# data[].attributes.body
Tıp ve felsefe alanına ağırlık verdiği değişik alanlarda 200 kitap yazmıştır. Batılılarca modern Orta Çağ biliminin kurucusu, hekimlerin önderi olarak bilinir ve "Büyük Üstat" ismi ile tanınır. Tıp alanında yedi asır boyunca temel kaynak eser olarak süre gelen El-Kanun fi't-Tıb (Tıbbın Kanunu) adlı kitabı ile ünlenmiş ve bu kitap Avrupa üniversitelerinde 17. asrın ortalarına kadar tıp biliminde temel eser olarak okutulmuştur.

İbn-i Sina, Kuşyar isimli bir hekimin yanında tıp eğitimi aldı. Değişik konular üzerine 240'ı günümüze gelen 450 kadar makale yazdı. Elimizdeki yazıların 150 tanesi felsefe 40 tanesi de tıp üzerinedir. Eserlerinin en ünlüleri felsefe ve fen konularını içeren çok geniş bir çalışma olan Kitabü'ş-Şifa (İyileşme Kitabı) ile El-Kanun fi't-Tıb'dır (Tıbbın Kanunu). Bu iki eser Orta Çağ üniversitelerinde okutulmuştur. Hatta bu eser Montpellier ve Louvain'de 1650 yılına kadar ders kitabı olmuştur.

Hazırlayan: Melike Şararslan

# data[].attributes.body
Türk-İslam Dünyası astronomi ve matematik alimleri arasında, ortaya koyduğu eserleriyle büyük bir üne sahip Ali Kuşçu, astronominin önde gelen bilginlerinden olarak kabul edilir. Özellikle bu iki alanda çağının sınırlarını aşacak kadar önemli eğitim ve öğretim çalışmalarında bulunmuştur.
Fatih Külliyesi'nde bir Güneş saati yapan Ali Kuşçu, İstanbul'un enlem ve boylam derecesini belirlemiştir. Ay'ın ilk haritasını çıkaran Kuşçu'nun adı bugün Ay'ın bir bölgesine verilmiştir.
Ali Kuşçu'nun astronomi ile ilgili en büyük eserlerinden biri Risale-i fil Heye (Astronomi Risalesi)'dir. Matematik ve astronomi alanında büyük bir çığır açan bu eserde gök cisimlerinin Dünyamızdan uzaklıklarına kadar tüm bilimsel detaylar bulunmaktadır. Farsça yazılmış daha sonra Arapçaya çevrilmiş, Batı ilminin Türkiye'ye girmesinden sonra bile astronomi alanında tercih edilen bir kitap olmuştur.
Matematik alanındaki büyük eseri Risale-i Hisap (Aritmetik Risalesi)'dir. Ayrıca çağının en ileri matematik bilgilerini içeren Şerhi Zic-i Uluğ Bey (Uluğ Bey'in Yıldız Kataloğu) adlı esere katkılarıyla ün yapmıştır.
Risaletül-Fethiye adlı eseri ise 19. yüzyılda, İstanbul Mühendishanesi'nde (İstanbul Teknik Üniversitesi) ders kitabı olarak okutulmuştur. Bu eserde, gök cisimlerinin yere olan uzaklığına yer vermiş; ayrıca Dünya haritasını da kitabının sonuna eklemiştir. Burada yerkürenin eksenindeki eğikliği 230 30' 17" olarak belirlemiştir. Bu, günümüz modern astronomi verilerine (230 27') oldukça yakın bir değerdir.
Hazırlayan: Cansu ÖZDEN

# data[].attributes.body
Nikolas Kopernik, "De revolutionibus orbium coelestium" (Göksel kürelerin devinimleri üzerine) başlığını taşıyan başyapıtında Güneş Sistemi'nin tarifini yapmış; gezegenlerin, Güneş'in merkezde olduğu sabit yörüngeler üzerinde hareket ettiğini kabul eden günmerkezlilik yasasını savunmuştur. 1543 yılında Kopernik'in ölümünden kısa bir süre önce yayımlanan bu kitap, "Kopernik Günmerkezliliği" denilen astronomik modelin başlangıcını oluşturur ve modern astronomik ve bilimsel gelişmelerin başlangıç noktası olarak gösterilerek bilim tarihinde bir dönüm noktası teşkil etmektedir.
Hazırlayan: Mehmet Akif Temiz

