# data[].attributes.body
ZER DA?

Biogaitasuna lurrak eta naturak urte batean berriro sortu ditzakeen baliabideen kopurua da.

Adibidez:

Basoek berriro hazten duten egurra.

Ibai eta itsasoek ematen duten arraina.

Lurrak ematen duen janaria.

Hau da, planeta guretzat “berritzen” duen ahalmena.

Arazoa da guk, pertsonok, askotan naturak berritu dezakeena baino gehiago erabiltzen dugula; horri esaten zaio gehiegizko kontsumoa edo planetaren mugetatik pasatzea.

Funtzioa:

Biogaitasunaren funtzioa oso sinplea da:

Naturak berriro sortzen dituen baliabideak eta gure kontsumoari eusteko duen ahalmena neurtzea.

Zenbat eman dezakeen planetak modu jasangarrian (elikagaiak, ura, egurra, aire garbia…).

Gizakiok zenbat erabiltzen ari garen baliabide horietatik.

Orekan gauden ala ez: gure kontsumoa handiagoa bada naturaren gaitasuna baino, arazo bat dugu .

# data[].attributes.body
ZER DA?

Jasangarritasuna,  gure beharrak asetzea gaur egun, etorkizuneko belaunaldiek ere beraienak ase ahal izatea arriskuan jarri gabe da.

Funtzioa:

Ingurumenari kalte handirik ez egitea (adibidez, baliabide naturalak neurriz erabiltzea).

Gizartea eta pertsonak zaintzea (denok aukera berdinak izatea eta ondo bizitzea).

Ekonomia era bidezkoan eta luzera begira antolatzea (ez bakarrik irabazi azkarrak bilatzea).

# data[].attributes.body
ZER DA?

Pertsonen bizi-kalitatea hobetzea, ingurumena kaltetu gabe eta etorkizuneko beharrak arriskuan jarri gabe

FUNTZIOA:

Pertsonen ongizatea hobetzea, baina modu jasangarrian.

Planeta babestea, baliabide naturalak agortu gabe.

Pobrezia murriztea, berdintasuna sustatzea.

Ekonomia eta ingurumenaren arteko oreka bilatzea.

# data[].attributes.body
ZER DA?

Aztarna ekologikoa pertsona, herrialde edo jarduera baten ingurumen-eragina neurtzeko erabiltzen den adierazle bat da.

FUNTZIOA:

Ingurumen-eragina neurtzea: Gure kontsumo-ohituren eta bizimoduaren ondorio ekologikoak ulertzeko.

Konparaketak egiteko: Herrialdeen, enpresen edo pertsonen arteko aztarna alderatzeko.

Kontzientzia sortzea: Jendeak bere aztarna murrizteko neurriak har ditzan.

Politika jasangarriak diseinatzeko: Gobernuek eta erakundeek datu hauetan oinarrituta politika publikoak egin ditzaten.

Garapen iraunkorra bultzatzeko: Baliabideak modu eraginkorrean erabiliz eta ingurumenari kalte gutxi eginez.

# data[].attributes.body
ZER DA?

Iraunkortasunaren alderdiak dira garapen iraunkorra lortzeko kontuan hartu behar diren hiru arlo nagusi edo zutabe. Hiru arlo horiek elkarren arteko orekan egon behar dute, benetan iraunkorra den gizarte bat eraikitzeko.

HIRU ALDERDI NAGUSIAK:

Ingurumen-alderdia

Gizarte-alderdia

Ekonomia-alderdia

FUNTZIOAK:

1. Ingurumen-alderdia

Zer da?

Naturaren eta baliabide naturalen babesa da (ura, airea, basoak, fauna, klima, lurzorua...).

Funtzioak:

Baliabide naturalak modu arduratsuan erabiltzea.

Hondakinak murriztea eta birziklatzea.

Klima-aldaketaren aurkako neurriak hartzea.

Ekosistemak eta biodibertsitatea babestea.

2. Gizarte-alderdia

Zer da?

Pertsonen ongizatea, eskubideak eta aukera berdintasuna bermatzea.

Funtzioak:

Hezkuntza, osasuna eta zerbitzu publikoak guztiontzat bermatzea.

Gizarte-bazterkeria saihestea.

Berdintasuna eta justizia soziala sustatzea.

Herritarren parte-hartzea eta komunitatearen indartzea.

