# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przygotowała: Anna Stasiak

Cykl lekcji z lekturą

autorstwa Aleksandra Kamińskiego

"Kamienie na szaniec"

Obejrzyjcie film i przygotujcie krótką notatkę na temat bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego

6. W imię braterstwa i służby. Akcja pod Arsenałem.

7. "Jakaż to wielka była gra!". Pokolenie Kolumbów.

5. O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju...Akcje dywersyjne.

4. O ludziach, którzy umieli pięknie żyć... Dni powszednie herosów.

3. O ludziach, których czyny wycisnęły piętno na stolicy. W służbie Małego Sabotażu.

2. W okupowanej Warszawie.

1. O ludziach, którzy potrafili wcielić w życie dwa wspaniałe ideały: braterstwo i służbę ojczyźnie!

CYKL LEKCJI:

Lekcja 1

Temat: O ludziach, którzy potrafili wcielić w życie dwa wspaniałe ideały: braterstwo i służbę ojczyźnie!

Wskażcie najważniejsze tematy przedstawione w lekturze.

Autor, Aleksander Kamiński, jako działacz harcerski, organizator Szarych Szeregów, osobiście znał bohaterów swojej książki, był świadkiem ich działań; łączyła go z nimi przyjaźń.

Kolejne lekcje będą rozwijać te poszczególne aspekty życia bohaterów.

Jaki jest sens przywołanego tekstu, zawierającego autorską intencję dotyczącą książki?

Posłuchajcie słów otwierających lekturę.

Karta pracy

Rudy

Zośka

Alek

Przedstawcie środowisko, w którym trzej bohaterowie dorastali i zdobywali doświadczenie. Notatkę zapiszcie do zeszytu. Możecie też wydrukować gotową kartę pracy.

Szanse, które chłopcy dostali do rąk.

Gimnazjum im. Stefana Batorego przed II wojną światową

Wysłuchajcie piosenki harcerskiej.

Zapoznajcie się z dodatkowymi informacjami o rodzinach chłopców.

rodzina Alka ojciec, też Aleksy, jako dyrektor fabryki karabinów odmówił współpracy z Niemcami i został rozstrzelany w listopadzie 1939 r.; matka Janina aresztowana w 1942 r., przeżyła obóz koncentracyjny rodzina Rudego ojciec Stanisław Bytnar urodził się w chłopskiej rodzinie, był harcerzem, żołnierzem I Brygady Legionów Piłsudskiego (kultywował w rodzinie tradycje patriotyczne), pełnił funkcję kierownika Szkoły Specjalnej dla dzieci niepełnosprawnych; matka też pracowała w szkolnictwie rodzina Zośki ojciec był profesorem Politechniki Warszawskiej, wybitnym uczonym i inżynierem, działał w Radzie Wychowawczej Szarych Szeregów, przyjaźnił się z Aleksandrem Kamińskim

Przytoczcie fragmenty tekstu dotyczące planów bohaterów na przyszłość, dokonajcie analizy urywków, zapiszcie w zeszycie notatkę.

koniec szkoły (dzieciństwa) = wejście w dorosłość

Jest to przełomowy moment w życiu bohaterów:

Kiedy rozpoczyna się właściwa akcja "Kamieni na szaniec"?

Czy taka postawa jest aktualna, jakimi ideałami kierują się młodzi Polacy żyjący w XXI wieku planując swoją przyszłość? Wymieńcie takie elementy postawy bohaterów, które mogłyby być dla Was wzorem.

Co oznacza francuski zwrot noblesse oblige? Przez kogo i w jakich okolicznościach został on przywołany?

Lekcja 2

Temat: W okupowanej Warszawie.

Zwróćcie uwagę na metaforyczne tytuły rozdziałów. Przywołują one skojarzenia ze słowami: słońce, burza, mgła. Wyjaśnijcie ich znaczenie.

Słoneczne dni zginęły w burzy i we mgle...

Jaką zmianę w życiu bohaterów spowodowała wojna?

„- Ale, słuchajcie, cóż to z tą wojną będzie? Zacznie się czy nie zacznie? Gotowa nam pokiełbasić wszystkie plany. - Nie bój się, Andrzejku! Pięć razy pan Hitler się obejrzy, nim na nas, na Francuzów i na Anglików skoczy. A jak skoczy, to dostanie w zęby fest. Chłopcy uśmiechnęli się, zapanowała chwila ciszy. Przed oczyma beztroskiej wyobraźni przesuwały się potężne polskie czołgi, niezwyciężone pułki polskiej piechoty, i naród cały zjednoczony i zwarty wokół naczelnego wodza i rządu. Niech no tylko Hitler spróbuje! Odechce się mu wojny już po paru miesiącach".

Jak chłopcy myśleli o nadciągającej wojnie? Dokonajcie analizy fragmentu kończącego rozdział pierwszy:

Zanotujcie najważniejsze fakty

(oś czasu 8-28 września 1939 r.)

Kapitulacja Warszawy

Zapoznajcie się również z wydarzeniami związanymi z Warszawą, w której mieszkali bohaterowie książki.

Możecie też obejrzeć fragment filmu fabularnego pt. "Katyń" (fragment 2:55 - 4:50).

Zapoznajcie się z przebiegiem działań wojennych dzień po dniu (do 17 września). W tym celu obejrzyjcie 3 pierwsze filmy z kalendarium zamieszczonego na stronie www.1wrzesnia39.pl

Początek II wojny światowej, agresja Niemiec i ZSRR na Polskę

Notatka

Fakty z życia bohaterów we wrześniu 1939 r.: * ewakuacja drużyn harcerskich z Warszawy; * bombardowanie tłumu uchodźców; * pomoc rannym z pociągu (chcieli być pomocni, przydatni, robić coś pożytecznego, „Dlaczego nie dostali jakiejś pożytecznej roboty? Czemu im nie wyznaczono jakichś zadań, które mogliby wypełniać?"); * powrót do Warszawy; * aresztowanie i rozstrzelanie ojca Alka.

Reakcje Polaków na klęskę wrześniową:

Tak wyglądała Warszawa, do której wrócili harcerze po „bezsensownej włóczędze nakazanej przez chaos decyzji".

film ukazujący zniszczenia Warszawy.

OBEJRZYJCIE

Określcie, jakie stanowisko wobec klęski wrześniowej przyjęli bohaterowie. Zapiszcie ich pierwsze próby działań.

Lekcja 3

Temat: O ludziach, których czyny wycisnęły piętno na stolicy. W służbie Małego Sabotażu.

Lorem ipsum dolor sit amet

Uzupełnijcie notatkę na podstawie dodatkowych informacji, które zamieszczone zostały na końcu książki.

„W marcu 1941 roku trafili wreszcie na właściwy tor. Związali się z akcją małego sabotażu, prowadzoną przez organizację podziemną Wawer, która stanowiła wówczas czoło otwartej walki z okupantem w kraju na odcinku szczególnie istotnym - odcinku oddziaływania niezależnej polskiej myśli na najszersze rzesze narodu.W okresie szczytowych powodzeń Niemiec, w okresie największego wzrostu ich potęgi - udany dowcipny pomysł propagandowy wytwarzał ten szczególny nastrój Warszawy, który ją będzie charakteryzował przez całą okupację, nastrój niczym nie zmąconej wiary w słuszność własnej sprawy i kpiarskiego stosunku do tak zwanych 'tymczasowych'. Nowa robota otworzyła chłopcom okazję do prawdziwie czynnej służby w pracy niepodległościowej".

Korzystając ze słownika wyrazów obcych, wyjaśnijcie, czym różni się sabotaż od dywersji. Wnioski zapiszcie w zeszycie.

Wawer - kryptonim konspiracyjnej organizacji młodzieżowej, której celem była akcja Małego Sabotażu.

Każdą z nich zapiszcie w zeszycie.

Akcje Małego Sabotażu

Akcja zniechęcająca Polaków do chodzenia do kina.- pisanie na murach hasła „Tylko świnie siedzą w kinie" i rozlepianie ulotek; - gazowanie kin.Mimo różnorodnych działań Polacy nadal chodzili do kina, akcje były nawet dla nich dodatkową atrakcją.

Rozbijanie szyb fotografom, którzy wystawiali zdjęcia niemieckich żołnierzy. Po kilku miesiącach fotografie niemieckich żołnierzy zniknęły z wystaw. Przymilający się Niemcom fotografowie zostali ukarani i zniechęceni.

Specjalna ulotka dlam łodzieży wydana przez "Wawer".

Ulotkę wydano w celu zniechęcenia młodzieży do chodzenia do kina, w którym wyświetlane były niemieckie filmy propagandowe. Napisana była w formie „urzędowego obwieszczenia" szefa propagandy Ohlenbuscha, który wzywał w niej Polaków do chodzenia do kin, gdyż dochód idzie na dozbrajanie armii niemieckiej. Mieszkańcy Warszawy śmiali się z tego tekstu, ale nie przestali chodzić do kina.

PAPROCKI - właściciel restauracji pośredniczący w prenumeracie niemieckich propagandowych gazet.Działania: 1. Posyłanie perswazyjnych listów.2. Wybicie szyb.3. Rozlepianie ogłoszeń o sprzedawaniu słoniny.4. Nękanie telefonami.5. Ogłoszenia o sprzedawaniu węgla.6. Wypisywanie obelg na murach domów.7. Nalepienie klepsydry żałobnej o zgonie Paprockiego.8. Kolejne rozbicie szyb.Działania harcerzy przyniosły skutek - Paprocki zaprzestał niegodnej działalności.

Akcja przeciwko kolaborantowi Paprockiemu.

Inne znaki:

Żółwie na murach - propagowały powolną pracę w zakładach działających na rzecz okupanta. Rekordzistą w rysowaniu żółwi był Rudy. Miał zdolności artystyczne, wymyślił schemat żółwia „łączący w sobie [...] ekspresję wyrazu i szybkość pociągnięcia kredą".

Znaki malowane na murach przez członków organizacji "Wawer".

Zmiany w hasłach: Deutschland sieght an allen Fronten (Niemcy zwyciężają na wszystkich frontach).Deutschland lieght an allen Fronten (Niemcy leżą na wszystkich frontach).Jedźcie z nami do Niemiec.Jedźcie sami do Niemiec.

Walka z propagandą Goebbelsa (rozpoczęta we wszystkich okupowanych krajach)pisanie na murach litery V (Victory = zwycięstwo) odpowiedź Niemców - propagowanie litery V jako nadchodzącej „Victorii" Niemiec reakcja Wawra - uzupełnianie V napisem DeutschlandVerloren (Niemcy zgubione)

Walka z propagandą Goebbelsa.

Jajka (wydmuszki) z farbą

Pieczątki z trupią czaszką

Naklejki propagandowe

System blokowy wciągania flag na latarnie

Stempel kotwicy z poduszką nasączoną farbą

Wieczne piórodo pisania wysoko na murze

Najważniejsze „wynalazki" Rudego usprawniające walkę z okupantem.

Z jakimi wydarzeniami jest związana podobizna Mikołaja Kopernika?

Akcja sabotażowa Alka - zdjęcie niemieckiej tablicy z pomika Mikołaja Kopernika.

W 1940 w czasie okupacji niemieckiej dokonano zasłonięcia napisów wyrytych na cokole. W miejscu NICOLAO COPERNICO GRATA PATRIA umieszczono tablicę z napisem STA SOL NE MOVEARE (Stój, Słońce, powstrzymaj swój bieg), a napis MIKOŁAYOWI KOPERNIKOWI RODACY zasłonięto tablicą z napisem w języku niemieckim DEM GROSSEN ASTRONOMEN NIKOLAUS KOPERNIKUS (Wielkiemu astronomowi Mikołajowi Kopernikowi). 11 lutego 1942 Maciej Aleksy Dawidowski „Alek" z Organizacji Małego Sabotażu „Wawer" zdjął z pomnika tablicę z niemieckim napisem i ukrył ją w pobliskiej zaspie śniegu. Warto zwrócić uwagę, że monument znajduje się na otwartej przestrzeni, na wprost budynku, w którym swoją siedzibę miała granatowa policja.

Jakie były skutki działań Małego Sabotażu?

Zastanówcie się, co pomogło w skutecznym przeprowadzeniu akcji, jakich umiejętności, cech charakteru wymagały od bohaterów?

Lekcja 4

Temat: O ludziach, którzy umieli pięknie żyć... Dni powszednie herosów.

POZA WALKĄ

Gdzie uczyli się i co studiowali?

Na jakie tematy toczyli dyskusje?

Jakie zajęcia zarobkowe podejmowali?

Gdzie wybierali się na wycieczki?

Jakim zajęciom bohaterowie poświęcali czas w okupacyjnej rzeczywistości?

Wniosek

„Jakżeż cudownie się czuli. Na długie popołudnia, a czasem o wczesnym świcie szli na spacery do lasu i tam gadali, gadali. Dziewczyna, las i ciekawa rozmowa - czyż może być przyjemniejszy odpoczynek? Rozmawiali o wszystkim. O książkach i życiu. [...] Często też rozmawiali o przyszłości Alka".

Opiszcie związek Alka i Basi.

Odgadnijcie, kogo dotyczy ten opis.

„była szczupłą brunetką, miała delikatną cerę [...] rozważna, zrównoważona, skupiona, zwarta w swych myślach i zamierzeniach. Potrafiła wytworzyć wokół Alka atmosferę ciepła, serdeczności i spokoju".

MIŁOŚĆ

Lorem ipsum dolor sit amet

Rozpoznajecie, o jaką sytuację chodzi? Nazwijcie uczucia osób uczestniczących w zdarzeniu. Opiszcie sposób działania agresorów.

Porównajcie życie nastolatków w czasie II wojny światowej i dzisiaj, w XXI wieku. Wskażcie podobieństwa i różnice.

BOHATEROWIE

W jaki sposób bohaterowie "Kamieni na szaniec" zostali ukazani przez autora?

MY I ONI

Napisz charakterystykę wybranego bohatera "Kamieni na szaniec".

PRACA DOMOWA:

Lekcja 5

Temat: O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju... Akcje dywersyjne.

Jakie zmiany zaszły w bohaterach?

Wysłuchajcie fragmentu powieści. Zwróćcie uwagę na wspomniane tam wydarzenia historyczne, np. przełomowy charakter listopada 1942, koniec zwycięstw Niemców, w Polsce: wzmożenie akcji dywersyjnych, utworzenie kierownictwa Dywersji, późniejszego Kedywu.

W 1942 r. nastąpiła zmiana sytuacji na wojnie.

Karta pracy

Każdą z nich zapiszcie w zeszycie.

Akcje dywersyjne

Efekt akcji

Trudne momenty

Cel akcji

Kraśnik 31 grudnia 1942 r.

Efekt akcji

Trudne momenty

Cel akcji

Celestynów 9 maja 1943 r.

Efekt akcji

Trudne momenty

Cel akcji

Czarnocin czerwiec 1943 r.

Efekt akcji

Trudne momenty

Cel akcji

Sieczychy 20 sierpnia 1943 r.

Dzięki nim bohaterowie mogli rozwijać nowe umiejętności, wykorzystać swoje zdolności, zostali skierowani do dowodzenia.

Cechy bohaterów, które uwidoczniły się w akcjach dywersyjnych:

W jakich okolicznościach bohaterowie spojrzeli w oczy wrogom, których za chwilę mieli zabić? Jak w swoich sumieniach rozstrzygali problem pozbawiania innych życia?

Dla chłopców wychowanych według chrześcijańskich wartości zabijanie było sprawą trudną; sytuacja walki zmuszała ich do przekroczenia przykazania: „Nie zabijaj"; wiedzieli, że wróg był przecież także człowiekiem.

ZABIJANIE - PROBLEM MORALNY...

Lekcja 6

Temat: W imię braterstwa i służby. Akcja pod Arsenałem.

Zapiszcie notatkę:

przeszukanie domu, aresztowanie Rudego i jego ojca

wtargnięcie o 4:30 rano do mieszkaniu Rudego sześciu Niemców z pistoletami maszynowymi

zdobycie przez gestapo adresu Rudego

aresztowanie Heńka

Okoliczności aresztowania Rudego:

Zapiszcie notatkę:

Przedstawcie okoliczności, w jakich Rudy został aresztowany oraz reakcje jego przyjaciół na towydarzenie.

Pawiak - więzienie śledcze gestapo, największe więzienie polityczne na terenie okupowanej Polski (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się brama wjazdowa). Szucha - w budynku przy al. Szucha 25 mieściła się siedziba hitlerowskiej policji bezpieczeństwa, a w podziemiach - więzienie śledcze gestapo, gdzie zwykle przesłuchiwano więźniów przywożonych z Pawiaka; dziś mieści się tam Mauzoleum Walki i Męczeństwa 1939-1945.

Do dziś zachowałsię napis znaleziony na ścianie celi nr 6 na Szucha. Skomentujcie słowa zapisane przez więźnia:

Jak zachowywał się Rudy w czasie przesłuchań?

Obejrzyj prezentację

Określcie emocje uczestników akcji po udanym odbiciu przyjaciela.

Obejrzyjcie fragment filmu "Akcja pod Arsenałem" w reż. J. Łomnickiego ukazujący kluczowy moment akcji.

Lekcja 7

Temat: "Jakaż to wielka była gra!". Pokolenie Kolumbów.

„Rudy i Alek umarli tego samego dnia".30 III 1943 r. Po wojnie pochowano ich obok siebie, dziś mają wspólny grób i wspólny krzyż.

Jak wyglądały ostatnie chwile Rudego i Alka? Wskażcie okoliczności ich śmierci. Opiszcie postawy bohaterów.

* byli wstrząśnięci, zrozpaczeni * śmierć Alka była „normalnym losem żołnierskim", ale „nie kryła w sobie grozy piekieł" * cierpienie i śmierć Rudego przerażały towarzyszy, poprzysięgli zemstę (wyrok śmierci na Schultza i Langego wykonano w miesiąc po śmierci Rudego)

Jakie wrażenie na przyjaciołach wywarła śmierć Rudego i Alka?

"Jak cuglami szarpnięty koń, wpiera się Zośka stopami w deski werandy i powoli skręca półobrotem. Słania się ku ścianie. [...] Głosy stają się coraz dalsze, coraz cichsze... W głowie wzmaga się szum, przed oczyma blaski i cienie.Czy to się zbliża postać zwycięskiego Maćka, czy też idzie szaleniec Alek? [...] Rudy! Rudy! To na pewno on... Złocista, rozwichrzona czupryna - to on! Nareszcie znów razem, w walce. [...] Bezsilne, omdlałe ciało osuwa się spod ściany ku ziemi..."

Co pamiętacie o okolicznościach śmierci Zośki?

„Alek gasł. [...] Rozumiał już, że gra jego życia dobiega końca. Rozumiał i nie przestawał się uśmiechać. Jakaż to wielka była gra".Bohaterowie określili swoje życie jako „wielką grę". Wiedzieli, że składają swoje życie w ofierze dla przyszłych pokoleń. Zdawali sobie sprawę, że wiele trzeba takich ofiar, aby wywalczyć wolność („kamienie składane na szaniec"). Byli dumni ze wszystkiego, co udało im się zrobić dla innych.

POKOLENIE KOLUMBÓW

Jakie wspólne doświadczenia mieli rówieśnicy bohaterów książki?

Podajcie daty ważnych wydarzeń w życiu bohaterów "Kamieni na szaniec".

śmierć

matura

Książka opowiada o losach młodych warszawiaków w czasie II wojny światowej, rówieśników Alka, Rudego i Zośki.

rok urodzenia

Dlaczego w tytule książki Romana Bratnego pojawia się określenie Kolumbowie?

Bohaterowie podjęli wezwanie, byli gotowi do wielu wyrzeczeń, poświęceń dla ojczyzny, złożyli dla niej ofiarę z własnego życia. Swoją postawą dali przyszłym pokoleniom nadzieję na wolność.

Juliusz Słowacki "Testament mój":„Lecz zaklinam, niech żywi nie tracą nadziei(...)A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei,Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec..."

Znaczenie tytułu powieści.

Ciekawostka

Powieść "Kamienie na szaniec" podaje się jako przykład literatury faktu, powieści reportażowej, anawet - gawędy harcerskiej. Wpiszcie do tabeli te elementy utworu, które potwierdzają przypisanie go do przywołanych gatunków.

GATUNEK

Dziękuję za uwagę!

