# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Άγγελος Αρναουτέλης

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα Αροάνια Όρη - Χελμός (Ν.Αχαΐας & Ν.Κορινθίας) ΑΝΩΘΕΝ - Aerial Video by drone Dji Phantom 4

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
αιθερασ ικαρια

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
μετσοβο ορος

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΩΤΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ράδιο Θεσσαλονίκη 94.5

# data[].attributes.attachment_link.title
Μονή Ζυγού - Το καθολικό και ο αρχαιολογικός χώρος στην Ουρανούπολη Χαλκιδικής

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΜΟΥΣΟΥΡΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΡΟΣ ΑΡΑΚΥΝΘΟΣ Η ΖΥΓΟΣ  -  ΜΟΥΣΟΥΡΑ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ 2016 ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΗΧΟ - Νο 4

# data[].attributes.attachment_link.title
Οροπέδιο Κρούσια - Άγιος Ιωάννης Σφακίων

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Стоян Стоянов

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Κοιν.Σ.Επ. Άγκιστρο Δράση

# data[].attributes.attachment_link.title
Πεζοπορία στην οροσειρά Πιρίν

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΡΟΣ ΒΟΡΑΣ, ΚΑΙΜΑΚΤΣΑΛΑΝ, ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ -12°C  !!! VORAS  KAIMAKTSALAN PROPHET ELIAS 2524m DRONE !

# data[].attributes.attachment_link.title
Οδοιπορικό στη Ροδόπη: Η ζωή δεν σταματά στις εκλογές | NEWS 24/7

# data[].attributes.attachment_link.title
Εθνικό Πάρκο Οροσειράς Ροδόπης - "Αδάμαστη Φύση"/ "Untamed Nature" (Ντοκιμαντέρ)

# data[].attributes.headline
Τα Αροάνια Όρη

# data[].attributes.body
Τα Αροάνια Όρη, γνωστότερα ως Χελμός, είναι οροσειρά της βόρειας Πελοποννήσου που βρίσκεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της στον νομό Αχαΐας και λιγότερο στον νομό Κορινθίας, με την ψηλότερη κορυφή της να βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της επαρχίας Καλαβρύτων.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τα Αροάνια Όρη, γνωστότερα ως Χελμός, είναι οροσειρά της βόρειας Πελοποννήσου που βρίσκεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της στο νομό Αχαΐας και λιγότερο στο νομό Κορινθίας, με την ψηλότερη κορυφή της να βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της επαρχίας Καλαβρύτων.

Στην αρχαιότητα λεγόταν "Αροάνια". Σύμφωνα με μια άποψη, το νεώτερο όνομα "Χελμός" είναι σλαβικής προέλευσης και σημαίνει "χιονισμένο βουνό". Όπως όμως έχει επισημανθεί, η σλαβική λέξη хълм δε σημαίνει αυτό, αλλά "λόφος" και, δεδομένου ότι ο Χελμός είναι βουνό κι όχι λόφος, έχει υποστηριχτεί πως μπορεί η ονομασία να έχει αρβανίτικη προέλευση, από το helm, που σημαίνει "δηλητήριο". Συνεπώς ο Χελμός είναι το "δηλητηριώδες βουνό". Ο χαρακτηρισμός αυτός πιθανόν αποδόθηκε στο βουνό επειδή από αυτό πήγαζε η Στύγα, το νερό της οποίας σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες ήταν δηλητηριώδες.

Πρόκειται για τη τρίτη σε ύψος οροσειρά της Πελοποννήσου μετά εκείνων του Ταϋγέτου και της Κυλλήνης ή Ζήριας. Το ύψος του Χελμού φθάνει τα 2.355 μέτρα στην Ψηλή Κορφή. Περιβάλλεται στα νότια από την Ντουρντουβάνα και το Μαίναλο, δυτικά από τον Ερύμανθο και το Παναχαϊκό, ανατολικά από την Κυλλήνη ενώ βόρεια καταλήγει στον Κορινθιακό κόλπο. Στις βόρειες υπώρειες του βουνού βρίσκεται η λίμνη του Τσιβλού (στα 700 μ.) ενώ κοντά στις ψηλές κορυφές σχηματίζεται από τα χιόνια που λιώνουν η εποχική αλπική λίμνη Μαυρολίμνη (2.050 μ.).

Άλλες γνωστές κορυφές του Χελμού είναι η Νεραϊδόραχη (2.340 μ.) η οποία σχηματίζει μεγάλη ορθοπλαγιά και δεσπόζει στα ανατολικά του βουνού, ο Προφ. Ηλίας (2.238 μ.), το Γαρδίκι (2.182 μ.), το Αυγό (2.138 μ.) και το Νησί (2.042 μ.).

Από το 2009 ο ορεινός όγκος του Χελμού και το φαράγγι του Βουραϊκού ποταμού αποτελούν προστατευόμενη περιοχή, χαρακτηρισμένη ως "Εθνικό Πάρκο"

Το μεγαλύτερο τμήμα του Χελμού καλύπτεται από κεφαλληνιακή ελάτη, ενώ στους πρόποδες αναπτύσσονται και άλλα δέντρα, όπως πλατάνια, μαύρη πεύκη, καστανιές, βελανιδιές, ιτιές, σφενδάμια, λεύκες κ.α. Στον Χελμό έχουν καταγραφεί 14 τύποι οικοσυστημάτων, με σπάνια και ενδημικά φυτά. Είναι ένας βοτανικός παράδεισος με 1.500 είδη φυτών, μεταξύ των οποίων 27 ενδημικά της Πελοποννήσου και 90 ενδημικά της Ελλάδας. Πλούσια είναι και η πανίδα της περιοχής. Στον Χελμό συναντάμε αγριογούρουνα, αλεπούδες, κουνάβια, τσακάλια, αγριόγατες, σκίουρους κ.α. ενώ στον Βουραϊκό και τον Αροάνιο υπάρχουν και βίδρες. Στις κορυφές του πετούν σπάνια πουλιά, όπως ο χρυσαετός και ο γύπας. Επίσης έχουν αναφερθεί 30 είδη πεταλούδων, 9 είδη αμφίβιων (μεταξύ των οποίων και ο Αλπικός τρίτωνας στην νοτιότερη τοποθεσία του στην Ευρώπη) και 24 είδη ερπετών, αριθμοί εξαιρετικά υψηλοί σε σχέση με άλλα βουνά.

Από το όρος αυτό σύμφωνα με την μυθολογία πήγαζε η Στύγα ένα από τα τρία ποτάμια που κύλαγαν στα λιβάδια του Άδη. Θεοί και θνητοί έδιναν όρκο στα νερά της και η παραβίαση του όρκου αυτού από τους Θεούς ισοδυναμούσε με δέκα χρόνια λήθαργο όμοιο με το θάνατο. Στη Στύγα έλουσε η Νηρηίδα Θέτιδα το γιο της Αχιλλέα για να παραμείνει αθάνατος αφήνοντας τον με ένα μόνο τρωτό σημείο, την φτέρνα από όπου τον κράταγε.

Ανάβαση στις ψηλές κορυφές του βουνού πραγματοποιείται είτε από τα βόρεια ( χιονοδρομικό κέντρο μέσω Καλαβρύτων), είτε από τα ανατολικά (από την άγρια χαράδρα της Στύγας). Εναλλακτικά, μπορεί να ανεβεί κανείς από τη νότια κορυφογραμμή του Χελμού, γνωστή και ως Χτένια του Χελμού, πολύωρη και απαιτητική διαδρομή η οποία απαιτεί γνώσεις και εξοπλισμό αναρρίχησης.

Στον Χελμό υφίσταται σήμερα το ομώνυμο Αστεροσκοπείο Χελμού, το χιονοδρομικό κέντρο των Καλαβρύτων, ανατολικά των Καλαβρύτων, καθώς και σπουδαίο "πεστροφείο" στο χωριό Πλανητέρο Καλαβρύτων.

1. Τρ. Αδαμακόπουλος, Π. Ματσούκα, Β. Χατζηρβασάνης, Τα βουνά του Μωρηά, σειρα: "Οδηγός για τα Ελληνικά βουνά", αρ. 2, Αθήνα: Πιτσιλός, 1988, σελ. 105.

2. Δημήτρης Σταθακόπουλος, "Ετυμολογικές προσεγγίσεις των ονομάτων Χελμός και Κατσάνα", kalavrytanews.com, 26/08/2013. Ανακτήθηκε: 27/01/2016.

3. "Εθνικό Πάρκο" Αρχειοθετήθηκε 2013-01-22 στο Wayback Machine., fdchelmos.gr - Φορέας διαχείρισης Χελμού - Βουραϊκού. Ανακτήθηκε: 27/01/2016.

# data[].attributes.attachment_link.description
Τα Αροάνια Όρη, γνωστότερα ως Χελμός, είναι οροσειρά της βόρειας Πελοποννήσου που βρίσκεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της στο νομό Αχαΐας και λιγότερο στο νομό Κορινθίας, με την ψηλότερη κορυφή της να βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της επαρχίας Καλαβρύτων. Στην αρχαιότητα λεγόταν "Αροάνια".

# data[].attributes.body
Ο Αθέρας[1] ή Αιθέρας της Ικαρίας, γνωστός και ως Πράμνος,[2] είναι το βουνό ή μικρή οροσειρά που αποτελεί τη «σπονδυλική στήλη» του νησιού, διασχίζοντάς το κατά μήκος.

Η υψηλότερη κορυφή του Αθέρα είναι η Φάρδη, που έχει υψόμετρο 1.041 ή 1.042 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Σε παρόμοιο ύψος φθάνουν δύο άλλες κορυφές, η Μέλισσα (1.031 μέτρα) και η Ερυφή (1.026 μέτρα).[1] Κάτω από τα χίλια μέτρα βρίσκουμε τις κορυφές Αμμούδια (913 μ.), Υψωνάς (697 μ.) και άλλες, με υψόμετρα 957 μέτρα, 915 μέτρα και 746 μέτρα. Το τοπίο παρουσιάζει αντιθέσεις, με απόκρημνες βραχώδεις τοποθεσίες και, σε αντιδιαστολή, μέρη με πυκνή δασώδη και άλλη βλάστηση.