# data[].attributes.body
alman sosyalist kuramci ve önder.düsüncesi felsefe,iktisat,sosyoloji ve siyaset bilimi boyutlarini içerir.yasamini kapitalizm elestirisine ve devrimci mucadeleye adami; friedrich engels ile birlikte yazdigi manifest der kommunistisehen partei (1848; komilnist manifesto, 1920/komilnist manifesto ve komilnizmin ilkeleri, 1991) cagimizin en etkili akimlarindan birine adini ve temel siyasal programini vermis; das kapital adli incelemesi bu programin ekonomik temelini olusturrnustur. kisisel yapitlanyla oldugu kadar engels ile ortak calismalariyla da temellerini attigi marksizm, yalnizca bir kuram ya da yontem degil, bütünsel bir dünya görüsünün ifadesi olmustur.
gencligi ve dusüncesinin olusumu. yahudi asilli bir ailenin yedi çocugundan biriydi. avukatlik yapan babasi büyükk olasilikla mesleginde ilerleyebilmek içinn protestanligi benimsemis, oglunu da alti yasina geldiginde vaftiz ettirmisti. ortaögrenimini (1830-35) trier'de tamamlayan marx, ekim 1835'te bonn universitesi'ne girdi. orada bir yil beseri bilimler okuduktan sonra, 1836'da berlin universitesi'nde hukuk ve felsefe ogrenimine basladi. berlin'deki en önemli deneyimi hegel'in felsefesiyle tanismak oldu. baslangiçta itici buldugu regelci ögretinin devrimci ögrenci kültürünü derinden etkiledigi bu dönemde , sonunda o da doktorlar kulubu olarak bilinen genc hegelci çevreye katildi. grubun baslica sözcüsü olan bruno bauer' in universitedeki ilahiyat derslerini iziedi. bu arada prusya yönetimi, hizla ateizme yönelen ve siyasal eylem den söz etmeye baslayan genç hegelcileri universitelerden uzaklastirmaya girismisti. 1832'de ludwig feuerbach'tan sonra, 1839'da bauer de görevden alindi. marx'in bu yillardaki en yakin dostu olan adolph rutenberg ise, genç regelcileri daha köklü bir toplumsal katilima çagiriyordu.
bu elverislili, çelismelerle dolu ortamda marx'in siyasal görüsleri liberal demokratliktan baslayip devrimci demokratliktan geçerek sosyal demokratliga ya da komünizme dogru gelidi. kuramsal planda ise, gününde insanligin bilim, düsünce ve kültür mirasinin üç ana damari sayilabilecek olan alman felsefesi, ingiliz siyasal iktisadi ve fransiz sosyalizmi, önünde pespese açilan ve zamanla yeni bir sentezini ortaya koya cagi alanlar oldu.
marx, demokritos ve epikuros'un felsefelerinin hegelci çözümlemesine ayirdigi doktora tezini arkadaslarinin önerisi üzerine jena universitesi'ne sundu; nisan 1841'de doktorasi kabul edildi. gene 1841'de lud wig feuerbacli'in das wesen des christen- tunis (hiristiyanligin ozü) adli yapitini fel sefede büylük bir olay olarak karsiladi. feuerbach'in regel'e yönelttigi maddeci elestiriyi yerinde bularak, bundan böyle felsefe calismalarinda regel'in diyalektik yöntemiyle feuerbach'in maddeciligini birlestirmeye yöneldi. prusya'nin en gelismis sanayi bölgesi olan köln'de, liberal burjuva muhalefetin yayin organi olarak yayin hayatina yeni atilan gunluk rheinische zeitung gazetesine mayis 1842'de yazi gondermeye basladi. basin ozgürlügünü ele aldigi ilk makalesinde, ozgurluk konusunda mutlak ve evrensel ahlak ilkelerinden yola cikan soyut idealist bir yaklasim görülüyordu.. 15 ekini 1842'de gazetenin yayin yönetmeni olan marx, bu sifatla mart 1843'e deg-in rheinische zeitung'daki basyazilarinda, 🤬 cesitli toplumsal ve ekonomik sorunlara, bu arada yeni sahneye cikan komümzim olgusunada degindi. tirajini u.·c katina cikardig-i gazetenin, liberal muhalefetin yayin organi olmaktan çikarak, devrimci demokrasinin sözcülügünü üstlenmesini sagladi. marx'in,
genc hegelcilerden gittikçe uzaklasan siyasal görüslerinin gelisiminde ve felsefesinin idealizmden maddecilige yönelmesinde önemli bir asamayi temsil eden gazete, rusya'nin baskisi üzerine, mart 1843'te prusya yönetimince kapatildi.
haziran 1843'te cocukluk sevgilisi jenny von westphalen'le evlenen marx, ekim 1843'e degin onun oturdugu kreuznacb'ta kaldiktan sonra, karisiyla paris'e gitti. kreuznacb'ta yazdigi zur kritik der hegelschen rechtsphilosophie'de (regel'in rukuk felsefesinin elestirisine katki) hegel elestirisini feuerbach gibi dinden degil, toplunisal iliskilerden yola cikan bir çözümlemeye dayandirdi. sivil toplumun devlet tarafin dan degil, devletin sivil toplum tarafindan belirlendig sonucuna vardigi bu incelemesi ne sonradan yazdigi ve dini "halkin afyonu" sayan ünül ifadesine yer verdigi giris metni, 1844'te tek sayisini arnold ruge'yle birlikte cikardigi deutsche-franzo.·sische jahrbilc her'de (alman-fransiz yilliklari) yayimlandi. bu derginin amaci alman ve fransiz sosyalistlerini birlestirmekti; ama ruge ilimli, yalnizca aydinlatici nitelikte bir yayindan yanayken, marx yasamdan ve kitlelerin mücadelesinden kopuk kuramlardan yarar ummuyor, var olan düzenin hiç ödün veril meden elestirilmesim ve kuranisal elestiri ile devrimci uygulamanin birligini savunuyordu . ayni dergide yayimlanan zur juden frage (1844; yahudi meselesi, 1968) adli yazisinda da marx, bruno bauer'i yahudilerin kurtulusu sorununa idealist çerçeve içinde yaklasmakla suçlarken, insanligin kurtulusunun yalnizca dinsel ve siyasal degil, ayni zamanda ekonomik ve toplumsal baskilari da yok etmeyi gerektirdigini öne sürüyor; bu arada, yalnizca "siyasal kurtulus" olarak gördügü burjuva devriminin sinirliligina dikkat çekiyordu.