Anna Stasiak

# data[].attributes.attachment_link.title
"Kamienie na szaniec"- cykl lekcji kl. 8

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygotowała: Anna Stasiak Cykl lekcji z lekturą autorstwa Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec" Obejrzyjcie film i przygotujcie krótką notatkę na temat bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego 6. W imię braterstwa i służby. Akcja pod Arsenałem. 7. "Jakaż to wielka była gra!". Pokolenie Kolumbów. 5. O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju...Akcje dywersyjne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na tej stronie znajdziecie informacje dotyczące powtórek do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego. W 2019 roku odbędzie się pierwszy taki egzamin. Jeśli nie wiecie, od czego zacząć powtarzając materiał, zajrzyjcie tutaj. Treść powtórkowa została podzielona na cztery części: Gramatyka, Teoria literatury, Lektury w szkole podstawowej oraz Formy wypowiedzi.

Przeczytaj o zmianach na egzaminie w 2021 roku.

Gramatyka

Dzięki wiedzy z gramatyki możemy poprawnie posługiwać się językiem mówionym i pisanym. Znajomość reguł gramatycznych pozwala na poprawne pod względem ortograficznym i interpunkcyjnym budowanie zdań. Umiejętność ta jest nie do przecenienia nawet w dzisiejszej zinformatyzowanej rzeczywistości.

Zacząć trzeba od fonetyki, która jest nauką o dźwiękach mowy ludzkiej. W drugiej części artykułu o fonetyce znajdziecie informacje o upodobnieniach oraz akcencie. Wiedza z fonetyki pomaga w nauce ortografii. Kolejny dział gramatyki to słowotwórstwo, które zajmuje się budową wyrazów. Potem należy powtórzyć fleksję, czyli przypomnieć części mowy i ich odmianę. Na koniec pozostaje składnia, czyli nauka o budowie zdań. Cześć druga artykułu o składni zawiera informacje o rodzajach zdań oraz ich analizy. Uzupełnieniem jest artykuł o związkach składniowych.

Teoria literatury

Świadomy czytelnik powinien znać przynajmniej podstawowe pojęcia związane z literaturą. Pojęcia te to przede wszystkim: rodzaje literackie (epika, liryka i dramat). W obrębie każdego rodzaju literackiego znajdują się gatunki literackie. W przypadku epiki są to bajka, baśń, legenda, romans rycerski, nowela, opowiadanie, powieść, przypowieść oraz powiastka filozoficzna. Najważniejsze gatunki liryczne to fraszka, pieśń, hymn oraz tren. Dramat dzieli się na tragedię, komedię i dramat właściwy.

Powtórki należy zacząć od zapoznania się z rodzajami literackimi. Opis najważniejszych gatunków narracyjnych znajduje się we wpisie o gatunkach epickich. Do literatury pięknej zalicza się również poezję, której gatunki opisane są w artykule o gatunkach lirycznych. Ostatni rodzaj literacki to dramat. Osobny wpis dotyczy gatunków dramatycznych. Ballada i satyra należą do gatunków synkretycznych, czyli łączących cechy trzech rodzajów literackich, co jest opisane tutaj. Zabiegi artystyczne mające na celu wywołanie określonych emocji u odbiorcy opisane są w artykule o środkach stylistycznych.

Lektury w szkole podstawowej

W szkole podstawowej omówiliście wiele lektur należących do kanonu literatury. Przed egzaminem warto przypomnieć sobie ich treść, motywy, które w nich występują. To na pewno pomoże podczas pisania rozprawki, charakterystyki lub opowiadania.

W podstawie programowej dla klas 7-8 wyróżniono pozycje, które należy znać w całości i szczegółowo: Charles Dickens „Opowieść wigilijna"; Aleksander Fredro „Zemsta"; Jan Kochanowski: wybór fraszek, pieśni i trenów, w tym Tren I, V, VII i VIII; Aleksander Kamiński „Kamienie na szaniec"; Ignacy Krasicki „Żona modna"; Adam Mickiewicz „Reduta Ordona", „Śmierć Pułkownika", „Świtezianka", „Dziady część II", wybrany utwór z cyklu „Sonety krymskie", „Pan Tadeusz" (całość) - przeczytaj artykuły: Pan Tadeusz jako epopeja narodowa , Pan Tadeusz jako studium polskości; Antoine de Saint-Exupéry „Mały Książę"; Henryk Sienkiewicz „Quo vadis", „Latarnik"; Juliusz Słowacki „Balladyna", Stefan Żeromski „Syzyfowe prace"; Sławomir Mrożek „Artysta"; Melchior Wańkowicz „Ziele na kraterze" (fragmenty), „Tędy i owędy" (wybrany reportaż).

Prócz tego proponuję lektury uzupełniające: Oskar i pani Róża, Stary człowiek i morze

Opracowania wszystkich lektur będą pojawiały się tutaj sukcesywnie. Oprócz nich znajdziecie tu również życiorysy autorów oraz informacje o gatunkach literackich.

Krótki przegląd epok literackich znajduje się tutaj

Formy wypowiedzi

Tworzenie własnej wypowiedzi pisemnej nie jest sztuka łatwą. Trzeba pamiętać o formie i stylu, pisać na temat i uniknąć błędów. Jak napisać wypracowanie? Na czym trzeba się skupić, pisząc rozprawkę, charakterystykę czy opowiadanie? Przypomnienie tych form wypowiedzi jest tutaj. Przeczytaj artykuł, jak napisać rozprawkę. A na koniec krótki przegląd użytkowych form wypowiedzi takich jak zaproszenie, ogłoszenie, list, reklama, instrukcja, dedykacja, podanie czy życiorys.

Przykładowe wypracowania

Zobacz jakie były tematy na egzaminie gimnazjalnym: Czy marzenia maja sprawczą moc?, Wybory życiowe a wyznawane wartości, Czy warto bronić własnych przekonań?

Tematy na egzaminie ósmoklasisty będą w podobnym stylu, więc na pewno warto przeczytać te opracowania.

Zobacz wpis: Rozprawka na MDJO

Zobacz opracowania tematów, które pojawiły się na egzaminie ósmoklasisty:

2019 - Czy w relacjach międzyludzkich warto kierować się sercem czy rozumem?

2021 - Czy w trudnej sytuacji człowiek poznaje samego siebie?

2022 - Z przyjacielem łatwiej pokonywać trudności.

Powodzenia na egzaminie!

Dawny egzamin po gimnazjum

Obecnie nie ma już gimnazjów i egzaminu gimnazjalnego, który jednak był dość zbliżony do egzaminu ósmoklasisty. W związku z powyższym warto wejść na stronę z powtórkami do egzaminu gimnazjalnego i uzupełnić swoją wiedzę.

# data[].attributes.attachment_link.title
Powtórki do egzaminu ósmoklasisty - Przemyślenia polonistki

# data[].attributes.attachment_link.description
Na tej stronie znajdziecie informacje dotyczące powtórek do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego. W 2019 roku odbędzie się pierwszy taki egzamin. Jeśli nie wiecie, od czego zacząć powtarzając materiał, zajrzyjcie tutaj. Treść powtórkowa została podzielona na cztery części: Gramatyka, Teoria literatury, Lektury w szkole podstawowej oraz Formy wypowiedzi.

# data[].attributes.attachment_link.title
29. Jak napisać rozprawkę? Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego

# data[].attributes.attachment_link.title
Pan Tadeusz - Co trzeba wiedzieć na lekcje i na egzamin ósmoklasisty z polskiego.

# data[].attributes.body
https://panizklasa.wordpress.com/2021/02/02/pan-tadeusz-jest-do-ogarniecia/?fbclid=IwAR0J4WwctKmkY7fykwnBE6Mv8dZH169TjgZkTCZyNLh6XrG8qZT7an_yR1s

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
i analiza utworu Mickiewicza.

Wydarzenia opisane w utworze toczą się w chatce leśnika. To właśnie tu umiera Pułkownik. Podmiot liryczny jest bacznym obserwatorem, nie uczestniczy w wydarzeniach. W pierwszej części opowiada, jak przed chatką leśnika gromadzi się tłum strzelców i wieśniaków, by pożegnać ukochanego Pułkownika. Umierający kazał sobie przyprowadzić konia, by po raz ostatni go zobaczyć - jak powszechnie wiadomo koń jest atrybutem rycerza (Pamiętacie tekst o rycerzach z podręcznika do klasy 6? ;) ). Ponadto Pułkownik nakazuje przynieść sobie mundur i broń. Realizowany jest tu motyw ars bene moriendi. Pułkownik jak prawdziwy rycerz odchodzi w pełnym rynsztunku. Na koniec wzywa do siebie księdza z komunią. Prosty lud w tym czasie modli się i płacze. O świcie dzwon kościelny zawiadamia o śmierci dzielnego, powszechnie szanowanego i poważanego rycerza. O umierającym podmiot liryczny wypowiada się z wielkim szacunkiem, gloryfikuje go. Porównanie do Czarnieckiego służy ukazaniu potęgi i sławy Pułkownika, umiejscowieniu bohaterki w szeregu najbardziej cenionych dowódców i bohaterów walczących o dobro ojczyzny. W spomnienie o żołnierzach Kościuszki podkreśla, jak wielkim szacunkiem darzona jest Emilia Plater. Podobną funkcję pełni porównanie jej do rycerza - przedstawia ją wzór postawy patriotycznej.

Jak myślisz, dlaczego Adam Mickiewicz ujawnia tożsamość Emilii Plater dopiero pod koniec utworu? Czemu służy ten zabieg?
Wiersz ma regularną budowę, rymy krzyżowe. Składa się z czterech dłuższych zwrotek (trzy ośmiowersowe i jedna siedmiowersowa) oraz piątej krótszej, pięciowersowej zwrotki.
epitety - "głuchej puszczy"; "rota zielona"; "lud prosty".

pytania retoryczne - "Jakie piękne dziewicze ma lica?"

wykrzyknienie - "Wódź Powstańców - Emilija Plater!"

porównanie - "Stary żołnierz - ona chce jak Czarniecki..."

metafora - "wszedł ksiądz z Panem Bogiem".

Jaką funkcję pełnią powyższe środki poetyckie w utworze?

Emilia Plater (1806 - 1831) - polska hrabianką, kapitan Wojska Polskiego, w tym stopniu również biorąc czynny i niezwykle zaangażowany udział w powstaniu listopadowym. Była córką hrabiego Franciszka Ksawerego i Anny von der Mohl.

Wraz z rozpoczęciem powstania listopadowego dnia 29 listopada 1830 roku, Emilia Plater zainicjowała powstanie na Litwie. Była więc jedną z pierwszych inicjatorek samodzielnego powstania na terytoriach Litwy. Posiadała nawet własny plan zdobycia miasta Dyneburg. Jak powiadają źródła, śladami swych wielkich idolek obcięła sobie włosy i kazała uszyć męski mundur. Następnie udało jej się dość sprawnie sformować oddział partyzancki. Liczył on sporo jak na warunki, bo 280 strzelców, kilkuset chłopów kosynierów i 60 kawalerzystów. Podjęła kierunek na Dyneburg. 29 marca 1831 jej oddziały wkroczyły do miejscowości Dusiaty, zachęcając okoliczną ludność do zasilania jej oddziałów - odzew nie był chóralny, ale był, a każdy żołnierz okazywał się wówczas na wagę złota. Wraz z końcem marca 1831 roku zdobyła stację Daugiele, natomiast początkiem kwietnia miało miejsce starcie z wojskami rosyjskimi, w efekcie pomyślnie opanowując Jeziorosy, ale cel naczelny nie został zrealizowany - nie udało się zająć Dyneburga.
Emilia dzieliła z podkomendnymi wszystkie możliwe trudy, co dotyczyło każdego aspektu walki w formie partyzanckiej. Dzięki temu zyskała braterską miłość i uznanie podkomendnych, mimo że opinia salonowa nie zawsze była jej przychylna.

Powstanie listopadowe

- powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, swoim zasięgiem objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Do wybuchu powstania dochodzi z następujących przyczyn: -łamanie konstytucji przez urzędników carskich -powstanie legalnej opozycji w sejmie ( kaliszanie) -powstanie opozycji nielegalnej( Wolnomularstwo, Towarzystwo Patriotyczne, Towarzystwo Filomatów i Filaretów) -powstanie sprzysiężenia podchorążych i zaistnienie możliwości jego wykrycia -plotka o wysłaniu wojsk polskich do tłumienia powstania w Belgii.

Pierwszym zadaniem powstańców był schwytanie Wielkiego Księcia Konstantego,niestety książę zdołał uciec. Następnie powstańcy zdobyli Arsenał i kilka tysięcy karabinów. Uzbrojono ludność Warszawy ,która poparła powstanie. Później kontrolę nad powstaniem objęła Rada Administracyjna ,a dyktatorem powstania został gen. Józef Chłopicki. Rozpoczęto rozmowy z carem,który zażądał likwidacji powstania. 25 stycznia1831 car został zdetronizowany.

Ważniejsze bitwy powstania:

- pod Olszynka Grochowską

-pod Ostrołęką -pod Iganiami Powstanie upadło wraz ze zdobyciem Warszawy 8 września 1831 roku.

Główne przyczyny upadku to: -duża dysproporcja sił -chęć ograniczenia powstanie przez rządzących

1. Na podstawie przeczytanego tekstu sporządź notatkę dotyczącą roli kobiet w rodzinie w XIX wieku.

2. Z jakimi problemami musiała zmierzyć się Emilia Plater?
Pozycja i rola kobiety w rodzinie na ziemiach polskich w XIX stuleciu
Cóż oznaczały słowa „będziesz kobietą" wypowiadane przez rodziców do dzieci z chwilą ich dorastania? Według Elizy Orzeszkowej w tonie takiej wypowiedzi słychać echo następujących czynności: „staraj się siedzieć najciszej w najcieplejszym kąciku, unikaj tchnienia wiatru lub promienia słońca, trzymaj się prosto, mów cichutko, przechadzaj się powoli, spożywaj słodycze, roń łzy przy każdej wydarzonej sposobności [...] gdyż cnotą twoją ma być nieśmiałość - ozdobą słabość i łzy. [...]". W ówczesnych czasach pokutowało przekonanie, że przeznaczeniem kobiety jest małżeństwo, macierzyństwo, gospodarstwo domowe oraz posłannictwo w konkretnej społeczności. [...] Taki skromny wycinek rzeczywistości, tzn. ognisko domowe i życie rodzinne, rezerwowały dla kobiet [...] również kodeksy obyczajowe z XIX w. Dlatego też wychowanie miało przede wszystkim charakter domowy, a zdobywane wiadomości były cząstkowe i niekompletne. Jak pisał autor Prawideł o wychowaniu: „Kobieta nic nad potrzebę uczyć się nie powinna. Użyteczność jest miarą nauki kobiet". Wierzono również w to, iż serce i tradycja nauczy przyszłą matkę i żonę wszystkich rzeczy potrzebnych do wypełniania obowiązków rodzinnych. [...]

Wiedza kobiety, jak dowodziła Eliza Orzeszkowa, ograniczała się do kilku podstawowych faktów. Z zakresu fizjologii człowieka wiedziała, że serce jest z lewej strony piersi, z astronomii, iż ziemia ma kształt kuli spłaszczonej z dwóch stron, a gwiazdy są oczami aniołów patrzących na ten padół płaczu, z dziedziny fizyki, skąd deszcz się bierze i dlaczego w pokoju zimnym para z ust wychodzi. [...]

Prawo męża do dysponowania w całości posagiem żony sankcjonował, obowiązujący także w Królestwie Polskim, kodeks Napoleona. Wyznaczał on żonie część dochodu, a także gwarantował rentę. Nie obowiązywała tzw. wspólnota majątkowa, całość wypracowanego za życia majątku pozostawała własnością męża. [...] Zgodnie z literą prawa kobiety pozostawały w pełni uzależnione od mężów, kontrolujących ich wydatki, nawet jeśli korzystały z wydzielonych im środków. Na terenie Galicji prawo małżeńskie regulował natomiast kodeks cywilny austriacki z 1811 r. (z licznymi modyfikacjami). Stanowił on m.in. o ważności tylko ślubów kościelnych, jak również priorytetowej pozycji męża/ojca w sprawach majątkowych i rodzicielskich. [...] Poza formułowanymi na korzyść płci męskiej przepisami prawnymi, obowiązującymi przekonaniami, ową podległość woli i życzeniom męża podkreślały także panujące obyczaje. Savoir-vivre wręcz zezwalał mężowi na wybór towarzystwa żonie, ścisłą opiekę połączoną z ochroną przed przyjaźnią z kobietami [...], którym małżeństwo nie ukróciło swobody.

Źródło: Jolanta Syguła, „Zeszyty Naukowe UJ: Prace Historyczne" 2009 r., z. 138, s. 57-76.

Nowa Era

Emilia Plater według François le Villaina (domena publiczna).

:)

Sporządź krótki opis obrazu. W opisie nawiąż do utworu Adama Mickiewicza.

# data[].attributes.attachment_link.description
i analiza utworu Mickiewicza. Wydarzenia opisane w utworze toczą się w chatce leśnika. To właśnie tu umiera Pułkownik. Podmiot liryczny jest bacznym obserwatorem, nie uczestniczy w wydarzeniach. W pierwszej części opowiada, jak przed chatką leśnika gromadzi się tłum strzelców i wieśniaków, by pożegnać ukochanego Pułkownika.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
reduta ordona

Adam Mickiewicz

1. Geneza utworu

7. Treść w formie planu.

2. Czas i miejsce wydarzeń

9. Przesłanie utworu

6. Treść utworu

8. Czym jest reduta?

10. Najważniejsze motywy.

11. Ciekawostki

5. Julian Konstanty Ordon

12. Tekst utworu

"Redutę Ordona" możemy nazwać poematem opisowo-refleksyjnym, ponieważ łączy w sobie cechy epiki i liryki. Jest tzw. gatunkiem synkretycznym.

Elementy epickie: fabuła - narrator - dialogi - opisy.

Elementy liryczne: środki stylistyczne - emocjonalość - refleksyjność.

narrator

Narratorem w "Reducie Ordona" jest Stefan Garczyński - adiutant generała Jana Umińskiego, dowodzący obroną Warszawy.

Narrator jest bezpośrednim świadkiem wydarzeń i opowiada o nich w pierwszej osobie.

konstanty julian ordon

Oficer Wojska Polskiego, powstaniec listopadowy.

ur. 15 października 1810 r. w Warszawie

zm. 4 maja 1887 r. we Florencji

W czasie powstania listopadowego, podczas obrony Warszawy, dowodził baterią artylerii w reducie
nr 54, która została wysadzona w powietrze
6 września 1831. W wierszu Reduta Ordona jego rzekomą śmierć opisał Adam Mickiewicz, mimo że podczas wybuchu Ordon został jedynie mocno poparzony.

REDUTA to zamknięte polowe umocnienie ziemne; rodzaj szańca, wału obronnego, otoczonego wałem ziemnym.

Reduta Ordona (fort nr 54), zlokalizowana na Woli, była fortyfikacją ziemną na planie sześcioboku. Posiadała słabe zabezpieczenia - płytka fosa, słabe palisady i praktycznie brak ochrony dla dział kanonierów. Reduta uzbrojona była w sześć dział starego typu (tzw. dział wałowych) o niewielkiej skuteczności, które obsługiwała kilkudziesięcioosobowa obsada.

Czym jest reduta?

„Reduta Ordona" pokazuje niezwykłe bohaterstwo i odwagę Polaków podczas obrony Warszawy w czasie powstania listopadowego.

Postawa i zachowanie wroga - wojsk moskiewskich - zostały przedstawiony bardzo krytycznie, przez stosowanie licznych epitetów o zabarwieniu negatywnym (lawa błota, robactwo, sępy czarne).

Dowodzący oddziałem polskim Ordon został przedstawiony jako wzór powstańca, którego zachowanie należy naśladować.

Wydarzenia opisane w utworze Mickiewicza miały miejsce 6 września 1831 roku w Warszawie (dzielnica Wola).
Czas i miejsce akcji
treść utworu

Oddziały rosyjskie nacierają na redutę, której broni dowódca artylerii Julian Konstanty Ordon. Rosjan jest zdecydowanie więcej niż Polaków, ponadto mają aż dwieście armat, podczas gdy Polacy - jedynie sześć. Dlatego polscy żołnierze starają się strzelać celnie.