Στον Αθέρα υπάρχουν μεγάλα στρώματα από ωραία άσπρα και γκρίζα μάρμαρα. Εντάχθηκε στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 (4120004) και φιλοξενεί σπάνια είδη φυτών, μεγάλη ποικιλία πτηνών, ερπετά και αμφίβια.[3][2]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Ο Αθέρας ή Αιθέρας της Ικαρίας, γνωστός και ως Πράμνος, είναι το βουνό ή μικρή οροσειρά που αποτελεί τη "σπονδυλική στήλη" του νησιού, διασχίζοντάς το κατά μήκος.

Η υψηλότερη κορυφή του Αθέρα είναι η Φάρδη, που έχει υψόμετρο 1.041 ή 1.042 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Σε παρόμοιο ύψος φθάνουν δύο άλλες κορυφές, η Μέλισσα (1.031 μέτρα) και η Ερυφή (1.026 μέτρα). Κάτω από τα χίλια μέτρα βρίσκουμε τις κορυφές Αμμούδια (913 μ.), Υψωνάς (697 μ.) και άλλες, με υψόμετρα 957 μέτρα, 915 μέτρα και 746 μέτρα. Το τοπίο παρουσιάζει αντιθέσεις, με απόκρημνες βραχώδεις τοποθεσίες και, σε αντιδιαστολή, μέρη με πυκνή δασώδη και άλλη βλάστηση.

Στον Αθέρα υπάρχουν μεγάλα στρώματα από ωραία άσπρα και γκρίζα μάρμαρα. Εντάχθηκε στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 (4120004) και φιλοξενεί σπάνια είδη φυτών, μεγάλη ποικιλία πτηνών, ερπετά και αμφίβια.

Το λήμμα "Αθέρας" στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια "Χάρη Πάτση", τόμος 2, σελ. 379

Ελλάς: οδικοί-τουριστικοί χάρτες, έκδ. Ν. & Ι. Φώτης, 33η έκδ., Αθήνα 2005/6

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Συνεισφέροντες στα εγχειρήματα Wikimedia

# data[].attributes.attachment_link.title
Αθέρας (Ικαρία) - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

# data[].attributes.body
Από τον Μεσαίωνα έως πρόσφατα, ένα μεγάλο τμήμα της οροσειράς που διασχίζει τα ανατολικά εδάφη της περιοχής του Μετσόβου, καταγράφεται σε διάφορες γραπτές πηγές με το ορονύμιο Ζυγός. Αυτή η ονομασία προέρχεται από το τοπωνύμιο Ζυγός ή ʤugu[1] στο τοπικό βλάχικο ιδίωμα, με το οποίο οι κάτοικοι της περιοχής προσδιορίζουν συγκεκριμένο αυχένα της ίδιας κορυφογραμμής λόγω του ότι χρησιμοποιούνταν ως ορεινό πέρασμα.

Επί αιώνες αποτελούσε το υψηλότερο σημείο του βασικότερου άξονα επικοινωνίας μεταξύ Ηπείρου και Θεσσαλίας. Η διαχρονική σπουδαιότητα αυτής της ράχης για τις χερσαίες επικοινωνίες του παρελθόντος, οι δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι ταξιδιώτες το χειμώνα αλλά και η ομορφιά της αποτέλεσε αιτία πολλαπλών και εκτενών αναφορών από την αρχαιότητα έως τα νεώτερα χρόνια.

Ο περιηγητής Λήκ (Leake) θεωρεί τον Ζυγό ως το πιο αξιόλογο βουνό στην Ελλάδα και το σημείο όπου πηγάζουν τα μεγαλύτερα ποτάμια της. Ο ζωγράφος E. Lear, αναφέρει ότι είναι ο «γονιός» των σπουδαιότερων ποταμών της Ελλάδος, ρυθμίζει την επικοινωνία μεταξύ Ηπείρου και Θεσσαλίας, ενώ είναι εξίσου φημισμένος για τις διασυνδέσεις, τη γεωγραφική και πολιτική θέση, αλλά και για την γραφικότητά του.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Από τον Μεσαίωνα έως πρόσφατα, ένα μεγάλο τμήμα της οροσειράς που διασχίζει τα ανατολικά εδάφη της περιοχής του Μετσόβου, καταγράφεται σε διάφορες γραπτές πηγές με το ορονύμιο Ζυγός. Αυτή η ονομασία προέρχεται από το τοπωνύμιο Ζυγός ή ʤugu στο τοπικό βλάχικο ιδίωμα, με το οποίο οι κάτοικοι της περιοχής προσδιορίζουν συγκεκριμένο αυχένα της ίδιας κορυφογραμμής λόγω του ότι χρησιμοποιούνταν ως ορεινό πέρασμα.

Επί αιώνες αποτελούσε το υψηλότερο σημείο του βασικότερου άξονα επικοινωνίας μεταξύ Ηπείρου και Θεσσαλίας. Η διαχρονική σπουδαιότητα αυτής της ράχης για τις χερσαίες επικοινωνίες του παρελθόντος, οι δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι ταξιδιώτες το χειμώνα αλλά και η ομορφιά της αποτέλεσε αιτία πολλαπλών και εκτενών αναφορών από την αρχαιότητα έως τα νεώτερα χρόνια.

Ο περιηγητής Λήκ (Leake) θεωρεί τον Ζυγό ως το πιο αξιόλογο βουνό στην Ελλάδα και το σημείο όπου πηγάζουν τα μεγαλύτερα ποτάμια της. Ο ζωγράφος E. Lear, αναφέρει ότι είναι ο "γονιός" των σπουδαιότερων ποταμών της Ελλάδος, ρυθμίζει την επικοινωνία μεταξύ Ηπείρου και Θεσσαλίας, ενώ είναι εξίσου φημισμένος για τις διασυνδέσεις, τη γεωγραφική και πολιτική θέση, αλλά και για την γραφικότητά του.

Το πέρασμα του Ζυγού. Έγχρωμη λιθογραφία - Dupré L. 1825

Σωκράτους, Εκκλησιαστική Ιστορία, Migne PG, τόμ. 67, στ. 710, 756

Δ. Σοφιανός, "Αcta Stagorum, Tα υπέρ της Θεσσαλικής επισκοπής Σταγών παλαιά βυζαντινά έγγραφα (των ετών 1163, 1336 και 1393)", Τρικαλινά 13 (1993), σελ. 27-54.

W. M. Leake, Travels in northern Greece, Α.Μ.Ηakkert-Publisher, (φωτογραφική ανατύπωση Amsterdam 1967), Vol. 1, σ. 411-416, Vol. 4, σελ. 261.

F.C.H.L. Pouqueville, Voyage de la Grèce, Vol 4, shez firmin Didot Père et Fils, Paris 1826, σελ. 320-323.

Ε. Lear, Journals of a landscape painter in Albania, R .Bentley, London, 1843, σελ. 382.

Α. Philippson, Thessalien und Epirus, Reisenund foschungen im nördlichen Griechenland, W.H. Kühl, Berlin 1897, σ. 172-190,

Κ. Στεργιόπουλος, Αι δίοδοι της Πίνδου κατά τους προϊστορικούς χρόνους, στον τόμο αφιέρωμα εις Κ. Άμαντον, Αθήναι 1940, σελ. 290,

Ν. Κοσμάς, "Οι δίοδοι της Πίνδου", ΗΕ 4 (1955), σελ. 14-20,

Δ. Ευαγγελίδης, "Από την παλαιά ιστορία της Ηπείρου", Ηπειρωτική Ζωή 3(1946), σελ. 15-18.

Dupré L. 1825, Voayage à Athènes et à Constantinople, Paris

Στην παρένθεση καταχωρείται η ακριβής φωνητική απόδοση του τοπωνυμίου βάση των γραφημάτων του διεθνούς φωνητικού αλφαβήτου.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ζυγός (όρος) - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Από τον Μεσαίωνα έως πρόσφατα, ένα μεγάλο τμήμα της οροσειράς που διασχίζει τα ανατολικά εδάφη της περιοχής του Μετσόβου, καταγράφεται σε διάφορες γραπτές πηγές με το ορονύμιο Ζυγός. Αυτή η ονομασία προέρχεται από το τοπωνύμιο Ζυγός ή ʤugu στο τοπικό βλάχικο ιδίωμα, με το οποίο οι κάτοικοι της περιοχής προσδιορίζουν συγκεκριμένο αυχένα της ίδιας κορυφογραμμής λόγω του ότι χρησιμοποιούνταν ως ορεινό πέρασμα.

# data[].attributes.headline
Τα Κρούσσια όρ

# data[].attributes.body
Τα Κρούσσια όρη (αναφέρεται εσφαλμένα και ως Δύσωρο[1]) είναι χαμηλή οροσειρά της Κεντρικής Μακεδονίας που βρίσκεται στα ανατολικά του νομού Κιλκίς[2].

Αποτελείται από δύο κύριους ορεινούς όγκους, το Δύσωρο όρος και το Μαυροβούνι[3]. Η οροσειρά έχει κατεύθυνση από Βορειοδυτικά προς Νοτιοανατολικά και αποτελεί φυσικό όριο μεταξύ των νομών Κιλκίς και Σερρών. Βορειοανατολικά, το Δύσωρο απολήγει στη λίμνη Δοϊράνη και νοτιοανατολικά το Μαυροβούνι χωρίζεται από το όρος Βερτίσκος από το πέρασμα Λαχανά. Βόρεια, η οροσειρά χωρίζεται από την Κερκίνη από τα Στενά της Δοβήρου (Ντοβ τεπέ). Η ψηλότερη κορυφή των ορέων είναι στο Μαυροβούνι, στα 1.179 μέτρα[2].

Οι δυτικές πλαγιές των Κρουσσίων οριοθετούν τη λεκάνη απορροής του Γαλλικού (Εχέδωρος), ενώ οι ανατολικές πλαγιές απορρέουν στον Στρυμόνα. Η οροσειρά είναι δασώδης σε μεγάλο τμήμα της και θαμνώδης. Η δασώδης βλάστηση αποτελείται κυρίως από βελανιδιές. Στην αρχαιότητα, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, η περιοχή ήταν γνωστή για τα μεταλλεία της[4] και για τα λιοντάρια της, που προκάλεσαν μεγάλες ζημιές στον στρατό του Ξέρξη κατά τη διάβαση και στρατοπέδευσή του από το πέρασμα Λαχανά[5].

