# data[].attributes.attachment_link.description
See all the wonderful things i_leuverink has made

# data[].attributes.attachment_link.description
See all the wonderful things i_leuverink has made

# data[].attributes.attachment_link.title
Werkvormkaart coöperatief leren inge versie Marnix

# data[].attributes.headline
CPS praktisch verhaal over het invoeren van Coöperatief leren

# data[].attributes.subject
CPS praktisch verhaal over het invoeren van Coöperatief leren

# data[].attributes.attachment_link.title
Cooperatief leren in het basisonderwijs Kenter Veenman CPS 

# data[].attributes.headline
scan uit Meer dan Onderwijs over coöperatief leren

# data[].attributes.subject
scan uit Meer dan Onderwijs over coöperatief leren

# data[].attributes.attachment_link.title
Kagan & Kagan, Coöperatieve Leerstrategieën

# data[].attributes.attachment_link.title
Jelier (2018) Didactief Alles op een rij over cooperatief leren

# data[].attributes.attachment_link.description
https://www.leraar24.nl/de-schoolklas-honderd-jaar-geleden/ Uitgangspunten reformpedagogen kind centraal (pedocentrisme) actieve school totaliteitsonderwijs geen scheiding tussen school en maatschappij een vertrouwensrelatie tussen de groepsleider en de kinderen. Samengevat in

# data[].attributes.attachment_link.description
Zie al het moois dat %{naam} heeft gemaakt

# data[].attributes.body
Filmpje 1: Mounir
Filmpje 2: Gijs

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dit Onderdeel bestaat uit vier videofragmenten waarin steeds een praktijkvoorbeeld zichtbaar is. Elk fragment bevat twee opdrachten.
Fragment en opdrachten 1
Je ziet leerlingen uit groep 7. We kijken met name naar (vlnr) Peter, Mounir en Carlo (op de rug gezien).

1. Werk samen met een collega
Beschrijf (onafhankelijk van elkaar!) beiden het gedrag van elk van deze jongens. Kijk eerst alleen naar Peter, spoel terug en kijk dan alleen naar Mounir en dan nog eens naar Carlo.

2. Vergelijk samen beide beschrijvingen. Let in jullie teksten met name op het gebruik van bijvoeglijke naamwoorden: zijn die beschrijvend of interpreterend?
Is uit de beschrijving af te leiden wat je mening of gevoel over elk van die jongens is? Hoe blijkt dat uit je woordgebruik? Komen er andere vormen van interpretatie in de beschrijvingen voor? Zo ja, waardoor wordt dat uitgelokt?
Fragment en opdrachten 2
Je ziet Gijs, een leerling uit groep 1.

1. Bekijk het hele fragment.
Ontwerp een eenvoudig observatieformulier met 3 à 4 categorieën, waarmee je het verloop van zijn gedrag kunt volgen.
Bekijk het fragment nogmaals en vul je eigen formulier in.

2.
a. Interpreteer de in opdracht 1 uitgevoerde observatie. Licht toe op grond waarvan je tot deze interpretatie bent gekomen. Hoe zeker ben je van de juistheid hiervan?

b. Bedenk een bij je interpretatie passende interventie die je zou kunnen uitvoeren als jij lijfelijk in de groep aanwezig was. Geef argumenten waarom je deze keuze hebt gedaan.
Fragment en opdrachten 3
Op het plein is groep 7 een spelletje slagbal aan het spelen. Mario staat op honk 1.

1. Maak op een vel A4 twee kolommen: boven de linker kolom noteer je 'gedrag' en boven de rechter 'gevoel'. Bekijk nu het fragment en beschrijf in de linker kolom wat Mario achtereenvolgens doet. Bekijk nogmaals het fragment en noteer nu in de rechterkolom wat Mario volgens jou op dat moment voelt.

2. Bekijk nu (liefst samen met een collega) hetzelfde fragment. Ga (samen) na of dat beschreven gevoel echt te zien is, of dat het vooral iets zegt van jouw gevoel. Bespreek na afloop of je die interpretatie kunt verklaren vanuit je eigen ervaringen.
Fragment en opdrachten 4
Paul (1e jaar) is onder de hoede van Sandra (2e jaar) bezig met een strikkenbord.