3. Ekonomia-alderdia

Zer da?

Jarduera ekonomikoa garatzea, baina ingurumenari eta gizarteari kalterik egin gabe.

Funtzioak:

Lan duinak eta bidezko soldata sustatzea.

Enpresen eta produkzio-sistemen iraunkortasuna.

Tokiko ekonomia eta berrikuntza bultzatzea.

Kontsumo arduratsua sustatzea.

# data[].attributes.body
Euskadi Basque Country 2030 da Nazio Batuen Agenda 2030 (17 Garapen Jasangarriko Helburu eta 169 azpimetarekin) Euskadiko errealitatera egokitua

Helburua da Gobernuaren politika publikoak ODSekin lerrokatu, egonkortasunez jarduera garbi eta jasangarriak sustatzeko, eta “inor atzean gabe” jasangarritasun soziala, ekonomikoa eta ingurumenarekiko oreka bermatzeko

# data[].attributes.body
Gizakiaren jarduerek naturan eragiten dituzten aldaketak eta ondorioak dira. Hau da, gure ekoizpen, kontsumo eta bizimoduak ekosistemetan eta naturan uzten duten aztarna.

Ingurumen inpaktu nagusiak

1. Kutsadura

1. Airearen kutsadura (CO₂, NOx, partikula solidoak…).

2. Uraren kutsadura (industria-hondakinak, plastikoak, pestizidak…).

3. Lurraren kutsadura (hondakin toxikoak, zaborra, metal astunak…).

2. Klima-aldaketa

1. Berotegi-efektuko gasen emisioek (batez ere CO₂ eta metanoak) tenperatura globalaren igoera eragiten dute.

2. Horrek muturreko fenomenoak, itsas mailaren igoera eta biodibertsitatearen galera dakar.

3. Deforestazioa eta lurraren degradazioa

1. Basoen suntsiketa, desertifikazioa eta lur emankorraren galtzea.

4. Biodibertsitatearen galera

1. Espezie askoren desagerpena habitatak suntsitzeagatik, kutsaduragatik edo klima-aldaketagatik.

5. Hondakinen sorrera

1. Plastikoak eta bestelako material ez-biodegradagarriak pilatzen dira naturan eta ozeanoetan.

# data[].attributes.body
Ekonomia zirkularra ekonomia linealaren alternatiba jasangarria da. Helburua da baliabideak ahalik eta gehien aprobetxatzea, hondakinak minimizatzea eta naturarekiko inpaktua murriztea. Oinarrizko ideia hau da:

"Diseinatu → Erabili → Berrerabili / Birziklatu → Itzuli ziklora"

Ezaugarri nagusiak:

Diseinu jasangarria: produktuak hasieratik berrerabilgarriak, konpongarriak eta birziklagarriak izan daitezen pentsatzea.

Berrerabilpena: gauzak behin eta berriz erabiltzea, erabilera bakarreko eredua saihestuz.

Konponketa eta berritzea: produktuei bizi-ziklo luzeagoa ematea.

Birziklapena: lehengaiak berreskuratzea eta berriro erabilera ekonomikoan sartzea.

Energia berriztagarriak: ekoizpen-prozesuetan energia garbia erabiltzea.

Onurak:

Baliabideen kontserbazioa: lehengaien erabilera murrizten du.

Ingurumenaren babesa: hondakin gutxiago, kutsadura txikiagoa.

Ekonomia berriak: enpresa eta lanpostu berriak sortzen ditu (birziklapena, konponketa, berrerabilpena...).

Jasangarritasun soziala eta ekonomikoa: belaunaldi berrientzat bizigarriagoa den planeta bat uztea.

# data[].attributes.body
Ekonomia lineala gaur egungo produkzio eta kontsumo eredua deskribatzeko erabiltzen den kontzeptua da.

"Ekoiztu → Erabili → Bota"

Hau da, baliabide naturalak ateratzen dira, produktuak egiten dira, erabiltzen dira, eta amaieran hondakin bihurtzen dira, askotan berrerabiltzeko aukerarik gabe.

Ezaugarri nagusiak:

Baliabideen erauzketa masiboa: naturatik lehengaiak ateratzen dira (meatzaritza, petrolioa, basoak…).