Opowieść adiutanta o ciężkim losie zwykłych żołnierzy, carze tyranie, który wydaje okrutne rozkazy. Przez jego decyzje ludzie zsyłani są na Sybir. Boi się go cała Europa, jedynie Polska odważnie staje do walki. Rosjanie wygrywają.
Z reduty padł ostatni wystrzał armatni. Kiedy Rosjanie wdzierają się na redutę, Ordon wbiega do podziemi i wysadza znajdujące się tam składy amunicji. Giną obrońcy reduty, napastnicy i sam Ordon.

motyw żołnierzy

wzór patrioty

najważniejsze motywy

Polacy i Rosjanie zostali pokazni w utworze na zasadzie przeciewieństwa. Różnice dotyczą zarówno liczebności wojsk, jak i postaw oraz motywacji żołnierzy do walki.

OBRAZ ŻOŁNIERZY

Polscy żołnierze stają do walki w małej grupie. Ich jedyną bronią jet sześć armat. Uważają, że walka o wolność ojczyzny jest ich obowiązkiem, dlatego walczą z własnej woli. Są mężni, odważni, ofiarni; wyróżnia ich duma i heroizm

Rosyjscy żołnierze uczestniczą w walce jako liczne wojsko, wyposażone w dwieście armat. Moskale służalczo spełniają wolę cara - biorą udział w wlace ze strachu przed mściwym władcą
Dzięki zastosowaniu różnorodnych środków wyrazu przedstawiona w utworze bitwa jest platyczna i dynamiczna W tekście występują m.in.:
porównania - "jak sępy/Czarne chorągwie na śmierć prowadza zastępy",

animizacje i personifikacje - "kula jak boa śród kolumn się zwija, /Pali piersią, rwie zębem, oddechem zabija",

wyrazy dźwiękonaśladowcze - "Tak kula, lecąc, z dala grozi, szumi, wyje./Ryczy jak byk przed bitwą"

WZÓR PATRIOTY

Ordon został przedstawiony w wierszu jako wzór mężnego żołnierza i patrioty poświęcającego życie w obronie ojczyzny. Kiedy przegrana stała się faktem, dowódca zdecydował o eksplozji reduty, choć wiązało się to z pewną śmiercią.

W ten sposób fortyfikacja za cenę życia patriotów została obroniona. Mickiewicz, ukazując heroizm oraz niezwykłą determinację i ofiraność Ordona, uwznioślił jego czyn.

opis wojsk rosyjskich

opis wojsk polskich

wybuch granatu

spustoszenie wśród żołnierzy

życie pod rządami cara

"...biała, wąska, zaostrzona,
Jak głaz, bodzący morze, reduta Ordona.

Sześć tylko miała harmat. Wciąż dymią i świecą".

Treść w formie planu

"Patrz, tam granat w sam środek kolumny się nurza, Jak w fale bryła lawy, pułk dymem zachmurza".

"Car gniewa się - ze strachu mrą jego dworzany; Ale sypią się wojska, których Bóg i wiara
Jest Car. - Car gniewny: umrzem, rozweselim Cara!"

"...dwieście armat grzmiało.
Artyleryji ruskiéj ciągną się szeregi, Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi".

"Pęka śród dymu granat, szyk pod niebo leci I ogromna łysina śród kolumny świeci".

Obraz Walk

atak na redutę

wysadzenie reduty przez ordona

upadek reduty

"Gdy godzinę wołano dwa słowa: pal, nabij; Gdy oddechy dym tłumi, trud ramiona słabi".

Tu blask, - dym, - chwila cicho - i huk jak stu
gromów!
Zaćmiło się powietrze od ziemi wyłomów".

"Ura! ura! Patrz, blisko reduty, już w rowy Walą się, na faszynę kładąc swe tułowy".

"Na koniec rzekł: „Stracona". - Spod lunety jego Wymknęło się łez kilka".

opis wspólnej mogiły

"Tam zagrzebane tylu set ciała, imiona: Dusze gdzie? nie wiem"

Geneza utworu

Adam Mickiewicz w sierpniu 1831 r. przybył do Wielkopolski i tu, po upadku powstania, spotkał się z liczną grupą uchodźców z kraju. Jednym z nich był Stefan Garczyński. W czasie powstania listopadowego pełnił on funkcję adiutanta generała Jana Umińskiego, dowódcy obrony Warszawy. Opowiedział on Mickiewiczowi epizod dotyczący obrony Fortu numer 54 na Woli. Artylerią tej placówki dowodził kapitan Julian Konstanty Ordon.
6 września, tuż po zdobyciu reduty przez Rosjan, nastąpił w niej wybuch amunicji. Wszyscy sądzili, że dokonał tego sam Ordon, jednocześnie ginąc pod gruzami budowli, okazało się jednak, że udało mu się ujść z życiem.

Wiersz został napisany przez Adama Mickiewicza w roku 1832 w Dreźnie, po klęsce powstania listopadowego. Wydano go w Paryżu w 1833 r.

O wydarzeniu przedstawionym w wierszu opowiedział Mickiewiczowi jego przyjaciel Stefan Garczyński, który był jednocześnie adiutantem dowódcy obrony Warszawy.

„Reduta Ordona" była recytowana przez Bernarda Zygiera w powieści Stefana Żeromskiego pt. „Syzyfowe prace".

W 2009 r. powstała hip-hopowa wersja „Reduty Ordona" w wykonaniu zespołu Trzeci Wymiar.

ciekawostki

# data[].attributes.attachment_link.description
reduta ordona Adam Mickiewicz 1. Geneza utworu 7. Treść w formie planu. 2. Czas i miejsce wydarzeń 9. Przesłanie utworu 6. Treść utworu 8. Czym jest reduta? 10. Najważniejsze motywy. 11. Ciekawostki 5. Julian Konstanty Ordon 12. Tekst utworu "Redutę Ordona" możemy nazwać poematem opisowo-refleksyjnym, ponieważ łączy w sobie cechy epiki i liryki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
JANA KOCHANOWSKIEGO

T: Fraszki

Skąd się wzięło słowo 'fraszka'?

Wprowadził je do literatury polskiej Jan Kochanowski. Słowo to wziął poeta z języka włoskiego. Wyraz 'frasca' ma kilka znaczeń. Pierwotnie znaczył tyle, co 'gałązka pokryta liśćmi', ale też 'drobiazg', 'żart', 'figielek', a więc coś małego, błahego, niezbyt poważnego - również w odniesieniu do rzeczy pisanych.

Informacje z tego slajdu zapisz do zeszytu.

Gatunek, jak wiele innych, wywodzi się z antyku. Starożytnym poprzednikiem fraszki był EPIGRAMAT (krótki utwór literacki w formie i treści zbieżny z fraszką, ale też swą genezą związany z napisami nagrobnymi). Tematyka fraszek. Opowiadają o wszystkich sferach życia: o ludzkich wadach i słabościach, ale też o miłości, radości. Poza tym pokazują scenki rodzajowe, obyczajowość w krzywym zwierciadle. Często również zawierają rozważania filozoficzne i ironiczne refleksje o życiu ludzkim.

04 często kończy się wyrazistą puentą

03 czasem o żartobliwym charakterze

02 różnorodna tematyka

01 krótki wierszowany utwór

cechy gatunkowe fraszki

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpocznij sobie! - uosobiona lipa (będąca podmiotem lirycznym) zaprasza by spocząć w swoim cieniu. Używa do tego apostrofy (bezpośredniego zwrotu do gościa). GOŚĆ to każdy czytelnik, osoba zmęczona, potrzebująca wytchnienia. DRZEWO oferuje chłód, spokój, wygodę i ciszę. W utwórze występuje dużo epitetów (chłodne wiatry, wonnego kwiatu, pracowite pszczoły, cichy szept, słodki sen), które ułatwiają odczucie tego mejsca jako bezpiecznego, miłego, sielskiego. w hesperyjskim sadzie - w mitologicznym ogrodzie bogów, w którym rosły złote jabłka, podarunek ślubny matki Zeusa, Gai, dla jego przyszłej żony Hery. Nawiązania do kultury antycznej było elementem charakterystycznym dla twórców renesansu.

Na lipę

Utwór jest pochwałą życia zgodnego z naturą, które zapewnia człowiekowi harmonię. piękno przyrody pozwala zapomnieć o trudach życia.

Na zdrowie

Podmiot liryczny używa apostrofy - zwraca się bezpośrednio do zdrowia, nazywając je szlachetnym. Zdaniem podmiotu lirycznego doceniamy wartość zdrowia dopiero wtedy, kiedy je tracimy. Poeta przeciwstawia zdrowiu takie wartości jak: bogactwo, młodość, wysokie stanowiska społeczne, władzę, które nie mają znaczenia, jeśli człowiek się rozchoruje. Cenę zdrowia poznaje się dopiero wtedy, kiedy się je utraci. Podmiot liryczny nawet nazywa zdrowie - klejnotem, prosząc je o to, by na zawsze zamieszkało w jego domu.

O żywocie ludzkim

FRASZKI to wszystko, cokolwiek myślemy - tu słowo 'fraszka' oczywiście występuje w znaczeniu czegoś błahego, nieistotnego. Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy - to jest myśl o niepewności i zmienności ludzkiego losu. Pieniądze, władza, uroda, sława to wartości nietrwałe. Życie ludzkie jest porównane do teatru kukiełek. Człowiek, wbrew pozorom, często nie decyduje o swoim losie. Jest jedynie aktorem odgrywającym rolę w teatrze życia.

Podmiot liryczny w 1. os. liczby pojedynczej zwraca się za pomocą apostrofy do Boga (Panie), dawcy życia, z prośbą o błogosławieństwo. Ta fraszka ma charakter religijny o widocznych akcentach autobiograficznych. Podmiot liryczny nie zabiega o dobra materialne, jego życzeniem jest mieszkanie w miejscu, z którym się utożsamia. W tym "gnieździe ojczystym" chciałby żyć w zdrowiu, prawdzie, wśród przychylnych ludzi. To są dla niego rzeczy najistotniejsze.

NA dom w czarnolesie

Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz,Czego się miła, tak często spowiadasz?

Na nabożną

Na palcu masz dyjament, w sercu twardy krzemień,Pierścień mi, Hanno, dajesz, już i serce przemień.

do hanny

Jakoby też rok bez wiosny mieć chcieli, Którzy chcą, żeby młodzi nie szaleli.

na młodość

+ info

+ info

+ info

Wiersz sylabiczny to wiersz regularny, w którym wszystkie wersy mają jednakową liczbę sylab (zgłosek), stały rytm. Wprowadził go do polskiej poezji Jan Kochanowski. Najpopularniejsze typy wiersza sylabicznego to: 8-zgłoskowiec, 11-zgłoskowiec, 13-zgłoskowiec.

PRZYPOMNIENIE I NOWA WIADOMOŚĆ

LIRYKA to jeden z trzech rodzajów literackich (obok epiki i dramatu), który obejmuje utwory ukazujące uczucia, myśli, przeżycia wewnętrzne, wrażenia podmiotu lirycznego. Podmiot liryczny może wypowiadać się bezpośrednio lub pośrednio. Utwory liryczne są zazwyczaj podzielone na wersy i strofy (zwrotki).

Fra-szki to wszy-stko, co-kol-wiek my-śle-my (11)Fra-szki to wszy-stko, co-kol-wiek czy-nie-my.(11)Nie masz na świe-cie żad-nej pew-nej rze-czy, (11)Pró-żno tu czło-wiek ma co mieć na pie-czy. (11)

Jaki obraz człowieka wyłania się z utworów Jana Sztaudyngera? Jakie prawdy życiowe zostały przedstawione w zamieszczonych fraszkach?LUSTRORaz cię lustro zasmuci, GŁOS W TELEFONIERaz cię zauroczy. Hallo? - tu sumienie,Niełatwo z sobą samym Czy pan zamówił budzenie?Zostać w cztery oczy. FORTUNA ZMARSZCZKIFortuna toczy się kołem, Każda zmarszczka ma historię swą,Pod kołem to pojąłem. Każda rzeźbiona uśmiechem lub łzą.RADANie narzucaj światu Swojego formatu.

Jan Sztaudynger (1904-1970)

Poeta i satyryk, który, między innymi, tworzył fraszki i aforyzmy. Utwory te można znaleźć m.in. w tomikach pt. "Piórka"(1954), "Puch ostu" (1958).

Dziękuję

# data[].attributes.attachment_link.description
JANA KOCHANOWSKIEGO T: Fraszki Skąd się wzięło słowo 'fraszka'? Wprowadził je do literatury polskiej Jan Kochanowski. Słowo to wziął poeta z języka włoskiego. Wyraz 'frasca' ma kilka znaczeń. Pierwotnie znaczył tyle, co 'gałązka pokryta liśćmi', ale też 'drobiazg', 'żart', 'figielek', a więc coś małego, błahego, niezbyt poważnego - również w odniesieniu do rzeczy pisanych.

# data[].attributes.attachment_link.title
15. "Balladyna" Juliusz Słowacki - szczegółowe omówienie lektury

# data[].attributes.attachment_link.description
Na początku było słowo, a na końcu frazes…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli chcesz pracować z muzyką w tle, kliknij pojawiający się na początku slajdu głośnik.Obowiązkowo klikaj pulsujące elementy.

Ala Krawczyk

Wypowiedzi retoryczne

znać zasługi Arystotelesa na polu retoryki

umieć zdefiniować pojęcie retoryki w ujęciu starożytnym i dziesiejszym; wskazać różnice

wyliczyć typy wypowiedzi retorycznych (tam gdzie trzeba - dokonać ich podziału) i umieć je zdefiniować

przedstawić etapy przygotowania wypowiedzi retorycznej

wyliczyć i zdefiniować najczęściej stosowane w retoryce figury stylistyczne

umieć zastosować poznaną wiedzę do działań praktycznych

Po dzisiejszej lekcji powinieneś:

w starożytności

kojarzona była z przemawianiem z wykorzystaniem różnych środków wzmacniających siłę wypowiedzi, nadając jej ozdobny i wzniosły charakter;

RETORYKA

to sztuka i teoria komunikacji ustnej,związanej ze zdobywanie i przekazywaniem informacji, wspólnym rozwiązywaniem problemów, dochodzenia do porozumienia z innymi, tworzeniem i podtrzymaniem relacji miedzyludzkich;

to także działalność intelektualna, która zmierza do realizacji praktycznych celów za pomocą świadomie dobranych środków językowych.

dziś

"Dobre" oznaczało: uczciwe i piękne, bo dobra mowa powinna odwoływać się do prawdziwych wartości i dostarczać przeżyć estetycznych.

Dobre mówienie to mówienie przekonujące czyli skuteczne.

Według Greków sztuka to każda umiejętność ludzka, która opiera się na jakichś zasadach. Sztuką było więc zarówno stolarstwo jak i poezja.

RETORYKA - SZTUKA DOBREGO MÓWIENIA

Wymagało to:1. zdobycia wiedzy teoretycznej2. ćwiczenia umiejętności praktycznych, najlepiej przez wygłaszanie przemówień.

W antyku, kiedy rozwijała się sztuka oratorska czyli sztuka pięknego mówienia uważano, że jest ona umiejętnością, której można się nauczyć.

dyskusje

rozprawy i rozprawki

przemówienia

TYPY WYPOWIEDZI RETORYCZNYCH

to wypowiedź w formie monologuwygłaszana przed większym audytorium,zazwyczaj wcześniej przygotowana.Celem mówcy jest wywarcie wpływu na słuchaczy,nakłonienie ich do zmiany postaw, zachowań, uczuć.

PRZEMÓWIENIE

wystąpienia oceniające,zawierające oskarżenia lub obronę

przemówienia religijne wygłaszane w trakcie uroczystości liturgicznych wykładające nauki moralne i postawy wiary

KAZANIAHOMILIE

mowy prezentujące określone doktryny polityczne

mowy pochwalne, okolicznościowe, wygłaszane w uroczystej chwili np. z okazji nadania odznaczenia, nagrody, tytułu naukowego itp.

MOWY SĄDOWE

LAUDACJE

PRZEMÓWIENIA POLITYCZNE

RODZAJE PRZEMÓWIEŃ

zakończenie - podsumowanie wywodu

odparcie przewidywanych zarzutów i kontrargumentów

argumentacja - przedstawienie zebranych przykładów, dowodów

opowiadanie - przedstawienie przebiegu zdarzeń powiązanych ze sobą

wstęp - zainteresowanie słuchaczy i pozyskanie ich przychylności

KOMPOZYCJA PRZEMÓWIENIA

to wypowiedź, w której uczestnicy wymieniają poglądy na określony temat; wypowiadają swoje opinie, uzasadniają je i odnoszą się do wypowiedzi innych osób. Celem osoby biorącej udział w dyskusji jest przekonanie rozmówcy do swoich racji i dojście do prawdy.

DYSKUSJA

ODMIANY DYSKUSJI

wymiana zdań pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami określonego poglądu; każda ze stron zajmuje jednoznaczne stanowisko

wymiana opinii, w której uczestniczą nie tylko dyskutanci, lecz także zebrana publiczność formułująca pytania, komentarze i argumenty

dyskusja specjalistów w danej dziedzinie obserwowana przez publiczność

sposób rozwiązania problemu, polegajacy na zgłaszaniu jak największej liczby proponowanych rozwiązań i wybór najlepszej opcji

rozmowa pomiędzy przedstawicielami dwóch stanowisk, mająca na celu wypracowanie wspólnego rozwiązania lub osiągnięcie kompromisu

forum

panel

burza mózgów

zgodne z oczekiwaniami i typem odbiorców (np. odpowiednie do ich wieku i poziomu wykształcenia)

ściśle związane z tezą

świeże (unikać banałów czyli powiedzeń ogólnie znanych, które nie niosą ze sobą nic nowego)

dobrze skonstruowane (wolne od błędów logicznych)

negocjacje

debata

pisemne wypowiedzi argumentacyjnezbudowane według określonego schematu,zawierające tezę (hipotezę),argumenty (kontrargumenty)i wnioski.

ROZPRAWY NAUKOWEI ROZPRAWKI SZKOLNE

Aby przekonać odbiorcę mówca powinien używać argumentów, czyli stwierdzeń, które udowadniają tezę.Powinny one być:

RODZAJE ARGUMENTÓW

PORÓWNANIE

EPITET

PERYFRAZA

GRADACJA

HIPERBOLA

PYTANIE RETORYCZNE

APOSTROFA

Najczęściej stosowane figury retoryczne

Teraz część praktyczna :) Powodzenia!

Zadanie dla Ciebie

Jeśli jeszcze chcesz poćwiczyć, to kolejne zadanie dla Ciebie,ale jesli jesteś zmęczony, daj już sobie spokój :)

Wybierz tylko jedną pracę.

DLA CHĘTNYCH!

Cyceron też by miał Wam coś do powiedzenia, ale jemu oddamy głos innym razem :)

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli chcesz pracować z muzyką w tle, kliknij pojawiający się na początku slajdu głośnik.Obowiązkowo klikaj pulsujące elementy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cel: *potrafię odczytać treść zawartą w "Pieśni IX" i "Pieśni XX", *pracuję z tekstami Kochanowskiego, KSU *charakteryzuję podmiot liryczny, *potrafię określić tematykę utworów; *określam nurt filozoficzny poznanych utworów; *poznaję PIEŚŃ jako gatunek literacki, *rozpoznaję: wers, rym, rytm, strofę, refren, liczbę sylab w wersie; WAŻNE SŁOWO: liryka inwokacyjna, archaizm

# data[].attributes.attachment_link.title
Filozofia w "Pieśniach" Jana Kochanowskiego.

# data[].attributes.attachment_link.description
Cel: *potrafię odczytać treść zawartą w "Pieśni IX" i "Pieśni XX", *pracuję z tekstami Kochanowskiego, KSU *charakteryzuję podmiot liryczny, *potrafię określić tematykę utworów; *określam nurt filozoficzny poznanych utworów; *poznaję PIEŚŃ jako gatunek literacki, *rozpoznaję: wers, rym, rytm, strofę, refren, liczbę sylab w wersie; WAŻNE SŁOWO: liryka inwokacyjna, archaizm

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Litera to znak graficzny

A jak nazywamy zbiór liter?

VS

Głoska to najmniejszy, słyszalny element mowy ludzkiej

A jak zapisujemy głoski?

Zbiór liter w określonym porządku to ALFABET.

Głoski możemy zapisać za pomocą:

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing
Głoski dzielimy na samogłoski i spółgłoski- to pamiętamy. Który obrazek przedstawia same samogłoski? Kliknij w ten obrazek.

NIE- są tu tylko spółgłoski

NIE- są tu i samogłoski, i spółgłoski

Głoski różnią się między sobą też pod względem dźwięczności.