ruge'yle arasindaki görüs ayriliklarinin keskinlesmesi, almanya icinde gizli dagitimin zorluklan ve derginin isvicreli yayimcilarini desteklerini çekmesi üzerine deuts che-franzo.·sische jahrbilcher'i sürdüremeyen marx, paris'te almanca cikartilan vor wliris! (ileri!) adli gazeteye yazi vermeye basladi. eylül 1844'te yayin kuruluna katildigi bu gazeteye, ayni ay icinde birkac günlügüne paris'e geldiginde tanisip hemen kaynastigi engels'in, heinricli heine'nin ve georg heiwegh'in yazi göndermesini sagladi. agustos 1844'te vorwarts!'te yayimlanan bir makalesinde, silezyali dokumacilarin ayaklanmasini konu aldi; olayi alman isi sinifinin burjuvaziye karsi ilk önemli eylemi olarak degerlendirdi ve alman halkinin kurtulusunu gerçeklestirecek tek dinamik ögenin proletarya oldugunu ileri sürdü.
paris yillarinda artik ekonomik iliskilerin bütün ayrintilariyla incelenmesi gerektigi sonucuna da varan marx, yasami boyunca ugraqsacagi siyasal iktisat konusunda ilk calismalarina giristi. john stuart mill gibi iktisatcilarin temel yetersizliginin, kapitalizmi tarilisel bir gelisme olarak görmemelerinden ve kapitalist iliskileri degismez kabul etmelerinden kaynaklandigini öne sürdü. paris'te fransiz ve alman iscilerinin komünist örgütleriyle temasa geçmisti. isçilerin düsüncelerini "son derece kaba ve zekidan yoksun" buluyor, ama kisiliklerinden heyecan duyuyordu. ancak 1932'de, almanca toplu yapitlari icinde yayimlanabilen oko nomisch-philosophische manuskripte aus dem jahre 1844 (1844 el yazmalari, 1969) adli, taslak halinde kalmis çalismasinda, ilk kez, üretimin toplumsal süreçteki belirleyici rolüne isaret etti; toplunisal siniflarin maddi temelini özel mülkiyetin ve is bölümünün olusturdugunu vurguladi. sosyal bilimlerin cesitli dallarina degindigi bu yazmalarinda,yabancilasma ve yabancilasmis emek gibi bazi temel kavramlarini ortaya atti; özel mülkiyet sisteminin ancak genis kitlelerin devrimci mücadelesiyle ortadan kalkabilecegi sonucuna vardi. engels'le birlikte ta sarladigi die heilige familie oder kritik der kritischen kritik'teyse (1845; kutsal aile ya da ele~tirel ele~tinnin ele~tin.si, 1976) isçi sinifinin kapitalist toplumdaki konumundan kaynaklanan tarihsel rolünden söz etti. verimli denemelerle dolu 1844 yilinin son baharinda daha 🤬 marx tarafindan yazilan kuisal aile, genç hegelcilerin öznel (subjektif) idealizminin elestirisine ve maddeci tarih görüsünü gelistirme adimlarina ayirmisti.
brülksel yillari ve 1848 devrimlerindeki rolül: prusya hüikümetinin girisimleri sonucu fransa'daki guizot yönetiminin vorwarts! gazetesini kapatarak yazarlarinin birçogunu sinir disi etmesi üzerine, marx subat 1845'te brüksel'e gitti ve o yil prusya vatandasligini reddetti. brüksel'de, artik yogun bir isbirligi icinde bulundugu engels'le birlikte, marksizmin ilk olgun ürünleri sayilabilecek die deutsche ideologie'yi (1845- 46; alman ideolojisi 1968, 1987) ve calismada gelistirilecek temel önermeleri içeren "the sen jiber feuerbach"i ("feuerbach uzerine tezler") yazdi. kasim 1845-agustos 1846 arasinda yazilan, ama tam metni 1844 el yazmalari gibi 1932'ye degin yayimlanamayan alman jdeolojisi'nin büyük bölümü, cesitli egilimlerdeki alman sosyalistlerine karsi o günün kosullarini yansitan bir polemik niteligindeydi. birinci cildin ilk bölüm ise tarilisel maddecilig genel bir giris olarak tasarlanmisti ve calismanin kuramsal özünü içeriyordu. engels'in deyimiyle, sosyalizmin bir ütopya olmaktan cikarilip bilimisel hale getirildigi yapitta, üretici güçlerin gelismesiyle toplumsal iliskilerin niteliginin de degistigi, bütün tarihsel gelismenin üretici güçler ile üretim iliskileri arasindaki celismeden kaynaklandigi görüsüne ilk kez yer verilmisti.
tarihsel maddeciligin ilkeleri alman jdeo lojisi'nde acikliga kavusturulmus, ama calismayi yayimlama girisimleri sonucsuz kalmis ve metin marx'in ifadesiyle "farelerin elestirim"ne terk edilmisti. 1847'de yayimlanan misere de la philosophie'deyse (felsefenin sefaleti, 1966, 1979) marx, bu görüslerini kamuoyu önünde ortaya koyma firsatini buldu. proudhon'un ekonomik kurum ve iliskilere ahlakci reformcu bir yaklasimi içeren philosophie de ia misere (1847; sefale tin felsefesi) adli yapitina yanit niteliginde ki bu çalismasiyla, isçi sinifi hareketini gereksinim duydugu bilimsel temele kavusturmayi ve küçük burjuva ideolojisine bagimliliktan kurtarmayi amaçliyordu. 20. yüzyilin ikinci yarisinda, belli bir teknolojik indirgemecilige zemin hazirladigi düsünülecek olan, "el degirmeni size, feodal beylerin oldugu bir toplumu; buhar degirmeni [makinesi] ise, sanayi kapitalistlerinin oldugu bir toplumu verir" bicimindeki yogun özetlemesine gene bu yapitta yer verdi. ayrica "20 yil emek vererek kapital'de gelistirdigi" iktisat kuraminin bazi temel önernielerini de, ilk kez felsefenin sefale ti'nde yayimladi. gene 1847'de engels'le birlikte, londra'da göçmen alman zanaatcilarin kurmus oldugu dogrular birligi adli gizli dernege katildi. marx, onlarin üye olmasi üzerine komünistler birligi adini alan orgütün programini hazirlamakla görevlendirildi. birligin ikinci kongresinin ardindan, aralik 1847'de londra'da engels'le üzerinde calismaya basladigi komilnist manifesto'yu ocak 1848'de brüksel'de tamamladi. temelde marx'in kaleminden cikan manifesto, londra'daki komünistler tarafindan hemen benimsendi
Hazırlayan: Ramazan Çetinkaya

