 χλμ. ενώ το μέγιστο βάθος είναι 5.120 μ. σε απόσταση 62 μιλίων νοτιοδυτικά από το ακρωτήριο Ταίναρο. Το μέσο πλάτος είναι 600 χλμ. και Γενικά η Μεσόγειος Θάλασσα είναι η μεγαλύτερη κλειστή θάλασσα της Γης και μοιάζει με λίμνη.

Η Μεσόγειος υπήρξε αλλά και είναι μέχρι σήμερα η σημαντικότερη στη παγκόσμια ιστορία θάλασσα που χώριζε και ένωνε λαούς και πολιτισμούς. Γύρω από τη Μεσόγειο αναπτύχθηκαν από τα πιο παλιά χρόνια μεγάλοι και σημαντικοί πολιτισμοί που έβαλαν τη σφραγίδα τους και στην κατοπινή εξέλιξη της ανθρωπότητας. Για πολλές χιλιάδες χρόνια αποτελούσε το κέντρο του πολιτισμού ολόκληρου του κόσμου.
Μορφολογία ακτών
Η μορφολογία των ακτών της Μεσογείου θαλάσσης ποικίλει. Μπορούμε να συναντήσουμε από χαμηλές και χωρίς κόλπους ακτές μέχρι απότομες και με πολλούς κόλπους και ακρωτήρια. Και στις δύο όμως περιπτώσεις με θαυμάσιες φυσικές ομορφιές. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου θα επηρεάσει σχεδόν σίγουρα τη στάθμη της θάλασσας και από ότι προβλέπεται θα υπάρχει σε παγκόσμια κλίμακα μια αύξηση της τάξης των 12-18 cm έως τα έτη 2025-2030. Υπολογίζεται ότι το μεγαλύτερο μέρος των ακτών της Μεσογείου θα επηρεαστεί από αυτήν την αλλαγή.

" Βλέπε: Κύπρος Μορφολογία

Η Μεσόγειος είναι μια θάλασσα με ιδιαιτερότητες, καθώς η δυσκολία στην ανανέωση των υδάτων της αποτελεί έναν εξαιρετικά επιβαρυντικό παράγοντα για το θαλάσσιο περιβάλλον. Απαιτούνται κατά τους πλέον μετριοπαθείς υπολογισμούς 40-50 χρόνια για να γίνει πλήρης ανανέωση των υδάτων της. Παράλληλα κάθε μέρα εξατμίζονται από τη Μεσόγειο 4144 Km3. Το νερό αυτό αντικαθιστούν:

1. 24,11% οι βροχές

2. 5,56% οι ποταμοί

3. 3,68% το νερό από τη Μαύρη θάλασσα

4. 66,65% το νερό του Ατλαντικού.

Η Μεσόγειος καλύπτει 2,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα και περιλαμβάνει περίπου 4,3 εκατομμύρια νερό. Επίσης αποτελεί το 1% της θαλάσσιας έκτασης του πλανήτη.
Αλατότητα
Η αλατότητα της Μεσογείου είναι περίπου 3,8% υψηλότερη από αυτή του Ατλαντικού Ωκεανού. Αυτό είναι συνέπεια της έντονης εξάτμισης. Έτσι τα νερά που εξατμίζονται δεν καλύπτονται από τη μεγάλη εισροή γλυκού νερού των ποταμών και των ρεμάτων έτσι ώστε να αντισταθμίζονται. Η επιφανειακή αλατότητα αυξάνεται στα δυτικά προς ανατολικά από 3,63% στο στενό του Γιβραλτάρ σε 3,91% στα ανοικτά των ακτών της Μικράς Ασίας. Μια όλο και περισσότερο αλμυρή Μεσόγειος μπορεί να ξεκινήσει μια νέα παγετωνική περίοδος σε μερικές δεκαετίες σύμφωνα με νέα αμερικανική έρευνα. Ο λόγος για την αύξηση της αλατότητας της Μεσογείου πριν 150.000 χρόνια ήταν μια μείωση στη κλίση του άξονα της γης, η οποία αποδυνάμωσε τους αφρικανικούς μουσώνες. Σήμερα το ξηρό κλίμα της Μεσογείου οφείλεται στις ανθρώπινες επεμβάσεις-ένα αποτέλεσμα λόγω των εκτροπών των ποταμών για άρδευση, αλλά και στην παγκόσμια θέρμανση
Βάθη
Η Μεσόγειος έχει τέσσερις μεγάλες λεκάνες βαθέων υδάτων. Στο δυτικό μέρος της βρίσκεται η λεκάνη Βαλεαρίδες με βάθος έως 3255 μ. και είναι η μικρότερη πισίνα. Στο δυτικό κεντρικό τμήμα βρίσκεται η λεκάνη Τυρρηνική με βάθος μέχρι και 3758 μ. Στο ανατολικό κεντρικό τμήμα βρίσκεται η λεκάνη Ιονίου με βάθος μέχρι και 5267 μ. Τέλος στην ανατολική περιοχή βρίσκεται η λεκάνη λεβάντε με βάθος έως και 4517 μ. Το μέσο βάθος της Μεσογείου δεν ξεπερνά τα 2.000 μέτρα. Το βαθύτερο όμως σημείο της βρίσκεται νοτιοδυτικά της Πύλου της Μεσσηνίας, φτάνει τα 5.267 μέτρα και θα μπορούσε να σκεπάσει μαζί τον Όλυμπο και τον Κίσαβο τοποθετημένους τον ένα πάνω στον άλλο.
Νησιά
Η Μεσόγειος είναι βαθιά θάλασσα με πολλά παράλια και μεγάλα νησιά όπως:

Η Σικελία, η Σαρδηνία, η Κύπρος, η Κορσική, η Κρήτη, η Εύβοια, η Λέσβος, η Ρόδος, η Χίος, η Κεφαλλονιά , η Κέρκυρα η Μάλτα, η Μαγιόρκα, η Ίμπιζα και η Μινόρκα. Δύο από τα νησία αυτά η Κύπρος και η Μάλτα είναι ανεξάρτητα Κράτη μέλη της ΕΕ. Τα υπόλοιπα ανήσκουν σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία.
" Βλέπε Κύπρος - Γεωγραφία
Τα 10 μεγαλύτερα νησιά της Μεσογείου είναι τα ακόλουθα:

Πηγή: Wikipedia
Χλωρίδα
Η Μεσόγειος θάλασσα είναι μια σταγόνα στον παγκόσμιο ωκεανό. Ο όγκος των νερών της αντιπροσωπεύει μόλις το 1% της μάζας των νερών του πλανήτη. Η Μεσόγειος όμως είναι μια από τις πλουσιότερες θάλασσες ως προς τον αριθμό των ζώων και των φυτών που ζουν στα νερά της και αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 10% της βιοποικιλότητας του παγκόσμιου ωκεανού. Το γεγονός αυτό οφείλεται στη γεωλογική ιστορία της. Αλλά και στην ποικιλία φυσικοχημικών συνθηκών που επικρατούν σήμερα. Συνολικά καταγράφηκαν στη Μεσόγειο περίπου 10000 είδη από τα οποία 8500 είναι ζώα και 1500 φυτά. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι περίπου το 20% από αυτά τα είδη είναι ενδημικά. Τα υπόλοιπα είδη είναι κοσμοπολίτικα, υποτροπικά του Ατλαντικού, είδη του Βορείου Ατλαντικού (που μπήκαν στη Μεσόγειο κατά την πρόσφατη παγετώδη περίοδο) και της Ερυθράς θάλασσας (που μπήκαν από τη διώρυγα του Σουέζ) Η εικόνα συμπληρώνεται από τα είδη που ο άνθρωπος έφερε στη Μεσόγειο ηθελημένα ή κατά λάθος και προσαρμόστηκαν στο νέο τους περιβάλλον. Η ανατολική Μεσόγειος, στην οποία εντάσσονται και οι Κυπριακές και οι Ελληνικές Θάλασσες, διαφοροποιείται από τη δυτική. Είναι απομονωμένη από τον Ατλαντικό, Βαθύτερη, αλμυρή, ζεστή και λιγότερο παραγωγική. Στο πρόσφατο γεωλογικό παρελθόν μερικά εκατομμύρια χρόνια πριν), από-μονώθηκε περισσότερο και τμήματά της ξεράθηκαν. Η ισορροπία των ειδών με το αβιοτικό περιβάλλον δεν είναι στατική. Κλιματικές αλλαγές, αλλά και ανθρωπογενείς πιέσεις στο περιβάλλον επηρεάζουν την δυναμική ισορροπία, με απρόβλεπτες συνέπειες στην εξέλιξη της βιοποικιλότητας. Οι σημαντικότερες ανθρωπογενείς πιέσεις στο οικοσύστημα της Μεσογείου είναι ο ευτροφισμός, η υπεραλίευση, η ρύπανση από πετρέλαιο και τα βιομηχανικά απόβλητα. Ο τουρισμός που αποτελεί κύρια πηγή εισοδήματος για τις περισσότερες χώρες της Μεσογείου, δημιουργεί μια ιδιαίτερη μορφή πίεσης στο περιβάλλον. Τέλος τα είδη που μεταφέρθηκαν από τον άνθρωπο συχνά αποτελούν απειλή για την ενδημική χλωρίδα και πανίδα. Συνεπώς η ανατολική Μεσόγειος μάλλον φαίνεται παρά είναι φτωχότερη από τη δυτική.
Πανίδα
Η πανίδα της Μεσογείου αποτελείται από είδη καθαρά μεσογειακά, είδη του Ατλαντικού και είδη που συναντάμε σε οποιαδήποτε θάλασσα. Έχουν υπολογιστεί πεντακόσια (500) είδη ψαριών από τα οποία τα εβδομήντα περίπου είναι ενδημικά. Αξιόλογα για την εμπορικότητά τους είναι τα στρείδια και τα μύδια, καθώς επίσης και τα σφουγγάρια και τα ερυθρά κοράλλια του Αιγαίου και του Λιβυκού πελάγους. Τα είδη και η ποσότητα των οργανισμών που ζουν, καθορίζονται και από άλλους παράγοντες όπως είναι: η μεγάλη περιεκτικότητα σε άλατα, η θερμοκρασία που παραμένει σταθερή σε βάθος των 300 μέτρων και κάτω στους 13οC), η περιορισμένη ποσότητα θρεπτικών υλικών που κάνει τη θάλασσα ολιγοτροφική και η δυσκολία στην ανανέωση του νερού (στο βυθό του Γιβλατάρ υπάρχει υποθαλάσσια οροσειρά). Η πανίδα της Μεσογείου χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία ειδών. Υπάρχουν καρχαρίες και ενδημικά στη Σαρδηνία. Φώκιες, δελφίνια, σκουμπριά, ρέγγες, σπάροι, θαλάσσιες χελώνες κλπ Ακόμη κοντά στις ακτές και στα μεγάλα βάθη υπάρχουν πολλά χταπόδια, καλαμάρια, σουπιές, αστακοί, καβούρια και πολλά άλλα όστρακα. Σε μερικές περιοχές και στα παράλια της Τυνησίας υπάρχουν σφουγγάρια, ενώ στις ακτές της Ιταλίας, της Αλγερίας και της Τυνησίας, υπάρχουν κόκκινα κοράλλια. Μεγάλη είναι η ποικιλία από φύκια. Μόνο στις ελληνικές θάλασσες υπάρχουν πάνω α από 157 είδη, που πολλά από αυτά είναι δυνατόν να αξιοποιηθούν και βιομηχανικά για την παραγωγή λιπασμάτων ή και πρωτεϊνών για ζωοτροφές. Τα πιο τυπικά φυτά των παραλίων της Μεσογείου θαλάσσης είναι η ελιά, το αμπέλι, η χουρμαδιά, το πεύκο, η βελανιδιά κ.λ.π Όμως τον κώδωνα του κινδύνου για την Μεσόγειο κρούουν οι ειδικοί του Ινστιτούτου θαλάσσιας έρευνας της Ιταλίας, οι οποίοι τονίζουν ότι οι κλιματικές αλλαγές και η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων έχει αρχίσει να αλλάζει την πανίδα και την χλωρίδα της.
Κλίμα
Λόγω της θέσης και του ότι είναι μια κλειστή θάλασσα με μόνο δυο εξόδους στις ακτές της επικρατεί ήπιο κλίμα, που παρόμοιο με αυτό υπάρχει σε λίγα μέρη στον κόσμο και είναι αυτό που ονομάζεται Μεσογειακό. Το Μεσογειακό κλίμα είναι ευρέος γνωστό. Χαρακτηρίζεται από ζεστά καλοκαίρια και ήπιους χειμώνες. Η μέση θερμοκρασία το καλοκαίρι κυμαίνεται από 23ο C στις Δυτικές περιοχές έως 26o C στις Ανατολικές περιοχές. Κατά τη χειμερινή περίοδο η μέση θερμοκρασία κυμαίνεται από 10ο C στις Δυτικές περιοχές έως 16o C πριν από την ακτή Λεβαντίνος. Η Μεσόγειος είναι περιοχή που θίγεται από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Οι ερευνητές καταγράφουν από τα μέσα του 20ου αιώνα άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Η Οικονομική και εμπορική σημασία
Από πολύ νωρίς η θάλασσα συνδέεται εμπορικά, πολιτιστικά και κοινωνικά τους λαούς που ζούσαν στα παράλια της και τους εξέθρεψε με τον ενάλιο πλούτο της. Στις μέρες μας εξακολουθεί να παίζει σπουδαίο ρόλο στις διεθνείς εμπορικές και οικονομικές σχέσεις. Είναι πέρασμα για τη μεταφορά σημαντικής ποσότητας καυσίμων (πετρελαίου) και πρώτων υλών που χρειάζονται οι βιομηχανικές χώρες της Ευρώπης και ακόμα για τη μεταφορά των αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων που παράγονται σε αυτές. Η Μεσόγειος όμως σήμερα αντιμετωπίζει έντονα και οξυμμένα προβλήματα. Τα παράλια της είναι πυκνοκατοικημένα (εδώ ζει το 1/10 του συνολικού πληθυσμού της γης).
" Βλέπε: Κύπρος - Πληθυσμός
Οι γραφικές ακρογιαλιές της ελκύουν ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό τουριστών. Κοντά στα μεγάλα λιμάνια υπάρχουν συγκροτήματα χημικής βιομηχανίας και μεταλλουργίας. Στις υφαλοκρηπίδες γίνονται γεωτρήσεις για εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου. Πολλά πλοία διασχίζουν τα νερά της. Όλα αυτά συνδυασμένα με τη δυσκολία ανανέωσης του νερού δημιουργούν για την Μεσόγειο έντονα προ-βλήματα ρύπανσης που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν έγκαιρα και δραστικά, γιατί ο πραγματικός κόσμος της θάλασσας είναι ένας κόσμος που δίνει διαρκώς τη μάχη της επιβίωσης κάτω από το νερό. Αυτή η μάχη που κερδίζεται καθημερινά είναι εκείνο το στοιχείο που τον κάνει μαγικό και υπέροχο. Αν όλοι οι άνθρωποι είχαν αφουγκραστεί τον ήχο της ζωής κάτω από τα γαλάζια νερά, σίγουρα ο κόσμος αυτός θα ήταν καλύτερος.
Μεσογειακές χώρες Αφρική
Η Αλγερία καλύπτει 919.595 τετραγωνικά μίλια και έχει πληθυσμό 40.969.443. Η πρωτεύουσα του είναι Αλγέρι.

Η Αίγυπτος είναι κυρίως στην Αφρική, αλλά η Χερσόνησος του Σινά βρίσκεται στην Ασία. Η χώρα έχει έκταση 386.662 τετραγωνικά μίλια με πληθυσμό 97.041.072. Η πρωτεύουσα είναι το Κάιρο.

Η Λιβύη έχει πληθυσμό 6.653.210 που εκτείνεται σε 679.362 τετραγωνικά μίλια, αλλά περίπου το ένα έκτο των κατοίκων της είναι στο κέντρο της πρωτεύουσας της Τρίπολης, της πιο πυκνοκατοικημένης πόλης του έθνους.

Ο πληθυσμός του Μαρόκου είναι 33.986.655. Η χώρα καλύπτει 172.414 τετραγωνικά μίλια. Η Ραμπάτ είναι η πρωτεύουσα της.

Η Τυνησία η πρωτεύουσα της οποίας είναι η Τύνιδα, είναι το μικρότερο αφρικανικό έθνος κατά μήκος της Μεσογείου, με έκταση μόλις 63.170 τετραγωνικά μίλια και πληθυσμό 11.403.800.
Ασία
Το Ισραήλ έχει 8.019 τετραγωνικά μίλια εδάφους με πληθυσμό 8.299.706. Ισχυρίζεται η Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα της, αν και το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου δεν την αναγνωρίζει ως τέτοια.

Ο Λίβανος έχει πληθυσμό 6.229.794 συμπιεσμένο σε 4.015 τετραγωνικά μίλια. Πρωτεύουσά της είναι η Βηρυτός.

Η Συρία καλύπτει 714.498 τετραγωνικά μίλια με πρωτεύουσα τη Δαμασκό. Ο πληθυσμός του είναι 18.028.549, μειωμένος από το υψηλό των 21.018.834 το 2010 λόγω τουλάχιστον εν μέρει σε έναν μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο.

Η Τουρκία με έκταση 302.535 τετραγωνικά μίλια, βρίσκεται τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, αλλά το 95 τοις εκατό της μάζας της γης βρίσκεται στην Ασία, όπως και η πρωτεύουσα της Άγκυρας. Η χώρα έχει πληθυσμό 80.845.215.
Ευρώπη
Η Αλβανία έχει έκταση 11.099 τετραγωνικά μίλια με πληθυσμό 3.047.987. Η πρωτεύουσα είναι τα Τίρανα.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη , πρώην τμήμα της Γιουγκοσλαβίας, καλύπτει έκταση 19.767 τετραγωνικών μιλίων. Ο πληθυσμός του είναι 3.856.181 και η πρωτεύουσά του είναι το Σεράγεβο.

Η Κροατία , που ήταν επίσης παλαιότερα τμήμα της Γιουγκοσλαβίας, έχει 21.851 τετραγωνικά μίλια εδάφους με πρωτεύουσα στο Ζάγκρεμπ. Ο πληθυσμός του είναι 4.292.095.