Pobawimy się trochę?

Przyłóż palce do krtani i sprawdź, co się dzieje, kiedy wymawiasz głoski:

Okazuje się, że w czasie wymawiania niektórych głosek pod palcami wyczuwamy drgania.

Zapamiętaj!!!

Zanotuj w zeszycie, które głoski są bezdźwięczne, a które- dźwięczne. Zwróć uwagę, że WSZYSTKIE samogłoski są dźwięczne.

Głoski dzielimy też na nosowe i ustne.

Mały eksperyment?

Ściśnij palcami nos i wymów podane głoski. Przy wymawianiu których głosek powietrze chce się wydostać nosem?

Kolejny podział głosek w języku polskim to głoski ustne i nosowe- w zależności od tego, czy powietrze wychodzi przez nos czy usta.

Zapamiętaj!!!

Zanotuj w zeszycie:

I już ostatni podział głosek w języku polskim- twarde i miękkie.

Wymów pary głosek. Zwróć uwagę, co się wtedy dzieje z językiem- czy unosi się do podniebienia (do góry), czy nie?

Ze względu na położenie języka głoski dzielimy na twarde i miękkie.

Zapamiętaj!!!

Zanotuj w zeszycie trzy pary głosek miękkich i twardych, np. z-ź

Przyjrzyj się rysunkom na następnej stronie. Odgadnij ich nazwy. Kliknij na napis z prawidłową odpowiedzią- od jakiej głoski zaczyna się odgadnięty wyraz-dźwięcznej czy bezdźwięcznej?

bezdźwięczna

bezdźwięczna

bezdźwięczna

bezdźwięczna

bezdźwięczna

Tulipany - t jest głoską bezdźwięczną.

bezdźwięczna

bezdźwięczna

bezdźwięczna

Wykonaj ćwiczenia- klikaj w kleksy.

Do każdego wyrazu podaj taki, w którym głoskę dźwięczną zastąpi głoska bezdźwięczna, np.

Przykłady wyrazów zapisz w zeszycie. Podkreśl zaznaczone głoski.

Jeśli dobrze poszukasz, znajdziesz odpowiedzi na slajdzie.

Przyjrzyj się rysunkom (ilustracjom) na następnej stronie. W ilu wyrazach jest głoska nosowa? Kliknij w odpowiednią cyfrę.

Do tego słoika będą wpadały tylko te wyrazy, które mają miękkie głoski. Twoim zadaniem będzie zastanawianie się, który wyraz powienien znaleźć się w środku- postaraj się też je zapamiętać.

Prosta sprawa, prawda?

Na kolejnym slajdzie

Do tego słoika wpadną tylko te wyrazy, które mają miękkie głoski.

Sprawdzaj w myślach odpowiedzi. Postaraj się też zapamiętać te wyrazy.

Na tej fiszce możesz pisać. Używaj klawiatury.

Zapisz wszystkie wyrazy, które zapamiętałeś z poprzedniego ćwiczenia.

Było 5 takich wyrazów Ciekawe, czy udało ci się wszystkie zapamiętać.

Uwaga techniczna: aby zacząć pisać po fiszce, najedź na nią myszką i kliknij- powinien pojawić się kursor. Kiedy zaczniesz pisać, automatycznie zniknie to, co teraz widzisz na tym żółtym polu.

Na tych fiszkach też możesz pisać. Używaj klawiatury.

Na każdej z fiszek wypisz 2-3 przykłady wyrazów, które zaczynają się od wymienionych głosek.

Po wykonaniu zadania zrób zrzut ekranu i prześlij go na mój adres meilowy

Wykonaj zdjęcie ekranu ze zrobionym zadaniem i prześlij na mój adres meilowy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Litera to znak graficzny A jak nazywamy zbiór liter? VS Głoska to najmniejszy, słyszalny element mowy ludzkiej A jak zapisujemy głoski? Zbiór liter w określonym porządku to ALFABET. Głoski możemy zapisać za pomocą: Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing Głoski dzielimy na samogłoski i spółgłoski- to pamiętamy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Start

Lepiej zapobiegać...

O normie językowej i błędach w wypowiedziach

Izabela Wyciszkiewicz

A cóż to takiego?

Norma językowa

Błąd językowy

Poprawność językowa

Norma językowa to zbiór wszystkich środków językowych i zasad ich stosowania, które są uznane przez dane społeczeństwo w określonym czasie za poprawne. Reguły te dotyczą m.in. wymowy, odmiany, tworzenia nowych wyrazów, łączenia ich w związki wyrazowe i wypowiedzenia. Reguły te zostały sformułowane przez językoznawców i zamieszczone w różnego typu słownikach. O tym, co jest poprawne i zgodne z normą, decyduje głównie powszechność użycia danych form językowych. Duży wpływ na kształtowanie się normy językowej mają ludzie wykształceni.

Błąd językowy to nieświadome odstępstwo od obowiązującej normy językowej, które jest nieuzasadnione i niepotrzebne, czyli utrudnia porozumiewanie się oraz nie niesie nowych treści. Błąd językowy razi innych użytkowników języka, gdyż jest sprzeczny z ich dotychczasowymi przyzwyczajeniami. Ma najczęściej negatywne konsekwencje - może prowadzić do niezrozumienia, zlekceważenialub ośmieszenia autora wypowiedzi.

Poprawność językowa to umiejętność posługiwania się językiem zgodnie z przyjętą normą językową .

Nie - poprawność językowa

leksykalne

stylistyczne

gramatyczne

fonetyczne

Błędy wewnętrznojęzykowe

Do najczęstszych błędów gramatycznych należą:.* błędy fleksyjne - polegają przede wszystkim na niewłaściwej odmianie wyrazu, np.źle:z przyjacielami, oni rozumią, dobrze: z przyjaciółmi, oni rozumieją;.* błędy składniowe - można wśród nich wyróżnić m.in.:- stosowanie niewłaściwych form fleksyjnych wyrazów w określonych związkach składniowych, np.źle: pokaż te zdjęcie, trzeci sierpień, dobrze: pokaż to zdjęcie, trzeci sierpnia;- błędny szyk wyrazów, np. źle: polski język, dobrze: język polski;- stosowanie niewłaściwych przyimków, np.źle:wziął się za robotę, dobrze: wziął się do roboty;- niepoprawne użycie imiesłowowego równoważnika zdania, np.źle: Jedząc obiad, zgasło światło, dobrze: Kiedy jedliśmy obiad, zgasło światło.

Błędy fonetyczne polegają na niewłaściwej wymowie głoski lub grupy głosek albo na złym akcentowaniu wyrazów, np.wymowa słowa dzisiaj - źle: dzisiej, dobrze: dzisiaj;wymowa słowa trzy - źle: czy, dobrze: [tszy];akcentowanie słowa wyjechalibyśmy - źle: wyjechalibyśmy, dobrze: wyjechalibyśmy.

Do najczęstszych błędów leksykalnych należą:.* błędy wyrazowe - polegają m.in. na używaniu wyrazów bez znajomości ich znaczenia, np.źle: efektywny pokaz, dobrze: efektowny pokaz, lub na używaniu pleonazmów (czyli par wyrazów, w których jedno słowo powtarza treść drugiego), np. źle: pełny komplet, dobrze:komplet;.* błędy frazeologiczne - wynikają ze zniekształcania związków frazeologicznych m.in. przez wymianęlub dodanie wyrazu, np. źle: splot okoliczności, dobrze:zbieg okoliczności;źle: przysłowiowa musztarda po obiedzie,dobrze: musztarda po obiedzie;.* błędy słowotwórcze- powstają najczęściej w wyniku zastosowania niewłaściwego formantu, np.źle: poważność, dobrze: powaga.

Błędy stylistycznenajczęściej są związane z nieprzestrzeganiem zasad jasności, prostoty i zwięzłości wypowiedzi..Obejmują m.in.:* częste powtarzanie tych samych wyrazów, np. Założę ten szalik, który wczoraj kupiłem w sklepie, który niedawno otwarto na naszym osiedlu;.* używanie elementów potocznych w wypowiedziach publicznych lub oficjalnych, np. Poprzedni minister finansów był beznadziejny, nie potrafił przedstawić dobrego budżetu;.* stosowanie elementów oficjalnych w wypowiedziach potocznych, np. Nabyłem wczoraj świetną książkę.

interpunkcyjne

ortograficzne

Błędy zewnętrznojęzykowe

Rada Języka Polskiego

Na stronie Rady Języka Polskiegomożna znaleźć informację na temat wszelkich zmian w obowiązujących zaadach ortograficznych oraz porady językowe.

https://rjp.pan.pl/

Jerzy Bralczyk

Zadanie dla rozluźnienia ;)

zADANIA

ZADANIE 1

ZADANIE 2

ZADANIE 4

ZADANIE 3

Szyk przydawki w zdaniuPrzydawka przymiotna najczęściej stoi przed określanym rzeczownikiem, np. Zaśpiewała piękną balladę. (Błędnie: Zaśpiewała balladę piękną).Przydawkę przymiotną umieszcza się po rzeczowniku, jeżeli tworzy ona wraz z nim nazwę gatunkową, nazwę klasy, np. Często czytam powieści kryminalne. (Błędnie: Często czytam kryminalne powieści).

ZADANIE 5

ZADANIE 6

ZADANIE 7

ZADANIE 8

Dziękuję!

I. Wyciszkiewicz

# data[].attributes.attachment_link.title
Norma językowa by iwyciszkiewicz29 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Start Lepiej zapobiegać... O normie językowej i błędach w wypowiedziach Izabela Wyciszkiewicz A cóż to takiego? Norma językowa Błąd językowy Poprawność językowa Norma językowa to zbiór wszystkich środków językowych i zasad ich stosowania, które są uznane przez dane społeczeństwo w określonym czasie za poprawne. Reguły te dotyczą m.in.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiały dydaktyczne na lekcję języka polskiego w klasie VIII

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rodzaje słowników

Temat: W szeroki świat ZE SŁOWNIKIEM ZA PAN BRAT

CEL:- przypomnę sobie poznane rodzaje słowników,- wiem, jak korzystać ze słownika poprawnej polszczyzny on-line,- znam poprawne formy trudnych wyrazów.

Rodzaje słowników

Słownik wyrazów bliskoznacznych

Słownik frazeologiczny

Słownik poprawnej polszczyzny

Słownik języka polskiego

Słownik ortograficzny

Rodzaje słowników

zastanówcie się, z jakich słowników pochodzą poniższe hasła

Słownik synonimów

Słownik języka polskiego

Słownik ortograficzny

Słownik frazeologiczny

Słownik wyrazów obcych

Sprawdź

mapa [łac. mappa - obrus] obraz graficzny rozmieszczenia szczegółów danego obszaru ziemi

glob - planeta, kula ziemska, Ziemia

równoleżnik - ka, -kiem, -ki, -ków

kontynent m IV, D.- u 1. duży obszar lądu otoczony oceanem; część świata; fraz. Czarny K. <Afryka>; 2.każdy ląd stały w przeciwieństwie do morza

pępek świata - punkt centralny, najważniejszy; Kuchnia była dla rodziny pępkiem świata.

Słownik języka polskiego

Słownik wyrazów obcych

Słownik ortograficzny

Słownik synonimów

Słownik frazeologiczny

gżegżół*ka -ł*ce, -ł*kę; -łek

adiunkt <łac. adiunctus przyłączony> 1. pracownik naukowy (zwykle ze stopniem doktora) na wyższej uczelni

dom: domek, dach nad głową, budynek, pomieszczenie

trafić w sedno - określać coś trafnie, we właściwy sposób,

siarka ż III, blm <<pierwiastek chemiczny; żółta krystaliczna substancja występująca w przyrodzie w stanie rodzimym oraz w związkach>>

Sprawdź

Sprawdź

W którym tomie poszukasz informacji o pisarzu

Tadeusz Gajcy

I A- D

V R - Ź

II E - H

III I - Ł

IV M - P

Juliusz Słowacki

Jan Kochanowski

Adam Mickiewicz

Adam Bahdaj

Sprawdź

Sprawdź

START

Przypomnij sobie:

Gdy chcesz sprawdzić pisownię wyrazu "zważyć", używasz słownika:

frazeologicznego

języka polskiego

ortograficznego

Dalej

Brawo!

W jakim słowniku znajdziesz wyjaśnienie wyrażenia „chytry lis"?

frazeologicznym

ortograficznym

synonimów

Dalej

BRAWO!

Chcesz sprawdzić, czy dobrze podzieliłeś wyraz „fontanna" na sylaby. Odpowiedzi poszukasz w słowniku:

ortograficznym

języka polskiego

wyrazów obcych

dalej

BRAWO!

Po jaki słownik sięgniesz, by dowiedzieć się, co znaczy "altruizm"?

synonimów

wyrazów obcych

języka polskiego

dalej

brawo!

Z jakiego słownika skorzystasz, gdy w wypracowaniu chcesz uniknąć powtarzania słowa "pisarz"?

ortograficznego

języka polskiego

wyrazów bliskoznacznych

super!

Do czego nam służy?

Słownik poprawnej polszczyzny

Przeczytaj hasło ze słownika poprawnej polszczyzny, a następnie wykonaj polecenia z nim związane.

Słowniki on-line

Podać adres

Podać adres zamieszkania

Poszedłem do babci

Poszłem do babci

Wziąść się do pracy

Wziąć się do pracy

Usunąć zęba

Usunąć ząb

Zjeść banan

Zjeść banana

Pozdrowienia z Bieszczadów

Pozdrowienia z Bieszczad

Która forma jest poprawna?

TO już wiesz!

OBIE formy są poprawne!

PRZYDA CI SIĘ SŁOWNIK

OJ!

Szanowny Panie Profesorze, bardzo prosimy o pomoc w rozstrzygnięciu poniższego problemu. Poprawnie mówimy: piszę maila czy mail; piszę SMS-a czy SMS. Pozdrawiamy Młodzi redaktorzy

100

3000

Szanowny Panie Profesorze,Bardzo prosimy o wyjaśnienie, która forma jest poprawna: Piszę maila, czy mail; sms-a, czy sms.PozdrawiamyMłodzi redaktorzy

W imieniu pracownika Poradni językowej odpowiedz Młodym Redaktorom.Skorzystaj ze słownika

Poradnia językowa

Słowniki elektronniczne

szybkie wyszukiwanie prosta obsługa dostępność w telefonie komórkowym

Słowniki papierowe

zawsze dostępne można je „przekartkować"

Dziękuję!

# data[].attributes.attachment_link.description
Rodzaje słowników Temat: W szeroki świat ZE SŁOWNIKIEM ZA PAN BRAT CEL:- przypomnę sobie poznane rodzaje słowników,- wiem, jak korzystać ze słownika poprawnej polszczyzny on-line,- znam poprawne formy trudnych wyrazów. Rodzaje słowników Słownik wyrazów bliskoznacznych Słownik frazeologiczny Słownik poprawnej polszczyzny Słownik języka polskiego Słownik ortograficzny Rodzaje słowników zastanówcie się, z jakich słowników pochodzą poniższe hasła Słownik synonimów Słownik języka polskiego Słownik ortograficzny Słownik frazeologiczny Słownik wyrazów obcych Sprawdź mapa [łac.

# data[].attributes.attachment_link.description
CYTOWAĆ - przytaczać w dosłownym brzmieniu słowa zaczerpnięte z jakiegoś tekstu lub z czyjejś wypowiedzi ustnej. Przywoływanie cudzych myśli może wzbogacić naszą wypowiedź, zwiększając siłę argumentacji. 2 Nie należy zaczynać e-maila od słów ,,witam", ponieważ jest to uznawane za niegrzeczne. Nie należy zaczynać e-maila od słów ,,witam", ponieważ jest to uznawane za niegrzeczne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PODRZĘDNIE
Zdania złożone Spis treści
Proces

Okolicznikowe

Dopełnieniowe

Ćwiczenia

Podziękowanie
Podmiotowe
Orzecznikowe
Przydawkowe
Powótrzenie wiadomości

Zdanie złożone

Zbudowane jest ze zdania składowego nadrzędnego oraz zdania składowego podrzędnego. Zdanie podrzędne uzupełnia treść zdania nadrzędnego i odpowiada na wynikające z niego pytanie.

Jakie wykonać czynności, by prawidłowo rozpoznać typ zdania? 5. 4.
Sporządź wykres i opisz go.

Rozpoznaj typ złożenia.

Zadaj pytanie i udziel na nie odpowiedzi.

Rozpoznaj i podkreśl orzeczenia.
1.
Odpowiada na pytania podmiotu: kto?, co?

Ten jest najbogatszym człowiekiem na świecie - zdanie nadrzędne -> (kto? ) - Kto ma prawdziwych przyjaciół - zdanie podrzędne.

2:1 - zdanie podrzędnie złożone podmiotowe

Zdanie złożone podrzędnie Podmiotowe

Zdanie złożone podrzędnie orzecznikowe

Uzupełnia treść orzecznika ogólnie zapowiedzianego zaimkiem w zdaniu nadrzędnym. Odpowiada na pytania orzecznika: kim?, czym?, jaki jest?, kim się stał?, kim został?

Mój dziadek jest taki - zdanie nadrzędne -> (jaki jest?), że wszystkie zwierzęta lgną do niego. - zdanie podrzędne.

2:1 - zdanie podrzędnie złożone orzecznikowe

Zdanie podrzędnie złożone przydawkowe - odpowiada na pytania:

ile? czego? z czego?

Zdanie złożone podrzędnie dopełnieniowe - odpowiada na pytania przypadków zależnych.

Zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe

Pełni funkcję okolicznika, który nie został wyrażony w zdaniu nadrzędnym, lub uzupełnia treść okolicznika zapowiedzianego zaimkiem w zdaniu nadrzędnym. Odpowiada na pytania okolicznika.

zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe czasu - pytanie: kiedy?;

zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe miejsca - pytanie: gdzie?;

zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe sposobu - pytania: jak?, w jaki sposób?;

zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe celu - pytania: po co?, w jakim celu?;

zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe przyczyny - pytania: po co?, dlaczego?, z jakiej przyczyny?; zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe warunku - pytanie: pod jakim warunkiem?;

zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe przyzwolenia - pytanie: mimo co?, mimo czego?

Zapraszam do obejrzenia filmiku: Wiedza z wami podstawówka

Powtórzenie wiadomości :)

# data[].attributes.attachment_link.description
PODRZĘDNIE Zdania złożone Spis treści Proces Okolicznikowe Dopełnieniowe Ćwiczenia Podziękowanie Podmiotowe Orzecznikowe Przydawkowe Powótrzenie wiadomości Zdanie złożone Zbudowane jest ze zdania składowego nadrzędnego oraz zdania składowego podrzędnego. Zdanie podrzędne uzupełnia treść zdania nadrzędnego i odpowiada na wynikające z niego pytanie. Jakie wykonać czynności, by prawidłowo rozpoznać typ zdania? 5. 4.

# data[].attributes.headline
Zdania złożone podrzędnie z imiesłowowym równoważnikiem zdania

# data[].attributes.subject
Zdania złożone podrzędnie z imiesłowowym równoważnikiem zdania

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na dzisiejszej lekcji nauczysz się:

1/ rozpoznawać zdania złożone współrzędnie

2/rozpoznawać typy spójników współrzędności

zd.zł.współrzędnie

zd. zł. podrzędnie

1/zdania składowe zależą jedno od drugiego

2/jedno ze zdań składowych jest nadrzędne (N), a drugie podrzędne (P)

3/ najczęściej zdania składowe połączone są spójnikami:

ponieważ, że, bo, aby, gdyby, gdyż, kiedy, jeśli, choćby, chociaż, mimo że, dlatego że, jeżeli, jeśli

Podział zdań złożonych - TO JUŻ WIESZ!

1/zdania składowe nie zależą jedno od drugiego, są tak samo ważne

2/ najczęściej zdania składowe połączone są spójnikami:

a, ale, lecz, i, oraz, bądź, ani, ni, zaś, natomiast, więc, albo, lub, czy

3 / bywa, że zdania składowe są połączone bezspójnikowo
Takie zdanie złożone, w którym treści zdań składowych łączą się ze sobą w czasie i przestrzeni, to zdanie złożone współrzędnie ŁĄCZNE Najczęściej zd. składowe łączą się za pomocą spójników: i, oraz, ni, ani.
Przyjrzyj się
Teraz przejdziemy do typów zdań złożonych współrzędnie
1/Szedł do domu i oglądał wystawy sklepowe.