Στα Κρούσσια όρη, κοντά στις πηγές του Γαλλικού ποταμού και την τοπική κοινότητα της Ποντοκερασιάς, βρίσκεται ο Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων με συνολική έκταση 310 στρέμματα εντός της ζώνης προστατευόμενων περιοχών βάσει διεθνών συμβάσεων (σύμβαση Ραμσάρ) είναι μέλος του Διεθνούς Δικτύου Βοτανικών Κήπων (BGCI) και του Διεθνούς Δικτύου για την ανταλλαγή Αυτοφυούς Γενετικού Υλικού και συμμετέχει στην Παγκόσμια Στρατηγική για τη Διατήρηση της Φυτικής Βιοποικιλότητας[6].

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Φθινοπωρινό τοπίο στα Κρούσσια

Τα Κρούσσια όρη (αναφέρεται εσφαλμένα και ως Δύσωρο) είναι χαμηλή οροσειρά της Κεντρικής Μακεδονίας που βρίσκεται στα ανατολικά του νομού Κιλκί ς.

Αποτελείται από δύο κύριους ορεινούς όγκους, το Δύσωρο όρος και το Μαυροβούνι. Η οροσειρά έχει κατεύθυνση από Βορειοδυτικά προς Νοτιοανατολικά και αποτελεί φυσικό όριο μεταξύ των νομών Κιλκίς και Σερρών. Βορειοανατολικά, το Δύσωρο απολήγει στη λίμνη Δοϊράνη και νοτιοανατολικά το Μαυροβούνι χωρίζεται από το όρος Βερτίσκος από το πέρασμα Λαχανά. Βόρεια, η οροσειρά χωρίζεται από την Κερκίνη από τα Στενά της Δοβήρου (Ντοβ τεπέ). Η ψηλότερη κορυφή των ορέων είναι στο Μαυροβούνι, στα 1.179 μέτρα.

Οι δυτικές πλαγιές των Κρουσσίων οριοθετούν τη λεκάνη απορροής του Γαλλικού (Εχέδωρος), ενώ οι ανατολικές πλαγιές απορρέουν στον Στρυμόνα. Η οροσειρά είναι δασώδης σε μεγάλο τμήμα της και θαμνώδης. Η δασώδης βλάστηση αποτελείται κυρίως από βελανιδιές. Στην αρχαιότητα, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, η περιοχή ήταν γνωστή για τα μεταλλεία της και για τα λιοντάρια της, που προκάλεσαν μεγάλες ζημιές στον στρατό του Ξέρξη κατά τη διάβαση και στρατοπέδευσή του από το πέρασμα Λαχανά.

Στα Κρούσσια όρη, κοντά στις πηγές του Γαλλικού ποταμού και την τοπική κοινότητα της Ποντοκερασιάς, βρίσκεται ο Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων με συνολική έκταση 310 στρέμματα εντός της ζώνης προστατευόμενων περιοχών βάσει διεθνών συμβάσεων ( σύμβαση Ραμσάρ) είναι μέλος του Διεθνούς Δικτύου Βοτανικών Κήπων (BGCI) και του Διεθνούς Δικτύου για την ανταλλαγή Αυτοφυούς Γενετικού Υλικού και συμμετέχει στην Παγκόσμια Στρατηγική για τη Διατήρηση της Φυτικής Βιοποικιλότητας.

1. Θανάσης Γεωργιάδης, "Θεσσαλονίκη, η πόλη και η περιοχή", Πανεπιστήμιο Μακεδονίας· επίσης, Αναστάσιος Κεραμάρης, Μαρία Φαρμάκη και Σταμάτης Χατζητουλούσης "Παλατιανό. Ιστορικό" Αρχειοθετήθηκε 2016-04-29 στο Wayback Machine., Οdysseus - Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Ανακτήθηκαν στις 2019-03-05.

2. Ειδήσεις Κιλκίς, Σαράντης Δημητριάδης, "Νερό ή χρυσός; Και τα δυο δε γίνεται.", 27 Δεκεμβρίου 2012

3. [1] Αρχειοθετήθηκε 2017-04-24 στο Wayback Machine. Δ. Κ. Σαμσάρης, Ιστορική γεωγραφία της Ανατολικής Μακεδονίας κατά την αρχαιότητα, Θεσσαλονίκη 1976 (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών), σ. 12-13. ISBN 960-7265-16-5.

4. The Cambridge ancient history, Τόμος 4, Persia, Greece and the Western Mediterranean, c525-479 B.C., 1926, John Boardman

5. "ΒΒΚΚ: Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων 1". πολλαπλασιασμός. 13 Νοεμβρίου 2008.

# data[].attributes.attachment_link.title
Κρούσσια όρη - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Τα Κρούσσια όρη (αναφέρεται εσφαλμένα και ως Δύσωρο) είναι χαμηλή οροσειρά της Κεντρικής Μακεδονίας που βρίσκεται στα ανατολικά του νομού Κιλκί ς. Αποτελείται από δύο κύριους ορεινούς όγκους, το Δύσωρο όρος και το Μαυροβούνι. Η οροσειρά έχει κατεύθυνση από Βορειοδυτικά προς Νοτιοανατολικά και αποτελεί φυσικό όριο μεταξύ των νομών Κιλκίς και Σερρών.

# data[].attributes.body
Ο P. Sustal αναφέρει ότι, σύμφωνα με τον Ιωάννη Τζέτζη (βυζαντινό συγγραφέα του 12ου αιώνα), Μέτζοβον αποκαλούσαν εκείνη την εποχή την οροσειρά της Πίνδου. Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο ισχύει αυτή η μαρτυρία σίγουρα όμως υποδεικνύει μία λαϊκή ονομασία της οροσειράς η οποία επιβεβαιώνεται και σε νεώτερες πηγές. Ο Αναστάσιος Γόρδιος παραφράζοντας (μεταξύ των ετών 1682/83 και 1689) σε δημώδη γλώσσα το αρχικό εγκώμιο του αγίου Βησσαρίωνος, το οποίο είχε συντάξει στα 1552 ο Παχώμιος Ρουσάνος, μεταξύ άλλων, αναφέρει: «Ένα βουνί είναι, οπού ονoμάζεται από τους Έλληνες Πίνδος, και τούτο είναι εκείνο, οπού λέγεται βαρβαρικά Μέτζοβον·» και παρακάτω στο ίδιο κείμενο αναφέρει «χωρίζει το βουνί τούτο το Μέτζοβον, τα μέρη των Ιωαννίνων και τα μέρη της Θεσσαλονίκης».

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς Βοηθήστε συνδέοντας το κείμενο με τις πηγές παραπομπές. χρησιμοποιώντας παραπομπές, ώστε να είναι επαληθεύσιμο.
Το πρότυπο τοποθετήθηκε χωρίς ημερομηνία. Για τη σημερινή ημερομηνία χρησιμοποιήστε: {{χωρίς παραπομπές|16|05|2024}}

Ο P. Sustal αναφέρει ότι, σύμφωνα με τον Ιωάννη Τζέτζη (βυζαντινό συγγραφέα του 12 ου αιώνα), Μέτζοβον αποκαλούσαν εκείνη την εποχή την οροσειρά της Πίνδου. Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο ισχύει αυτή η μαρτυρία σίγουρα όμως υποδεικνύει μία λαϊκή ονομασία της οροσειράς η οποία επιβεβαιώνεται και σε νεώτερες πηγές. Ο Αναστάσιος Γόρδιος παραφράζοντας (μεταξύ των ετών 1682/83 και 1689) σε δημώδη γλώσσα το αρχικό εγκώμιο του αγίου Βησσαρίωνος, το οποίο είχε συντάξει στα 1552 ο Παχώμιος Ρουσάνος, μεταξύ άλλων, αναφέρει: " Ένα βουνί είναι, οπού ονoμάζεται από τους Έλληνες Πίνδος, και τούτο είναι εκείνο, οπού λέγεται βαρβαρικά Μέτζοβον ·" και παρακάτω στο ίδιο κείμενο αναφέρει "χωρίζει το βουνί τούτο το Μέτζοβον, τα μέρη των Ιωαννίνων και τα μέρη της Θεσσαλονίκης".

Η ταύτιση της ονομασίας Μέτσοβο με την οροσειρά της Πίνδου αναπαράγεται και σε γαλλική εγκυκλοπαιδικά του 1756.Την ίδια άποψη συμμερίζεται το 1810 ο περιηγητής Hobhouse, o οποίος αναφέρει ότι "... τα βουνά, που τώρα είναι γνωστά με το όνομα Μέτσοβο δεν μπορεί να είναι άλλα από την ίδια την Πίνδο ..." ενώ σε πατριαρχικό σιγίλιο του 1818, μεταξύ άλλων, διαβάζουμε " Επειδή τοίνυν και το κατ' Ήπειρον κείμενον υπερύψηλον όρος της Πίνδου, όπερ κοινότερον Μέσσοβον εκλήθη ...".

Επίσης σε μία σειρά πηγών η Πίνδος αναφέρεται και ως "βουνά του Μετσόβου". Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι η λέξη Πίνδος αποτελεί κληρονομιά της λόγιας παράδοσης, ενώ η λαϊκή ονομασία της οροσειράς από τα μεσαιωνικά χρόνια έως και τον 19o αιώνα ήταν, είτε "Μέτσοβο" είτε η περιγραφική "βουνά του Μετσόβου". Πιθανόν αυτή η ονομασία δεν πρέπει να συμπεριλάμβανε όλη την σημερινή οροσειρά, αλλά το κεντρικό της τμήμα μεταξύ της περιοχής του Ασπροποτάμου και των πηγών του Αώου. Είναι δε αξιοπαρατήρητο ότι αυτό το τμήμα συμπίπτει με την ορεινή ζώνη που προσδιόριζαν οι αρχαίοι έλληνες ως Πίνδο.

Π. Αραβαντινός, Χρονογραφία της Ηπείρου, τόμ. Β΄, εκδ. Κουλτούρα, [χ.χ.], Αθήνα,σελ. 131.