Ekoizpen intentsiboa: industriak masiboki fabrikatzen ditu produktuak, sarri iraupen mugatuarekin.

Kontsumo handia: gizarteak etengabe gauza berriak kontsumitzera bultzatzen du.

Hondakinak sortzea: produktu asko amaieran zakarrontzira doaz, birziklatu gabe.

Ekonomiaren hazkundean oinarritua: natura mugagabea balitz bezala jokatzen da.

Arazo nagusiak:

Baliabide naturalen agortzea.

Ingurumen-inpaktua: kutsadura, hondakin pilaketa, klima-aldaketa.

Produktuen bizi-ziklo laburra eta obsoleszentzia programatua.

Ekonomiak ez du jasangarritasunari lehentasuna ematen.

# data[].attributes.body
Produktu batek jasaten dituen fase guztiak dira, lehengaien erauzketatik hondakin bihurtu arte. Kontzeptu hau oso garrantzitsua da ingurumen inpaktua neurtzeko, bizitzaren zikloaren analisia (LCA – Life Cycle Assessment) delakoan erabiltzen den moduan.

Fase nagusiak:

1. Lehengaien erauzketa

2.Naturatik materialak lortzea (meatzaritza, petrolioa, egurra…).

3.Ingurumen inpaktu handia: baliabideak agortzea, habitatak suntsitzea.

1. Ekoizpena / Fabrikazioa

1. Lehengaiak prozesatu eta produktua sortzen da.

2. Energia-kontsumoa eta kutsadura handiak gerta daitezke.

2. Banaketa / Garraioa

1. Produktua fabrikatik merkatura edo kontsumitzailera eramatea.

2. CO₂ emisioak eta energia kontsumoa handiak izan daitezke distantzien arabera.

3. Erabilera

1. Kontsumitzaileak produktua erabiltzen du.

Iraupenaren arabera, ingurumen inpaktua handiagoa edo txikiagoa izango da (adibidez, elektrizitatea behar duten produktuak gehiago kutsatzen dute).

4. Bizitzaren amaiera

1. Produktua hondakin bihurtzen da.

2. Aukerak: berrerabiltzea, konpontzea, birziklatzea edo zabortegian/erraustegian amaitzea.

# data[].attributes.body
Nazio Batuen Erakundeak 2015ean onartutako 17 helburu unibertsal dira. Helburu horiek 2030erako mundua leku bidezkoago, jasangarriago eta oparoago bihurtzea dute xede.

Unibertsalak: herrialde guztientzat dira (aberatsak zein pobreak).

Integralak: ingurumen, gizarte eta ekonomia arloak uztartzen dituzte.

Helburu zehatzak: 169 azpi-helburu eta 200 baino gehiago adierazle dituzte.

2023–2030 plana: “Agenda 2030” barruan kokatzen dira.

17 helburuak (laburpen moduan)

1. Pobrezia desagerraraztea

2. Gosea amaitzea eta elikadura segurua bermatzea

3. Osasuna eta ongizatea

4. Hezkuntza kalitatezkoa

5. Genero-berdintasuna

6. Ur garbia eta saneamendua

7. Energia eskuragarria eta garbia

8. Lan duina eta hazkunde ekonomikoa

9. Industria, berrikuntza eta azpiegiturak

10. Desberdintasunen murrizketa

11. Hiri eta komunitate jasangarriak

12. Kontsumo eta ekoizpen arduratsuak

13. Klima-aldaketaren aurkako neurriak

14. Itsas ekosistemen babesa

15. Lur ekosistemen babesa (basoak, biodibertsitatea…)

16. Bakea, justizia eta erakunde sendoak

17. Aliantzak helburuak lortzeko

Zergatik garrantzitsuak?

Pobrezia eta gosea desagerraraztea.

Ingurumenaren babesa eta baliabide naturalen kontserbazioa.

Gizarte bidezkoago eta inklusiboago baten sorrera.

Herrialdeen arteko lankidetza indartzea.

# data[].attributes.body
ZER DA?

Marketing bat da, enpresa batek ingurumenarekiko konpromiso faltsua irudikatzen du, kontsumitzaileek berari buruz irudi hobea izateko.

FUNTZIOA:

Kontsumitzaile gehiago erakartzeko

Enpresaren irudi publikoa hobetzeko

Legeak saihesteko edo ikuskatzaileei begiak estaltzeko