# data[].attributes.body
1975 Kayseri doğumlu Türk Fizikçi ve akademisyendir. Cambridge Üniversitesi fizik bölümünde öğretim üyesidir. Kuantum fiziği alanında çalışır. Işığın doğası üzerine çalışmalar yapan Mete Atatüre 2015 yılında ölçülmesi imkansız görülen ışık seviyesinin gürültülü ölçümünü yapmıştır. arı iletkenler ve elmastaki kuantum optik fenomenlerine öncü katkılarından dolayı 2020 Thomas Young Madalyası ve ödülünü kazanmıştır.

# data[].attributes.body
“Deneysel Bilimin Prensi” Faraday: Kimya, elektrokimya, metalürji alanlarında pratik sonuçlarından bugün de yararlandığımız deneyler yaptı. Maden ocaklarında kullanılan Davy lambasını geliştirmede katkıları oldu. Elektrokimyadaki deneyleriyle kendi adıyla bilinen elektroliz yasalarına ulaştı. Deneysel olarak, bir maddeden geçen belli miktarda elektrik akımının, o maddenin bileşenlerinde belli miktarda bir çözülüme yol açtığını gösterdi. Bu sonuç ilk elektrik sayaçlarının üretimine olanak verir. Faraday’ın bir başka önemli katkısı da “amper” denilen akım biriminin kesin tanımını vermiş olmasıdır. Elektrolizde geçen “elektrot”, “anot”, “katot”, “elektrolit”, “iyon” vb. terimleri de ona borçluyuz.