Φ. Δασούλας, "Πίνδος, οι γεωγραφικές και ιστορικές διαστάσεις ενός ονόματος", Ηπειρωτικό Ημερολόγιο 31(2012), σελ. 241-243.

Κ. Θεσπρωτός-Α. Ψαλίδας,Γεωγραφία Αλβανίας και Ηπείρου, εκδ. ΕΗΜ, Ιωάννινα 1964, σελ. 52, 55, 56.

J.C. Hobhouse, A journey through Albania and other provinces of Turkey in Europe and Asia to Constantinople during the years 1809 and 1810, Vol. 1, επανέκδοσηArno Press & New York Times, New York -1971, σελ. 68.

K. Mέρτζιος, "Το εν Βενετία Κρατικόν Αρχείον", Ηπειρωτικά Χρονικά(1940), σελ. 25, 26.

Δ. Σοφιανού, "Ο άγιος Βησσαρίων μητροπολίτης Λαρίσης (1527-1540) και κτήτορας της μονής Δουσικού", Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά 4 (1992), σελ. 275.

P. Sustal (με τη συνδρομή το Koder), Nikopolis und Kephallenia (TIB 3),Österreichischen Akademieder Wissenschaften, Bonn 1981, σελ. 207.

Μ. Τρίτος, Η Πατριαρχική εξαρχία Μετσόβου(1659-1924). Η θρησκευτική κ΄ κοινωνική της προσφορά, εκδ. ΙΒΜΤ, Ιωάννινα 1991, σελ. 179.

Δ. Φιλιππίδης-Γ. Κωσταντάς, Γεωγραφία Νεωτερική (επιμ. Α. Κουμαριανού), εκδοτική Ερμής Ε.Π.Ε,

Αθήνα 1970, σελ. 125.

Le grand dictionnaire historique, ou Le mélange curieux de l'histoire sacrée et profane. Tome 7, Éditeur :les libraires associés (Paris), σελ 523

# data[].attributes.attachment_link.title
Μέτσοβο (Οροσειρά) - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς Βοηθήστε συνδέοντας το κείμενο με τις πηγές παραπομπές . χρησιμοποιώντας παραπομπές, ώστε να είναι επαληθεύσιμο. Το πρότυπο τοποθετήθηκε χωρίς ημερομηνία. Για τη σημερινή ημερομηνία χρησιμοποιήστε: {{χωρίς παραπομπές|16|05|2024}} Ο P. Sustal αναφέρει ότι, σύμφωνα με τον Ιωάννη Τζέτζη (βυζαντινό συγγραφέα του 12 ου αιώνα), Μέτζοβον αποκαλούσαν εκείνη την εποχή την οροσειρά της Πίνδου.

# data[].attributes.headline
Η οροσειρά είναι συνήθ

# data[].attributes.body
Η οροσειρά είναι συνήθως χωρισμένη σε τρεις επιμέρους οροσειρές:

Βόρας. Το υψηλότερο σημείο είναι το Καϊμακτσαλάν στα 2524 μέτρα.

Τζένα. Το υψηλότερο σημείο είναι το Ζέλεν Μπρεγκ στα 2176 μέτρα.

Πάικο. Το υψηλότερο σημείο είναι το Γκόλα-Τσούκα στα 1650 μέτρα.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Συνεισφέροντες στα εγχειρήματα Wikimedia

# data[].attributes.attachment_link.title
Οροσειρά Βόρας - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. Βοηθήστε συνδέοντας το κείμενο με τις πηγές χρησιμοποιώντας παραπομπές, ώστε να είναι επαληθεύσιμο.
Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 14/02/2020.

# data[].attributes.headline
Τα όρη Πίριν

# data[].attributes.body
Τα όρη Πίριν ή οροσειρά του Ανατολικού Ορβήλου (βουλγαρικά: Пирин) είναι οροσειρά της Μακεδονίας που ξεκινά από τη νοτιοδυτική Βουλγαρία και καταλήγει στην Ελλάδα ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες Σερρών και Δράμας. Η υψηλότερη κορυφή τους, το Βίχρεν ή Ανεμοκορφή (2.914 μ.), εντός Βουλγαρίας, είναι η τρίτη ψηλότερη κορυφή στα Βαλκάνια μετά τη Μουσαλά (όρη Ρίλα ή Δυτική Ροδόπη) και την ψηλότερη κορυφή του Όλυμπου, τον Μύτικα. Η οροσειρά έχει μήκος περίπου 40 χλμ. από βορειοδυτικά προς νοτιοανατολικά, και περίπου 25 χλμ. πλάτος. Το μεγαλύτερο τμήμα της έκτασής του στη Βουλγαρία, προστατεύεται από το Εθνικό Πάρκο Πίριν. Η ονομασία Πίριν κατά τη Βουλγαρική εκδοχή, προήλθε από τον Περούν (κυριλλικά: Перун), τον ανώτερο θεό του σλαβικού πάνθεου και θεού της βροντής και της αστραπής.[1]

Τα βόρεια όρη Πιρίν χωρίζονται από την υψηλότερη οροσειρά της Βουλγαρίας, την οροσειρά Ρίλα ή Δυτική Ροδόπη, από τον αυχένα Πρέντελ, ενώ στα νότια τα όρη Πιρίν φτάνουν μέχρι το όρος Όρβηλος (βουλγαρικά: Славянка, Σλαβιάνκα), στα σύνορα με την Ελλάδα, ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες Σερρών και Δράμας. Στα δυτικά βρίσκεται η κοιλάδα του Στρυμόνα και στα ανατολικά του Νέστου. Η οροσειρά Πιρίν είναι γνωστή για την πλούσια χλωρίδα και πανίδα τους. Από το 1963 τμήμα της οροσειράς έχει οριστεί ως εθνικό πάρκο στη Βουλγαρία, το οποίο το 1976 επεκτάθηκε και ονομάστηκε Εθνικό Πάρκο Πίριν, το οποίο από το 1983 είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Μεγάλο μέρος της περιοχής καλύπτεται από δάση, με σημαντικούς πληθυσμούς των βαλκανικών ενδημικών ειδών βαλκανικό πεύκο, ρόμπολο και την υβριδογενή ελάτη (Abies borisii-regis). Η πανίδα περιλαμβάνει τον λύκο και την καφέ αρκούδα.

Ψηλότερες κορυφές της στο βουλγαρικό έδαφος είναι η Τελ Τεπέ - Βίχρεν - Ανεμοκορυφή (2.914,3 μ.), Κούτελο (2907 μ.), Πώλεζαν (2852 μ.), Καμενίτσα (2822 μ.), Τοδόρκα (2745 μ.) (Βόρειο Πιρίν), Όρελεκ -- Παπίκιο (2.099 μ.) (Μέσο Πιρίν) και Σβέστνηκ (Κηροπήγιο) (1973 μ.) (Νότιο Πιρίν).

Η πόλη του Μπάνσκο, ένα σημαντικό τουριστικό και το χειμερινό αθλητικό κέντρο, βρίσκεται στις βορειοανατολικές πλαγιές των ορέων Πιρίν. Η πόλη Ραζλόγκ βρίσκεται στην κοιλάδα Ραζλόγκ, μεταξύ των ορέων Πίριν προς τα νότια και τα όρη Ρίλας (Δυτικής Ροδόπης) προς τον βορρά.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η οροσειρά Πιρίν όπως φαίνεται από το Μπάνσκο

Τα όρη Πίριν ή οροσειρά του Ανατολικού Ορβήλου ( βουλγαρικά: Пирин) είναι οροσειρά της Μακεδονίας που ξεκινά από τη νοτιοδυτική Βουλγαρία και καταλήγει στην Ελλάδα ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες Σερρών και Δράμας. Η υψηλότερη κορυφή τους, το Βίχρεν ή Ανεμοκορφή (2.914 μ.), εντός Βουλγαρίας, είναι η τρίτη ψηλότερη κορυφή στα Βαλκάνια μετά τη Μουσαλά ( όρη Ρίλα ή Δυτική Ροδόπη) και την ψηλότερη κορυφή του Όλυμπου, τον Μύτικα. Η οροσειρά έχει μήκος περίπου 40 χλμ. από βορειοδυτικά προς νοτιοανατολικά, και περίπου 25 χλμ. πλάτος. Το μεγαλύτερο τμήμα της έκτασής του στη Βουλγαρία, προστατεύεται από το Εθνικό Πάρκο Πίριν. Η ονομασία Πίριν κατά τη Βουλγαρική εκδοχή, προήλθε από τον Περούν (κυριλλικά: Перун), τον ανώτερο θεό του σλαβικού πάνθεου και θεού της βροντής και της αστραπής.

Τα βόρεια όρη Πιρίν χωρίζονται από την υψηλότερη οροσειρά της Βουλγαρίας, την οροσειρά Ρίλα ή Δυτική Ροδόπη, από τον αυχένα Πρέντελ, ενώ στα νότια τα όρη Πιρίν φτάνουν μέχρι το όρος Όρβηλος (βουλγαρικά: Славянка, Σλαβιάνκα), στα σύνορα με την Ελλάδα, ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες Σερρών και Δράμας. Στα δυτικά βρίσκεται η κοιλάδα του Στρυμόνα και στα ανατολικά του Νέστου. Η οροσειρά Πιρίν είναι γνωστή για την πλούσια χλωρίδα και πανίδα τους. Από το 1963 τμήμα της οροσειράς έχει οριστεί ως εθνικό πάρκο στη Βουλγαρία, το οποίο το 1976 επεκτάθηκε και ονομάστηκε Εθνικό Πάρκο Πίριν, το οποίο από το 1983 είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Μεγάλο μέρος της περιοχής καλύπτεται από δάση, με σημαντικούς πληθυσμούς των βαλκανικών ενδημικών ειδών βαλκανικό πεύκο, ρόμπολο και την υβριδογενή ελάτη ( Abies borisii-regis). Η πανίδα περιλαμβάνει τον λύκο και την καφέ αρκούδα.

Ψηλότερες κορυφές της στο βουλγαρικό έδαφος είναι η Τελ Τεπέ - Βίχρεν - Ανεμοκορυφή (2.914,3 μ.), Κούτελο (2907 μ.), Πώλεζαν (2852 μ.), Καμενίτσα (2822 μ.), Τοδόρκα (2745 μ.) (Βόρειο Πιρίν), Όρελεκ -- Παπίκιο (2.099 μ.) (Μέσο Πιρίν) και Σβέστνηκ (Κηροπήγιο) (1973 μ.) (Νότιο Πιρίν).