Η Κύπρος είναι ένα νησιωτικό έθνος 3.572 τετραγωνικών μιλίων που περιβάλλεται από τη Μεσόγειο. Ο πληθυσμός του είναι 1.221.549 και η πρωτεύουσά του είναι Λευκωσία

Η Γαλλία έχει έκταση 248.573 τετραγωνικά μίλια και πληθυσμό 67.106.161. Το Παρίσι είναι η πρωτεύουσα.

Η Ελλάδα καλύπτει 50.949 τετραγωνικά μίλια και έχει ως πρωτεύουσα την αρχαία πόλη της Αθήνας. Ο πληθυσμός της χώρας είναι 10.768.477.

Ο πληθυσμός της Ιταλίας είναι 62.137.802. Με την πρωτεύουσα της στη Ρώμη, η χώρα έχει 116.348 τετραγωνικά μίλια εδάφους.

Σε απόσταση μόλις 122 τετραγωνικών μιλίων, η Μάλτα είναι το δεύτερο μικρότερο έθνος που συνορεύει με τη Μεσόγειο Θάλασσα. Ο πληθυσμός του είναι 416.338 και η πρωτεύουσα είναι η Βαλέτα.

Το μικρότερο έθνος που συνορεύει με τη Μεσόγειο είναι η πόλη-κράτος του Μονακό , η οποία είναι μόλις 0,77 τετραγωνικά μίλια και έχει πληθυσμό 30.645.

Το Μαυροβούνιο , μια άλλη χώρα που ήταν μέρος της Γιουγκοσλαβίας, συνορεύει επίσης με τη θάλασσα. Η πρωτεύουσά της είναι η Ποντγκόριτσα, έχει έκταση 5.333 τετραγωνικά μίλια, και ο πληθυσμός της είναι 642.550.

Η Σλοβενία , ένα άλλο μέρος της πρώην Γιουγκοσλαβίας, αποκαλεί τη Λιουμπλιάνα πρωτεύουσα. Η χώρα έχει 7.827 τετραγωνικά μίλια και πληθυσμό 1.972.126.

Η Ισπανία καλύπτει 195.124 τετραγωνικά μίλια με πληθυσμό 48.958.159. Πρωτεύουσά της είναι η Μαδρίτη.
Εδάφη που συνορεύουν με τη Μεσόγειο
Εκτός από 21 κυρίαρχες χώρες, πολλές περιοχές έχουν επίσης ακτές της Μεσογείου:

Γιβραλτάρ (βρετανικό έδαφος στην Ιβηρική χερσόνησο της Ισπανίας)

Θέουτα και Μελίλια (δύο αυτόνομες ισπανικές πόλεις στις ακτές της Βόρειας Αφρικής)

Άγιον Όρος (αυτόνομο τμήμα της Ελληνικής Δημοκρατίας)

Ακρωτήρι και Δεκέλεια (βρετανικό έδαφος στην Κύπρο)

Η Λωρίδα της Γάζας (Παλαιστινιακή Εθνική Αρχή)

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
μεσόγειος θάλασσα μεσογειοσ θαλασσα η θάλασσα μας ελλάδα ιταλία κύπρος ισπανία μαρόκκο ισπανία τουρκία γαλλία τυνησία αίγυπτος συρία λίβανος ισραήλ μεσογειακό κλίμα

# data[].attributes.attachment_link.title
Μεσόγειος Θάλασσα

# data[].attributes.attachment_link.description
Η Μεσόγειος θάλασσα υπήρξε αλλά και είναι μέχρι σήμερα η σημαντικότερη στη παγκόσμια ιστορία...

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Αφροδίτη Καλομάρη

# data[].attributes.attachment_link.title
Σαντορίνη, 9 Ιουλίου 1956: Η ημέρα που «ξύπνησε» το ηφαίστειο - Ο σεισμός, το τσουνάμι και οι νεκροί (video) - Dnews

# data[].attributes.attachment_link.description
Σαντορίνη, 9 Ιουλίου 1956: Η ημέρα που «ξύπνησε» το ηφαίστειο - Ο σεισμός, το τσουνάμι και οι νεκροί (video)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΘΑΛΑΣΣΑ

# data[].attributes.attachment_link.description
Quiz - A series of multiple choice questions. Tap the correct answer to proceed.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Συνεισφέροντες στα εγχειρήματα Wikimedia

# data[].attributes.attachment_link.title
Ποσειδωνία η ωκεάνιος - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Ελαχίστης Ανησυχίας (IUCN 3.1) [1]

# data[].attributes.attachment_link.title
Η κλιματική κρίση αλλάζει τη Μεσόγειο: Οι 6 κύριες επιπτώσεις

# data[].attributes.attachment_link.description
Με θερμοκρασίες που αυξάνονται κατά 20% πιο γρήγορα σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, και με τη στάθμη της θάλασσας να αναμένεται να ανέβει πάνω από ένα μέτρο έως το 2100, η Μεσόγειος γίνεται η ταχύ

# data[].attributes.attachment_link.title
Κορινθιακός κόλπος: Η Μικρή Μεσόγειος μέσα στη Μεσόγειο: Οι φορείς των πολιτών μιλούν – Θέλουμε να μας ακούσετε!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΜΑΘΗΜΑ 14

H Μεσόγειος θάλασσα

Σ' αυτό το μάθημα θα μάθω

Λέξεις - κλειδιά

Ποια είναι τα φυσικά χαρακτηριστικά της Μεσογείου.

* σημεία επικοινωνίας Μεσογείου * κλειστή θάλασσα * ελιά * μεσογειακό κλίμα * οριζόντιος διαμελισμός * μεσογειακά νησιά.

Μελετώ στο σπίτι

Στο σημείο του πλανήτη όπου συναντώνται η δυτική Ασία, η βόρεια Αφρική και η νότια Ευρώπη βρίσκεται μια στενόμακρη λωρίδα θάλασσας. Είναι η Μεσόγειος, η θάλασσα που βρέχει τις ακτές της χώρας μας.

Παρατηρώντας τη Μεσόγειο στον χάρτη διαπιστώνουμε ότι αποτελεί μια σχεδόν κλειστή θάλασσα. Η επικοινωνία της με άλλες γειτονικές θάλασσες επιτυγχάνεται με τρία πολύ μικρά ανοίγματα. Τα δύο από αυτά είναι φυσικά (ο Πορθμός του Γιβραλτάρ στον Ατλαντικό Ωκεανό και τα Στενά του Ελλησπόντου-Βοσπόρου στη Μαύρη θάλασσα), ενώ το τρίτο άνοιγμα (η Διώρυγα του Σουέζ προς την Ερυθρά θάλασσα) είναι ανθρώπινο έργο. Πρόκειται για μια σχετικά βαθιά θάλασσα, της οποίας το μέγιστο βάθος (περίπου 5.100 μέτρα) συναντάται στο νότιο Ιόνιο Πέλαγος, στα νησιά Οινούσσες.

Στην περιοχή μεταξύ Σικελίας και Τυνησίας η Μεσόγειος έχει πλάτος μόνο 120 χιλιόμετρα και βάθος μόλις 350 μέτρα, αν και τόσο στα ανατολικά όσο και στα δυτικά από το σημείο αυτό τα θαλάσσια βάθη είναι σημαντικά. Έτσι, η Μεσόγειος "διαιρείται" σε δύο μικρότερες θαλάσσιες λεκάνες, τη δυτική και την ανατολική Μεσόγειο.

Ο οριζόντιος διαμελισμός είναι εντονότερος στον μεσογειακό βορρά. Οι απόκρημνες ακτές εναλλάσσονται με ομαλές αμμουδιές, συνθέτοντας μια ατέλειωτη ποικιλία τοπίων. Εκτός αυτού, οι δύο μεγάλες χερσόνησοι του μεσογειακού βορρά (η Ελληνική και η Ιταλική), αλλά και πολλές μικρότερες, τα χιλιάδες μικρά και μεγάλα νησιά (κυρίως στο Αιγαίο και στις ακτές της Δαλματίας), καθώς και πλήθος θαλάσσιων κόλπων σχηματίζουν αρκετές μικρότερες θάλασσες και πελάγη. Αντίθετα, στις νότιες μεσογειακές ακτές ο οριζόντιος διαμελισμός είναι αρκετά πιο ήπιος. Παρόμοιες αντιθέσεις υπάρχουν φυσικά και στη βλάστηση, με το αφρικανικό και το ασιατικό τοπίο να είναι πιο άδενδρο.