Hazırlayan: Nesibe Turunç

# data[].attributes.body
Hezarfen Ahmed Çelebi, 1632 yılında lodoslu bir havada Galata Kulesi’nden, bedenine kuş kanatlarına benzer bir araç takarak kendini boşluğa bırakıp uçarak İstanbul Boğazı’nı geçmiş, 3358 m ötedeki Üsküdar’da Doğancılar’a inmişti. Hezarfen Çelebi kuşkusuz, Türk havacılık tarihinin en kayda değer kişiliklerinden birisidir.
HAZIRLAYAN: MERVE NUR BAYRAK

# data[].attributes.attachment_link.description
uçan flying galata tower çelebi kimdir hayatı sultan murad galata kulesi nden ottoman empire galata kulesinden hazerfan ahmet hasan çelebi

# data[].attributes.body
Meryem Mirzahani, tabuları yıkmaya henüz genç bir kızken başladı. 1994’te arkadaşıyla birlikte okul müdürünün kapısına dayanarak, “Biz Uluslararası Matematik Olimpiyatları’na (UMO) katılmak istiyoruz” dedi.

Mirzahani, 1994’te katıldığı olimpiyatlarda 6 testten 5’inden tam puan aldı ve 41 puanla altın madalyayı hak etti.

Üniversite sonrasında ABD’ye giden Meryem, Harvard, Princeton ve Stanford gibi en önemli üniversitelerde çalıştı.

Ancak hayatını değiştiren, tarihe geçmesini sağlayan olay 2014’te yaşandı. O tarihte 37 yaşında olan Meryem, dört yılda bir toplanan Uluslararası Matematikçiler Birliği’nin ‘Fields Madalyası’ ile ödüllendirildi.

40 yaş altındaki matematikçilere verilen ödülü alan 54’üncü bilim insanı olan Meryem, daha önceki 53 kişinin aksine bu ödülü alan ilk kadın oldu.

Bir süredir meme kanseriyle mücadele eden Meryem Mirzahani hastalığının kemiklerine kadar yayılması sonucu 40 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Hazırlayan: Seher İKİZEK

# data[].attributes.body
Sümerler ve Hititler üzerine dünyanın önde gelen bilim insanlarından.

Antik dönemden kalan binlerce tableti analiz edip Anadolu’nun geçmişine ışık tuttu.

Ailesi köken olarak Kırımlı göçmenlerden olup babası Kırım'dan Amasya, Merzifon'a, annesi ise Kırım'dan Bursa'ya göçmüştür. Ailesi İzmir'de yaşamaktayken, 15 Mayıs 1919 tarihinde meydana gelen İzmir'in işgali ardından daha güvenli bir yer olan Çorum'a yerleşti.