Η πόλη του Μπάνσκο, ένα σημαντικό τουριστικό και το χειμερινό αθλητικό κέντρο, βρίσκεται στις βορειοανατολικές πλαγιές των ορέων Πιρίν. Η πόλη Ραζλόγκ βρίσκεται στην κοιλάδα Ραζλόγκ, μεταξύ των ορέων Πίριν προς τα νότια και τα όρη Ρίλας (Δυτικής Ροδόπης) προς τον βορρά.

Rashev, N. (1987). What do we know about ... the continents (Какво знаем за... континентите). Izdatelstvo Otechestvo. σελ. 40.

# data[].attributes.attachment_link.title
Πιρίν - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Τα όρη Πίριν ή οροσειρά του Ανατολικού Ορβήλου ( βουλγαρικά: Пирин) είναι οροσειρά της Μακεδονίας που ξεκινά από τη νοτιοδυτική Βουλγαρία και καταλήγει στην Ελλάδα ανάμεσα στις περιφερειακές ενότητες Σερρών και Δράμας.

# data[].attributes.body
Η Ροδόπη είναι οροσειρά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη με 83% της έκτασής της στη νότια Βουλγαρία και το υπόλοιπο στην Ελλάδα. Η ψηλότερη κορυφή της, Γκολιάμ Πέρελικ, (2.191 μέτρα) είναι το έβδομο ψηλότερο βουνό της Βουλγαρίας. Η ψηλότερη κορυφή της στην Ελλάδα είναι η Δελημπόσκα (1.953 μέτρα). Η οροσειρά δίνει το όνομά της στη χερσαία οικοπεριοχή "Μεικτά δάση Όρους Ροδόπης", που ανήκει στο Μεγαοικοσύστημα "εύκρατών δασών πλατύφυλλων και μεικτών" και στην Παλαιαρκτική οικοζώνη. Η περιοχή είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη για τις καρστικές εκτάσεις της με τα βαθιά φαράγγια ποταμών, μεγάλα σπήλαια και ιδιόμορφα λαξευμένες μορφές, όπως το Φαράγγι Τρίγκραντ.

Σημαντικό μέρος των υδροηλεκτρικών πόρων της Βουλγαρίας βρίσκεται στις δυτικές περιοχές της οροσειράς. Υπάρχουν πολλές υδατοπτώσεις και φράγματα, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, άρδευση και ως τουριστικοί προορισμοί. Στην Ελλάδα υπάρχουν αντίστοιχα στον Ποταμό Νέστο τα φράγματα Θησαυρού και Πλατανόβρυσης. Η Ροδόπη έχει πλούσια πολιτιστική κληρονομιά, αρχαίες Θρακικές πόλεις, όπως το Περπερικόν, το Τατούλ και το Μπελίντας, και μεσαιωνικά

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί.
Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 18/02/2022.

Η Ροδόπη είναι οροσειρά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη με 83% της έκτασής της στη νότια Βουλγαρία και το υπόλοιπο στην Ελλάδα. Η ψηλότερη κορυφή της, Γκολιάμ Πέρελικ, (2.191 μέτρα) είναι το έβδομο ψηλότερο βουνό της Βουλγαρίας. Η ψηλότερη κορυφή της στην Ελλάδα είναι η Δελημπόσκα (1.953 μέτρα). Η οροσειρά δίνει το όνομά της στη χερσαία οικοπεριοχή "Μεικτά δάση Όρους Ροδόπης", που ανήκει στο Μεγαοικοσύστημα "εύκρατών δασών πλατύφυλλων και μεικτών" και στην Παλαιαρκτική οικοζώνη. Η περιοχή είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη για τις καρστικές εκτάσεις της με τα βαθιά φαράγγια ποταμών, μεγάλα σπήλαια και ιδιόμορφα λαξευμένες μορφές, όπως το Φαράγγι Τρίγκραντ.

Σημαντικό μέρος των υδροηλεκτρικών πόρων της Βουλγαρίας βρίσκεται στις δυτικές περιοχές της οροσειράς. Υπάρχουν πολλές υδατοπτώσεις και φράγματα, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, άρδευση και ως τουριστικοί προορισμοί. Στην Ελλάδα υπάρχουν αντίστοιχα στον Ποταμό Νέστο τα φράγματα Θησαυρού και Πλατανόβρυσης. Η Ροδόπη έχει πλούσια πολιτιστική κληρονομιά, αρχαίες Θρακικές πόλεις, όπως το Περπερικόν, το Τατούλ και το Μπελίντας, και μεσαιωνικά κάστρα, εκκλησίες, μοναστήρια και γραφικά χωριά με παραδοσιακή αρχιτεκτονική του 18ου και 19ου αιώνα.

Το όνομα της οροσειράς της Ροδόπης έχει θρακική προέλευση. Ερμηνεύεται ως το πρώτο όνομα ενός ποταμού, που σήμαινε "κοκκινωπός ποταμός". Κατά την ελληνική μυθολογία, η οροσειρά ονομάστηκε έτσι από τη βασίλισσα της Θράκης Ροδόπη, σύζυγο του βασιλιά Αίμου, οι οποίοι προκάλεσαν την οργή του Δία και της Ηρας και για τιμωρία τους μεταμορφώθηκαν σε βουνά.

Η θέση της Ροδόπης στο νοτιοανατολικό τμήμα της βαλκανικής χερσονήσου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το κλίμα της περιοχής. Επηρεάζεται τόσο από τους ψυχρούς ανέμους που έρχονται από το βορρά όσο και από τη θερμότερη αύρα από τη Μεσόγειο.

Η μέση ετήσια θερμοκρασία στην Ανατολική Ροδόπη είναι 13 °C και η μέγιστη βροχόπτωση το Δεκέμβριο και η ελάχιστη τον Αύγουστο. Στη Δυτική Ροδόπη η θερμοκρασία ποικίλλει από 5 ως 9 °C και το καλοκαίρι είναι συχνές οι βροχές.

Το χειμώνα είναι συνήθεις χαμηλές θερμοκρασίες μέχρι −15 °C και χάρις σε αυτό η Ροδόπη είναι το νοτιότερο μέρος στα Βαλκάνια, όπου απαντώνται είδη δένδρων, όπως η ερυθρελάτη και η σημύδα η κρεμοκλαδής.

Ο ποταμός Νέστος διασχίζοντας τα βουνά.

Η οροσειρά έχει άφθονους υδάτινους πόρους με πυκνό δίκτυο ορεινών χειμάρρων και ποταμών. Σχεδόν το 80 % των εδαφών της οροσειράς ανήκει στη λεκάνη απορροής του ποταμού Έβρου και το μεγαλύτερο μέρος των υπολοίπων σε εκείνη του Νέστου και πολύ μικρό ποσοστό σε μικρότερους ποταμούς επί ελληνικού εδάφους. Οι φυσικές λίμνες είναι λίγες, με γνωστότερες από αυτές τις λίμνες του Σμόλιαν, που απέχουν μερικά χιλιόμετρα από την ομώνυμη πόλη. Μερικά από τα μεγαλύτερα φράγματα της Βουλγαρίας βρίσκονται στη Ροδόπη, όπως τα Ντόσπατ, Μπατάκ, Γκόλιαμ Μπέγκλικ, Κάρτζαλι, Στούντεν Κλάντενετς, Βάχα, Σιρόκα Πολιάνα και πολλά άλλα, ενώ σε ελληνικό έδαφος βρίσκονται τα φράγματα Θησαυρού και Πλατανόβρυσης. Χρησιμοποιούνται κυρίως για παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και για άρδευση. Υπάρχουν πολλές ιαματικές πηγές, με διασημότερες του Βέλιγκραντ, του Νάρετσεν, του Ντέβιν, του Μπέντεν, του Μιχάλκοβο και άλλες στη Βουλγαρία. Στην Ελλάδα υπάρχουν ιαματικές πηγές στις Θέρμες του Νομού Ξάνθης και στα Θέρμια του Νομού Δράμας, σε απόσταση 25 χλμ. βόρεια του Παρανεστίου, σε υψόμετρο 620μ.

Υποδιαίρεση

Δυτική Ροδόπη

Δάση κοντά στις λίμνες του Σμόλιαν.

Για ορισμένους γεωγράφους, ως Δυτική Ροδόπη ορίζεται ο ορεινός όγκος της Ρίλας.

Κεντρική Ροδόπη

Η Κεντρική Ροδόπη ονομάζεται και Δυτική Ροδόπη εάν θεωρηθεί ο όγκος της Ρίλας ως ανεξάρτητο ορεινό συγκρότημα. Η Κεντρική Ροδόπη είναι το μεγαλύτερο (66% της έκτασης της βουλγαρικής Ροδόπης), υψηλότερο, πιο αναπτυγμένο από άποψη υποδομών και το δεχόμενο περισσότερους επισκέπτες τμήμα της οροσειράς. Οι υψηλότερες και γνωστότερες κορυφές της βρίσκονται σε αυτή την περιοχή (πάνω από 10 ξεπερνούν τα 2000 μέτρα, με ψηλότερη την Γκολιάμ Πέρελικ, (2.191 μέτρα)). Από τις άλλες δημοφιλείς κορυφές είναι οι Σιροκολάσκι Σνέζνικ (2.188 μ.), Γκόλιαμ Πέρσενκ (2.091 μ.), Μπατάσκι Σνέζνικ (2.082 μ.) και Τούρλα (1.800 μ.).

Μερικά από τα βαθύτερα ποτάμια φαράγγια της Ροδόπης βρίσκονται στα δυτικά της τμήματα, καθώς και οι βραχώδεις σχηματισμοί των φυσικών γεφυρών. Σημαντικά υδατικά συστήματα είναι οι λίμνες Τσαΐρσκι και τα φράγματα Ντόσπατ, Μπατάκ, Γκόλιαμ Μπέγκλικ, Σιρόκα Πολιάνα και Τσίγκοφ Τσαρκ.