Τα πέντε μεγαλύτερα μεσογειακά νησιά είναι, κατά σειρά, η Σικελία, η Σαρδηνία, η Κύπρος, η Κορσική και η Κρήτη. Η Μεσόγειος χαρακτηρίζεται από υψηλή σεισμικότητα (βλ. Μάθημα 9), ενώ σ' αυτή συναντώνται τα μεγαλύτερα ηφαίστεια της Ευρώπης ( Αίτνα, Στρόμπολι, Βεζούβιος, Σαντορίνη κ.ά.).
Στην περιοχή της Μεσογείου επικρατεί ιδιαίτερος τύπος εύκρατου κλίματος, το μεσογειακό κλίμα, το οποίο χαρακτηρίζεται από ήπιους χειμώνες και ξηρά, ζεστά καλοκαίρια. Οι βροχές είναι λιγοστές και πέφτουν κυρίως το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Φυτά όπως η ελιά, το αμπέλι, το σιτάρι, τα εσπεριδοειδή ευδοκιμούν σ' αυτόν τον τύπο κλίματος. Ειδικά η ελιά είναι το πιο χαρακτηριστικό μεσογειακό φυτό.
Η Μεσόγειος βρίσκεται κοντά στην τροπική ζώνη. Δέχεται τα νερά πολλών ποταμών (περίπου 500), ακόμη και του Νείλου, του μεγαλύτερου σε μήκος ποταμού του κόσμου, όμως η παροχή νερού όλων αυτών των ποταμών είναι πολύ μικρή. Μικρή είναι επίσης και η παροχή του νερού της βροχής, αφού οι βροχοπτώσεις στον μεσογειακό χώρο είναι λιγοστές και ανομοιόμορφα κατανεμημένες στη διάρκεια του χρόνου.
Εξαιτίας όλων των παραπάνω, η εξάτμιση του θαλασσινού νερού στη Μεσόγειο είναι σημαντική και επομένως η αλατότητά της είναι αυξημένη. Ευτυχώς, η απώλεια νερού από τη μεσογειακή λεκάνη αναπληρώνεται από την εισροή θαλασσινού νερού από τον Ατλαντικό Ωκεανό και τη Μαύρη θάλασσα. Αν δε συνέβαινε αυτή η αναπλήρωση (π.χ. αν η Μεσόγειος ήταν εντελώς κλειστή θάλασσα), υπολογίζεται ότι σε 1.000 χρόνια από σήμερα η Μεσόγειος θα είχε ξεραθεί.

14.2 Το Γιβραλτάρ από δορυφόρο

14.3 Η διώρυγα του Σουέζ από δορυφόρο

14.4 Βραχώδης ελληνική ακτή στο Ιόνιο Πέλαγος

14.5 ΗΛιβύη: η έρημος Σαχάρα φτάνει έως τις ακτές της Μεσογείου.

Επεκτείνω τις γνώσεις μου

Η ελιά
Η ελιά δεν ευδοκιμεί σε κανένα άλλο μέρος του πλανήτη παρά μόνο στην παραλιακή ζώνη της Μεσογείου. Ήταν γνωστή από τους αρχαιότατους χρόνους στους μεσογειακούς λαούς και είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην αρχαία ελληνική τέχνη και στη μυθολογία, ενώ, σύμφωνα με την παράδοση, το πρώτο δέντρο ελιάς φυτεύτηκε από τη θεά Αθηνά στην Ακρόπολη.
Σε αρκετά μέρη του τόπου μας αιωνόβιες ελιές έχουν κηρυχθεί διατηρητέα μνημεία της φύσης, όπως η ελιά της Καλαμάτας, η ελιά του Ναυπλίου, οι ελιές στη Δήμαινα Αργολίδας, οι ελιές στον Αλμυροπόταμο Εύβοιας κ.ά., ενώ έχουν ιδρυθεί και λειτουργούν μουσεία για την ελιά, όπως για παράδειγμα το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού στη Σπάρτη ή το Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου στην Αγία Παρασκευή Λέσβου.
Το σχήμα του φύλλου της ελιάς αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τον σχεδιασμό της δάδας των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα. Η ελιά, τέλος, αποτελεί σύμβολο ειρήνης παγκοσμίως, ενώ η διατροφική της αξία είναι ανεκτίμητη - γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε θεωρείται και σύμβολο μακροβιότητας.

Αξιολογώ τι έμαθα

1. Διάβασε τις προτάσεις που ακολουθούν και γράψε, στο τέλος κάθε πρότασης, την απάντηση που πιστεύεις ότι είναι σωστή.

α. Ο τύπος του κλίματος που επικρατεί στη Μεσόγειο.

..................

β. Είναι το μεγαλύτερο μεσογειακό νησί.

..................

γ. Περιοχή στη Μεσόγειο όπου το άνοιγμα προς άλλη θάλασσα αποτελεί ανθρώπινο έργο.

..................

δ. Σ' αυτό το πέλαγος συναντάται το μεγαλύτερο βάθος της Μεσογείου.

..................

2. Η ακτή που εικονίζεται στη διπλανή φωτογραφία είναι πιθανότερο να ανήκει:

α. στον μεσογειακό βορρά ( )
β. στον μεσογειακό νότο ( )
Αιτιολόγησε την επιλογή σου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μάθημα 14 - H Μεσόγειος θάλασσα

# data[].attributes.attachment_link.description
Μάθημα 14 - H Μεσόγειος θάλασσα

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ JGP

# data[].attributes.attachment_link.title
ΘΗΡΑ 1613 π.Χ.: Η μεγαλύτερη έκρηξη ηφαιστείου που γνώρισε η Ανθρωπότητα - ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ JGP

# data[].attributes.attachment_link.description
Νέα δεδομένα στη χρονολόγηση της έκρηξης και στις συνέπειές της σε Μινωικό – Αιγυπτιακό Πολιτισμούς.

# data[].attributes.attachment_link.description
Β3: ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ quiz for 1st grade students. Find other quizzes for Geography and more on Quizizz for free!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η ομιλία της κ. Μ.Σαλωμίδη, στις 9/8 στoν Πάνορμο στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Συλλόγου Πανόρμου όπου φιλοξενήθηκε και

έκθεση υποβρύχιας φωτογραφίας με θέμα

Κείμενο-Φωτογραφίες: Μαρία Σαλωμίδη, Περιβαλλοντολόγος ΕΛΚΕΘΕ

Εδώ και περίπου 100 εκατομμύρια χρόνια, ένα ιδιαίτερο φυτό επιβιώνει στους βυθούς της Μεσογείου σχηματίζοντας απέραντα υποθαλάσσια λιβάδια, παρέχοντας τροφή και καταφύγιο σε χιλιάδες οργανισμούς, οξυγονώνοντας τα νερά και συμβάλλοντας στη δημιουργία αλλά και την προστασία των αγαπημένων μας παραλιών. Εν έτη 2009 μΧ, η Ελλάδα αρχίζει μόλις να συνειδητοποιεί τη σημασία του. Προλαβαίνουμε;

