# data[].attributes.body
pag-iisip nang malalim na may kalakip na pagsusuring espiritwal : MEDITASYÓN, MEDITATION, TÁKITÁKI¹ — pnd mag·ni·lay, ni·la·yin

- MM :)

# data[].attributes.body
Ang napagnilayan ko ay mayroong saysay sa kasaysayan. Ang panahon ng Espanyol, Amerikano, at Hapon ang nagbigay ng daan sa kung ano ang wikang Filipino ngayon. Naibahagi ng araling ito ang mabagal na pagbura ng ating wika sa kasaysayan ngunit naisalba pa ito noong panahon hg propaganda at dito umalsa ang ang damdaming pagiging makabayang Pilipino. Noong panahon naman ng Amerikano ay napagtantuan natin na mahalaga ang ating wika at naintindihan natin kung gaano ito ka-importante lalo na noong ingles lamang ang ipinapagamit na wika. Noong panahon naman ng hapon ay nabuhay ang panitikang Pilipino at dito na natin nasimulang bigyang halaga ang ating wika at paunlarin ito.

-Libongco 11-St. Blandina

# data[].attributes.body
Sa araling ito ay hindi lamang ipinakita ang panahon ng propaganda, amerikano at hapon   at kung paano pahirapan ang mga Pilipino ng mga ito. Ipinakita rin dito kung paano nanaig ang wika na hanggang ngayon ay ating nagagamit at pinapakinabangan. Ang wika ang naging daan patungo sa kalayaan na ating tinatamasa hanggang sa ngayon, nagagamit natin sa pakikipag komunikasyon, pakikipagkalakalan at higit sa lahat ang nagsisilbing pagkakakilanlan ng mga Pilipino. Ipinahiwatig din ng mga kasaysakayan na ito kung gaano natin dapat pinahahalagahan ang wika at kailanman ay hindi dapat ito kalimutan.
-Gutierrez (St. Blandina)

# data[].attributes.body
Sa araling ito, ipinakita sa panahon ng propaganda, amerikano, at hapon kung gaano naghirap ang mga Pilipino para lang makamit ang kalayaan. Dito rin natin makikita kung gaano kahalaga na pangalagaan ang ating wika dahil hindi naging madali para sa mga sinaunang Pilipino na ipaglaban ang sariling kultura at wika. Bago makuha ang kalayaan ng ating bansa, inabuso't minaliit sila sapagkat gustong sakupin ang minamahal nating bansa. Ang wika ang naging daan upang makamit ang pinapangarap na kalayaan dahil dito mas naging bukas ang pagiisip ng mga Pilipino at nagsilbing komunikasyon. Sa gayon, ninanais kong mapanatili ang kahalagahan ng wika upang magsilbing respeto na rin sa pinaghirapan ng bayan at kasaysayan ng ating bansa
- Centeno

# data[].attributes.body
Mula sa pagbabalik-tanaw sa nakaraan ng ating kasaysayan, tiyak na naunawaan ko ang kahalagahan ng paggamit ng ating sariling wika, panitikan, at kultura. Makikita na ang wika ay isang instrumento upang tayo ay mapalapit sa isa’t isa, makalahad ng ating sariling saloobin o damdamin at makapag-bigay ng kaalaman patungkol sa sari-saring impormasyon sa ating lipunan. Dahil sa dinanas na paghihirap ng ating bansa sa Panahon ng Propaganda, Amerikano, at Hapon ay umusbong ang pagka-makabayan ng bawat Pilipino. Naging hudyat ito sa pagkabuhay muli ng ating pambansang wika at panitikan na nakatulong sa mga Pilipino upang lumaban at makalaya na sa kamay ng mga kolonyang bansa. Karagdagan dito, ang naibatid na katotohanan o katapatan ng mga bayaning Pilipino ‘gaya ni Jose Rizal ay naging tulay sa atin sa paglago ng ating pambansang wika at panitikan, kung kaya’t huwag natin kakalimutan at babaliwalain ang mga aral na ipinasa sa atin. Hindi man naging madali ang karanasan ng mga Pilipino noon sa kamay ng mga dayuhan, bakas naman sa kanilang kalooban ang hindi pag suko at pagpursigi upang makamtan ang kalayaan ng bawat isa at ng mahal na bayan. Samakatuwid, malaki ang naging kontribusyon ng wika at panitikan sa ating pagkatao o pagkakalinlang bilang Pilipino kung kaya't huwag natin iwawaglit sa ating puso't isipan ang mga ito at patuloy lang nating unawain at respetuhin ang kasayasayan ng ating bansa.