1. Observeer het gedrag van Paul en Sandra. Maak twee schema's: een voor Paul en een voor Sandra. Zorg dat je na afloop onderbouwde uitspraken kunt doen over de begrippen 'strikvaardigheid', 'taakgerichtheid' en 'samenwerking'. Leg je bevindingen voor aan twee collega's.
Praktijkopdracht 1
Maak een paar video-opnamen van de leukste leerling uit je stagegroep, liefst in verschillende situaties. Zorg dat je door die opnamen laat zien waardoor jij dat de leukste leerling vindt.
Vraag anderen te reageren op het gedrag van die leerling. Vertel er niet bij dat jij dit zo'n leuke leerling vindt.
Ga na waarin de reactie van anderen afwijkt van jouw manier van kijken.
Praktijkopdracht 2
Maak twee series korte opnamen, waarin je twee soorten gedrag naast elkaar zet: wat jij zelf 'normaal' vindt vanuit jouw referentiekader en wat jij niet normaal vindt. Je mag zowel kinderen, collega's als andere volwassenen filmen.
Vraag anderen om uit beide series af te leiden welke normen jij belangrijk vindt.
Praktijkopdracht 3
Maak samen met een collega een observatiehulpmiddel (instrument) waarmee je als "storend" aangemerkt gedrag van een leerling op een objectieve of tenminste intersubjectieve manier in kaart kunt brengen.
Maak een opname in je stageschool, waarop zulk gedrag (onopvallend) is vastgelegd.
Bekijk met behulp van dat hulpmiddel onafhankelijk van elkaar de gemaakte opname. Vergelijk na afloop de invulling. Was het instrument geschikt voor dit doel?
Hoe interpreteert ieder van jullie het gewraakte gedrag?
Herhaal dit zonodig met een aangepast instrument.
Praktijkopdracht 4
Kies samen met een collega een van de observatieinstrumenten 1 t/m 4, zoals die te vinden zijn op deze website.
Voer daarmee allebei twee observaties uit. Eén allebei bij hetzelfde kind en één bij heel verschillende kinderen. Vergelijk daarna je ervaringen: waar liep je tegenaan? Wat leverde het op? Was het resultaat wat je verwachtte? Hebben jullie beiden bij hetzelfde kind vergelijkbare resultaten? Enz. Probeer je bevindingen steeds te verklaren!
Praktijkopdracht 5
Maak (met de camera op statief of m.b.v. een medestudent) een opname terwijl je met een of meer kinderen meespeelt in een hoek in een kleutergroep of met een of meer leerlingen uit een hogere groep een interessante (praat)plaat (bv. geschiedenisplaat of zoekplaat van Wally) bespreekt.
Probeer tijdens dat spel of dat gesprek met open vragen de kinderen uit te dagen tot nadenken en/of een aanpassing van hun handelen. Doe dat niet te nadrukkelijk, zodat de kinderen niet argwanend of sociaal wenselijk reageren.
Beschrijf voor je de opnames bekijkt wat je hebt waargenomen tijdens die activiteit.

Bekijk daarna de gemaakte opname. Beschrijf wat het waarneembare effect is van jouw interventies. Welke interventies zou je de volgende keer anders doen (waarom?)

Vergelijk je eerder gemaakte beschrijving met wat je nu via de videobeelden hebt gezien en gehoord.
Benoem en verklaar de verschillen; gebruik daarbij de theorie over waarnemen en observeren.

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit Onderdeel bestaat uit vier videofragmenten waarin steeds een praktijkvoorbeeld zichtbaar is. Elk fragment bevat twee opdrachten. Fragment en opdrachten 1 Je ziet leerlingen uit groep 7. We kijken met name naar (vlnr) Peter, Mounir en Carlo (op de rug gezien). 1. Werk samen met een collega Beschrijf (onafhankelijk van elkaar!)