2/Jadł obiad i rozmawiał z mamą.

Zastanów się,

co łączy zdania składowe w każdym z przykładów

Zdania złożone współrzędnie ŁĄCZNE

1/obie czynności : "szedł" i "oglądał" są wykonywane przez jednego wykonawcę,

2/ponadto są wykonywane w tym samym czasie (szedł i jednocześnie oglądał) i w tym samym miejscu.

Tak samo jest w 2. przykładzie - upewnij się!

Treści zdań składowych łączą się ze sobą w czasie i przestrzeni.

Uwaga! Zdarza się, że również spójnik a" łączy zdania składowe w zdaniu złożonym współrzędnie łącznym

Dzieje się to wtedy, gdy treści dwóch zdań składowych łączą się ze sobą, a nie przeciwstawiają, np.

Pójdę do ogrodu, a potem obejrzę film.
Takie zdanie złożone, w którym treści zdań składowych wykluczają się wzajemnie to zdanie złożone współrzędnie ROZŁĄCZNE Najczęściej zd. składowe łączą się za pomocą spójników: LUB, ALBO, CZY, BĄDŹ
Przyjrzyj się

1/Pojadę nad morze albo wybiorę się w góry.

2/Poczytam książkę lub pójdę na spacer.

Zastanów się: o czym mówią treści zdań składowych

Zdania złożone współrzędnie ROZŁĄCZNE

mówi o pewnym wyborze:

jeśli pojadę nad morze, to nie wybiorę się w góry

i odwrotnie:

jeśli wybiorę się w góry, to nie pojadę nad morze

Tak samo w przykładzie 2. - sprawdź to!

Czy widzisz różnicę w wykresach zdania złożonego współrzędnie łącznie i zdania złożonego współrzędnie rozłącznie?
Takie zdanie złożone, w którym treści zdań składowych się przeciwstawiają to zdanie złożone współrzędnie PRZECIWSTAWNE Najczęściej zd. składowe łączą się za pomocą spójników: A, ALE, LECZ, ZAŚ, JEDNAK
Przyjrzyj się

1/Wyszedłem wcześnie z domu, ale spóźniłem się do szkoły.

2/Ty się śmiejesz, a jej jest przykro.

Zastanów się, w jakich relacjach są treści zdań składowych

Zdania złożone współrzędnie PRZECIWSTAWNE
3
1. zdanie: Wyszedłem wcześnie z domu, ale spóźniłem się do szkoły.

przeciwstawia czynności i ich skutki

2.zdanie: Ty śmiejesz się, a jej jest przykro.

mówi o przeciwstawnych uczuciach: śmiech-przykrość

Czy widzisz różnicę w wykresach zdania złożonego współrzędnie przeciwstawnie z pozostałymi wykresami?

Tu strzałki są skierowane na siebie - przeciwstawiają się sobie.

Dzieje się to wtedy, gdy treści dwóch zdań składowych łączą się ze sobą, a nie przeciwstawiają, np.

Pójdę do ogrodu, a potem obejrzę film.

W powyższym przykładzie nie ma przeciwstawienia.
Takie zdanie złożone, w którym treści zdań składowych wynikają jedno z drugiego to zdanie złożone współrzędnie WYNIKOWE Najczęściej zd. składowe łączą się za pomocą spójników: WIĘC, TOTEŻ, ZATEM
Przyjrzyj się

1/Lubię kino, więc wkrótce wybiorę się na nowy film.

2/ Odrobiłem lekcje, zatem mogę odpocząć.

Zastanów się, w jakich relacjach są treści zdań składowych

Zdania złożone współrzędnie WYNIKOWE
4
drugie zdanie wynika z treści pierwszego zdania.

Tak samo jest w pierwszym przykładzie.

treść drugiego zdania składowego wynika z treści pierwszego zdania składowego.

Czy widzisz różnicę w wykresach zdania złożonego współrzędnie wynikowo z pozostałymi wykresami?
Przed Tobą dwa quizy: 1/ w pierwszym rozpoznasz typy zdań złożonych współrzędnie 2/ w drugim - dopasujesz spójniki do typów zdań złożonych współrzędnie

Twoim zadaniem jest wykonanie szczegółowej notatki w zeszycie na temat typów zdań złożonych współrzędnie. POWODZENIA!
POWODZENIA!

# data[].attributes.attachment_link.description
Na dzisiejszej lekcji nauczysz się: 1/ rozpoznawać zdania złożone współrzędnie 2/rozpoznawać typy spójników współrzędności zd.zł.współrzędnie zd. zł. podrzędnie 1/zdania składowe zależą jedno od drugiego 2/jedno ze zdań składowych jest nadrzędne (N), a drugie podrzędne (P) 3/ najczęściej zdania składowe połączone są spójnikami: ponieważ, że, bo, aby, gdyby, gdyż, kiedy, jeśli, choćby, chociaż, mimo że, dlatego że, jeżeli, jeśli Podział zdań złożonych - TO JUŻ WIESZ!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
POROZMAWIAJMY O... JĘZYKU

to nieosobowe formy czasowników - takie, które nie odmieniają się przez osoby. Dzielimy je na: imiesłowy przymiotnikowe oraz imiesłowy przysłówkowe.

IMIESŁOWY PRZYMIOTNIKOWE

(przypominają przymiotniki, odpowiadają na pytania: jaki?, jaka?, jakie?, odmieniają się przez przypadki, liczby
i rodzaje)

CZYNNE

tworzone od czasowników niedokonanych

tworzone zarówno od czasowników niedokonanych, jak i dokonanych;

tworzone od czasowników przechodnich (takich, które tworzą stronę bierną)

grać (czasownik niedokonany) -> grająca (imiesłów przymiotnikowy czynny), grane (imiesłów przymiotnikowy bierny)

zagrać (czasownik dokonany) -> zagrany (imiesłów przymiotnikowy bierny);

zdać (czasownik przechodni) -> zdany (imiesłów przymiotnikowy bierny)

- nazywają cechy, które są związane z aktywnym wykonywaniem danej czynności lub ze znajdowaniem się w określonym stanie;

- są zakończone na -ący, -ąca, -ące

przykład: śpiewająca dziewczyna (dziewczyna, która właśnie śpiewa)

IMIESŁOWY PRZYMIOTNIKOWE CZYNNE

IMIESŁOWY PRZYMIOTNIKOWE BIERNE

- nazywają cechy, które są związane z biernym uleganiem czynnościom lub stanom;

przykład: czytany list (taki, który podlega czynności czytania)

IMIESŁOWY PRZYSŁÓWKOWE

(nieosobowe i nieodmienne formy czasownika; przypominają przysłówki i odpowiadają na pytania: jak?, kiedy?)

WSPÓŁCZESNE

tworzone od czasowników niedokonanych

tworzone od czasowników dokonanych

grać (czasownik niedokonany) -> grając (imiesłów przysłówkowy współczesny)

zagrać (czasownik dokonany) -> zagrawszy (imiesłów przysłówkowy uprzedni)

- nazywają czynności lub stany, które są równoczesne z innymi czynnościami lub stanami (dzieją się w tym samym czasie)

przykład: Czytając książkę, wypiła herbatę.
(w tym samym czasie czytała książkę i wypiła herbatę)

IMIESŁOWY PRZYSŁÓWKOWE WSPÓŁCZESNE

IMIESŁOWY PRZYSŁÓWKOWE UPRZEDNIE

- nazywają czynności lub stany wcześniejsze od innych czynności lub stanów (czynność była "wcześniej", w czasie przeszłym)

- są zakończone na

przykład: Przeczytawszy książkę, wypiła herbatę. (najpierw przeczytała książkę, potem wypiła herbatę)

ZADANIE

Utwórz (tam, gdzie jest to możliwe) formy nieosobowe podanych czasowników.

Dziękuję za udział w lekcji.

# data[].attributes.attachment_link.description
POROZMAWIAJMY O... JĘZYKU to nieosobowe formy czasowników - takie, które nie odmieniają się przez osoby. Dzielimy je na: imiesłowy przymiotnikowe oraz imiesłowy przysłówkowe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przepisz temat do zeszytu

co będzie dziś na lekcji?

złożenia

To takie wyrazy, w których tematy słowotwórcze są połączone wrostkiem (-o-, -i-, -y-); oprócz wrostka może też w nich występować przedrostek lub przyrostek, np.

grzyb o branie ( wrostek -o-, przyrostek -anie)

To takie wyrazy, które powstały z połączenia (zrośnięcia się) przynajmniej dwóch słów; najczęściej pierwszy człon jest dopasowany formą do drugiego członu zrostu, np.

Grafika autorstwa pani Irminy Żarskiej

Wykonaj w zeszycie następujące ćwiczenia z podręcznika.

Wykonaj ćwiczenie w zeszycie!

Kliknij w cyferki od 1 do 4, a przeniesiesz się do zadań interaktywnych.
2 3 4
dziękuję za wspólną lekcję! :)

Na jutrzejszej lekcji kontynuujemy temat.

# data[].attributes.attachment_link.description
Przepisz temat do zeszytu co będzie dziś na lekcji? złożenia To takie wyrazy, w których tematy słowotwórcze są połączone wrostkiem (-o-, -i-, -y-); oprócz wrostka może też w nich występować przedrostek lub przyrostek, np. grzyb o branie ( wrostek -o-, przyrostek -anie) To takie wyrazy, które powstały z połączenia (zrośnięcia się) przynajmniej dwóch słów; najczęściej pierwszy człon jest dopasowany formą do drugiego członu zrostu, np.

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat 6. Rodzina wyrazów nacobezu Wszystkie wyrazy, które powstały należą do jednej rodziny. Zwróć uwagę! Przypomnij sobie! rodzina wyrazów rdzeń - to każdy wyraz należący do danej rodziny wyrazów wyraz pokrewny każdy wyraz należący do danej rodziny wyrazów Rodzinę wyrazów można przedstawić na wykresie pokazującym, które z wyrazów pokrewnych są podstawowe, a które - pochodne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WYRAZ PODSTAWOWY -wyraz, od którego powstał inny wyraz

WYRAZ POCHODNY -wyraz, który powstał od innego wyrazu

KOTEK 'MAŁY KOT'

dział gramatyki opisujący budowę wyrazów tworzonych od innych wyrazów oraz sposoby ich tworzenia.

Słowotwórstwo -

FORMANT - PRZYROSTEK

TEMAT SŁOWOTWÓRCZY = PODSTAWA SŁOWOTWÓRCZA

KOTEK - KOT + - EK

Wyraz pochodny składa się z tematu słowotórczego - część wspólna z wyrazem podstawowym oraz formantu - dodanej cząstki nadającej wyrazowi pochodnemu dodatkowe znaczenie.

Budowa wyrazu pochodnego

Wyraz, w którym oddzielimy formant, np.DOM'- ISKO, PRZE- CZYTAĆ, JARZYNI - AK, SZYB - KA'WIELKI DOM' 'SKOŃCZYĆ CZYTAĆ' 'SKLEP Z JARZYNAMI' 'MAŁA SZYBA'

Wyraz podzielny słowotwórczo

Wyraz, w którym nie oddzielimy formantu, np. DOM, CZYTAĆ, JARZYNA, SZYBA

Wyraz niepodzielny słowotwórczo

NOS -O-ROŻECLICZ -Y- KRUPASAM - 0- CHÓD

BIEG - BIEGAĆDŹWIG - DŹWIGAĆSKOK - SKOCZYĆ

TRAW - NIKAKTORZ - YNAMĄDR - OŚĆ

PRZE - CZYTAĆNAJ - LEPSZYARCY - WAŻNY

- WROSTEK (INTERFIKS)

- FORMANT ZEROWY -

- PRZYROSTEK (SUFIKS)

- PRZEDROSTEK (PREFIKS)

rODZAJE FORMANTÓW

3. CZĘŚĆ WPÓLNA TO PODSTAWA SŁOWOTWÓRCZA (PS), CZĘŚĆ RÓŻNA TO FORMANT (F)

2. PORÓWNUJEMY WYRAZ POCHODNY I PODSTAWOWY, ODDZIELAMY TO, CO WSPÓLNE, OD TEGO, CO RÓŻNE.

1. KOTEK 'MAŁY KOT' - PODAJEMY DEFINICJĘ SŁOWA, PAMIĘTAJĄC, ŻE MUSI SIĘ W NIEJ ZNALEŹĆ WYRAZ PODSTAWOWY.

MAMY PRZEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ WYRAZU KOTEK

JAK PRzEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ?

WAŻNE ! oboczność - wymiana głosek, spółgłoski wymieniają się na spółgłoski, samogłoski na samogłoski, czasami samogłoska znika (e: )

4. R:RZ - OBOCZNOŚĆ

3. PS F - PRZYROSTEK AKTORZ - YNA

2. AKTOR

1. AKTORZYNA 'MARNY AKTOR'

MAMY PRZEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ WYRAZU AKTORZYNA

JAK PRzEPROWADZIĆ ANALIZĘ SŁOWOTWÓRCZĄ?

Kategorie słowotwórcze - grupy wyrazów o podobnym znaczeniu słowotwórczym wynikającym z ich budowy

Wyraz MUREK nie jest wyrazem podstawowym, bo od niego nie pochodzi żaden wyraz.

Wyraz MUROWAĆ jest pochodnym od wyrazu MUR i podstawowym dla PODMUROWAĆ i ZAMUROWAĆ.

Wyraz MUR jest wyrazem podstawowym dla MUROWAĆ, MURARZ, MUREK i pokrewnym dla wszystkich na wykresie.

Wykres pokazuje zależności zachodzące między wyrazmi pokrewnymi.

rodzina wyrazów - grupa wyrazów, w których występuje wspólna cząstka = rdzeń. wszystkie wyrazy należące do rodziny są wyrazami pokrewnymi.

wierzyć, wiara, wierny, uwierzyć, wierzyciel, zwierzyć, zwierzeniewierz: wiar: wier: wierz: wierz: wierz: wierze : a, rz : r - oboczności, czyli wymiana głosekwierz : wiar : wier - rdzenie oboczne

w rdzeniu może dochodzić do oboczności - wymiany głosek.rdzenie oboczne to różne warianty tego samego rdzenia.

las, leśny, leśnik, lasek, zalesić, zalesianie

słowo, słownik, dosłowny, słowny, dosłownie, słówko, wysłowić się, słowniczek

naród, rodzina, rodzić, urodziny, rodzic, narodzenie, wyrodny, ród

sól, solny, solić, solniczka, solenie, zasolenie, przesolić, słony

ustal rdzenie oboczne podanych rodzin wyrazów. zapisz je w zeszycie.

Jeśli człony złożenia są równorzędne, należy zapisywać je z łącznikiem, np. biało-czerwony (i biały, i czerwony).

ZROSTY - podstawy słowotwórcze połączone bez żadnych dodatkowych elementów: dobranoc; półkula; Wielkanoc

ZŁOŻENIA - dwie podstawy słowotwórcze połączone są wrostkiem: - i-, -y-, -o-: woziwoda; włóczykij; niebieskooki.

ZESTAWIENIA - dwa wyrazy pisane oddzielnie tworzące nierozerwalną całość znaczeniową:boża krówka = biedronka; "Gazeta Krakowska"; Boże Narodzenie

wyrazy złożone - wyrazy, które mają dwie podstawy słowotwórcze lub więcej.

Skrótowiec składa się najczęściej z pierwszych liter (lub sylab) wyrazów tworzących nazwę i jest zapisywany wielkimi literami (małymi literami zapisujemy w nich przyimki i spójniki). Po skrtówcu nie stawimy kropki, np. MSWiA Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

skrótowiec - to wyraz powstały w wyniku skrócenia kilkuwyrazowej nazwy instytucji, państwa, urzędu itp. (np. NBP - Narodowy Bank Polski).

utworzone z pierwszych liter wyrazów ze skracanej nazwy; wymawiamy je, używając nazw liter (np. RP - Rzeczpospolita Polska; wymawiamy: er-pe)

utworzone lub wymawiane w sposób charakterystyczny dla przynajmniej dwóch pozostałych typów skrótowców (np. CBOS - Centrum Badania Opinii Społecznej, wymawiamy: ce-bos)

utworzone najczęściej z pierwszych sylab wyrazów ze skaracanej nazwy; wymawiamy je jak każdy inny wyraz (np. Polfa - Polska Farmacja)

utworzone z pierwszych liter wyrazów ze skracanej nazwy; wymawiamy je jak każdy inny wyraz; środkową głoską tego rodzaju skrótowców jest przeważnie samogłoska (np. GUS - Główny Urząd Statystyczny; wymawiamy gus)

mieszane

grupowce / sylabowce

głoskowce

literowce

podział skrótowców

2. ustalić wymowę skrótowca i nadać mu: a) r. męski lp., gdy w wymowie kończy się na spółgłoskę (np. GOPR dostał dotację); b) r. nijaki lp., gdy w wymowie jest zakończony na akcentowaną samogłoskę inną niż "a" (np. PZU ogłosiło zmiany w regulaminie);c) r. żeński lp., gdy w wymowie kończy się na samogłoskę "a" (np. SGH przyjęła nowych studentów).

Liczbę i rodzaj gramatyczny skrótowców można ustalić na dwa sposoby: 1. wskazać wyraz główny nazwy i nadać skrótowcowi rodzaj oraz liczbę tego wyrazu (np. ONZ ujawniła nowe archiwum dokumentów, Organizacja- r. ż.);

skrótowce w zdaniu

2. Możemy odmieniać skrótowce, które w wymowie kończą się na spółgłoskę; możemy także tych skrotowców nie odmieniać (np. W PRL-u [lub PRL] nie było wolności słowa).

1. Nie odmieniamy skrótowców, które w wymowie kończą się na samogłoskę, np. Kolega studiuje na ASP. (a-es-pe)

skrótowce - odmiana

Nie stawiamy kropki po skrótach: jednostek monetarnych (np. zł - złoty, gr - grosz), jednostek miar i wag (np. g - gram, kg - kilogram, ha - hektar, m - metr, l - litr), a także zakończonych na ostatnią literę skracanego wyrazu (np. dr - doktor, nr - numer, mgr - magister). Ważne! Rozmawiałem o dr. Nowaku / Rozmawiałem o drze Nowaku.

W wyrażeniach wielowyrazowych kropkę stawiamy po całym skrócie, jeśli wszystkie skracane wyrazy rozpoczynają się od spółgłoski (np. cdn. - ciąg dalszy nastąpi). Jeśli jeden z wyrazów zaczyna się od samogłoski, kropkę należy postawić po skrócie każdego wyrazu (np. n.e. - nasza era). Tak samo czynimy w skrótach: n.p.m. (nad poziomem morza), m.st. (miasto stołeczne).

to skrócony zapis wyrazu składający się z jednej litery lub kilku liter. Czytamy go zawsze jako pełny wyraz. Zazwyczaj kończy się spółgłoską i najczęściej stawia się po nim kropkę (np. dyr. - dyrektor, godz. - godzina).

skrót-

# data[].attributes.attachment_link.description
WYRAZ PODSTAWOWY -wyraz, od którego powstał inny wyraz WYRAZ POCHODNY -wyraz, który powstał od innego wyrazu KOTEK 'MAŁY KOT' dział gramatyki opisujący budowę wyrazów tworzonych od innych wyrazów oraz sposoby ich tworzenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat: Co już wiemy
o częściach zdania?

CZĘŚCI ZDANIA

Pamiętajcie, że w zdaniu pojedynczym możemy wskazać główne części zdania (orzeczenie i podmiot), a także części drugorzędne - określenia (przydawkę, dopełnienie i okolicznik).

Orzeczenie to jedna z dwóch głównych części zdania. Nazywa czynności lub stany. Odpowiada na pytania: co robi?, co się z nim dzieje?

Funkcję orzeczenia w zdaniu pełni najczęściej czasownik w formie osobowej. Takie orzeczenie nazywamy orzeczeniem czasownikowym.

Orzeczenie odpowiada również na pytania: jaki jest?, kim (czym) jest?. Taką konstrukcję nazywamy orzeczeniem imiennym. Orzeczenie imienne składa się z dwóch części:

ORZECZENIE CZASOWNIKOWE

ORZECZENIE IMIENNE

- to najczęściej czasownik
w formie osobowej np. śpiewa, tańczymy;

- czasem wyrazy typu: trzeba, można, warto razem z bezokolicznikami np. warto zaznaczyć, trzeba pomyśleć.