- Ruiz

# data[].attributes.body
Malaki ang naging bahagi ng kasaysayan at mga naibahagi nito sa ating kayamanan katulad ng wika. Hindi natin makikita ang paglago nito kung hindi natin ito pag-aaralan at pagninilayan. Ang paggamit natin ng wika ngayon ay isang testimonya na patuloy natin itong pinalalago ay pinagyayaman. Wika ang nagsisilbing instrumento upang magkaintindihan tayo, maibahagi ang saloobin, at mapakinggan.

-Capellan

# data[].attributes.body
Sa aralin na ito, naipakita sa akin ang kahalagahan ng wika nating mga Pilipino. Mula sa mga kontribusyon ng wika natin upang makamit ang kalayaan noong mga panahon na tayo ay sinasakop, masasabi ko na malakas ang impluwensiya nito. Sa karaniwang panahon, napapansin ko na hindi na mahalaga ang wika natin sa ilang mga Pilipino. Ang masasabi ko dito ay dapat talagang patuloy na pag-aralan ang mga nakaraang pangyayari na naranasan ng ating bansa para patuloy din ang pagpapahalaga sa ating wika at kultura. Dito malalaman ng mga tao ang tungkol sa mga sakripisyo na ginawa ng ating mga kapwa-Pilipino para lang maipaglaban ang kanilang mga karapatan at maprotektahan ang orihinal na kultura ng mga Pilipino.

-Cayetano, 11 St. Barbara

# data[].attributes.body
Ang pag-unlad ng ating wika'y 'di naging mabilis at madali. Tayo at ang ating wika'y nahirapang umangkop sa bawat panahong nasasakop tayo ng ibang bayan. Ngunit, ito ang naging susi sa lalong pag-alab ng ating pagiging makabansa at Pilipinong may sariling wika at pagkakakilanlan. Makikita na noong Panahon ng Propaganda, dahil sa kalupitan ng mga Kastila, naging daan ito upang makasulat ng mga Akdang Pampanitikan gaya ng mga tula at sanaysay ang magigiting nating bayani tulad nila Jose Rizal at Antonio Luna. Sumunod nama’y sa Panahon ng Amerikano, bagama’t napangakuan tayo ng magandang sistema ng pamahalaan at pagtuturo o edukasyon, hindi pa rin ito naging sapat upang makaligtaan ang ating Katutubong Wika dahil muli tayong sinubok ng mga batas na mapang-abuso sa kalayaang makapagpahayag gaya ng Batas Sedisyon. Panghuli, sa panahon ng Hapon, bagama’t hinayaan tayong gamitin ang Panitikang Pilipino, nawalan din ito ng saysay para sa iba dahil hindi naman  malayang makakilos at laging may banta sa kaligtasan lalo na sa kababaihan. Ang lahat ng ito ay nagbigay satin ng lakas na gamitin ang ating Wika upang magkaisa, ipaglaban ang ating mga karapatang pantao at itatag ang kalayaan para sa ating Pilipino. Hangad ko na sa panahon ngayon, sana’y lalo natin pagtibayan at pahalagahan ang ating wika sapagkat mawawalan ng saysay ang paghihirap ng ating nakaraang lahi. Unahin sana nating pahalagahan ang sariling atin at wika, 'wag ang mga kaisipang banyaga/Kolonyal. -Cron (St. Bridget)

# data[].attributes.body
Matapos matutunan ang aralin na ito, napagtanto ko kung gaano kahalaga ang mga pangyayari sa kasaysayan upang mabigyan halaga muli ang ating pambansang wika sa kasalukuyan. Nagsilbing aral sa akin ang mga dinanas ng mga sinaunang Pilipino noon para lamang ipaglaban ang ating bansa. Sila'y nagbuwis ng kanilang mga buhay para hindi tayo tuluyang masakop ng mga banyaga. Binitawan nila ang lahat ng mayroon sila para maipamalas natin kung ano talaga ang mga kaya nating gawin. Kaya naman, sana magsilbing aral para sa lahat ang mga kaganapan na ito. Nawa'y mas lalo pa nating mahalin ang sariling atin dahil hindi biro ang napagdaanan ng mga Pilipino noon sa kamay ng mga banyaga.