# data[].attributes.headline
Begeleiden van de ontwikkeling van zelfsturing

# data[].attributes.subject
Begeleiden van de ontwikkeling van zelfsturing

# data[].attributes.attachment_link.title
Van Den Berg en Ros 2015. BegeleidenVanDeOntwikkelingVanZelfsturing

# data[].attributes.headline
Simons, Van Zuylen, van zelfstandig naar zelfverantwoordelijk leren

# data[].attributes.subject
Simons, Van Zuylen, van zelfstandig naar zelfverantwoordelijk leren

# data[].attributes.attachment_link.title
Simons, Zuylen. Van zelfstandig werken naar zelfstandig leren

# data[].attributes.body
H 21 is ook interessant in het verlengde (feedback geven)
Voor samenwerken is H 14 goed om te lezen)

# data[].attributes.attachment_link.title
50 Questions To Help Students Think About What They Think

# data[].attributes.attachment_link.title
Microscopische bouw en werking van het brein

# data[].attributes.body
digitaal tijdschrift

# data[].attributes.attachment_link.title
Actueel NL onderwijs en Burgerschapsvorming Inge

# data[].attributes.headline
heel veel mooie ideeën rondom 21th century sklills

# data[].attributes.subject
heel veel mooie ideeën rondom 21th century sklills

# data[].attributes.attachment_link.title
Overzicht leermiddelen 21e eeuwse vaardigheden primair en voortgezet onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Onze kinderen moeten in een apart schoolvak onderwezen worden in burgerschap, bepleitte Menno Hurenkamp eerder op deze site. Gymen doe je ook niet in de Franse les, en dat geldt volgens hem dus ook voor burgerschap. Ik begrijp dat het idee van een schoolvak aanspreekt omdat de thematiek daardoor overzichtelijk en behapbaar wordt. Een schoolvak is gemakkelijk in te plannen in het schoolrooster, je kan er toetsen voor ontwikkelen en je zou er een vakdocent voor kunnen opleiden. Je 'doet een uurtje burgerschap' en gaat daarna weer over tot de orde van de dag. Dat is overzichtelijk en sluit aan bij de gangbare structuur van veel scholen.

Het gaat erom leerlingen de kans te geven democratie te ervaren

Helaas ligt het mijns inziens wat ingewikkelder. Het verwerven van individuele competenties moet zeker deel zijn van burgerschapsvorming, maar men moet ook de kans krijgen te oefenen met deze competenties in praktische situaties. Het gaat erom leerlingen de kans te geven democratie te ervaren. Hoe kunnen zij leren hun stem te gebruiken en hoe kunnen zij zich verhouden tot de ander? Een vak burgerschap is hiervoor niet voldoende, het vereist levensechte situaties die je niet kunt bewaren tot dat speciaal daarvoor gereserveerde lesuur. Het gaat om het aangrijpen van spontane situaties om samen met leerlingen te reflecteren op hoe zij zich verhouden tot de gemeenschap. In een school doen zich dagelijks onnoemelijk veel van dit soort situaties voor, de vraag is in hoeverre hierop ingespeeld wordt.

Een schoolklimaat waarin iedereen z'n zegje mag doen

Je kunt een school beschouwen als een soort mini-maatschappij. Het is een afspiegeling van de gemeenschap om zich heen en tegelijkertijd ook een veilige en overzichtelijke omgeving. In de school ontstaan als vanzelf situaties die zich ook in de grotere maatschappij voordoen, zoals conflicten, meningsverschillen, besluitvormingsmomenten of samenwerking. Deze situaties bieden aanknopingspunten voor het oefenen met dialoog, democratische besluitvorming, reflectie en het leren accepteren van verschillen.

De school als oefenplaats is dus niet alleen gericht op het aanbieden van een serie lessen, maar ook op het ontwikkelen en bewaken van een schoolklimaat waarin leerlingen op een impliciete, vanzelfsprekende manier democratie kunnen beleven. Dit uitgangspunt stoelt onder andere op het gedachtegoed van John Dewey. Dewey beargumenteert dat burgerschap niet alleen kennis van formele instituties betekent, maar ook een sociale ethiek: a democratic way of life. Het gaat dan om het functioneren in de brede samenleving, waarbij burgers vreedzaam met elkaar omgaan, wederzijdse belangen erkennen en samen participeren en gezamenlijke doelen nastreven. Zo'n democratische gemeenschap ontstaat niet vanzelf in een school. Er is een klimaat voor nodig waarin leerlingen gestimuleerd worden te discussiëren, samen te werken en open te staan voor de ander. Een schoolklimaat waarin je eerlijk kan zijn en waar anderen naar je luisteren, waar niet enkel het recht van de sterkste geldt, maar waar iedereen zijn zegje mag doen. Je kan leerlingen in een les wel leren om een argument te formuleren, maar het is misschien wel belangrijker om te ervaren hoe anderen reageren op jouw argumenten, of er echt naar geluisterd wordt en of ze invloed hebben.