Αν και οι ψαράδες την αποκαλούν "φυκιάδα", η Ποσειδωνία είναι ένα ανώτερο (Αγγειόσπερμο) φυτό που βιολογικά και εξελικτικά απέχει πολύ από τα φύκη με τα οποία τείνουμε να τη συγχέουμε. Έτσι, ενώ τα φύκη υπήρξαν ανέκαθεν υδρόβιοι οργανισμοί, οι χερσαίοι πρόγονοι της Ποσειδωνίας χρειάστηκε να περάσουν μέσα από μία μακρόχρονη και εξαιρετικά πολύπλοκη διαδικασία προσαρμογών πριν καταφέρουν να εποικίσουν τον υποβρύχιο κόσμο. Εξοπλισμένα με εφόδια έως τότε άγνωστα στους βυθούς (φύλλα, ρίζες, καρπούς και άνθη), περίπου 100 εκατ. χρόνια πριν από σήμερα τα θαλάσσια Αγγειόσπερμα σχημάτισαν τα πρώτα υποβρύχια λιβάδια, θέτοντας τα θεμέλια ενός από τα πιο παραγωγικά οικοσυστήματα του πλανήτη μας.
Γνωστό και ως "το γρασίδι του Ποσειδώνα", ή πιο απλά Ποσειδωνία, το είδος Posidonia oceanica δεν απαντά πουθενά αλλού στον κόσμο έξω από τα βιογεωγραφικά όρια της Μεσογείου. Εκεί όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν (κυρίως ημίκλειστοι προφυλαγμένοι όρμοι), τα λιβάδια της Ποσειδωνίας αναπτύσσονται απρόσκοπτα, μετατρέποντας τους αμμώδεις πυθμένες σε καταπράσινες οάσεις ζωής όπου χιλιάδες ασπόνδυλα και ψάρια αναζητούν τροφή, καταφύγιο και ασφαλή πεδία αναπαραγωγής.
Οι γενικότερα αυστηρές οικολογικές απαιτήσεις του είδους έχουν αναγάγει την Ποσειδωνία σε έναν από τους σημαντικότερους βιοδείκτες για την εκτίμηση της ποιότητας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η ύπαρξη υγιών λιβαδιών άλλωστε, όχι μόνο προϋποθέτει άριστες συνθήκες βυθού (καλά οξυγονωμένα νερά, απουσία ρύπων, διαύγεια) αλλά συνεισφέρει σημαντικά στη διατήρηση των συνθηκών αυτών. Σπουδαίος είναι και ο ρόλος των λιβαδιών στην προστασία των ακτών από τη διάβρωση: τα αναχώματα που σχηματίζουν τα ριζώματα σε συνδυασμό με το πυκνό και ανθεκτικό φύλλωμα της Ποσειδωνίας λειτουργούν ως πανίσχυροι κυματοθραύστες, απορροφώντας σημαντικό ποσοστό της προσπίπτουσας κυματικής ενέργειας στην παράκτια ζώνη. Οι περισσότερες αμμώδεις παραλίες των Μεσογειακών ακτών οφείλουν την ύπαρξή τους στη φυσική δράση των λιβαδιών.
Όλα τα παραπάνω συνηγορούν στην απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμπεριλάβει τα λιβάδια της Ποσειδωνίας στους "Οικότοπους Προτεραιότητας" (Natura 2000), θεσπίζοντας παράλληλα ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο προστασίας. Στη θεωρία, η Ποσειδωνία προστατεύεται επίσης από τις Συνθήκες της Βέρνης και της Βαρκελώνης, καθώς και τον πρόσφατο Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Αλιεία (1967/2006). Στην πράξη ωστόσο οι ανθρωπογενείς απειλές αυξάνουν με πολύ ταχύτερους ρυθμούς απ' ό,τι τα ουσιαστικά μέτρα διαφύλαξης με αποτέλεσμα τα Μεσογειακά λιβάδια να συρρικνώνονται, μαζί τους βέβαια και όλες οι πολύτιμες υπηρεσίες που τόσα χρόνια διακριτικά μας παρέχουν.
Τα συρόμενα αλιευτικά εργαλεία και η ανεξέλεγκτη αγκυροβολία, φαίνεται να αποτελούν την κυριότερη άμεση απειλή για τα λιβάδια, ξεριζώνοντας κάθε χρόνο μεγάλες εκτάσεις φυτών. Σημαντικές είναι ωστόσο και οι έμμεσες απειλές: τα θολά και ρυπασμένα νερά επιβραδύνουν τους ρυθμούς φωτοσύνθεσης και ευνοούν την ανάπτυξη επιφύτων που σταδιακά "πνίγουν" τα φύλλα, ενώ τα παράκτια έργα μπορούν να μεταβάλλουν τον υδροδυναμισμό ενός όρμου και να τον κατευθύνουν ενάντια στα λιβάδια, προκαλώντας έτσι πότε μικρότερες, πότε μεγαλύτερες, αλλά πάντα μόνιμες και ανεπανόρθωτες καταστροφές. Όλα τα παραπάνω -που δυστυχώς διαρκώς εντείνονται στις ακτές μας- αποτελούν έναν συνδυασμό πιέσεων που κάθε άλλο παρά μάς αφήνει να επαναπαυόμαστε για το μέλλον των πολύτιμων αυτών οικοσυστημάτων και -κατ' επέκταση- το μέλλον των θαλασσών μας.
Ο όρμος Πανόρμου, καθώς και ο παρακείμενος όρμος Ερατεινής, φιλοξενούν σήμερα τα σημαντικότερα -από τα ελάχιστα πλέον εναπομείναντα- λιβάδια του Κορινθιακού κόλπου. Μία σπουδαία αλλά ταυτόχρονα βαριά κληρονομιά για τις τοπικές κοινωνίες, καθώς τα λιβάδια αυτά, αφημένα στο έλεος της ασυδοσίας και της άγνοιας, παρουσιάζουν σαφείς ενδείξεις υποβάθμισης. Χωρίς την άμεση λήψη μέτρων προστασίας, κανείς και τίποτα δεν μπορεί να μας εγγυηθεί τη διαφύλαξη και ασφαλή παράδοσή τους στις επόμενες γενιές, οι οποίες -καθώς τα φαινόμενα των κλιματικών αλλαγών επιτείνονται- θα συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο την έλλειψη της αλλοτινής συνεισφοράς τους.
Εκατό εκατομμύρια χρόνια αργότερα, ένας πολύτιμος σύμμαχος ζωής ζητάει τη βοήθειά μας για να συνεχίσει να μας βοηθάει. Θα την αρνηθούμε;

1. Τα υγιή θαλάσσια λιβάδια της Ποσειδωνίας χαρακτηρίζουν τα καθαρά, διαυγή και καλά οξυγονωμένα νερά των ελληνικών θαλασσών2. Το πανίσχυρο ριζικό σύστημα του φυτού συγκρατεί τους αμμώδεις πυθμένες και παρέχει βάση στήριξης σε ένα μεγάλο αριθμό θαλάσσιων ζώων και φυκών

3. Η συχνή και ανεξέλεγκτη αγκυροβολία πάνω από θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας μπορεί να καταστρέψει από μικρά έως τεράστια τμήματα της έκτασής τους.

4. Τα θαλάσσια λιβάδια συνιστούν σημαντικά πεδία αναπαραγωγής για πολλά είδη ψαριών

5. Κάθε τετραγωνικό μέτρο ενός υγιούς λιβαδιού, παράγει περίπου 14 λίτρα οξυγόνου την ημέρα, εμπλουτίζοντας τη θάλασσα αλλά και τη γήινη ατμόσφαιρα.

6. Η ρύπανση και η θολερότητα των παράκτιων νερών "πνίγουν" τα φυτά της Ποσειδωνίας, αναστέλλοντας την φωτοσυνθετική τους ικανότητα.

7. Ακόμα και τα μαραμένα και ξεβρασμένα φύλλα της Ποσειδωνίας έχουν λειτουργική σημασία: πακετάρουν τα ιζήματα των ακτών προστατεύοντάς τα από τις φουσκοθαλασσιές ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως φυσικό λίπασμα των αγρών

# data[].attributes.attachment_link.title
Tα λιβάδια της Ποσειδωνίας

# data[].attributes.attachment_link.description
Η ομιλία της κ. Μ.Σαλωμίδη, στις 9/8 στoν Πάνορμο στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Συλλόγου Πανόρμου όπου φιλοξενήθηκε και ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Η κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο και οι επιπτώσεις της στην ανθρώπινη υγεία - ΠΡΑΣΙΝΟΙ Αλληλεγγύη

# data[].attributes.attachment_link.description
του Πάρι Κακλαμάνου* Η έννοια της «πλανητικής υγείας» υπογραμμίζει το γεγονός ότι η ανθρώπινη υγεία είναι άρρηκτα συνδεμένη με την υγεία του φυσικού περιβάλλοντος και των άλλων έμβιων οργανισμών (Horton and Lo, 2015). Ένας υγιής πλανήτης αποτελεί προϋπόθεση για την ανθρώπινη ευημερία, όπως καταδεικνύει το διάγραμμα του Κέντρου Ανθεκτικότητας της Στοκχόλμης, που ιεραρχεί τους στόχους της…Read More →

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Συνεισφέροντες στα εγχειρήματα Wikimedia

# data[].attributes.attachment_link.title
Κορινθιακός κόλπος - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
κόλπος που χωρίζει την Πελοπόννησο από τη Στερεά Ελλάδα

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Αγώνας της Κρήτης

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Αγώνας της Κρήτης

# data[].attributes.attachment_link.title
Όταν η Κρήτη δεν είχε θάλασσα αλλά βουνά από αλάτι | Βίντεο - Αγώνας της Κρήτης

# data[].attributes.attachment_link.description
Πριν από έξι εκατομμύρια χρόνια, κατά τη Μειόκαινο Εποχή, η Μεσόγειος ήταν… νεκρά θάλασσα, καθώς μια σειρά από γεωλογικά γεγονότα, που διήρκεσε 600.000

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Κατερίνα Ροββά

# data[].attributes.attachment_link.title
26 άγνωστα ελληνικά τσουνάμι | in.gr

# data[].attributes.attachment_link.description
Το πρώτο καταγεγραμμένο στην Ελλάδα – το οποίο αναφέρεται από τον Ηρόδοτο – συνέβη το 479 π.Χ. στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
κουιζ για τα απειλουμενα είδη της Μεσογείου.

# data[].attributes.attachment_link.description
Κουίζ - Μια συλλογή ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής. Πατήστε τη σωστή απάντηση για να προχωρήσετε.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Βασιλάκη, Αργυρώ - Ιωάννης

# data[].attributes.attachment_link.title
Κλιματική αλλαγή και ασφάλεια στη Μεσόγειο: προβλήματα και προοπτικές

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής είναι ορατές. Οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, οι πάγοι λιώνουν και τα επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα γίνονται πιο έντονα. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα μπορούν να αποτελέσουν απειλές κατά της ασφάλειας. Υπό το πρίσμα αυτό η Μεσόγειος είναι μια από τις πιο ευάλωτες περιοχές στον κόσμο. Η καλύτερη θεώρηση της κλιματικής αλλαγής είναι ως πολλαπλασιαστής απειλών που επιδεινώνει τις υπάρχουσες τάσεις, εντάσεις και αστάθειες. Η λειψυδρία, η ερημοποίηση και η περιβαλλοντικ…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το ερευνητικό πρόγραμμα "Δελφίνια Κορινθιακού Κόλπου" ξεκίνησε το 1995 και αποσκοπεί στην καταγραφή και μελέτη των πληθυσμών και των κοινωνιών των διαφορετικών ειδών δελφινιών, που ζουν στην συγκεκριμένη περιοχή. Οι ερευνητικές αποστολές που έχουν πραγματοποιηθεί, έχουν καταγράψει την μεγαλύτερη συχνότητα παρατήρησης δελφινιών στις ελληνικές θάλασσες και μία από τις μεγαλύτερες στην Μεσόγειο. Το πιο συγκλονιστικό όμως είναι ότι πολύ σύντομα έγινε αντιληπτό ότι τα δελφίνια του Κορινθιακού παρουσιάζουν 3 παγκόσμιες μοναδικότητες! Αυτό το γεγονός και μόνο δείχνει την πολύ μεγάλη αξία του θαλάσσιου οικοσυστήματος του Κορινθιακού Κόλπου, που πρέπει να προστατευθεί πάση θυσία.