- składa się z dwóch części:
łącznika + orzecznika;

- łącznikiem jest: BYĆ, STAĆ SIĘ, ZOSTAĆ;

- orzecznikiem może być wyraz informujący o tym, kim lub czym jest podmiot, jakie ma cechy albo w jakim stanie się znajduje; może być to:

rzeczownik: (zostanie) strażakiem; przymiotnik: (jest) miły; liczebnik porządkowym: (był) pierwszy ;

przysłówrk: (nie będzie) łatwo ; wyrażenie przyimkowe:

Podmiot to jedna z dwóch głównych części zdania. Informuje o wykonawcy czynności.

Odpowiada na pytania: kto?, co?

Funkcję podmiotu w zdaniu pełni najczęściej rzeczownik w mianowniku lub zaimek.

Mały kotek szybko wskoczył na płot.

Szczęście mu sprzyjało.

PODMIOT GRAMATYCZNY

PODMIOT DOMYŚLNY

PODMIOT LOGICZNY

PODMIOT SZEREGOWY

- to najczęściej rzeczowniki w mianowniku (np. Ten dom jest piękny.);

- bywa też zaimkiem, przymiotnikiem, liczebnikiem, a nawet bezokolicznikiem (np.: Oni zawsze dobrze się bawią.;Ciężko chorzy leżą w szpitalu.;

Cieszyć się z życia może każdy.

- w zdaniach, w których jest mowa o braku lub nadmiarze czegoś funkcję podmiotu pełni rzeczownik w dopełniaczu - kogo? czego? np. Miłości nie kupisz za żadne pieniądze. (czego? D.) Od rana w rzece przybywa wody. (czego? D)

- niekiedy wykonawcy domyślamy się z formy orzeczenia lub z treści poprzedniego zdania: Jeżeli się nauczycie (kto? - WY), otrzymacie dobrą ocenę. (kto? - WY)

- niekiedy w funkcji podmiotu występuje kilka rzeczowników, np. Tomek, Romek
i Zenek wybrali się do kina.

- to rzeczownik z wyrażeniem przyimkowym np. Paweł z tatą pojechali na mecz.

Na dworze grzmi.

Przydawka to część zdania, która informuje
o właściwościach, cechach kogoś lub czegoś, np. starsza pani, piękny obraz. Określa rzeczowniki.

Dopełnienie to część zdania, która jest określeniem czasownika i należy do grupy orzeczenia, np. przyjmować (kogo?) gości.

Odpowiada na pytania przypadków, oprócz mianownika i wołacza:

Okolicznik to część zdania, która informuje
o okolicznościach związanych z wykonywaniem czynności, m.in. o czasie, miejscu, sposobie,

np. jutro wyjeżdża, wyjeżdża na wakacje, będzie się tam świetnie bawić.

Okolicznik najczęściej jest wyrażony przysłówkiem, zaimkiem przysłownym lub wyrażeniem przyimkowym, np. dobrze wybrała, tak myślał, zamieszkają

RODZAJE OKOLICZNIKA

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Co już wiemyo częściach zdania? CZĘŚCI ZDANIA Pamiętajcie, że w zdaniu pojedynczym możemy wskazać główne części zdania (orzeczenie i podmiot), a także części drugorzędne - określenia (przydawkę, dopełnienie i okolicznik). Orzeczenie to jedna z dwóch głównych części zdania. Nazywa czynności lub stany. Odpowiada na pytania: co robi?, co się z nim dzieje?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PISOWNIA

z przymiotnikami wstopniu równym

z przysłówkami pochodzącymi od przymiotników w stopniu równym

z rzeczownikami

"NIE"

Z RÓŻNYMI CZĘŚCIAMI MOWY

z przysłówkami niepochodzącymi od przymiotników

z przysłówkami pochodzącymi od przymiotników w stopniu wyższym i najwyższym

z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym

z liczebnikami

z czasownikami

ŁĄCZNIE

ROZDZIELNIE

Przygotowała: Anna Stasiak

np.: (jak?) nie lepiej, (jak?) nie najlepiej

np.: (co?) nieprawda

np.: (jaki?) niemiły

np.: (jak?) niepewnie

np.: nie kupię

np.: (kiedy?) nie dziś

np.: (jaki?) nie mniejszy,(jaki?) nie najgorszy

np.: (ile?) nie trzy,WYJĄTEK: niejeden (w znaczeniu wielu)

# data[].attributes.attachment_link.title
Pisownia "nie" z różnymi częściami mowy kl. 5 by Anna Stasiak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
PISOWNIA z przymiotnikami wstopniu równym z przysłówkami pochodzącymi od przymiotników w stopniu równym z rzeczownikami "NIE" Z RÓŻNYMI CZĘŚCIAMI MOWY z przysłówkami niepochodzącymi od przymiotników z przysłówkami pochodzącymi od przymiotników w stopniu wyższym i najwyższym z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym z liczebnikami z czasownikami ŁĄCZNIE ROZDZIELNIE Przygotowała: Anna Stasiak np.: (jak?)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gatunki dziennikarskie

Dodatek nadzwyczajny!

Izabela Wyciszkiewicz

Środki masowego przekazu

Media (mass media, środki masowego przekazu) zespół instytucji, urządzeń i środków, za pomocą których upowszechnia się treści o charakterze m.in. informacyjnym, publicystycznym, artystycznym, edukacyjnym i rozrywkowym. Środki masowego przekazu związane są w kulturą masową.

Periodyk - czasopismo ukazujące się regularnie.

Tabloidy

(prasa bulwarowa, brukowce) skierowane są do szerokiego grona odbiorców, zwykle słabiej wykształconych. Zawierają krótkie artykuły. Tekst niejednokrotnie stanowi jedynie podpis pod wyeksponowanymi zdjęciami, które zajmują większą część łamów. Podejmują tematy sensacyjne, kontrowersyjne, oddziałują na emocje, prowokują. Zawierają łatwe rozrywki (np. proste krzyżówki). Czytelnicy prasy bulwarowej są mało wymagający, poszukują taniej sensacji, skandalu, a nie rzetelnych informacji. Pisma tego typu są zazwyczaj tanie, a nawet rozdawane za darmo np. na przystankach autobusowych.

Newsletter

Biuletyn lub czasopismo rozsyłane do prenumeratorów za pomocą poczty elektronicznej.Dawniej (przed powstaniem Internetu) była to forma szybkiego czasopisma naukowego powielanego na kserokopiarce i rozsyłanego do zainteresowanych prenumeratorów. Forma taka była szybsza niż tradycyjne przygotowanie poligraficzne, służyła do szybkiej dyskusji naukowej. Obecnie papierowa forma kserowanych newsletterów znajduje się w zaniku i wypierana jest przez coraz powszechniejsze wersje elektroniczne.Bardzo popularne są newslettery poświęcone informacjom, gdzie - w formie części lub całości tekstu - internauci mogą zapoznać się z najnowszymi wydarzeniami. Prenumerata newsletterów może być płatna. Ta forma spotykana jest najczęściej w przypadku wydawców specjalistycznych. Najczęściej jednak subskrypcja newsletterów jest bezpłatna.

Budowa czasopisma

winieta

winieta - pasek tytułowy czasopisma zawierający zazwyczaj tytuł, numer, datę, cenę;

szpalta

kolumna

winieta - pasek tytułowy czasopisma zawierający zazwyczaj tytuł, numer, datę, cenę;

kolumna"strona książki, gazety lub czasopisma z tekstem uformowanym w jeden lub kilka łamów; też: każdy z łamów na stronie"

szpalta "skład tekstu o dowolnej liczbie wierszy tworzących pionowy pas"

Jak powstaje gazeta?

Zadania

zadanie 4

zadanie 3

zadanie 5

zadanie 1

zadanie 2

zadanie 6

Dziękuję za uwagę :)

I. Wyciszkiewicz

# data[].attributes.attachment_link.title
Gatunki dziennikarskie by iwyciszkiewicz29 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Gatunki dziennikarskie Dodatek nadzwyczajny! Izabela Wyciszkiewicz Środki masowego przekazu Media (mass media, środki masowego przekazu) zespół instytucji, urządzeń i środków, za pomocą których upowszechnia się treści o charakterze m.in. informacyjnym, publicystycznym, artystycznym, edukacyjnym i rozrywkowym. Środki masowego przekazu związane są w kulturą masową. Periodyk - czasopismo ukazujące się regularnie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat: Reklama jako komunikat językowy.

Reklama

Reklama służy przekonaniu cię do kupienia produktu. W tym celu odwołuje się do różnych rzeczy, które dobrze ci się kojarzą albo które chcesz zdobyć. Np. reklamy słodyczy przedstawiają grupy radośnie bawiących się dzieci. Oglądając je, można pomyśleć: „Fajnie byłoby mieć taką grupę przyjaciół! Ale wesoło!". Reklama zdaje się obiecywać, że przedstawiona wizja stanie się rzeczywistością, jeśli tylko kupisz produkt.

Techniki reklamwe

Producenci reklam posługują się różnymi technikami reklamowymi. Zapisz wymienione z krótkim wyjaśnieniem ;)

Chwytliwe rzeczy - używanie popularnych bądź sugestywnych nazw produktów, np. Zawsze Coca-Cola.

Piosenki i slogany - używanie piosenki lub hasła czy sloganu wymyślonych po to, by ludzie łączyli je z reklamowanym wyrobem i pamiętali o nim.

Instynkt stada - technika sprawiająca, że czujesz, iż powinieneś używać tego produktu, ponieważ wszyscy go używają .

Poświadczenie - znane osoby, autorytety, aktorzy, czy „zwykli" ludzie są używani, aby zaświadczyć o dobrej jakości produktu

Plansze - używanie wniosków statystycznych lub wykresów interpretowanych w sposób, który faworyzuje dany produkt.

Skojarzenia - technika sprawiająca, że używanie reklamowego produktu kojarzy ci się z czymś pozytywnym, np. odpoczynkiem, przygodą

Skoro znasz już techniki wykorzystywane w reklamie, spróbuj przypomnieć sobie reklamę, która zapadła Ci szczególnie w pamięci. Zastanów się, dlaczego właśnie ona. Może miała ciekawe hasło reklamowe, może występował w niej ktoś, kogo szczególnie lubisz, a może przypadła ci do gustu muzyka. Zapisz w zeszycie jaka to reklama. Jestem ciekawa, co zapadło wam w pamięci ;)

Twoim zadaniem na dzisiejszej lekcji będzie przede wszystkim obejrzenie reklam, które chciałabym wam pokazać.

Szczególnie ważne na nich będą hasła reklamowe, słowa. To w końcu nimi zajmujemy się na języku polskim. Zwróćcie uwagę jak współgrają z grafiką.

Waszym zadaniem na dzisiaj będzie:

a) obejrzenie reklam i wybranie, która spodobała ci się najbardziej.

b) poszukanie w internecie innej reklamy, która szczególnie ci się spodoba, ale ze względu na tekst --> rymowanka, tekst piosenki, ciekawe hasło reklamowe, zastosowanie gry słów itd.

I gotowe ;)

Zapraszam was teraz do zapoznania się z reklamami :)

+info

Zauważyłeś kobietę z lampartem?

Passat CC. Na nic innego nie spojrzysz.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

Na koniec Quiz dla Was. Ciekawe czy uda Wam się odgadnąć jakich firm to slogany reklamowe? Nie musisz zapisywać. Sprawdź, ile jesteś w stanie wskazać. W zeszycie pochwal się tylko liczbą odgadniętych firm :)

Życie ze smakiem!

Radość z Natury

Chce się Ż

Codziennie niskie ceny

Masz to w naturze

Poczuj dziecięcą radość!

Kochaj życie

Wyższa kultura bankowości

Ponieważ jesteś tego warta

Lody od pokoleń

Wszędzie gdzie nas potrzebujesz

Z miłości do piękna

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Reklama jako komunikat językowy. Reklama Reklama służy przekonaniu cię do kupienia produktu. W tym celu odwołuje się do różnych rzeczy, które dobrze ci się kojarzą albo które chcesz zdobyć. Np. reklamy słodyczy przedstawiają grupy radośnie bawiących się dzieci. Oglądając je, można pomyśleć: „Fajnie byłoby mieć taką grupę przyjaciół! Ale wesoło!".

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Temat: Gatunki publicystyczne.

Różnorodność tekstów:

- literatura piękna;

- literatura naukowa;

- teksty popularnonaukowe;

- teksty publicystyczne;

Do literatury pięknej możemy zaliczyć wszystkie książki, w przypadku których, jak sama nazwa wskazuje, główny nacisk kładziony jest na sposób opowiadania historii, który ma być przede wszystkim wystarczająco kunsztowny i finezyjny.

Jej głównym zadaniem jest wzbudzanie w czytelniku konkretnych uczuć oraz dostarczanie wzruszeń.

Określając podstawowe wyznaczniki literatury pięknej należy przede wszystkim podkreślić sposób przedstawiania bohaterów i zdarzeń. Autor bardzo często bazuje na wysublimowanych opisach, porównaniach czy metaforach.

To gatunek literatury, do którego przynależą książki zawierające wyspecjalizowane treści, dotyczące wybranej dziedziny nauki. Część publikacji naukowych dostępna jest bardzo wąskiej grupie odbiorców, właśnie ze względu na swój specjalistyczny charakter.

Służy upowszechnianiu wiedzy naukowej w postaci przystępnej i zrozumiałej dla niespecjalistów, ludzi niezwiązanych zawodowo z daną dyscypliną.

Celem literatury popularnonaukowej jest także pogłębianie zainteresowań czytelników.

Publikacje popularnonaukowe dostępne są w bardzo różnych formach. Najczęściej spotykamy się z artykułami w czasopismach, atlasami, albumami, broszurami, encyklopediami czy poradnikami.

Lorem ipsum dolor sit amet

1)Teksty publicystyczne przedstawiają wyraziste oceny i poglądy, zazwyczaj o charakterze polemicznym, a czasem nawet prowokacyjnym.

2)Mogą dotyczyć zakresu tematycznego z różnych dziedzin: kulturalne, polityczne, gospodarcze (ekonomiczne) czy społeczne.

3) Gdzie je znajdziemy?

Internet, telewizja, radio, prasa

-wypowiedź pisemna, w której należy przedstawić logiczny wywód na temat aktualnych zagadnień;

-jest zbudowany jak rozprawka;

-zapoznaje czytelnika z problemem, prezentuje tezę i uzasadnia ją argumentami;

-tematyka artykułu dotyczy aktualnych wydarzeń politycznych, kulturalnych, gospodarczych, społecznych.

-autor ilustruje swoje wywody cytatami, przytoczeniami dokumentów lub wypowiedziami innych osób na dany temat.

- artykuł ma rzucać światło na aktualną sprawę, dlatego jego treść powinna się odnosić do chwili bieżącej.

-podstawowa metoda zdobywania informacji od różnych osób polegająca na zadawaniu pytań i uzyskiwaniu na nie odpowiedzi.

- zarejestrowane odpowiedzi mogą być wykorzystane przez dziennikarza do opracowania własnego tekstu publicystycznego lub informacyjnego; niektóre fragmenty tego zapisu mogą być wykorzystane (...) jako cytaty w reportażu (...).

- wywiad musi być autoryzowany!

- może być: prasowy, telewizyjny, radiowy, internetowy

-dokumentalne sprawozdanie z aktualnych i rzeczywistych wydarzeń, z uwagi na formę komunikacji wyróżnia się: reportaż radiowy (dźwiękowy lub czytany), telewizyjny, filmowy, literacki, teatralny (montaż faktograficzny),

-reportaż jest gatunkiem wypowiedzi dziennikarskiej łączącym cechy literatury pięknej, faktu i publicystyki;

-stanowi raport ze zdarzeń i faktów, których autor był uczestnikiem lub znanych mu z innych źródeł, np. z relacji świadków;

-tematem reportażu jest aktualne zdarzenie, z e względu na podejmowane kwestie wyróżnia się na przykład reportaże społeczno-obyczajowe, sportowe, wojenne, podróżnicze, popularnonaukowe, kulturalne, polityczne czy sądowe.

-zadaniem autora jest zaintrygować odbiorcę oraz przybliżyć mu omawiane kwestie, zaprezentować to, co aktualnie się dzieje i jest ważne.

# data[].attributes.attachment_link.description
Temat: Gatunki publicystyczne. Różnorodność tekstów: - literatura piękna; - literatura naukowa; - teksty popularnonaukowe; - teksty publicystyczne; Do literatury pięknej możemy zaliczyć wszystkie książki, w przypadku których, jak sama nazwa wskazuje, główny nacisk kładziony jest na sposób opowiadania historii, który ma być przede wszystkim wystarczająco kunsztowny i finezyjny.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
TEKST PUBLICYSTYCZNY

PRZYKŁADY TEKSTÓW PUBLICYSTYCZNCYCH

Artykuły, eseje, felietony, reportaże, komentarze, recenzje, blogi, vlogi

CECHY TEKSTÓW PUBLICYSTYCZNCYCH

Istotna jest tutaj sugestywność tekstu. Widoczne są dobitne określenia i sformułowania. Wszystko po to, żeby przekonać Cię do swoich racji, przemówić do Twoich uczuć i ukierunkować sposób Twojego myślenia. Tekst publicystyczny zawiera sformułowania oceniające, uogólniające, wyrażające wątpliwości i osobiste przekonania autora.

JĘZYK TEKSTÓW PUBLICYSTYCZNCYCH

Język jest prosty i zrozumiały, używa się przystępnego słownictwa, występują zwroty potoczne, przekaz jest komunikatywny.

TEMATYKA TEKSTÓW PUBLICYSTYCZNYCH

Tematy są bardzo aktualne, mogące zainteresować ludzi, np. polityka, gospodarka, sport, wydarzenia kulturalne, naukowe czy zagadnienia społeczne. Punktem wyjścia jest informacja, na podstawie której tworzy się tekst publicystyczny. Można powiedzieć, że zdarza się coś interesującego, a publicysta reaguje na to, pisząc swój tekst.

TEKST PUBLICYSTYCZNY

Jest gatunkiem wypowiedzi o charakterze subiektywnym i polemicznym. Czytając tekst tego rodzaju zapoznasz się ze szczegółowym omówieniem danej sprawy przez autora, który przedstawi tutaj swój stosunek do omawianej kwestii. Taki tekst może łączyć w sobie elementy charakterystyczne dla różnych stylów: potocznego, artystycznego, naukowego i popularnonaukowego.

ROLA AUTORA

Autor jest tutaj na pierwszym planie (zaraz obok omawianego tematu), widoczne jest jego zdanie na temat, który wybrał, jego opinia. Działania autora opierają się na zaprezentowaniu stanowiska oraz polemizowaniu i skonfrontowaniu go z odmiennymi opiniami

CEL TEKSTÓW PUBLICYSTYCZNYCH

Kreowanie opinii publicznej, przekonywanie, propagowanie pewnych poglądów, opinii.

OBECNOŚĆ STYLU PUBLICYSTYCZNEGO

Styl publicystyczny znajdziesz przede wszystkim w środkach masowego przekazu - w telewizji, prasie, tygodnikach i czasopismach, radiu, internecie. Tworzony jest przez dziennikarzy i publicystów.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus. Donec quam felis, ultricies nec, pellentesque eu, pretium quis, sem. Nulla consequat massa quis enim. Donec pede justo, fringilla vel, aliquet nec, vulputate eget, arcu.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Aenean commodo ligula eget dolor. Aenean massa. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus.

# data[].attributes.attachment_link.title
Teksty publicystyczne by ewelinadamczyk on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
TEKST PUBLICYSTYCZNY PRZYKŁADY TEKSTÓW PUBLICYSTYCZNCYCH Artykuły, eseje, felietony, reportaże, komentarze, recenzje, blogi, vlogi CECHY TEKSTÓW PUBLICYSTYCZNCYCH Istotna jest tutaj sugestywność tekstu. Widoczne są dobitne określenia i sformułowania. Wszystko po to, żeby przekonać Cię do swoich racji, przemówić do Twoich uczuć i ukierunkować sposób Twojego myślenia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
KONTEKSTY INTERPRETACYJNE

Ala Krawczyk

1. wiedzieć, co to jest kontekst interpretacyjny,2. umieć wymienić i zdefiniować rodzaje kontekstów,3. umieć rozponać konteksty w lekturach,4. samodzielnie wskażywać lektury do podanych kontekstów.

pO LEKCJI POWINIENEŚ:

KLIKAJ PULSUJACE ELEMENTY

KONTEKSTY INTERPRETACYJNE

Utwór literacki nie powstaje w próźni. Jest zwykle wynikiem różnych okoliczności: czasem ma związek z wydarzeniami w życiu artysty, innym razem powstaje w wyniku inspiracji zewnętrznej, jako polemika z czymś lub kontynuacja czegoś (jakieś idei). Aby interpretacja dzieła była pogłębiona, pełna, trzeba się mu przyjrzeć przez pryzmat kontekstów, na tle ktorych powstało.