İnsanlık tarihinin en gizemli toplumlarından olan Sümerler hakkında dünyaca bilinen çalışmalara imza atan Muazzez İlmiye Çığ; Sümer, Akad ve Hitit dilleri üzerine bir uzmandı. Aynı toplumların dillerine, kültürlerine ve inançlarına yönelik 13’ten fazla kitabı var. Çığ, özellikle Tarih Sümerle Başlar kitabıyla büyük yankı uyandırdı. Kendisi bugün 104 yaşında olan ölümsüz bir çınar.

Ödüller

Adana Tepebağ Rotary Kulübü, Meslek Hizmet Ödülü

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi tarafından Fahri Doktora unvanı

Osmaniye'nin Çardak köyü'ndeki Anadolu Halk Bilimleri ve Kültür Derneği tarafından "Özgür İnsan Ödülü"

Vatandaşlık Tepkilerim isimli kitabı, Galatasaray Rotary Kulübü tarafından İngilizceye çevrilerek Avrupa ve Amerika'daki üniversite kütüphanelerine dağıtılmıştır.

Uluslararası Lions Kulüpleri Derneği tarafından "Melvin Jones Dostluk Ödülü"

hazırlayan: sümeyye aybet

# data[].attributes.body
Betül Kaçar, Türk astrobiyolog ve profesördür. İstanbul'da dünyaya gelen Betül Kaçar, Giresunlu bir ailenin çocuğudur ve çocukluğu yoğunluklu olarak Giresun'un Bulancak ilçesinde geçmiştir. Yüksek öğrenimini Marmara Üniversitesinde 2004 yılında Kimya bölümünde tamamlamıştır. Üniversiteden mezun olduktan sonra Atlanta'daki Emory Üniversitesi'nde doktora programına başladı. Doktora çalışmaları sırasında evrim ve astrobiyoloji konularına ilgi duydu, 2010 yılında doktorasını tamamladı. Sonrasında NASA'ya başvurarak doktora sonrasında olan çalışmalarını burada sürdürdü. Çalışmalarından NASA Genç Araştırmacı ödülü, NASA Astrobiyoloji Enstitüsü ödülü ve NASA Egzobiyoloji Araştırmacı ödüllerini aldı. Bu ödüller sayesinde Avrupa'da ve ABD'de birçok labaratuvarı ziyaret etme fırsatında bulunup çalışmalar yürüttü. 2011 yılında ise NASA Astrobiyoloji Enstitüsü'nün desteğiyle kurulan SAGANet isimli astrobiyoloji eğitim platformunun kurucuları arasında yer aldı.
Harvard Üniversitesi'nde Organizma ve Evrimsel Biyoloji Bölümü'nde 2014 ve 2017  yılları arasında araştırma görevlisi olarak bağımsız bir araştırma grubuna liderlik etti.
2018 yılından beri Arizona Üniversitesi'nde Astronomi ve Moleküler Biyoloji bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmakta olup 2016 yılından beri ABD'deki göreviyle eş zamanlı olarak Japonya hükûmeti tarafından kurulan Yer-Yaşam Enstitüsü'nde (ELSI) öğretim üyesi olarak görevini sürdürmektedir.
Ayrıca yeryüzünde kalıntı bırakan mikro-boyuttaki canlıların biyolojik yapısını anlamak için çalışmalar yürütmüştür. Diğer yandan laboratuvarda canlandırdığı geçmişe dair biyolojik yaşamı, güneş sistemi ve dışındaki gezegenlerden elde edilen veriler ile karşılaştırarak evrendeki yaşamın izlerini arayan bir bilim insanıdır.

KAYNAKÇA:

Wikipedia katılımcıları (2021). Betül Kaçar. Vikipedi, Özgür Ansiklopedi. Erişim tarihi 13.14, Ekim 24, 2021 url://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bet%C3%BCl_Ka%C3%A7ar&oldid=25844413.