- Salinas , 11 - St. Bridget

# data[].attributes.body
Sa aking pagninilay, akin napunan na saysay sa mga pangyayari sa panahon ng propaganda, amerikano, at hapon ay ang kanilang halaga sa pagunlad at pagbangon ng ating bansa. Pagiging mulat sa katotohanan ang naging daan sa ating kalayaan. Marahil na matagal ang naging proseso ng ating pagunlad na naparami ang mga sumakop sa atin ngunit hindi tayo sumuko ng madalian dahil lahat tayo ay ninanais na maging malaya tayo sa mga kamay nila. Hindi lang ang ating kalayaan, pati na rin ang ating sariling wika. Ang ating mga magagaling na manunulat ang tumulong sa ating paglaganap ng sariling wika. Malaking halaga ang matutunan ang wika natin dahil ito ay nagsasaysay sa ating pagiging makabayan sa sariling bansa, ang perlas ng silanganan. Ang wika natin ay hindi lamang basta basta na lenguwahe ng bansa, ito rin ay ang nagsilbi bilang tulay sa ating pagkakaisa bilang mga Pilipino na hindi sumusuko kahit ano man ang kahirapan na nararanasan. Malaki ang saludo ko sa ating mga bayani at mga manunulat dahil sila ang tumulong sa pag-angat ng ating bansa mula sa kahirapan ng mga sumasakop sa atin. Sa huli, ang aking napasaisip na ang wika natin ay ang naging daan sa ating inaasahan na magandang kinabukasan ng bansa.
- Balasbas

# data[].attributes.body
Nang matutunan at mapagnilayan ko ang pag-unlad ng wika noong mga Panahon ng Propaganda, Amerikano, at Hapon, bukas kong nakita ang naging kapaki-pakinabang na saysay ng wika sa ating lipunan. Napagtanto at mas malalim kong naunawaan na ang wika ay hindi lamang isang anyo o uri ng salita/lengguwahe; Ang wika ay ang pangunahing paraan at instrumento upang ang lahat ng tao ay tunay na magkaunawaan sa kanilang pang-araw-araw na pamumuhay. Upang maging tiyak, ang wikang Filipino ang isa sa pinakamahalagang sangkap ng pagbubunyag at pagpapalago ng ating pagkamakabayan at katapatan sa ating bansang kinalakihan. Bilang pagtutukoy sa nangyari sa Panahon ng Amerikano, kahit pa man napilitan at naging hadlang ang paggamit ng wikang Ingles sa kanilang buhay noon, hindi pa rin nawala sa puso't pagkatao ng mga Pilipino ang kanilang saligang wika. Kaya naman, noong umusbong ang Panahon ng Hapon at ipinagbawal ang Panitikang Ingles sa Pilipinas, ang kamulatan at damdamin ng mga Pilipino patungo sa kanilang katutubong wika ay malayang lumitaw at namayagpag muli sa kani-kanilang mga buhay upang gamitin ito sa iba't ibang malilikhaing gawain na hanggang ngayon ay napakahalaga pa rin sa tuloy-tuloy na pagkatuto natin ng ating wikang Filipino. Kung kaya, masasabi ko na ang mga nakaraang pangyayaring ito ay nag-uudyok sa atin na gamitin ang ating wika sa mabuti at makabuluhang paraan para sa ating kinabukasan. - Juan

# data[].attributes.body
Ang pagbabalik sa kasaysayan ay isang paraan upang lubos nating mauunawaan ang kinaugatan natin bilang mga Pilipino, at kabilang na rito ang pagpapahalaga sa dinanas ng pag-unlad ng ating wika, na ginagamit natin sa kasalukuyan. Sa katotohanan, naging malaking ambag ang nangyaring pananakop sa ating bansa dahil nagbigay ito ng daan sa pakikipagkalakalan ng Pilipinas sa pandaigdigang pag-unlad, na kalauna'y nagmulat naman sa mga Pilipino ng kahalagahan sa paggamit ng kanilang wika bilang simbolo ng kalayaan. Marahil hindi naging madali ang pag-asam ng kaunlaran ng wikang Pilipino sa panahon ng pananakop, masasabi kong naging simulain naman ito ng pag-alab ng damdaming makabayan ng Pilipino sa pamamagitan ng paglilimbag ng mga akdang pampanitikan noong panahon ng Kastila na dahil rito, nagkaroon ng kalakasan ang mga Pilipino na maipahayag ang hinanakit at pag-asa na nag-aalab sa kanikanilang puso para sa bayan.
- Masiglat