Περιγραφή Περιοχής Μελέτης και Κητοπανίδας

Από όποια άποψη κι αν τον παρατηρήσουμε, ο Κορινθιακός είναι μια μικρογραφία της Μεσογείου. Το μακρόστενο σχήμα του, η απότομη αύξηση του βάθους του αλλά κυρίως το γεγονός ότι επικοινωνεί με την υπόλοιπη θάλασσα μόνο από ένα στενό και ρηχό άνοιγμα στα δυτικά όπως το Γιβραλτάρ. Ακόμη μια απίθανη ομοιότητα είναι το γεγονός ότι στα νότιο-ανατολικά οι άνθρωποι κατασκεύασαν ένα δίαυλο, ώστε να μην περιπλέουν την Πελοπόννησο, όπως ακριβώς έγινε στο Σουέζ για να μην κάνουν τον κύκλο της Αφρικής! Μέσα λοιπόν σε αυτήν την σταγόνα νερού, γιατί περί αυτού πρόκειται αν συγκρίνουμε τον Κορινθιακό με την Μεσόγειο ή τους ωκεανούς, ο Κορινθιακός κόλπος φιλοξενεί 4 είδη δελφινιών, δηλαδή όλα τα είδη δελφινιών που ζουν μόνιμα στην Ελλάδα και στην Μεσόγειο. Τα είδη αυτά είναι:

Τις παραπάνω φωτογραφίες με τα χαρακτηριστικά των 4 ειδών δελφινιών μπορείτε να κατεβάσετε με το φυλλάδιο σχετικά με τα είδη δελφινών του Κορινθιακού (και της Ελλάδας). Εκτός από τα παραπάνω είδη δελφινιών, στον Κορινθιακό Κόλπο συναντώνται με μεγάλη συχνότητα και άλλοι πελαγικοί θηρευτές, όπως καρχαρίες και τόνοι.

Τρεις παγκόσμιες μοναδικότητες και ένα απίθανο φαινόμενο συμβίωσης!

Η πρώτη παγκόσμια μοναδικότητα των δελφινιών του Κορινθιακού είναι ότι πουθενά μέχρι τώρα στον κόσμο δεν έχει παρατηρηθεί κάποιος απομονωμένος πληθυσμός από ζωνοδέλφινα μέσα σε έναν κλειστό κόλπο ή μια μικρή θαλάσσια περιοχή. Τα ζωνοδέλφινα είναι καθαρά πελαγικά δελφίνια που ζουν σε μεγάλα βάθη και συνήθως μακριά από τις ακτές, ωστόσο είναι το αφθονότερο είδος δελφινιού στον Κορινθιακό, όπου είναι απομονωμένα από τα ζωνοδέλφινα που ζουν στο ανοικτό Ιόνιο πέλαγος δυτικά των Ιονίων νησιών.

Η δεύτερη παγκόσμια μοναδικότητα αφορά ένα απρόσμενο φαινόμενο που καταγράψαμε από τις πρώτες κιόλας ερευνητικές αποστολές στον Κορινθιακό Κόλπο. Τρία από τα είδη δελφινιών του Κορινθιακού (ζωνοδέλφινα, κοινά δελφίνια και σταχτοδέλφινα) σχηματίζουν μόνιμα μικτά κοπάδια. Η συμβίωση των παραπάνω ειδών δεν έχει παρατηρηθεί πουθενά στον κόσμο έως σήμερα ως μόνιμο φαινόμενο. Η συμβίωση αυτή θα μπορούσε να παραλληλιστεί με τη συγκρότηση μικτής κοινωνίας ανθρώπων, γοριλών και χιμπατζήδων, που παρουσιάζουν ανάλογες γενετικές διαφορές με αυτές που υπάρχουν μεταξύ των δελφινιών του Κοριθιακού, όπως σχολιάσαμε και στο αμερικανικό National Geographic, που αναφέρθηκε στο φαινόμενο.

Τέλος, η τρίτη παγκόσμια μοναδικότητα αφορά την διασταύρωση των ζωνοδέλφινων με κοινά δελφίνια στον Κορινθιακό κόλπο, όπου σχηματίζονται υβρίδια δελφίνια με ενδιάμεσα χαρακτηριστικά. Τα υβρίδια αυτά δεν έχουν παρατηρηθεί πουθενά αλλού σε ολόκληρο τον κόσμο!

# data[].attributes.attachment_link.title
Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος

# data[].attributes.attachment_link.description
Το ερευνητικό πρόγραμμα "Δελφίνια Κορινθιακού Κόλπου" ξεκίνησε το 1995 και αποσκοπεί στην καταγραφή και μελέτη των πληθυσμών και των κοινωνιών των διαφορετικών ειδών δελφινιών, που ζουν στην συγκεκριμένη περιοχή. Οι ερευνητικές αποστολές που έχουν πραγματοποιηθεί, έχουν καταγράψει την μεγαλύτερη συχνότητα παρατήρησης δελφινιών στις ελληνικές θάλασσες και μία από τις μεγαλύτερες στην Μεσόγειο.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΣΚΑΙ ΚΡΗΤΗΣ 92,1

# data[].attributes.attachment_link.title
"Η  γεωλογική ιστορία της Κρήτης δημιουργεί προϋποθέσεις για το μέλλον"

# data[].attributes.attachment_link.title
60 χρόνια από το τσουνάμι του Κορινθιακού: Καράβια βγήκαν στη στεριά, ψάρια μπήκαν στα σπίτια και χταπόδια ανέβηκαν στα δένδρα

# data[].attributes.attachment_link.description
Ήταν ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο για τα ελληνικά παράλια: παλιρροϊκό κύμα ξέσπασε τρία χιλιόμετρα δυτικά του Αιγίου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Photodentro: Μεσογειακές χώρες (κουίζ)

# data[].attributes.attachment_link.description
Κουίζ δώδεκα ερωτήσεων (πολλαπλών επιλογών), σχετικά με τις χώρες της Μεσογείου και τη θέση τους. Στόχος της άσκησης είναι να δοκιμάσουν οι μαθητές τις γνώσεις τους, εντοπίζοντας σε ποια ήπειρο (Ασία, Αφρική, Ευρώπη) ανήκει κάθε μεσογειακή χώρα.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Αργύρης Παναγόπουλος

# data[].attributes.attachment_link.title
Η κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο προκαλεί θύματα και καταστροφές | Εφημερίδα η Εποχή

# data[].attributes.attachment_link.description
«Θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί ο μεγαλύτερος αριθμός των νεκρών από τις πλημμύρες στη Λιβύη, εάν είχε δοθεί συναγερμός και θα μπορούσαν να είχαν εκκενωθεί οι κάτοικοι», προειδοποίησε ο επικεφαλής μετεωρολόγος του ΟΗΕ Πετέρι Ταάλας, ενώ μόνο στην παραθαλάσσια πόλη της Ντέρνα, στη Βορειοανατολική Λιβύη, ο αριθμός των θυμάτων μπορεί να φθάσει τις 20.000. Για τον υπεύθυνο του ΟΗΕ η εκατόμβη των θυμάτων φαίνεται να οφείλεται πρωτίστως στην «πολιτική αστάθεια» της χώρας και την πλήρη «ανοργανωσιά» στην οποία έχει οδηγηθεί. Ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ για το Συντονισμό της Ανθρωπιστικής Βοήθειας (OCHA) Τζενς Λαέρκε προειδοποίησε για τον κίνδυνο ασθενειών από την κατανάλωση μολυσμένου νερού, αφού όλα τα πηγάδια των περιοχών που έχουν πλημμυρίσει, έχουν ήδη μολυνθεί.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Στέφανος Νικήτας

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Μεσόγειος σχεδόν εξαφανίστηκε πριν από εκατομμύρια χρόνια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το ακραίο γεγονός της εξάτμισης συνέβη στην πραγματικότητα σε δύο φάσεις, σύμφωνα με τη διεθνή ομάδα πίσω από τη νέα μελέτη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η καθηγήτρια γεωλογίας ΕΚΠΑ, Εύη Νομικού, μιλάει για την σεισμική δραστηριότητα στην Σαντορίνη

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
StudyBlaze | AI Worksheet Generator and Learning Assistant

# data[].attributes.attachment_link.title
Κουίζ για τη Μεσόγειο Θάλασσα | +2 Μπόνους | StudyBlaze

# data[].attributes.attachment_link.description
Δοκιμάστε τις γνώσεις σας με το συναρπαστικό μας Κουίζ για τη Μεσόγειο Θάλασσα! Προκαλέστε τον εαυτό σας και ανακαλύψτε συναρπαστικά γεγονότα για αυτήν την όμορφη περιοχή. Κάντε το κουίζ τώρα!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ελίζα Καραγιώργη

# data[].attributes.attachment_link.title
Τζέρεμι Ρίφκιν: «Η Μεσόγειος είναι το σημείο μηδέν για την κλιματική αλλαγή»

# data[].attributes.attachment_link.description
Σε συνέντευξή του στην ισπανική ιστοσελίδα El Economistas, ο Ρίφκιν σημειώνει ότι η κατάσταση γίνεται όλο και πιο σοβαρή: «Ακόμη και στο πιο αισιόδοξο

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Πριν από 6 περίπου εκατομμύρια χρόνια, κατά την γεωλογική περίοδο του Μεσσηνίου, η Μεσόγειος Θάλασσα αποκόπηκε τελείως από τον Ατλαντικό Ωκεανό! Η σύγκρουση μεταξύ της αφρικανικής και της ευρασιατικής τεκτονικής πλάκας προκάλεσε την ανύψωση δύο ορεινών όγκων στη Ισπανία και στο Μαρόκο, με αποτέλεσμα να κλείσουν τα μεγάλα υδάτινα κανάλια που συνέδεαν την Μεσόγειο με τον Ατλαντικό την εποχή εκείνη.