W wypracowaniu masz obowiązek przywołać szerokie i różnorodne konteksty interpretacyjne.

1."fragment tekstu potrzebny do dokładnego rozumienia danych wyrazów lub wyrażeń" 2. "zespół czynników współistniejących, powiązanych z czymś" 3. "zespół jednostek językowych, które stanowią otoczenie danej jednostki"

kontekst

Różne znaczenia słowa

4. "zespół odniesień niezbędnych do zrozumienia utworu literackiego, dzieła naukowego itp."

Nas interesuje znaczenie 4

FUNKCJE KONTEKSTU

służy interpretacji, pomaga zrozumieć sens dzieła

poszerza problematykę dzieła, odsyła do świata poza utworem

* KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKSTBIOGRAFICZNY

KONTEKSTLITERACKI

KONTEKSTTEORETYCZNO-LITERACKI

KONTEKSTHISTORYCZNO-LITERACKI

KONTEKSTHISTORYCZNY

KONTEKSTFILOZOFICZNY

KONTEKSTSPOŁECZNYY

KONTEKSTKULTUROWY(ARTYSTYCZNY)

Rodzaje kontekstów

podaj czynniki związane z życiem autora, które wpłynęły na powstanie danego dzieła lub znajdują w nim odzwierciedlenie

KONTEKST BIOGRAFICZNY

np. zawiązek Trenów z wydarzeniami w życiu J. Kochanowskiego - śmierć córki

Bezpośrednią inspiracją "Trenów" byłą śmierć ukochanej córki Urszulki.

opisz funkcjonowanie interpretowanego zagadnienia w innych utworach literackich

KONTEKST LITERACKI

np. cytat z Ody do młodości A. Mickiewiczaw Kartotece T. Różewicza i jego parodystyczny sens

Chór starców w "Kartotece " Różewicza recytując "Odę do młodości" chce pobudzić bohatera do działania. Jednocześnie chór starców jest parodią chóru występującego w dramatach antycznych.

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

przyporządkuj utwór do istniejących gatunków literackich, nazwij cechy typowe dla tego gatunku

np. SONETStepy akermańskieA. Mickiewicz

Sonet to gatunek poetycki charakteryzujący się kunsztowną kompozycją. Wiersz składa się z czternastu wersów zgrupowanych w cztery strofy: dwa tetrastychy i dwie tercyny. Zwrotki czterowersowe mają charakter opisowy, zaś trzywersowe - refleksyjny.

np. symbolizm i dekadentyzm w WeseluS. Wyspiańskiego

W "Weselu" występują symboliczne postaci, sceny i przedmioty. Każde z nich ma swoje znaczenie niezwykle istotne dla przebiegu akcji. Łatwo znaleźć też na przykład dekadentyzm w postawie młodopolskich artystów.

odwołaj się epoki, w której powstało dzieło, do prądów literackich i stylów w sztuce dominujących w tym czasie

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

weź pod uwagę wydarzenia historyczne, o których mowa w utworze lub te, które wpłynęły na powstanie dzieła

KONTEKST HISTORYCZNY

np. związekPożegnania z MariąTadeusza BorowskiegozII wojną światową

Tadeusz Borowski w swoich opowiadaniach ukazuje elementy swojej biografii. Jego młodość przypadła na lata wojny. Ta odbiła się echem na jego życiu i twórczości. Z autopsji znał na przykład obóz koncentracyjny w Oświęcimiu.

wskaż w utworze nawiązania do panujących w danym czasie poglądów filozoficznych, ewentualnie światopoglądowych, religijnych bądź ideologicznych

KONTEKST FILOZOFICZNY

np. epikureizm i stoicyzmw PieśniachJ. Kochanowskiego

Kochanowski pokazuje np. że wobec zmienności losu i niepewności jutra pozostaje człowiekowi jedynie zachować stoicki spokój i ufać Bogu. Jednocześnie zachęca do korzystania z życia. Epikurejskie hasło carpe diem słychać wyraźnie w wielu pieśniach tego autora.

KONTEKST IDEOWY

np.LALKAB. Prus

polemika między ideami romantyzmu i pozytywizmu w Lalce, widoczna w kreacji Wokulskiego i w dwoistości narracji

KONTEKST ŚWIATOPOGLĄDOWY

np.ZBRODNIA I KARAF. Dostojewski

polemika między ideami romantyzmu i pozytywizmu w Lalce, widoczna w kreacji Wokulskiego i w dwoistości narracji

KONTEKST RELIGIJNY

BOGURODZICA

polemika między ideami romantyzmu i pozytywizmu w Lalce, widoczna w kreacji Wokulskiego i w dwoistości narracji

KONTEKST SPOŁECZNY

np.ChłopiW. S. Reymonta

W. S. Reymont w "Chłopach" pokazał nie tylko rozwarstwienie wsi, ale także wiele obrzędów i tradycji chłopskich takich jak np. obyczaje weselne. Przedstawił także szereg prac wykonywanych na wsi w różnych porach roku.

pokażwarunki społecznei obyczajowość epoki, w której powstał utwór

KONTEKST KULTUROWY(ARTYSTYCZNY)

odnieś się do tradycji kulturowej (np. antycznej, biblijnej) albo odwołaj się do innych pozaliterackich tekstów kultury - mogą to być obrazy, filmy, spektakle teatralne, plakaty, rzeźby, komiksy itp.

np. związek obrazu Błędne koło J. Malczewskiego z WeselemS. Wyspiańskiego

Błędne koło i Wesele łączy na przykład: 1. Wizyjność, oniryzm, odrealnienie 2. Postaci realistyczne + fantastyczne 3. Motyw tańca, dynamizm 4. Symbolizm

Jacek Malczewski Błędne koło

With love; Genially.

Kilka żelaznych zasad

Bądź czujny wobec: * imion, * nazwisk, * tytułów pojawiających się w utworze.

Zwracaj uwagę na: * tytuł,* dedykację, * datę i miejsce powstania utworu. Mogą nieść wiedzę dotyczącą kontekstu historycznego.

* Bądź precyzyjny - pierwsze skojarzenie może być mylne.

* Ćwicz odgadywanie kontekstów! To jak gra w skojarzenia - jeśli nawiązania nie znasz, lepiej sprawdzić. Aby dobrze kojarzyć, trzeba orientować się w pewnych obszarach kultury. Poeci najchętniej nawiązują do antyku i mitologii, do twórczości Szekspira lub do sztuki najczęściej.

Szukając kontekstów...

Teraz prześledź dokładnie podane Ci przykłady kontekstóww różnych znanych Ci utworach literackich.

Sofokles

Antygona

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST LITERACKI

antyk

politeizm, wiara w wyrocznię, wiara w fatum

tragedia antyczna

mit o Labdakidach

Szekspir

Makbet

KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST LITERACKI

renesans

Makbet - szkocki wódz

antropocentryzm, humanizm

dramat szekspirowski

kroniki Anglii, Szkocji i Irlandii - Raphael Holinshed

Johan Wolfgang Goethe

Cierpienia młodego Wertera

KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKST BIOGRAFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST LITERACKI

preromantyzm w Niemczech, okres burzy i naporu

życie Goethego (ukochana)

werteryzm, weltschmerz

powieść epistolarna

Raj utracony - J. Milton

Jan Kochanowski

Treny

KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKST BIOGRAFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

renesans

śmierć córki Urszuli

życie po śmierci, zaświaty

treny

B. Prus

LALKA

KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST KULTUROWY

KONTEKST HISTORYCZNY

pozytywizm

scjentyzm, praca u podstaw

powieść realistyczna

posag Apollina

udział Rzeckiego i Wokulskiego w kampanii napoleońskiej i powstaniach

A. Mickiewicz

DZIADYCZ. III

KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKST BIOGRAFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST HISTORYCZNY

romantyzm

działalność w towarzystwie filomatów i filaretów

prometeizm, indywidualizm, mesjanizm, profetyzm

dramat romantyczny

postaci historyczne (Nowosilcow, Sobolewski)

A. Mickiewicz

Pan Tadeusz

KONTEKST ŚWIATOPOGLĄDOWY

KONTEKST BIOGRAFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST HISTORYCZNY

romantyzm

pobyt Mickiewicza na emigracji w Paryżu, wspomnienia z dzieciństwa

arkadia, bohater romantyczny

epos, epopeja narodowa

kampania napoleońska, przemarsz wojsk Dąbrowskiego

S. Wyspiański

WESELE

KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKST SPOŁECZNY

KONTEKST BIOGRAFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST HISTORYCZNY

Młoda Polska

bohaterami są znajomi Wyspiańskiego, rzeczywiste wesele

neoromantyzm, dekadentyzm, schopenhaueryzm, bergsonizm, nietzscheanizm

dramat modernistyczny

relacje między chłopstwem i inteligencją

Zawisza Czarny, Stańczyk, Jakub Szela, Hetman, Wernyhora

F. Dostojewski

ZBRODNIA I KARA

KONTEKST ŚWIATOPOGLĄDOWY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST LITERACKIE

XX-lecie międzywojenne

różne filozofie bohaterów - nietzscheanizm, pokora, przemiana wewnętrzna

powieść realistyczna, powieść psychologiczna, powieść polifoniczna

fragmenty Biblii czytane przez Sonię

T. Borowski

POŻEGNANIE Z MARIĄKAMIENNY ŚWIAT

KONTEKST BIOGRAFICZNY

KONTEKST FILOZOFICZNY

KONTEKST HISTORYCZNOLITERACKI

KONTEKST TEORETYCZNOLITERACKI

KONTEKST LITERACKI

KONTEKST HISTORYCZNY

literatura wojenna

przebywanie w Auschwitz, więzień funkcyjny, narzeczona Maria

opowiadanie, narracja behawiorystyczna, gwarę obozową

egzystencjalizm, nihilizm moralny

odwołania do dzieł Szekspira, dzieł filozoficznych

niemieckie obozy pracy w czasie II wojny światowej

Pamiętasz - ćwiczenie czyni mistrza!Ćwiczymy zatem:)Powodzenia

Jeśli przyswoiłeś sobie wiedzę, o którą prosiłam i zrobiłeś zadania,na pewno Twoje wypowiedzi będą teraz ciekawsze i wyżej ocenione. Pozdrawiam :)

# data[].attributes.attachment_link.description
KONTEKSTY INTERPRETACYJNE Ala Krawczyk 1. wiedzieć, co to jest kontekst interpretacyjny,2. umieć wymienić i zdefiniować rodzaje kontekstów,3. umieć rozponać konteksty w lekturach,4. samodzielnie wskażywać lektury do podanych kontekstów. pO LEKCJI POWINIENEŚ: KLIKAJ PULSUJACE ELEMENTY KONTEKSTY INTERPRETACYJNE Utwór literacki nie powstaje w próźni.

# data[].attributes.attachment_link.title
Egzystencjalizm by zmazur0406 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Egzystencjalizm ✌️ - Presentation

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PRZYPOMNIJ SOBIE!

Podmiot to jedna z dwóch głównych części zdania. Informuje o wykonawcy czynności. Odpowiada na pytania: kto? co ?

CO TO JEST PODMIOT?

Na JAKIE PYTANIA ODPOWIADA?

RZECZOWNIK

Dom stoi niedaleko lasu.

ZAIMEK RZECZOWNY

Wy nie musicie się martwić.

INNA CZĘŚĆ MOWY W FUNKCJI RZECZOWNIKOWEJ

Młodzi mają szczęście.

FUNKCJĘ PODMIOTU MOŻE PEŁNIĆ

GRAMATYCZNY

Wyrażony w mianowniku, np. Kasia poszła do szkoły. (kto?) Kasia

Wyrażony w dopełniaczu, np. Mamy nie było w domu. (kogo?) Mamy.

Jego funkcję pełni kilka rzeczowników. Występują one po przecinku lub są połączone spójnikiem "i", np. Kasia, Ala i Marek wyruszyli na pieszą wycieczkę.

TOWARZYSZĄCY

Wyrażony jest za pomocą rzeczownika z wyrażeniem przyimkowym, np. Tomek z Kasią poszli do kina. (najczęściej gdy występuje przyimek "z" lub "wraz").

A

Domyślamy się go z kontekstu zdania, np. Poszliśmy do kina. (kto?) My.

ZDANIE BEZPODMIOTOWE

Jeżeli w zdaniu nie ma wyrazu informującego o wykonawcy czynności i nie możemy się go domyślić, mówimy wtedy o zdaniu bezpodmiotowym, np. Wszędzie szukano szczęścia.

Zadanie 1.

ZADANIE 3.

# data[].attributes.attachment_link.description
PRZYPOMNIJ SOBIE! Podmiot to jedna z dwóch głównych części zdania. Informuje o wykonawcy czynności. Odpowiada na pytania: kto? co ? CO TO JEST PODMIOT? Na JAKIE PYTANIA ODPOWIADA? RZECZOWNIK Dom stoi niedaleko lasu. ZAIMEK RZECZOWNY Wy nie musicie się martwić. INNA CZĘŚĆ MOWY W FUNKCJI RZECZOWNIKOWEJ Młodzi mają szczęście.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Komedia (dramat) autorstwa Aleksandra Fredry

to jeden z najstarszych gatunków dramatu, znany już w starożytności. Nazwą tą określa się utwory o pogodnej tematyce i wartkiej akcji, która kończy się pomyślnie dla bohaterów. Komedia ośmiesza ludzkie wady i słabostki. Odrzuca też charakterystyczny dla tragedii patos, wysoki styl i rygorystycznie zwartą akcję.

Utwór oparty jest na akcji, która zostaje wyrażona w dialogach i monologach, jest to tekst główny. W dramacie są również komentarze, wskazówki i opisy sytuacji na scenie, czyli didaskalia, które stanowią tekst poboczny.

Utwór dzieli się na akty i sceny.
Akt to zamknięta tematycznie część dramatu. Utwór Fredry podzielony jest na cztery akty.

W których momentach utworu można wyróżnić rodzaje komizmu?

scena spotkania Cześnika z Rejentem (wstęp do końcowej zgody), która opiewa szlachecką cnotę gościnności, zdolną przezwyciężyć nawet nienawiść do wroga:
CZEŚNIK
Nie wódź minie na pokuszenie
Ojców moich wielki Boże,
Wszak gdy wstąpił w progi moje,
Włos mu z głowy spaść nie może.

dyktowanie listu Dyndalskiemu przez Cześnika:
DYNDALSKI
Czyta
Bardzo proszę, mocium panie, Mocium panie, me wezwanie,
Mocium panie, wziąć w sposobie,
CZEŚNIK
Wyrywa i drze papier
Niech cię czarci chwycą
Z taką pustą mózgownicą!
„Mocium panie" - cymbał pisze!

niemal wszystkie sceny, w których występuje Papkin, a szczególnie pisanie testamentu:
Papkin
Ten testament wręczę tobie:
Racz posłuchać, jakby matka,
I zapłakać na mym grobie
(czyta łzy często ocierając)
Ja Józef Papkin, syn mego ojca Jana Papkina...
(czule)
Jana, Jan mu było
(czyta)
Będąc zupełnie zdrów na ciele i umyśle,
Ale nie mogąc wiedzieć kiedy umrę...
Oczywiście
Bo jestem otruty przez Rejenta Milczka w lamce wina...
W lampce wina
robię ten testament, czyli ostatnie rozporządzenie mojego ruchomego i nieruchomego majątku. Nieruchomym rozporządzać nie mogę, bo żadnego nie mam...

zrzucenie Papkina ze schodów, co spowodowało jedynie nieład w wyglądzie bohatera

Bohaterowie Fredry posługują się językiem zróżnicowanym stylistycznie, który odpowiada ich charakterom:

Język Rejenta - jest pełen barokowego upiększania, z licznymi słowami łacińskimi i składnią charakterystyczną dla oratorskiego języka czasów saskich.
Sekatury - gorzkie znoje
W nieustannej alternacie
Składam kornie ciebie gwoli
Przy Najwyższym Majestacie;
Bo ja tylko, moje dziecię,
Do fortunnej twojej doli
Aspiruję jeszcze w świecie.

Język Cześnika i Dyndalskiego - zwykły język niewykształconej szlachty, pełen porzekadeł typu „mocium panie" i nieporadności w wyrażaniu myśli.

Język Papkina - przesadny, szczególnie w przemówieniach lub zwrotach do dam. Bohater tworzy neologizmy, wykorzystuje rozbudowane epitety:
O królowo wszechpiękności!
Ornamencie człowieczeństwa!
Powiedz: „W ogień skocz, Papkinie" -
A Twój Papkin w ogniu zginie.

Fredro stosuje też zabawną pantomimę zamiast wypowiedzi.

Cześnik i Rejent są postaciami podstępnymi, a jednocześnie naiwnymi.

Papkin jest zarozumiały, a jednocześnie tchórzliwy. Przez cały utwór obserwujemy rozbieżność między tym, co Papkin robi, a tym, co mówi.

Plany Cześnika względem Podstoliny wykazują jego wyrachowanie, a jego nieśmiałość wobec kobiet i jednoczesne oznaki podstarzałości wywołują sytuację komiczną.

Satyra (gatunek synkretyczny) autorstwa Ignacego Krasickiego

Satyra jako gatunek literacki wywodzi się ze starożytności, ale termin ten w znaczeniu ogólnym wiąże się również z prześmiewczym, krytycznym stosunkiem do otaczającej rzeczywistości. W Polsce w XVIII wieku satyra stała się jednym z najważniejszych gatunków o przesłaniu dydaktyczno‑moralizatorskim, prezentującym celowo przejaskrawiony obraz społeczeństwa, jego wad i obyczajów. Autorzy oświeceniowych satyr, w tym sam Ignacy Krasicki, który traktował satyry także jako literaturę rozrywkową, chętnie posługiwali się komizmem, i , aby tym dosadniej zaprezentować ośmieszane typy ludzkie i ich przywary. Pouczanie i napominanie miało jednak odbywać się bez ataków personalnych. Nie należało również krytykować instytucji publicznych i zasad ustroju Rzeczypospolitej. Satyry nie mogły więc być czy , czyli utworami zniesławiającymi i szkalującymi konkretną osobę. Należało pisać je starannym stylem, ale bliskim mowie potocznej. Jednorodność stylistyczna, zachowanie zasady oraz jasność i przejrzystość wypowiedzi przy użyciu odpowiednich środków artystycznego przekazu miały gwarantować osiągnięcie celów . Satyry mogły przyjmować różne formy: dialogu , dialogu ujętego w cudzysłów lub monologu

Ignacy Krasicki napisał dwadzieścia dwie satyry, które składają się na dwa zbiory. Krytykował w nich oraz bezmyślne naśladowanie zachodnich mód i obyczajów. Stworzył całą galerię karykaturalnych postaci: dworzan, żon modnych, , graczy, pseudointelektualistów, przekupnych sędziów, okrutnych panów i osób niestroniących od alkoholu. Zgodnie z przyjętą konwencją gatunkową ośmieszał przywary, ale unikał ataków personalnych, dzięki czemu satyry poety miały wymowę, mimo że były związane z sytuacją społeczną i polityczną Rzeczypospolitej w XVIII wieku. Do najsłynniejszych satyr Ignacego Krasickiego należą: . Wraz z końcem XVIII wieku satyry przestały pełnić swoje funkcje dydaktyczne i rozrywkowe. Trudno było ośmieszać i piętnować wady narodu, który utracił niepodległość. Funkcje satyryczne zaczęła więc pełnić publicystyka.

Poemat epicki autorstwa Adama Mickiewicza

Tragedia (dramat) autorstwa Juliusza Słowackiego
KOMIZM
Satyra prawdę mówi, względów się wyrzeka.
Wielbi urząd, czci króla, lecz sądzi człowieka.

W kilku zdaniach wyjaśnij sens powyższych słów.

Opowiadanie autorstwa Sławomira Mrożka

Groteska jest szczególnym rodzajem komizmu. Elementy świata ukazuje niczym w krzywym zwierciadle- w yolbrzymia je i deformuje. Posługuje się absurdem i sprzecznością.