Hazırlayan: Hilal Nazife AKTAŞ

# data[].attributes.body
2007 yılından beri araştırmaları ile fark yaratan genç bilim insanlarına “Blavatnik Genç Bilim İnsanı” ödülü veriliyor.
2019 yılında ilk defa bir Türk bilim kadını bu ödüle layık görüldü. Princeton Üniversitesi’nde doktora sonrası çalışmaları yapan makine mühendisi ve deniz bilimcisi (oşinograf) Dr. Derya Akkaynak, sualtı görüntüleme alanındaki çığır açan çalışmalarıyla fizik ve mühendislik alanında finalist oldu.
ODTÜ Havacılık ve Uzay Mühendisliği mezunu olan, daha sonra MIT’de (Massachusetts Institute of Technology) yüksek lisans ve doktora yapan Akkaynak, ilk olarak sualtı görüntüleme ve görüntü işlemede sıklıkla kullanılan bir denklemin aslında deniz değil atmosferik koşullar için formüle edilmiş olduğunu, dolayısıyla sualtı fotoğraflarında kullanılmasının önemli hatalara yol açtığını gösterdi. Akkaynak’ın sualtı koşullarına göre yeniden formüle ettiği ve Akkaynak-Treibitz modeli olarak anılan denklem, son 35 yıldır bilgisayar bilimleri ve sualtı görüntü işleme konusunda kullanılan yanlış denklemin yerine geçmiş oldu. Daha sonra Akkaynak, ilk defa sualtı fotoğraflarından son derece etkili bir şekilde “suyu çıkaran” bir bilgisayarla görme (computer vision) algoritması da geliştirdi. Sea-Thru adını verdiği bu algoritma, sualtı fotoğraflardaki renkleri düzeltmeye çalışan önceki (atmosfer bazlı) algoritmalardan farklı şekilde, sualtında ışığın nasıl ilerlediğini fiziksel olarak doğru temsil eden Akkaynak-Treibitz modelini kullandığı için daha önce elde edemediğimiz kadar başarılı sonuçlar alıyor.
Hazırlayan: Yaren KICIKOĞLU

# data[].attributes.body
1878’de William Wallace’in yaptığı 500 mum gücündeki ark lambasından etkilenen Edison, bundan daha güvenli olan ve daha ucuz bir yöntemle çalışan yeni bir elektrik lambasını geliştirme çalışmasına girişti. Bu amaçla açtığı bir kampanyanın yardımıyla önde gelen işadamlarının parasal desteğini sağladı ve Edison Electric Light Company’yi kurdu. Oksijenle yanan elektrik arkı yerine havası boşaltılmış bir ortamda (vakum) ışık yayan ve düşük akımla çalışan bir ampul yapmayı tasarlıyordu. Bu amaçla 13 ay boyunca flaman olarak kullanabileceği bir metal tel yapmaya uğraştı. Sonunda 21 Ekim 1879’da özel yüksek voltajlı elektrik üreteçlerinden elde ettiği akımla çalışan karbon flamanlı elektrik ampulünü halka tanıttı. Üç yıl sonra New York sokakları bu lambalarla aydınlanacaktı.
"Ümmügülsüm Sünger"

# data[].attributes.body
1948 yılında doğan fizikçi Engin Arık,  İstanbul Üniversitesi Fizik-Matematik Bölümü’nü bitirdi. Yüksek lisans ve doktora eğitimini  Pittsburgh Üniversitesi’nde yapan Arık, Türkiye'ye dönerek Boğaziçi Üniversitesi'nde görev yapmaya başladı.  Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) üyesi ve ekibinin kaptanı olan Arık, Türk fizikçilerin burada çalışma yapması için gerekli temelleri atan kişidir. Aynı zamanda  Türkiye’nin toryum elementi açısından zengin olduğunu savunup bu elementin nükleer santrallerde kullanılması için uğraşmıştır. 2007 yılında bir uçak kazasında hayatını kaybetmiştir.
Hazırlayan: Yağmur Selen Taşatan

# data[].attributes.body
1902 yılında Üsküp’te doğdu. Davutpaşa’daki üç yıllık Mekteb-i İptidayiyi, bir yılda henüz dokuz yaşında iken başarıyla tamamlayarak zekasının ilk sinyallerini verdi. Daha sonra, İttihat ve Terakki Mektebi ve Emirgan, İnas Rüştiyesi’ne devam etti; ancak çok sevdiği Türkçe öğretmeninin İstanbul Darülmuallimatı’na transfer olması üzerine, öğrenimini bu okulda sürdürdü.

15 Temmuz 1919 tarihinde bu okulun Darülfünun’a hazırlamak üzere oluşturduğu iki sınıflık bölümünden birincilikle mezun oldu. Sınıfın iyi öğrencileri arasında yeralan Remziye Hisar, küçük sınıflardaki öğrencilere geometri ve matematik dersleri verdi. Mezun olmasının ardından Darülfünun’un kimya bölümüne kaydını yaptırdı. Kimyayı seçme nedenini bir röportajında “Fen derslerinde kanunlarda olsun, buluşlarda olsun hep yabancı isimler görmek beni kahrediyordu. Fen alanında bir tek Türk ismi görememenin ezikliğini, bu dalda başarılı olursam giderebilirim sanıyordum” cümleleriyle açıklamıştır.