Σε αυτό το τμήμα της οροσειράς βρίσκεται επίσης η πόλη του Μπάτακ, καθώς και τα δημοφιλή τουριστικά κέντρα Σμόλιαν, Βέλιγκραντ, Ντέβιν, Τσεπελάρε, το χειμερινό θέρετρο Παμπόροβο, το Ορθόδοξο μοναστήρι Μπατσκόβου, τα ερείπια του Φρούριου του Ασέν και τα σπήλαια Λαρύγγι του Διαβόλου, Γιακοντίνσκα και Ουλοβίτσα. Στους βόρειους πρόποδες της Κορυφής Πρέσπα είναι το ψηλότερο χωριό της Βουλγαρίας Μάναστιρ (πάνω από 1.500 μ.). Στην περιοχή βρίσκονται επίσης μερικοί διατηρητέοι οικισμοί όπως οι Σιρόκα Λάκα, Κοβατσεβίτσα, Μομτσίλοβτσι και Κόσοβο.

Γέφυρα Κοντινή εικόνα τοξωτού γεφυριού Πολυάνθου

Πανοραμική εικόνα του ποταμού Κομψάτου και του τοξωτού γεφυριού Πολυάνθου, 17ου-18ου αιώνα

Σε Ελληνικό έδαφος η Κεντρική Ροδόπη περιλαμβάνει τους ορεινούς όγκους Ελατιά, Φρακτό, τη μικρή οροσειρά της Κούλας με τα όρη Χαϊντου (ή Ερύμανθο) και Στάμνα, Αχλαδόβουνο, Καμέρτζη και Παπίκιο. Στην Ελλάδα η οροσειρά χαρακτηρίζεται από πολυάριθμες κορυφές χαμηλού σχετικά υψομέτρου. Η ψηλότερη κορυφή της (εντός Ελληνικού εδάφους), είναι η Δελημπόσκα στο Φρακτό με υψόμετρο 1.953 μέτρα και βρίσκεται στο νομό Δράμας, κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα.

Σήμερα η ελληνική Ροδόπη είναι μια περιοχή σχεδόν έρημη. Με το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, οι περισσότεροι οικισμοί ερήμωσαν οριστικά και οι κάτοικοί τους δεν ξαναγύρισαν ποτέ. Ακόμη και οι Σαρακατσάνοι κτηνοτρόφοι εγκατέλειψαν την δύσκολη ζωή στην Ροδόπη. Η ερήμωση της Ροδόπης, που έχει πάνω από 50 χρόνια να βοσκηθεί, σε συνδυασμό με τις πολλές βροχοπτώσεις και την γεωγραφική της θέση, έχουν συντελέσει στην δημιουργία και διατήρηση ενός βοτανικού παράδεισου που αξίζει να δει κανείς από κοντά. Στην Ροδόπη ευδοκιμούν ψυχρόβια κωνοφόρα δέντρα, όπως η ερυθρελάτη (picea abies) και η σημύδα (betula pendula), που δεν απαντώνται αλλού στην Ελλάδα.

Το 1980, ένα μικρό κομμάτι εντελώς παρθένου δάσους, κηρύχθηκε διατηρητέο Μνημείο της Φύσης και η είσοδος επιτρέπεται μόνο σε ερευνητές κατόπιν έγγραφης αδείας (δάσος Φρακτού Δράμας). Το δάσος αυτό ανακαλύφθηκε τυχαία στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Υπάρχουν σε αυτό δέντρα 300 ετών που το ύψος τους ξεπερνά τα 50 μέτρα καθώς και το απειλούμενο αγριόγιδο.

Ο ορεινός όγκος της Ροδόπης έχει τις ιδιομορφίες του. Ο βορειοδυτικός όγκος, δηλαδή τα ορεινά του Δήμου Ιάσμου χαρακτηρίζεται από ψηλά δασωμένα και πανέμορφα βουνά. Διασχίζεται από τον χείμαρρο Κομψάτο. Εδώ, πρόκειται να κατασκευασθεί το φράγμα του Κομψάτου που η λεκάνη κατάκλισης θα είναι περίπου 8 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή τα 2/3 της Λίμνης Πλαστήρα. Η περιοχή είναι σχεδόν ακατοίκητη και τα χωριά έχουν εγκαταλειφθεί από τον εμφύλιο πόλεμο. Στα παλιά χωριά υπάρχουν εγκαταστάσεις κτηνοτρόφων που παραμένουν εκεί μόνο τους θερινούς μήνες. Στην περιοχή υπάρχουν τόσο αυτοφυή δάση, κυρίως στο Παπίκιο. από πλατύφυλλα-αείφυλλα, αλλά και εκτεταμένες αναδασώσεις κυρίως πεύκης, στις υπώρειες, αλλά και σε μεγαλύτερα ύψη. Από τον ορεινό όγκο του Παπικίου και των βουνών του Ιάσμου είναι ορατή τόσο η Βιστωνίδα όσο και ο κάμπος της Κομοτηνής. Ιστορικοί χώροι και μνημεία πολιτισμού σκιαγραφούν την πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής. Αρχαία και βυζαντινά κάστρα, λίθινα γεφύρια, παραδοσιακοί νερόμυλοι, οικισμοί, ήθη και έθιμα αιώνων συμπληρώνουν τον "πολιτιστικό χάρτη" της ορεινής Ροδόπης.

Τοπίο Θρακικών μετέωρων από τον οικισμό Εύθυμο.

Το Παπίκιο Όρος της Ροδόπης υπήρξε φημισμένο κέντρο μοναχισμού από τον 11ο έως τον 15ο αιώνα μ.Χ. Ερείπια μοναστηριών έχουν εντοπιστεί βόρεια των σημερινών οικισμών , που βρίσκονται στους πρόποδες της Ροδόπης.

Ανατολική Ροδόπη

Η Ανατολική Ροδόπη εκτείνεται στο 34% περίπου της βουλγαρικής Ροδόπης και είναι αρκετά χαμηλότερη.

Τα μεγάλα τεχνητά φράγματα Κάρτζαλι και Στούντεν Κλάντενετς βρίσκονται σε αυτό το τμήμα της οροσειράς. Η περιοχή είναι πλούσια σε ιαματικές πηγές. Οι περιοχές γύρω από το Τζέμπελ είναι γνωστές σε όλη τη χώρα ως θεραπευτικές διαφόρων ασθενειών. Το Μπέλιτε Μπρέζι είναι σημαντικό θεραπευτικό κέντρο για αναπνευστικές και άλλες παθήσεις.

Μεγάλες πόλεις στην περιοχή είναι το Χάσκοβο και το Κάρτζαλι καθώς και οι μικρότερες Μόμτσιλγκραντ, Κρούμοβγκραντ, Ζλάτογκραντ και Κίρκοβο. Η Ανατολική Ροδόπη, όντας σημαντικά χαμηλότερη, είναι επίσης πιο πυκνοκατοικημένη από τη Δυτική.

Σε ελληνικό έδαφος η Ανατολική Ροδόπη περιλαμβάνει τους ορεινούς όγκους Όρη Βυρσίνης, Σάπκα και Επτάδενδρος. Η εικόνα στην Ανατολική Ροδόπη είναι κάπως διαφορετική απ' ό,τι στην κεντρική Ροδόπη. Εδώ τα βουνά είναι πιό εκτεταμένα και πιο χαμηλά. Στην περιοχή υπάρχουν αρκετά κατοικημένα χωριά μερικά από τα οποία είναι και πολυάριθμα παρά τη μείωση του πληθυσμού τα τελευταία 20 χρόνια. Μικρά οροπέδια επιτρέπουν την καλλιέργεια δημητριακών, πατάτας αλλά κυρίως καπνού. Τα χωριά της Οργάνης είναι συγκεντρωμένα, με εξαίρεση τα Καλύβια, ενώ τα χωριά του Κέχρου διάσπαρτα και αραιοδομημένα ,κυρίως για να ελέγχουν μεγαλύτερες εκτάσεις για τα κοπάδια τους. Κύρια δασικά είδη είναι οι δρυς, η οξιά, η χαλέπιος και η μαύρη πεύκη ενώ σημαντικό ποσοστό καταλαμβάνουν τα αείφυλλα πλατύφυλλα.

Το πλούσιο μωσαϊκό τοπίων που προκύπτει από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, αποτελεί τον ιδανικό βιότοπο για τη διαβίωση των αρπακτικών πτηνών: Στην περιοχή φιλοξενούνται τα 36 από τα 38 είδη αρπακτικών πτηνών της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων πολλά σπάνια είδη, όπως ο βασιλαετός (Aquila heliaca) και ο κραυγαετός (Aquila pomarina). Είναι από τις μοναδικές περιοχές της Ευρώπης στην οποία συμβιώνουν τόσα διαφορετικά είδη αρπακτικών πτηνών και η μοναδική όπου ταυτόχρονα απαντώνται τα τρία από τα τέσσερα διαφορετικά είδη γυπών ( μαυρόγυπας, όρνιο, ασπροπάρης) της Ευρώπης. Αξιόλογα είναι τα λιθόκτιστα χωριά της βορειοανατολικής Ροδόπης Κάρδαμος, Οργάνη, Σμιγάδα, Μυρτίσκη, Κέχρος, Νυμφαία, με το ομώνυμο οχυρό, Κάτω Βυρσίνη, η Χλόη, ο Κέχρος και η Ραγάδα και τα θρακικά μετέωρα.

Ερείπια της αρχαίας Θρακικής πόλης και ιερού Περπερικόν

Η Ροδόπη κατοικείτο από την προϊστορική εποχή. Σε αρκετά σπήλαια υπάρχουν πολλά αρχαιολογικά ευρήματα αρχαίων εργαλείων.