Leraar moet balans vinden tussen verantwoordelijkheid geven en ingrijpen

Het ontwikkelen van zo'n democratische oefenplaats is mogelijk, zo blijkt uit mijn proefschrift waarin ik een schoolbreed programma voor burgerschapsvorming op basisscholen evalueer. Na één schooljaar bleek dit programma een positieve invloed te kunnen hebben op het democratische en sociaal-emotionele klimaat in de klas. Bijvoorbeeld door leerlingen mee te laten praten over afspraken en regels, door hen structureel met elkaar in gesprek te laten gaan en door hen te leren zelf verantwoordelijkheid te nemen voor het oplossen van conflicten.

De rol van de leraar is hierbij cruciaal. Hij moet in staat zijn in gesprek te gaan met leerlingen, zich bewust zijn van z'n eigen houding ten opzichte van de maatschappij en van z'n modelrol, hij moet het democratisch klimaat bewaken en ingrijpen als dat gevaar loopt. Doet hij dat niet, dan bestaat het gevaar dat degene met de grootste mond het voor het zeggen krijgt. Dit vergt veel van de flexibiliteit en reflectieve vaardigheden van leraren. Zij moeten een juiste balans vinden tussen het geven van verantwoordelijkheid aan leerlingen en ingrijpen wanneer gelijke kansen gevaar lopen. Maar zij moeten vooral ook reflecteren op spontane gebeurtenissen die zich voordoen. Moeilijke situaties, zoals conflicten, zouden hierbij niet geschuwd moeten worden, maar moeten juist worden gezien als aanknopingspunten voor discussie en het oefenen van probleemoplossende vaardigheden. Pas dan wordt democratisch burgerschap deel van de dagelijkse ervaring van leerlingen en kunnen zij het ook echt leren begrijpen.
Sophie Verhoeven werkt als onderwijsadviseur bij KPC Groep. Zij promoveerde in oktober aan de Universiteit Utrecht met het proefschrift: 'De school als oefenplaats voor democratie'.

# data[].attributes.attachment_link.title
Burgerschap moet je op school kunnen oefenen

# data[].attributes.attachment_link.description
Kinderen moeten burgerschap kunnen oefenen in een veilige omgeving, in levensechte situaties, met flexibele leraren. En dan kom je er niet met een uurtje burgerschapsles in de week, maar wel met een schoolbrede aanpak. Onze kinderen moeten in een apart schoolvak onderwezen worden in burgersc

# data[].attributes.body
burgerschap in de school site SLO

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze site gaat over burgerschapsonderwijs in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ga goed voorbereid naar de stembus!

Op woensdag 22 november stemmen we voor de Tweede Kamerverkiezing. ProDemos heeft weer tal van verkiezingsactiviteiten: van stemhulpen tot Scholierenverkiezingen.

ProDemos is het 'Huis voor democratie en rechtsstaat'. ProDemos legt uit wat de spelregels zijn van de democratie en de rechtsstaat en laat zien wat je zelf kunt doen om invloed uit te oefenen - in de gemeente, het waterschap, de provincie, het land en Europa.

# data[].attributes.attachment_link.title
ProDemos - Huis voor democratie en rechtsstaat

# data[].attributes.attachment_link.description
ProDemos is het 'Huis voor democratie en rechtsstaat'. ProDemos legt uit wat de spelregels zijn van de democratie en de rechtsstaat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De inspectie vindt dat scholen als Agora onvoldoende doelen stellen en dat niet duidelijk is welke resultaten hun speciale concepten opleveren. "Is er een hogere leeropbrengst, meer gemotiveerde leerlingen of een betere aansluiting op de arbeidsmarkt dan bij traditionele scholen? Dat blijft allemaal heel onduidelijk", zegt inspecteur Vogelzang.

Fasen bestrijdt dat zijn school geen doelen stelt. "We hebben juist heel veel doelen. We willen maatwerk voor leerlingen. Maatwerk zorgt ervoor dat er minder kansenongelijkheid is. We willen kinderen motiveren, en zorgen dat ze in het vervolgonderwijs niet afhaken. We willen een onderwijs waar leraren geen burn-out oplopen."