Το γεγονός αυτό προκάλεσε την σταδιακή εξάτμιση μεγάλων όγκων νερού από την λεκάνη της Μεσόγειου, αυξάνοντας την αλατότητά της και οδηγώντας σταδιακά ένα μεγάλο της τμήμα σε αποξήρανση. Το φαινόμενο αυτό οδήγησε περαιτέρω στο σχηματισμό μεγάλων κοιτασμάτων γύψου και αλατιού σε όλη την λεκάνη της Μεσογείου. Για αυτό τον λόγο ονομάστηκε ως η Κρίση Αλατότητας του Μεσσηνίου. Παράλληλα, συνέβαλε καθοριστικά και στην εξαφάνιση ενός σημαντικού αριθμού θαλασσίων και χερσαίων ζώων και φυτών αυτής της περιόδου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η αποξήρανση της Μεσογείου και η μεγάλη πλημμύρα

# data[].attributes.attachment_link.description
Προηγμένες Υπηρεσίες Περιήγησης και Εκπαίδευσης στο Εικονικό Παλαιοντολογικό και Γεωλογικό Μουσείο

# data[].attributes.attachment_link.title
Σχήματα χωρών της Μεσογείου

# data[].attributes.attachment_link.description
Προσπαθήστε να μαντέψετε κάθε χώρα που συνορεύει με τη Μεσόγειο Θάλασσα με βάση το σχήμα της.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΟΜΙΛΟΣ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Γράφει η Ευαγγελία Καψιμάλη

Η κλιματική κρίση είναι ένας όρος που αναφέρεται στον αρνητικό αντίκτυπο της απορρύθμισης του "θερμοστάτη" του πλανήτη. Πρόκειται για έναν όρο που τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται από την επιστημονική κοινότητα για να περιγράψει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Οι επιστήμονες δεν αντιμετωπίζουν την κλιματική αλλαγή ως ένα φαινόμενο που θα απασχολήσει τη Γη μελλοντικά, αλλά ως ένα πολύ σοβαρό περιβαλλοντικό πρόβλημα το οποίο εξελίσσεται ραγδαία.

Μία από τις πιο ευάλωτες περιοχές κλιματικά, λοιπόν, είναι η Μεσόγειος Θάλασσα. Το γεγονός αυτό έχει προξενήσει αρκετή ανησυχία και στην Ελλάδα, με τους ειδικούς να κάνουν λόγο για "κλιματική εκτροπή". Ποιες είναι, όμως, αυτές οι καταστροφικές συνέπειες που απειλούν να πλήξουν τον πλανήτη παγκοσμίως, αλλά ακόμη περισσότερο την Ελλάδα κι ολόκληρο τον Νότο;
Οι επιπτώσεις στη θαλάσσια βιοποικιλότητα της Μεσογείου
Αρχικά, πρέπει να σημειωθεί πως η θερμοκρασία των μεσογειακών υδάτων αυξάνεται με διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τον ρυθμό αύξησης παγκοσμίως. Σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ, τις επόμενες δεκαετίες, η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων στη Μεσόγειο πρόκειται να ανέβει κατά 20%. Οι έντονοι και καταστροφικοί καύσωνες, η λειψυδρία και η απώλεια βιοποικιλότητας είναι κάποιοι από τους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο ξηρασίας και των ανεξέλεγκτων πυρκαγιών. Όπως ανέφερε πρόσφατη μελέτη στο περιοδικό "Science", μεγάλα τμήματα της Νότιας Ευρώπης και της Βόρειας Αφρικής θα ερημοποιηθούν εξαιτίας της έλλειψης νερού, που προκαλείται από την κλιματική αλλαγή. Έτσι, η βιοποικιλότητα της Μεσογείου θα επηρεαστεί σημαντικά.

Νέα έκθεση του WWF, που έρχεται στη δημοσιότητα τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών, δείχνει την τεράστια επιρροή της κλιματικής κρίσης σε μερικά από τα πιο σημαντικά θαλάσσια οικοσυστήματα της Μεσογείου. Στην έκθεση, λοιπόν, με τίτλο " Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο: Ιστορίες από μια θάλασσα που υπερθερμαίνεται ", αναφέρονται οι έξι κύριες επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στο θαλάσσιο περιβάλλον και, ειδικότερα, στη θαλάσσια βιοποικιλότητα. Αρχικά, η θάλασσα "τροπικοποιείται", με αποτέλεσμα τα είδη που ζούσαν στην περιοχή της Μεσογείου να πεθαίνουν ή να εκτοπίζονται εξαιτίας της αυξανόμενης θερμοκρασίας. Επίσης, σχεδόν 1000 νέα ξενικά είδη ψαριών έχουν μεταναστεύσει στην περιοχή μειώνοντας, έτσι, τα ενδημικά είδη, σε ποσοστό έως και 40% σε ορισμένες περιοχές, ενώ ταυτόχρονα έχει παρατηρηθεί μεγάλο ποσοστό μετακίνησης ειδών ψαριών από τις ακτές της Νότιας Αφρικής προς τα πιο θερμά ύδατα του Βορρά.

Ακόμη, στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο εντοπίζεται μεγάλος αριθμός μεδουσών. Ειδικότερα, έχει παρατηρηθεί μεγάλη μείωση στα αποθέματα ψαριών εξαιτίας της πολυετούς υπεραλίευσης και, ιδιαίτερα, σε ψάρια που αναζητούσαν την ίδια τροφή με εκείνη των μεδουσών. Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο τους αλιείς, οι οποίοι έχουν καταλήξει να αλιεύουν περισσότερες μέδουσες παρά ψάρια. Τέλος, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας αποτελεί απειλή για τα λιβάδια Ποσειδωνίας, τα οποία αποθηκεύουν το 11-42% των εκπομπών CO2 από τις μεσογειακές χώρες, ενώ το 30% όλων των Γοργονιών[i] καταστρέφονται από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στον ελλαδικό χώρο
Η Νοτιοανατολική Μεσόγειος είναι η περιοχή που έχει πληχθεί περισσότερο από τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, με την Ελλάδα να αποτελεί το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα. Ειδικότερα, μελέτες των ερευνητικών κέντρων Ελληνικών Πανεπιστημίων, της Ακαδημίας Αθηνών, του Εθνικού Αστεροσκοπείου και του IPCC[ii] απέδειξαν πως η κατάταξή της ανάμεσα στις πιο ευάλωτες χώρες του πλανήτη οφείλεται στην γεωγραφική της θέση. Η Ελλάδα έχει ακτογραμμή περίπου 16.300 χιλιόμετρα, που είναι σχεδόν ίση με το ένα τρίτο της περιμέτρου της Γης. Από το μήκος της ακτογραμμής αυτής περίπου τα 1.000 χιλιόμετρα αποτελούνται από περιοχές υψηλής ευαλωτότητας στην κλιματική αλλαγή, γεγονός που οφείλεται στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η οποία εκτιμάται ότι θα κυμανθεί μέχρι το τέλος του αιώνα από 0,2 έως 2 μέτρα.

Μάλιστα, τον περασμένο Σεπτέμβριο, η Αθήνα φιλοξένησε την Σύνοδο Κορυφής των Μεσογειακών Χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης EUMED9. Στη σύνοδο αυτήν, οι ηγέτες των χωρών της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Κροατίας, της Κύπρου, της Μάλτας, της Πορτογαλίας και της Σλοβενίας υιοθέτησαν τη "Διακήρυξη της Αθήνας για την κλιματική αλλαγή και το περιβάλλον στη Μεσόγειο". Με την υιοθέτηση της παραπάνω διακήρυξης, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της EUMED στοχεύουν στη συνεργασία για την ανταλλαγή εμπειρίας και τεχνογνωσίας, με σκοπό να αντιμετωπιστούν ακραία φυσικά φαινόμενα, όπως δασικές πυρκαγιές, που πλήττουν πολλές χώρες της Μεσογείου. Το σημαντικότερο ήταν πως ζήτησαν την πολυεπίπεδη ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, αλλά και την ενίσχυση των μέσων του στη Μεσόγειο. Τέλος, συμφώνησαν στη γρήγορη ανάπτυξη ενός πυροσβεστικού αλλά και εναέριου στόλου, αποσκοπώντας στην προστασία των Ευρωπαίων πολιτών και την άμεση αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, όπως σεισμών, πυρκαγιών, πλημμυρών.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, για την περίπτωση του ελλαδικού χώρου, οι επιστήμονες αναφέρονται σε κλιματική κρίση παρά σε κλιματική αλλαγή, καθώς εκτιμάται ότι μέχρι το 2100 η θερμοκρασία στη χώρα θα αυξηθεί κατά 5 βαθμούς Κελσίου. Το γεγονός αυτό πρόκειται να προξενήσει σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, καθώς θα πληγούν τα παράκτια οικοσυστήματα, οι αγροτικές καλλιέργειες και η βιοποικιλότητα, ενώ οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές και για τον τουρισμό της χώρας, αφού ελλοχεύει ο κίνδυνος εξαφάνισης πολλών παραλιών και οικισμών.