W Artyście chore ambicje cechują Koguta, który nie ma ani talentu, ani nawet uroku osobistego. Jest zadufany w sobie, ma wielkie oczekiwania. Jest śmieszny, a nawet żałosny w swoim postępowaniu.

Głównym celem utworu jest ośmieszenie bezkrytycznego naśladowania zachodniej mody - wady żony pana Piotra są wyolbrzymione. Wiersz napisany jest w formie dialogu - przedstawia rozmowę, jaka toczy się między młodym mężem - panem Piotrem i jego znajomym. Historia małżeństwa przedstawiona jest w krzywym zwierciadle.

W Balladynie nie odnajdziemy wątków typowo komediowych, bardziej groteskowe i ironiczne:

- "malinowy konkurs" - dwie wiejskie dziewczęta rywalizują o względy Kirkora, zbierając maliny w lesie;

- groteskowa, tragikomiczna, zdaje się być miłość Goplany i Grabca - królowa jeziora jest w swoim zachowaniu irracjonalna. Jest w stanie zrobić wszystko dla Grabka, który nieodwzajemnia jej uczucia;

- komiczny wydawać może się również Filon, który zakochuje się w martwym ciele Aliny;

- komizm postaci widoczny jest przede wszystkim w postaci Grabca - Grabek to prostak, chłop, który lubi nadużywać alkoholu. Nie ma większych ambicji, chciałby całe życie bawić się i unikać zobowiązań. Marzy o władzy, ale gdy ją otrzymuje (król dzownkowy) - ośmiesza tylko jej majestat swoim zachowaniem. Błaznuje, wydaje absurdalne rozkazy, zdaje się nie rozumieć powagi sytuacji.

Co? Ja królem? gdybym nie był pijanym,

Nie była teraz skórą królewską. ( akt IV, scena 1)

Jak myślisz, w jakim celu Słowacki wykorzystuje w swoim utworze groteskę i ironię?

Zapoznaj się z definicją komizmu PWN

Następnie zapoznaj się z rodzajami komizmu w literaturze i sztuce:

1. Zapoznaj się z utworem Ignacego Krasickiego pt. Do króla. Spróbuj go zinterpretować. Na czym polega komizm w tym utworze?

2. Przed Tobą nieco trudne zadanie, ale myślę, że sobie poradzisz :)

To fragment oficjalnego arkusza maturalnego CKE. Jak wrażenia? ;)

Zastanów się: dlaczego postać Koguta bawi czytelnika, a następnie rozwiąż poniższe zadanie:

# data[].attributes.attachment_link.description
Komedia (dramat) autorstwa Aleksandra Fredry to jeden z najstarszych gatunków dramatu, znany już w starożytności. Nazwą tą określa się utwory o pogodnej tematyce i wartkiej akcji, która kończy się pomyślnie dla bohaterów. Komedia ośmiesza ludzkie wady i słabostki. Odrzuca też charakterystyczny dla tragedii patos, wysoki styl i rygorystycznie zwartą akcję.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Inwokacja

Adam Mickiewicz

Dlaczego Litwo a nie Polsko?!

Otóż dlatego:
Znajdziesz Nowogródek?
...Ty jesteś jak zdrowie.

Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,

Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie

Widzę i opisuję. bo tęsknię po tobie.

Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy

I w Ostrej Świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy

Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem!

"Jak mnie dziecko do zdrowia powróciłaś cudem

(Gdy od płaczącej matki pod Twoję opiekę

Ofiarowany, martwą podniosłem powiekę

I zaraz mogłem pieszo do Twych świątyń progu

Iść za wrócone życie podziękować Bogu),

Pięcioletni Adam wypadł z okna i stracił przytomność. (Inna wersja mówi, że niesforny syn, zostawiony bez dozoru, wszedł na dach domu i spadł stamtąd ). Zrozpaczona matka zaniosła go do cerkwi Borysa i Gleba, gdzie przed obrazem Matki Boskiej Zamkowej odzyskał przytomność.

"Tak nas powrócisz cudem na Ojczyzny łono

Tymczasem przenoś moję duszę utęsknioną

Do tych pagórkow leśnych, do tych łąk zielonych,

Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych;

Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem

Wyzłacanych pszenicą,

posrebrzanych żytem

Gdzie bursztynowy świerzop,

gryka jak śnieg biała

Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała

A wszystko przepasane, jakby wstęgą, miedzą

Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą

Wypisz kolory,
jakie znajdziesz w opisie.

Porównaj kolory wypisane z opisu z kolorami widocznymi na wizerunkach Matki Boskiej.

Jakie zależności zauważasz?

Jak myślisz?

O czym świadczą te zależności?

W jaki sposób podmiot liryczny traktuje Ojczyznę?

Zwróć uwagę na znaczniki mapy.

W jakiej kolejności wspominane są wizerunki Matki Bioskiej?

Matka Boska Częstochowska - Królowa Polski

Matka Boska Ostrobramska - Królowa Litwy

Matka Boska Nowogrodzka - Matka Boska otaczająca opieką okolice rodzinne poety

Jak myślisz, co taka kolejność patronek bliskich Mickiewiczowi mówi o świecie przedstawionym epopei?

Świat przedstawiony w Soplicowie skoncentruje wszystkie tęsknoty poety, będzie centrum jego wspomnień i domem jego duszy. W tym jednym dworku odbije się piękno zapamiętanej przez poetę Ojczyzny.

"Pan Tadeusz" to jedno z najwspanialszych dzieł o tęsknocie.
Tęsknocie za niewinnością i beztroską przeszłością.

Dziękuję za uwagę.

Alicja Urbaniak

# data[].attributes.attachment_link.description
Inwokacja Adam Mickiewicz Dlaczego Litwo a nie Polsko?! Otóż dlatego: Znajdziesz Nowogródek? ...Ty jesteś jak zdrowie. Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie Widzę i opisuję. bo tęsknię po tobie. Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy I w Ostrej Świecisz Bramie!

# data[].attributes.attachment_link.description
To określenie rzeczownika, najczęściej wyrażone przymiotnikiem. Funkcje epitetów: - uplastyczniają wiersz, - wpływają na wyobraźnię czytelnika, - wzbogacają treść. Określeniem nie zawsze jest przymiotnik. Czasem może to być liczebnik czy rzeczownik. - (Wieża) Babel - piętnasta (książka) Przykłady: drewniany (stół) niebieska (sukienka) Metafora Inaczej przenośnia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jakie są podstawowe cechy realizmu w literaturze?

Wyjaśniliśmy już, czym jest realizm, jako kierunek w literaturze i jakie są jego korzenie. Teraz czas na to, żeby odpowiedzieć na pytanie, na czym w zasadzie realizm polega? W literaturze tego kierunku da się wyodrębnić kilka charakterystycznych identyfikatorów. Warto zaznaczyć, że tym okresie pierwsze skrzypce grała przede wszystkim powieść - gatunek literacki, który gwarantował pisarzom największe pole rozwoju fabuły. W takim razie, jakie są podstawowe cechy realizmu w literaturze?

Trzecioosobowy, obiektywny narrator. W literaturze realistycznej narrator nie wydawał własnych opinii, osądów itp. Jego zadaniem było jedynie możliwie jak najbardziej autentyczne przedstawienie wydarzeń opisywanych w powieści.

Sumienność i drobiazgowość opisu. Pisarze tworzący w nurcie realizmu bardzo dużą wagę przywiązywali do możliwie jak najbardziej wiernego odtworzenia rzeczywistości, co przekładało się na wykorzystanie w pisanych tekstach dużej ilości drobiazgów dotyczących konstrukcji fabuły i postaci.

Realizm języka. Język wykorzystywany w dziełach literackich nurtu realistycznego musiał być wiernym odwzorowaniem języka warstw i grup społecznych opisywanych przez twórcę, co z kolei wymagało wnikliwych analiz.

Konieczność prawdopodobieństwa. Wszystkie wydarzenia przedstawiane w utworach z nurtu realizmu musiały mieć prawdopodobny charakter, czyli musiała istnieć rzeczywista, realna możliwość, że dana okoliczność mogłaby wydarzyć się w prawdziwym życiu. Każde wydarzenie wplecione w fabułę utworu musi wynikać z innego zjawiska.

Warto pamiętać, że naturalizm w literaturze polskiej i europejskiej, mimo że często mylony z realizmem, to zupełnie odmienny kierunek, chociaż jednocześnie te dwa nurty wiele ze sobą łączy, a sam naturalizm wywodzi się bezpośrednio właśnie z realizmu. Naturalizm jednak na ukazywaniu trudnej strony ludzkiej egzystencji, w naturalistyczny, dokładny sposób.

# data[].attributes.attachment_link.title
Realizm w literaturze. Jakie są cechy charakterystyczne tego kierunku?

# data[].attributes.attachment_link.description
Wyjaśniliśmy już, czym jest realizm, jako kierunek w literaturze i jakie są jego korzenie. Teraz czas na to, żeby odpowiedzieć na pytanie, na czym w zasadzie realizm polega? W literaturze tego kierunku da się wyodrębnić kilka charakterystycznych identyfikatorów. Warto zaznaczyć, że tym okresie pierwsze skrzypce grała przede wszystkim powieść - gatunek literacki, który gwarantował pisarzom największe pole rozwoju fabuły.

# data[].attributes.headline
Baśń, bajka, legenda, symbol, alegoria, morał

# data[].attributes.subject
Baśń, bajka, legenda, symbol, alegoria, morał

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
powtórzenie
klasa VIII upodobnienia Dodatki uproszczenia upodobnienia Dodatki uproszczenia
litera

Litera to graficzny zapis głoski.

Podstawowe pojęcia

Głoska

Głoska to najmniejszy element dźwiękowy w wyrazie.

Sylaba

Sylab a to cząstka wyrazu zawierająca samogłoskę.

podział głosek
2
SAMOGŁOSKI: a, ą, e, ę, i, o, u, y.

Gdy je wypowiadamy, szeroko otwieramy usta.

SPÓŁGŁOSKI: b, c, ć, d, f, g, h, j, k...

Gdy je wymawiamy, powietrze spotyka przeszkody.

GŁOSKI USTNE: np: g, h, i, j,k...

Gdy je wymawiamy, powietrze wydostaje się tylko przez usta.

GŁOSKI NOSOWE: m, m', n, ń, ą, ę.

Gdy je wymawiamy, powietrze wydostaje się przez usta i nos.

GŁOSKI DŹWIĘCZNE:

spółgłoski: b, w, d, dz, z, dż, ż, ź, g, l, ł, m, n, ń, r, j;

oraz wszystkie samogłoski a, ą, e, ę, i, o, u, y;.

Gdy je wymawiamy, drgają wiązadła głosowe (przyłóż palce do krtani i głośno je powiedz).

GŁOSKI BEZDŹWIĘCZNE: p, f, t, c, s, cz, sz, ś, k, ch/h.

GŁOSKI MIĘKKIE: ć, ś, ń, ź, dź, j.

GŁOSKI ZMIĘKCZONE: np: d', f', t', w', k...

Gdy je wymawiamy, środkowa część języka się unosi.

GŁOSKI TWARDE: np: p, k, l, n, g, w...

Gdy je wymawiamy, język się nie podnosi.

funkcje litery "i"

gdy stoi w wygłosie lub gdy po niej w zapisie występuje litera oznaczająca spółgłoskę, np. bit [b´it], kijek [k´ijek], kropić [krop´ić], mali [mal´i].

oznacza samogłoskę

spółgłoski poprzedzającej samogłoskę wtedy, gdy po niej w zapisie występuje litera oznaczająca samogłoskę inną niż i, np. biel [b´jel], biodro [b´jodro], cierpieć [ćerp´jeć], jesień [jeśeń].

oznacza Miękkość

oznacza połączenie głoskowe ji, np. epopei [epopeji], heroina [herojina], kodeina [kodejina].

może oznaczać głoskę j w wyrazach pochodzenia obcego, np. Deimos [Dejmos], diabetyk [d´jabetyk], koine [kojne], kosmetologia [kosmetolog´ja], magia [mag´ja], magnateria [magnater´ja], Ostia [Ost´ja], parias [par´jas], patriota [patr´jota] oraz po spółgłoskach wargowych miękkich (p´, b´, f´, w´, m´), np. piasta [p´jasta], biada [b´jada], parafia [paraf´ja], wiata [w´jata], miara [m´jara]; w przypadku spółgłosek wargowych miękkich możliwa jest również wymowa bez j - [p´asta, b´ada, paraf´a, w´ata, m´ara]; w każdym spośród wymienionych wypadków spółgłoska występująca przed i ulega zmiękczeniu;

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Polski alfabet składa się z 32 liter: a, ą, b, c, ć, d, e, ę, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, ń, o, ó, p, r, s, ś, t, u, w, y, z, ź, ż.

SYLABA - cząstka wyrazu, która składa się z grupy głosek i zawiera przynajmniej

Sylaba zamknięta to sylaba zakończona spółgłoską, np: jam-nik.

Sylabę może tworzyć tylko samogłoska bez spółgłosek, np. o- a- za, o-kno.

Nie dzielimy wyrazów jednosylabowych, np. dom, dach.

Grupy spółgłosek mozna dzie;lić na kilka sposobów, pamiętając, że przenoszona część musi się zaczynać od spółgłoski.

Rozdizelamy dwie jednakowe litery oznaczjące spółgłoski.
Oddzielamy przedrostki zawierające samogłoskę.
dzielenie na sylaby

mis-trzos-two,

mi-strzo-stwo,

mi-strzos-two

wil-la,

lek-ko,

An-na

roz- ło-żyć,

pod - pi - sać,

prze- czy- tać

Przenosząc wyraz do innej linii, robimy to zgodnie z podziałem na sylaby.

Obejrzyj film.

Akcent wyrazowy polego na silniejszym

i głośniejszym wymówieniu sylaby.
poczytaj
akcent

śfiadek (świadek),

fstać (wstać),

grupszy (grubszy)

Głoska dźwięczna traci dżwięczność pod wpływem sąsiadującej spółgłoski bezdźwięcznej.

Spółgłoska bezdźwięczna staje się dźwięczna po wpływem sąsiadującej spółgłoski dźwięcznej

Na końcu wyrazu przed pauzą głoska dźwięczna traci dźwięczność.

Udźwięcznienia

ubezdźwięcznienia

utrata dźwięczności
poczytaj poćwicz poćwicz
Procesy fonetyczne

chlep (chleb),

prók (próg),

zaras (zaraz)

jagże (jakże),

proźba (prośba),

lidżba (liczba)

Upodobnienia wewnątrzwyrazowe zachodzą pod wpływem sąsiedztwa głosek jednego wyrazu, np. wa żka ( ż+k) - wymowa waszka, wszystko ( w+sz) - wymowa ystko.

Upodobnienia międzywyrazowe zachodzą na styku dwóch wyrazów w przypadku szybkiej ich wymowy.
Upodobnienia dzielimy na:

postępowe - jeśli głoska wcześniejsza zmienia wymowę głoski następnej, np. trzask wymawiamy jako tszask, bo bezdźwięczne t wpływa na wymowę dźwięcznego rz i sprawia, że rz staje się w wymowie bezdźwięcznym sz (strzałka do przodu);

wsteczne - głoska następna wpływa na wymowę głoski wcześniejszej, np. prośba wymawiana jest jako proźba, bo dźwięczne b wpływa na wymowę bezdźwięcznego ś i sprawia, że ś staje się w wymowie dźwięcznym ź (strzałka do tyłu).

Uproszczenie grupy spółgłoskowej dokonuje się w grupach złożonych z

większej liczby spółgłosek i polega na zaniku jednej ze spółgłosek wchodzących w skład grupy.

chrzesny (chrzestny)

krakoski (krakowski)

japko (jabłko)

uproszczenia

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

dziękuję

email@email.com

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt.

# data[].attributes.attachment_link.description
powtórzenie klasa VIII upodobnienia Dodatki uproszczenia upodobnienia Dodatki uproszczenia litera Litera to graficzny zapis głoski. Podstawowe pojęcia Głoska Głoska to najmniejszy element dźwiękowy w wyrazie. Sylaba Sylab a to cząstka wyrazu zawierająca samogłoskę. podział głosek 2 SAMOGŁOSKI: a, ą, e, ę, i, o, u, y. Gdy je wypowiadamy, szeroko otwieramy usta.

# data[].attributes.headline
Jak sobie radzić ze stresem egzaminacyjnym?

# data[].attributes.subject
Jak sobie radzić ze stresem egzaminacyjnym?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
SŁOWOTWÓRSTWO

- utrwalenie wiadomości -

Wyraz podstawowy

- wyraz niepodzielny słowotwórczo, od którego pochodzą inne wyrazy -

Zajrzyj tutaj ;)

Na początku musimy przypomnieć sobie kilka podstawowych terminów.

np. dom, chleb, latać

wyraz pochodny

-wyraz, który pochodzi od wyrazu podstawowego, można w nim wyróżnić podstawę słowotwórczą i formant -

Zapamiętaj!

Słowa bardzo rzadko występują pojedynczo - zazwyczaj tworzą rodziny wyrazów. To tak jak u ludzi - większość słów ma liczną rodzinę wyrazów pokrewnych - rzadko które słowo jest „samotne".

np. chlebek, kawiarnia, lot

maja

Przypomnij sobie definicje:

POĆWICZ!

✓ formant ✓ końcówka ✓ wyraz podstawowy ✓ wyraz pochodny ✓ temat, rdzeń ✓ parafraza słowotwórcza ✓ wyrazy pokrewne ✓ wyrazy bliskoznaczne

29

maja

Przypomnij sobie rodzaje formantów!

Powtórz!

Przedrostki - dodawane z przodu wyrazu, np. nad-zwyczajny, pod-ręczny, wy-jechać, prze-czytać.Przyrostki - dodawane z tyłu wyrazu, np. kot-ek, lekar-ka, malow-anie, mędrz-ecWrostki - cząstki dodane w wyrazach złożonych, łączą dwie podstawy słowotwórcze, np. gaz-o-mierz, wod-o-ciąg, list-o-noszFormanty zerowe - czyli brak formantu. Formant zerowy występuje w niektórych rzeczownikach utworzonych od czasowników, np. dźwig-ø (od dźwigać), spis-ø (od spisać), wdech-ø (od wdychać)

przyrostkiprzedrostkiwrostkiformanty zerowe

30

Zadanie 1.

Zadanie 2.

Zadanie 3.

Przypomnij sobie, kiedy wyrazy tworzą rodzinę i wykonaj zadania.

Aby poradzić sobie na egzaminie musisz znać terminy z zakresu słowotwórstwa i wykazać się kilkoma umiejętnościami.

EGZAMIN

- niezbędnik -

wyraz pokrewny

rdzeń (podstawa słowotwórcza)

Czy umiesz wskazać formanty?

oboczność

Jaka jest różnica między wyrazem pokrewnym a wyrazem bliskoznacznym?

Czy umiesz wskazać obocznośći w podstawie słowotwórczej?

wyraz bliskoznaczny (synonim)

Czy umiesz znaleźć rdzeń?

Przypomnij sobie zasady pisowni przedrostków z wyrazami i wykonaj zadania.

Kolejne zadania :)

Zadanie 1.

Zadanie 2.

Dziękuję za uwagę :)Monika Nowak

Genial.ly Genial.ly. 169 likes · 83 talking about this. Genial.ly Facebook

Tweets by genially_es

Genially Web - About - Google+ Genially Web hasn't shared anything on this page with you. Google

Genial.ly Genial.ly es un gestor de contenidos interactivos con el cuál usuarios sin conocimientos en programación pueden crear sus propios "recursos interactivos" (presentaciones, guías, dossiers, paneles/posters, etc.) donde podrán ir agregando y configurando su contenido de forma dinámica y medir su impacto. LinkedIn

Genially Web Sign in now to see your channels and recommendations! YouTube

# data[].attributes.attachment_link.description
SŁOWOTWÓRSTWO - utrwalenie wiadomości - Wyraz podstawowy - wyraz niepodzielny słowotwórczo, od którego pochodzą inne wyrazy - Zajrzyj tutaj ;) Na początku musimy przypomnieć sobie kilka podstawowych terminów. np. dom, chleb, latać wyraz pochodny -wyraz, który pochodzi od wyrazu podstawowego, można w nim wyróżnić podstawę słowotwórczą i formant - Zapamiętaj!

# data[].attributes.body
https://wakelet.com/wake/637aba55-b004-40c1-8ac3-18dda0e60c50

# data[].attributes.attachment_link.description
Na dzisiejszej lekcji powtórzymy i utrwalimy wiadomości o rodzajach i gatunkach literackich.