Η εκκλησία του Φρούριου του Ασέν

Η συχνή μνεία της Ροδόπης σε αρχαίες (ελληνικές και λατινικές) πηγές σημαίνει ότι το βουνό είχε διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο στην πολιτική, πολιτιστική και θρησκευτική ζωή των θρακικών φυλών που κατοικούσαν σε αυτό. Έτσι, σύμφωνα με τις πηγές, στις ψηλές κορυφές της υπήρχε ένα μαντείο του Διονύσου, στο οποίο προφήτες (μάντεις) ήταν οι Θράκες Βέσσοι. Το μαντείο αυτό, που αποτελούσε ένα μεγάλο εθνικό ιερό των Θρακών, ήταν πολύ φημισμένο στον αρχαίο κόσμο, καθώς το είχαν επισκεφτεί για να το συμβουλευτούν ο Μέγας Αλέξανδρος και αργότερα ο πατέρας του Οκταβιανού Αυγούστου. Η Ροδόπη (συγκεκριμένα η Ανατολική) υπήρξε επίσης κέντρο λατρείας του Απόλλωνα (Ήλιου), που ήταν από τους ιδιαίτερα προσφιλείς θεούς στους Βησσούς, καθώς στο φυλετικό τους κέντρο, τη Βησσοπάρα, υπήρχε ναός του, όπου γινόταν και πανήγυρη. Η Ροδόπη υπήρξε ακόμη τόπος λατρείας του Δία, που στις επιγραφές αναφέρεται με διάφορα επίθετα, όπως Κεραύνιος κ.ά., του Θράκα Ιππέα, του Μίθρα, κ.α. Εκτός όμως από θρησκευτικό κέντρο, η Ροδόπη λειτούργησε σαν αληθινό προπύργιο της ελευθερίας των Θρακών και τελευταία εστία αντίστασής τους κατά της ρωμαϊκής κυριαρχίας, Στις πηγές μαρτυρούνται αρκετές εκστρατείες των Ρωμαίων στη Ροδόπη από τον 1ο π.Χ. αιώνα ως την επαρχιοποίηση της Θράκης (46 μ.Χ.), καθώς και συχνές επαναστάσεις των ορεσίβιων Θρακών. Το γεγονός ότι η Θράκη έγινε τελικά ρωμαϊκή επαρχία περίπου 200 χρόνια μετά τη Μακεδονία οφειλόταν κυρίως στη Ροδόπη, που πρόσφερε ένα ασφαλές φυσικό καταφύγιο στους Θράκες .

Η αραιοκατοικημένη περιοχή της Ροδόπης είναι επί εκατοντάδες χρόνια τόπος εθνοτικής και θρησκευτικής ποικιλομορφίας. Εκτός από τους ορθόδοξους Βούλγαρους και Ελληνες, στα βουνά κατοικούν μουσουλμανικές κοινότητες, οι Πομάκοι, περισσότερο στα δυτικά τμήματα, και μεγάλη συγκέντρωση Τούρκων της Βουλγαρίας, ιδιαίτερα στην Ανατολική Ροδόπη. Τα βουνά είναι επίσης μία από τις περιοχές που σχετίζονται με τους Σαρακατσάνους, ελληνική νομαδική φυλή, που παραδοσιακά μετακινείτο μεταξύ Βόρειας Θράκης και ακτών του Αιγαίου.

Στην οικονομία της περιοχής της Ροδόπης επικρατούν οι υπηρεσίες, ο τουρισμός, η βιομηχανία και η γεωργία.

Αρκετά αναπτυγμένος είναι ο τομέας της βιομηχανίας. Μια από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες στην περιοχή είναι η εξόρυξη. Υπάρχουν περίπου 80 ορυχεία μολύβδου και ψευδαργύρου, που τα αποθέματά τους είναι από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη. Βρίσκονται κυρίως στα κεντρικά τμήματα της οροσειράς και κατά μήκος των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, καθώς και ανατολικά. Η επαρχία Κάρτζαλι είναι πλούσια σε μη μεταλλικά ορυκτά και χρυσό. Υπάρχουν επίσης μικρά αποθέματα μεταλλευμάτων χρωμίτη και σιδήρου, καθώς και προσμείξεις σπάνιων γαιών στα μεταλλεύματα μολύβδου και ψευδαργύρου. Υπάρχουν αρκετές βιομηχανίες επίπλευσης, που εμπλουτίζουν τα μεταλλεύματα πριν σταλούν στις μεγάλες βιομηχανίες καθαρού μολύβδου και ψευδαργύρου στο Κάρτζαλι και στη Φιλιππούπολη. Η βιομηχανία μηχανοκατασκευών είναι αναπτυγμένη σε Σμόλιαν, Κάρτζαλι, Ντέβιν, Μπρατσίγκοβο, Ιβαΐλοφγκραντ και αλλού και υπάρχει μια φαρμακοβιομηχανία στην Πέστερα. Κέντρα κλωστοϋφαντουργίας είναι μεταξύ άλλων τα Ζλάτογκραντ, Σμόλιαν, Μαντάν, Λάκι. Η βιομηχανία ξύλου είναι αναπτυγμένη στα δυτικά τμήματα, όπου υπάρχουν μερικοί από τους σημαντικότερους δασικούς όγκους της Βαλκανικής Χερσονήσου. Η Ροδόπη είναι μια από τις κύριες περιοχές υδροηλεκτρικής παραγωγής της Boυλγαρίας με πολλούς μεγάλους ΥΗΣ όπως σε Μπάτακ, Πέστερα, Αλέκο, Στούντεν Κλάντενετς, Κάρτζαλι και Βάχα και λιγότερο της Ελλάδας με τους ΥΗΣ Θησαυρού και Πλατανόβρυσης.

Σημαντικός κλάδος με αυξανόμενη σημασία είναι ο τουρισμός. Το Παμπόροβο και το Τσεπελάρε είναι μεγάλα χειμερινά κέντρα διακοπών και για το καλοκαίρι υπάρχουν πολλά θέρετρα, κάμπινγκ και καταφύγια στις ακτές των φραγμάτων ή στις καταπράσινες κοιλάδες. Τα σπήλαια κατά μήκος των συνόρων, όπως τα Γιαγκοντίνσκα, Ουλοβίτσα, Σπηλιά του Λαιμού Διαβόλου, Σνεζάνκα και άλλα, είναι δημοφιλή μεταξύ των σπηλαιολόγων με τους εντυπωσιακούς σχηματισμούς τους και τις υπόγειες λίμνες και ποτάμια. Τα ερείπια κάστρων, Θρακιά αξιοθέατα όπως το Περπερικόν και το Τατούλ, τα παραδοσιακά χωριά και τα μοναστήρια δέχονται επίσης πολλούς επισκέπτες, ντόπιους και ξένους.

Το κλίμα του Πάρκου είναι βαρύ, ηπειρωτικό, με ψυχρό χειμώνα ψυχρό και συχνές χιονοπτώσεις και δροσερό καλοκαίρι. Την άνοιξη και το φθινόπωρο βρέχει συχνά, υπάρχουν όμως και ηλιόλουστες μέρες. Το καλοκαίρι σημειώνονται ξαφνικές μπόρες και καταιγίδες.

Για να προσεγγίσει ο επισκέπτης το Πάρκο με αφετηρία τη Δράμα, παίρνει το δρόμο για τα χωριά Ταξιάρχες, Δενδράκια και Λιβαδερό και φτάνει στον ποταμό Νέστο, φυσικό όριο της οροσειράς της Ροδόπης. Από τη Δράμα ή την Ξάνθη φτάνει στο χωριό Παρανέστι, απ' όπου παίρνει το δρόμο βόρεια, προς το Παρθένο Δάσος Φρακτού, ή βορειοανατολικά, προς Αρκουδόρεμα και Διπόταμα. Ξεκινώντας από την Ξάνθη, φτάνει στη Σταυρούπολη και από εκεί ακολουθεί τη διαδρομή προς Δαφνώνα, Άνω Καρυόφυτο, Λειβαδίτη (όρος Χαϊντού). Άλλη διαδρομή στα όρια του Πάρκου είναι από την Ξάνθη (βόρεια) προς την κοιλάδα του Εχίνου και τα Πομακοχώρια.

Η καλύτερη εποχή για επίσκεψη στο Πάρκο είναι οι μήνες Μάιος-Ιούνιος, οπότε ο επισκέπτης μπορεί να δει τα περισσότερα από τα σπάνια φυτά σε ανθοφορία και να φωτογραφίσει πεταλούδες και πουλιά. Καλή εποχή είναι και το φθινόπωρο, ιδίως οι μήνες Οκτώβριος και Νοέμβριος, όταν η φύση στο Πάρκο παίρνει τα ωραιότερά της χρώματα.

1. Δημήτρης Κ. Σαμσάρης, Ιστορική γεωγραφία της Δυτικής Θράκης κατά τη ρωμαϊκή αρχαιότητα, Θεσσαλονίκη 2005, σ. 15-33

2. Ανατολική Μακεδονία, Θράκη, σελ. 36-37, Explorer (2002)

# data[].attributes.attachment_link.title
Ροδόπη - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. Μπορείτε να βοηθήσετε προσθέτοντας την κατάλληλη τεκμηρίωση. Υλικό που είναι ατεκμηρίωτο μπορεί να αμφισβητηθεί και να αφαιρεθεί. Η σήμανση τοποθετήθηκε στις 18/02/2022. Η Ροδόπη είναι οροσειρά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη με 83% της έκτασής της στη νότια Βουλγαρία και το υπόλοιπο στην Ελλάδα.