De schoolleider erkent wel dat het lastig is aan te tonen wat zijn concept oplevert. "De inspectie en ik spreken een andere taal. De onderwijsinspectie meet kwaliteit van onderwijs in cijfers. Maar wij geven geen cijfers. We monitoren wel de vooruitgang die een leerling maakt. We meten de vooruitgang, alleen niet in punten."

De school wil samen met andere conceptscholen en onder andere de inspectie kijken hoe ze hun toegevoegde waarde en kwaliteit wel kunnen meten. "Want geloof me", zegt Fasen, "ik wil niets liever dan dat onze methode goed wordt gemeten. We worden betaald met belastinggeld. En dit is belangrijk, kinderen moeten goed verder kunnen en hebben recht op goed onderwijs."

Conceptscholen 'gedoemd te mislukken'

Maar met beter meten alleen ben je er nog lang niet, zegt Casper Hulshof, onderwijswetenschapper aan de Universiteit Utrecht. Hij onderzoekt welke schoolsoorten wel en niet werken. "Scholen die zich helemaal richten op zelfontplooiing van leerlingen of heel erg de nadruk leggen op technologie, zoals de Steve Jobsschool, die zijn gedoemd te mislukken."

Wat de precieze opbrengst is van conceptscholen, is ook voor Hulshof veelal onbekend. "Wat wel bekend is, is wat niet werkt. Kinderen zelf onderzoek laten doen, zoals bij Agora, is zeker voor beginnende leerlingen een volstrekt ongeschikte methode."

Hoe komen scholen dan tot zulke lesmethodes? "De scholen beginnen denk ik met iets moois, een goed idee. Vanuit een ideologie. En dat kan een prima bron zijn. Maar ze missen de onderwijskundige onderbouwing om het handen en voeten te geven. Ze doen het niet vanuit wetenschappelijk bewijs, vanuit wat wel en niet werkt in het onderwijs. Ze gaan uit van hun gevoel dat het anders moet."

Beter naar een traditionele school?

Traditioneel, klassikaal onderwijs wordt vaak ouderwets gevonden, zegt Hulshof, terwijl het veelal beter is dan nieuwe onderwijsvormen. "Allerlei flashy innovaties kunnen voor bepaalde leerlingen werken, maar dat hoeft helemaal niet het geval te zijn. Wat gelukkig heel veel leraren al lang weten."

De inspectie moet beter in de gaten houden welke concepten en ideeën werken, vindt Hulshof. "Onderwijstypen die jaren geleden mislukten, steken weer de kop op. Er is weinig historisch besef."

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderwijsinspectie kritisch over conceptscholen: 'Resultaten vaak niet helder'

# data[].attributes.attachment_link.description
De inspectie vindt dat scholen als Agora onvoldoende doelen stellen en dat niet duidelijk is welke resultaten hun speciale concepten opleveren. "Is er een hogere leeropbrengst, meer gemotiveerde leerlingen of een betere aansluiting op de arbeidsmarkt dan bij traditionele scholen? Dat blijft allemaal heel onduidelijk", zegt inspecteur Vogelzang.

# data[].attributes.attachment_link.title
van Eijkeren (2012) - Pedagogisch didactisch begeleiden - Observeren (1)

# data[].attributes.headline
voor wie nog een keer wil nagaan hoe het zat met de cito scores....

# data[].attributes.subject
voor wie nog een keer wil nagaan hoe het zat met de cito scores....

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinar: Van toetsscore tot inhoudelijke interpretatie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Toetsen we om te toetsen of kunt u 'echt' wat met de gegevens van LVS-toetsen in uw groep?

# data[].attributes.attachment_link.title
Nivoz | Weiner en Dweck en de attributietheorie: 'Waarom sommigen leerlingen een mislukking ombuigen tot een leerervaring en anderen de moed verliezen'

# data[].attributes.attachment_link.description
In de 'Pedagogische Canon’ vindt u een serie portretten van onderwijswetenschappers en -denkers, uit heden en verleden. Hun werk is van betekenis voor een beter verstaan van goede onderwijspraktijk. Via kernbegrippen, definities en eerder gepubliceerd werk trachten we de essentie te vatten. ...

# data[].attributes.body
goed en praktisch boek

# data[].attributes.attachment_link.description
​Nee, al is de titel 'fake', dit boek gaat er echt komen. 14 mei is de verwachting. Heel spannend, zo'n nieuwe boreling, vooral als je er al jaren mee