Αυτές οι περιπτώσεις δείχνουν ξεκάθαρα τον ισχυρό δεσμό μεταξύ κλίματος και θάλασσας και την ανάγκη για βελτιωμένη θαλάσσια προστασία για την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και της ανθεκτικότητας της Μεσογείου θάλασσας. Η επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα ειδικότερα για τις περιοχές της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Η αύξηση της θερμοκρασίας θα υπερβαίνει πάντα τον μέσο όρο της θερμοκρασίας του Πλανήτη και το νερό θα γίνει ένα πολύτιμο αγαθό, ενώ η έλλειψη νερού σε μεγάλα τμήματα της Νότιας Ευρώπης και της Βόρειας Αφρικής θα οδηγήσει τη Μεσόγειο σε μια μεγάλης έκτασης έρημο.

Όσον αφορά την περίπτωση της Ελλάδας, οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα, στο περιβάλλον και στην οικονομία είναι ήδη μεγάλες, και θα είναι ακόμα μεγαλύτερες στο κοντινό μέλλον, αν δεν παρθούν αυστηρά μέτρα για να μειωθεί η παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου. Ο πρόεδρος του Αστεροσκοπείου Αθηνών, Μανώλης Πλειώνης, είχε αναφέρει σε συνέντευξή του: "επιβάλλεται, όχι μόνο να ελαχιστοποιηθεί η χρήση ορυκτών καυσίμων, αλλά να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο της οικονομίας, από το ισχύον στο οποίο το πρόσκαιρο κέρδος είναι η ύψιστη αξία, σε ένα άλλο στο οποίο η κοινωνική και περιβαλλοντική αλληλεγγύη θα κυριαρχούν". Επομένως, αν δεν αναστραφεί η κλιματική αλλαγή με τη λήψη προληπτικών αλλά και κατασταλτικών περιβαλλοντικών μέτρων, το μέλλον της ανθρωπότητας θα καταστεί δυστοπικό.

[i] Είδη κοραλλιών.

[ii] Intergovernmental Panel on Climate (Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος).
ΠΗΓΕΣ

1. Γεωργιοπούλου Τάνια, Η Μεσόγειος, από τις πιο ευάλωτες περιοχές στην κλιματική αλλαγή, Η Καθημερινή, Αύγουστος 10, 2021, διαθέσιμο σε: https://www.kathimerini.gr/society/561460660/i-mesogeios-apo-tis-pio-eyalotes-perioches-stin-klimatiki-allagi/

2. France 24, UN report says Mediterranean 'climate change hotspot' will see temps 20% higher than global average, August 6, 2021, διαθέσιμο σε: https://www.france24.com/en/europe/20210806-un-report-says-mediterranean-climate-change-hotspot-will-see-temps-20-higher-than-global-average?fbclid=IwAR0xeM748On9siF1eloxzAoEz8crw_xRagyDWE9lFX-X5tB7AzyZ_wx4ysg

3. Γκαλούφα Κατερίνα, Η κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο, MAXMAG, Σεπτέμβριος 25, 2020, διαθέσιμο σε: https://www.maxmag.gr/perivallon/i-klimatiki-allagi-sti-mesogeio/

4. WWF, Η κλιματική κρίση αλλάζει τη Μεσόγειο: Οι 6 κύριες επιπτώσεις, Ιούνιος 8, 2021, διαθέσιμο σε: https://www.wwf.gr/ta_nea_mas/?uNewsID=3677441

5. ΣΚΑΪ news, EUMED9: Η "Διακήρυξη της Αθήνας για την κλιματική αλλαγή και το περιβάλλον στη Μεσόγειο", Σεπτέμβριος 17, 2021, διαθέσιμο σε: https://www.skai.gr/news/environment/eumed9-h-diakiryksi-tis-athinas-gia-tin-klimatiki-allagi-kai-to-perivallon-sti-mesogeio

6. Κυριατσούλης Απόστολος, Η κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της στη Μεσόγειο και την Ελλάδα, Πρώτο Θέμα, Σεπτέμβριος 9, 2019, διαθέσιμο σε: https://www.protothema.gr/afieromata/to-idaniko-heimoniatiko-spiti/article/923217/i-klimatiki-allagi-kai-oi-sunepeies-tis-pagosmios-kai-eidikotera-sti-mesogeio-tin-ellada-kai-tin-rodo/

7. MedEC, Climate change in the Mediterranean region and global warming (scientific paper), 2018, διαθέσιμο σε: https://www.medecc.org/the-relation-between-climate-change-in-the-mediterranean-region-and-global-warming-scientific-paper/

8. WWF, Mediterranean is turning into the fastest warming sea with irreversible changes for marine and human life, Ιούνιος 8, 2021, διαθέσιμο σε: https://wwf.panda.org/wwf_news/?2821966/Mediterranean-is-turning-into-the-fastest-warming-sea-with-irreversible-changes-for-marine-and-human-life

Πηγή εικόνας: MedEC, Climate and environmental change in the Mediterranean - main facts, 2018, διαθέσιμο σε: https://www.medecc.org/climate-and-environmental-change-in-the-mediterranean-main-facts/?fbclid=IwAR1oTUvtyUOrEei0ckUIN4V9D3SH75LSNb3rVo6uT4AulJLJ2BfhBJTdmq8

# data[].attributes.attachment_link.title
Μεσόγειος και κλιματική κρίση: Οι συνέπειες που προκαλούνται στις περιοχές του Νότου και κυρίως στον ελλαδικό χώρο - ΟΜΙΛΟΣ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

# data[].attributes.attachment_link.description
Γράφει η Ευαγγελία Καψιμάλη Η κλιματική κρίση είναι ένας όρος που αναφέρεται στον αρνητικό αντίκτυπο της απορρύθμισης του "θερμοστάτη" του πλανήτη. Πρόκειται για έναν όρο [ ... ]

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Νιάκα Αννίτα

# data[].attributes.attachment_link.title
Πριν 5,5 εκατ. χρόνια, η Μεσόγειος αποξηράνθηκε - Τα σημαντικά μαθήματα για εμάς σήμερα

# data[].attributes.attachment_link.description
Φανταστείτε η ανθρωπότητα να αποφάσιζε να αποξηράνει τη Μεσόγειο, μετατρέποντάς την σε μια τεράστια αλυκή.

# data[].attributes.attachment_link.title
Διαδραστικό κουίζ για πολιτισμούς της Μεσογείου

# data[].attributes.attachment_link.description
Στα πλαίσια του νέου μας εκπαιδευτικού προγράμματος ”Μεσόγειος, η θάλασσα που μοιραζόμαστε”, ετοιμάσαμε κι ένα μικρό διαδραστικό κουίζ για τους Πολιτισμούς της Μεσογείου, μιας και στη Μεσόγειο μοιραζόμαστε και σημαντικούς πολιτισμούς και σπουδαία μνημεία.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Κώστας Γιουτίκας​

# data[].attributes.attachment_link.title
Σχολική Ενημερωτική Εκδήλωση για τη Σημασία της Ποσειδωνίας - Κώστας Γιουτίκας​

# data[].attributes.attachment_link.description
Τη σημασία της Ποσειδωνίας ανέδειξε η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας σε σχολική ενημερωτική εκδήλωση στο πλαίσιο εθελοντικής δράσης καθαρισμού στην περιοχή της παραλίας του Ποταμού Επανομής

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Η Καθημερινή

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Βίκυ Κατεχάκη

# data[].attributes.attachment_link.title
Κλιματική κρίση: Θα είναι αυτό το θερμότερο καλοκαίρι στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο;

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο καθηγητής στο τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ, Κώστας Καρτάλης, μιλά στην «Κ» για την αναμενόμενη αύξηση της θερμοκρασίας στην περιοχή μας, για τους επερχόμενους καύσωνες και τους κινδύνους από τα λεγόμενα «συνδυασμένα φαινόμενα».

# data[].attributes.attachment_link.title
Κουίζ: Τις πρωτεύουσες της Μεσογείου, τις ξέρεις;

# data[].attributes.attachment_link.description
Πόσο καλά ξέρεις τις πρωτεύουσες της γεωγραφικής μας γειτονιάς; 22 χώρες βρέχει η Μεσόγειος, κι εμείς σου ζητάμε να βρεις μόνο 10 πρωτεύουσες.

# data[].attributes.attachment_link.title
2.ΟΙ ΘΗΜΩΝΕΣ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ ΩΣ ΑΣΠΙΔΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ ΑΚΤΕΣ.mp4

# data[].attributes.attachment_link.title
Απειλούμενα είδη (κουίζ)

# data[].attributes.attachment_link.title
ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΙΒΑΔΙΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ_LIFE SEPOSSO.mp4

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΓΚΥΡΩΝ ΠΑΝΩ ΣΤΑ ΛΙΒΑΔΙΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ - Short Version.mp4

# data[].attributes.headline
Καρανικόλας Κωσταντίνο

# data[].attributes.body
Καρανικόλας Κωσταντίνος