# data[].attributes.body
Η Πίνδος είναι η μεγαλύτερη οροσειρά της Ελλάδας. Κυριαρχεί σχεδόν σ' ολόκληρη τη δυτική Ελλάδα και ουσιαστικά αποτελεί συνέχεια των Ιλλυρικών και Δαλματικών οροσειρών. Ως βόρειο άκρο της μπορεί να οριστεί το οροπέδιο της Κορυτσάς, στη νοτιοανατολική Αλβανία και ως νοτιότερο σημείο της ο Κορινθιακός κόλπος. Όλο αυτό το ατελείωτο σύμπλεγμα βουνών, κορυφών, υψιπέδων, κοιλάδων και φαραγγιών που διασχίζει την ηπειρωτική Ελλάδα με κατεύθυνση Β.Δ.-Ν.Α. έχει μήκος που αγγίζει τα 230 χιλιόμετρα και ανώτερο πλάτος 70 χιλιόμετρα. Η οροσειρά της Πίνδου χωρίζεται σε μικρότερες οροσειρές και βουνά, τα οποία χωρίζονται μεταξύ τους από χαράδρες ή κοιλάδες ποταμών. Τα σημαντικότερα βουνά που αποτελούν την οροσειρά της Πίνδου είναι ο Σμόλικας, τα Αθαμανικά Όρη (Τζουμέρκα), ο Γράμμος, η Τύμφη (Γκαμήλα), τα Άγραφα, ο Λάκμος (Περιστέρι) και άλλα. Μέρος της ευρύτερης οροσειράς της Πίνδου θεωρούνται και τα βουνά της νοτιότερης Ελλάδας, όπως τα Βαρδούσια, η Γκιώνα, ο Παρνασσός και η Οίτη. Η ψηλότερη κορυφή της ανήκει στον Σμόλικα και έχει υψόμετρο 2.637 μέτρα. Συχνά ως Πίνδος αναφέρεται η ορεινή περιοχή των νομών Γρεβενών, Ιωαννίνων και Τρικάλων. Αυτή η περιοχή αποτελεί την κυρίως Πίνδο και χωρίζεται στη Βόρεια και τη Νότια Πίνδο.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η Πίνδος είναι η μεγαλύτερη οροσειρά της Ελλάδας. Κυριαρχεί σχεδόν σ' ολόκληρη την δυτική Ελλάδα και ουσιαστικά αποτελεί συνέχεια των Ιλλυρικών και Δαλματικών οροσειρών. Ως βόρειο άκρο της μπορεί να οριστεί το οροπέδιο της Κορυτσάς, στην νοτιοανατολική Αλβανία και ως νοτιότερο σημείο της ο Κορινθιακός κόλπος. Όλο αυτό το ατελείωτο σύμπλεγμα βουνών, κορυφών, υψιπέδων, κοιλάδων και φαραγγιών που διασχίζει την ηπειρωτική Ελλάδα με κατεύθυνση Β.Δ.-Ν.Α. έχει μήκος που αγγίζει τα 230 χιλιόμετρα και ανώτερο πλάτος 70 χιλιόμετρα. Η οροσειρά της Πίνδου χωρίζεται σε μικρότερες οροσειρές και βουνά, τα οποία χωρίζονται μεταξύ τους από χαράδρες ή κοιλάδες ποταμών. Τα σημαντικότερα βουνά που αποτελούν την οροσειρά της Πίνδου είναι ο Σμόλικας, τα Αθαμανικά Όρη (Τζουμέρκα), ο Γράμμος, η Τύμφη (Γκαμήλα), τα Άγραφα, ο Λάκμος (Περιστέρι) και άλλα. Μέρος της ευρύτερης οροσειράς της Πίνδου θεωρούνται και τα βουνά της νοτιότερης Ελλάδας, όπως τα Βαρδούσια, η Γκιώνα, ο Παρνασσός και η Οίτη. Η ψηλότερη κορυφή της ανήκει στον Σμόλικα και έχει υψόμετρο 2.637 μέτρα. Συχνά ως Πίνδος αναφέρεται η ορεινή περιοχή των νομών Γρεβενών, Ιωαννίνων και Τρικάλων. Αυτή η περιοχή αποτελεί την κυρίως Πίνδο και χωρίζεται στην Βόρεια και την Νότια Πίνδο.

Ιστορικά, η ονομασία Πίνδος, αναφέρεται κυρίως στην ορεινή ζώνη που διαχωρίζει την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου από τις αντίστοιχες περιοχές της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας.

Ως βόρεια Πίνδος αναφέρεται το τμήμα της οροσειράς που καταλαμβάνει τον νομό Γρεβενών και ένα μέρος του νομού Ιωαννίνων. Αποτελείται από τους ορεινούς όγκους βόρεια του αυχένα της Κατάρας. Οι ψηλότερες κορυφές της βόρειας Πίνδου βρίσκονται στα όρη: Σμόλικας,το δεύτερο σε ύψος βουνό της Ελλάδας (2.637 μέτρα), Τύμφη (2.497 μέτρα), Βασιλίτσα (2.249 μέτρα) και Λύγκος (2.177 μέτρα). Στην βόρεια Πίνδο βρίσκεται ο εθνικός δρυμός Πίνδου, στην περιοχή της Βάλια Κάλντα. Από την βόρεια Πίνδο πηγάζουν οι ποταμοί Άραχθος και Αώος. Το μεγαλύτερο τμήμα της συμπεριλαμβάνεται στο Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου

Ως νότια Πίνδος αναφέρεται το τμήμα της οροσειράς που καταλαμβάνει τον νομό Τρικάλων και ένα μέρος του νομού Ιωαννίνων. Αποτελείται από τους ορεινούς όγκους νότια του αυχένα της Κατάρας. Ανατολικά καταλήγει στον Θεσσαλικό κάμπο ενώ νότια συναντάει την οροσειρά των Αγράφων. Οι ψηλότερες κορυφές της νότιας Πίνδου είναι: η Κακαρδίτσα (2.429 μέτρα) η Τριγγία (2.204 μέτρα), το Αυγό (2.146 μέτρα), η Παχτουρνιάσκα ή Μύτικας (1.976 μέτρα), το Σελιό ή Μουρτζιά (2.064 μέτρα), ο Κριάκουρας (2.150 μέτρα), ο Κάτω Κριάκουρας (1.436 μέτρα), η Περδικόβρυση (1.534 μέτρα), το Καταφύδι (2.393 μέτρα), το Αγκάθι (2.350 μέτρα), η Σκλάβα Βουργαρελίου (2.050 μέτρα), ο Σκοπός (2.024 μέτρα).

Από την νότια Πίνδο πηγάζουν οι ποταμοί Αχελώος και Πηνειός.

Τα δάση του βιοτόπου έχουν αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, λόγω κυρίως της γεωργίας και της αποδάσωσης. Σήμερα, οι μέγιστες απειλές προέρχονται από την ανάπτυξη του τουρισμού και των θερέτρων σκι. Λόγω της αστάθειας του χώματος στα απότομα βουνά, όπως είναι η Πίνδος, τα έργα οδοποιίας και οι σαφείς-τέμνουσες διαδικασίες έχουν οδηγήσει σε επικίνδυνες καθιζήσεις εδάφους και κατάρρευση των βουνοπλαγιών. Η Πίνδος αποτελεί σήμερα βιότοπο σπάνιων ειδών στον ελλαδικό και Ευρωπαϊκό χώρο όπως η καφέ αρκούδα, ο λύκος και η βίδρα. Περιλαμβάνει δύο εθνικούς δρυμούς. Τον εθνικό δρυμό Πίνδου (Βάλια Κάλντα) και τον εθνικό δρυμό Βίκου-Αώου.

Εκτός από το εντυπωσιακό ορεινό ανάγλυφο του εδάφους, στην περιοχή βρίσκονται δύο από τα πιο εντυπωσιακά φαράγγια στην Ευρώπη, του Βίκου και του Αώου, καθώς και η ορεινή κοιλάδα της Βάλια-Κάλντα, περιοχές που έχουν ανακηρυχτεί εθνικοί δρυμοί και συναποτελούν το εθνικό πάρκο της Βόρειας Πίνδου. Επίσης σε όλο το μήκος της απαντώνται πολλοί ορεινοί οικισμοί με μακρόχρονη ιστορία και ιδιαίτερη αρχιτεκτονική.

Φ. Δασούλας, "Πίνδος, οι γεωγραφικές και ιστορικές διαστάσεις ενός ονόματος", Ηπειρωτικό Ημερολόγιο, 31 (2012), σελ. 189-254.

N. Hammond, Ήπειρος, τόμ. A΄, μτφ. Αθανασίου Γιάγκα, εκδ. Ηπειρωτική Βιβλιοθήκη, Αθήναι 1971, σελ. 12-13.

Ν. Κοσμάς, "Οι δίοδοι της Πίνδου", Ηπειρωτική Εστία, 4 (1955), σελ. 14-20.

Β. Νιτσιάκος, Οι ορεινές κοινότητες της βόρειας Πίνδου. Στον απόηχο της μακράς διάρκειας, Αθήνα, εκδ. Πλέθρον, Αθήνα 1995.

Ν. Πίχτος, Η αισθητική της Πίνδου, έκδ. Δήμου Μετσόβου, Ιωάννινα 1988.

Κ. Τσίπηρας, Ορεινή Ελλάδα, εκδ, Κέδρος, Α. Ε, 2003, σελ. 14-61.

# data[].attributes.attachment_link.title
Πίνδος - Βικιπαίδεια

# data[].attributes.attachment_link.description
Η Πίνδος είναι η μεγαλύτερη οροσειρά της Ελλάδας. Κυριαρχεί σχεδόν σ' ολόκληρη την δυτική Ελλάδα και ουσιαστικά αποτελεί συνέχεια των Ιλλυρικών και Δαλματικών οροσειρών. Ως βόρειο άκρο της μπορεί να οριστεί το οροπέδιο της Κορυτσάς, στην νοτιοανατολική Αλβανία και ως νοτιότερο σημείο της ο Κορινθιακός κόλπος.

# data[].attributes.headline
Οροσειρές της Ελλάδας<

# data[].attributes.body
Οροσειρές της Ελλάδας

# data[].attributes.attachment_link.title
SchoolForAll - Γεωγραφία Στ΄ - Κεφάλαια 13 -14 - Οροσειρές - Ποτάμια -Λίμνες!

# data[].attributes.headline
Τα βουνά της Ελλάδας

# data[].attributes.body
Τα βουνά της Ελλάδας

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα βουνά της Ελλάδας - Γεωγραφία Ε΄ Δημοτικού - Κεφάλαιο 13ο / SchoolForAll

# data[].attributes.body
Η οροσειρά είναι γεωγραφική περιοχή η οποία περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό βουνών τα οποία συνδέονται μεταξύ τους. Ορεινά συστήματα που περιλαμβάνουν πολλές οροσειρές αποκαλούνται κορδιλιέρες. Οι οροσειρές συνήθως κατακερματίζονται από υψίπεδα, ορεινά περάσματα και κοιλάδες. Τα επιμέρους βουνά μιας οροσειράς δεν έχουν αναγκαστικά την ίδια γεωλογική δομή και πετρολογία. Μπορεί να έχουν δημιουργηθεί από διαφορετικές γεωλογικές διαδικασίες, όπως για παράδειγμα σύγκρουση τεκτονικών πλακών, δράση ρηγμάτων ή να είναι ηφαίστεια, με αποτέλεσμα μια μεγάλη ποικιλία διαφορετικών πετρωμάτων.