Darülfünun’da kız öğrencilerin erkek öğrencilerden ayrı saatlerde ders aldığı bu dönemde, öğretmeni ve okul arkadaşlarıyla birlikte Bakü’ye gitti. Bakü’de, kendisini birden bire bir savaşın tam ortasında buldu. Kafkasya’daki savaşlar ve Bakü’de kendilerine gereksinim olmadığını öğrenmek bile onu yıldırmadı ve bir erkek öğretmen okulunda öğrencilere ders vermeye başladı. Sovyet Rusya’nın Azerbaycan’ın bağımsızlığına son vermesi ile orada tanışıp evlendiği eşi Doktor Reşit Süreyya Gürsey ile birlikte İstanbul’a döndü.

İlk çocuğunu dünyaya getirmesinin ardından, Adana’da Darülmuallima’ya müdür olarak tayin olan Remziye Hisar, çocuğunu annesine bırakarak Adana’ya gitti. Güç koşullarda çalışmasını sürdürmek zorunda kalan Hisar, eşinin tedavi için Paris’e gitmesinin ardından, bilgisini geliştirmek için Paris’e gitti.

Adını bilim dünyasında duyurmak amacı ile Sorbonne’da kimya bölümünde öğrenim görmeye başladı. Sorbonne’da o yıllarda Langevin ve Madam Curie gibi çok tanınmış isimler ders vermekteydi. Remziye Hisar’a göre onları tanımak ve derslerini izleyebilmek çektiği bütün zahmetleri unutturuyordu. Biyokimya sertifikası alan Hisar, Paris’te Maarif Vekaleti’nin verdiği bursla öğrenim gördü. Doktorasına başlayacağı dönemde bursu kesilen Hisar, yurda dönmek zorunda kaldı ve Erenköy Lisesi’ne kimya öğretmeni olarak atandı.

Remziye Hisar, zorlu bir çaba sonucunda doktorasını yapmak üzere 1930 yılında yeniden Paris’e gitti. Eşinden boşanan ve Paris’e kızı ve kardeşiyle giden Remziye Hisar, kendisini çalışmaya verdi.

Doktora tezini tamamlamasının ardından, Türkiye’ye dönüp, 1933 – 1936 yılları arasında İstanbul Üniversitesi’nde kimya ve fiziko kimya doçenti olarak görev yaptı. 1947 yılında ‘İTÜ Makine ve Kimya doçentliği görevine başlayan Hisar, 1959 yılında profesör olduktan sonra 1973 yılında emekliye ayrıldı.

Tipik bir Cumhuriyet kadını olan Remziye Hisar, dünyaca ünlü fizikçi Feza Gürsey ve Milletlerarası Psikoloji Cemiyeti’nin tek Türk üyesi psikiyatrist Deha Gürsey Hanım’ın annesidir.

1991 yılında Tübitak Hizmet Ödülünü almıştır.

1992 yılında oğlu Feza Gürsey’in ölüm haberini aldıktan kısa bir süre sonra aynı yıl vefat etmiştir
Hazırlayan: Halit ilhan

# data[].attributes.body
Hulusi Behçet; Türk akademisinde profesör unvanını alan ilk kişidir. 1937 yılında, bir kan damarı enflamasyonu (vaskülit) hastalığı olan ve bugün kendi adıyla anılan Behçet hastalığını tarif eden ilk bilim insanı olmuştur.

Hulusi Behçet; 1922'den itibaren frengi üzerinde çalışmalar yaptı ve  frenginin tanısı, tedavisi, kalıtımsal özellikleri, serolojisi ve toplumsal yönleri üzerine birçok uluslararası makale yayınladı. Şark çıbanı hastalığında çivi belirtisini tanımlayan Behçet, hastalığın klinik teşhisini kolaylaştırdı. Yarada çivi belirtisinin bulunması hastalığın teşhisini koymada önemli bir bulgu olarak kabul ediliyor. Ayrıca incir yaprakları ve incirle ilgilenen kişilerin ellerinde görülen İncir dermatiti konusunda değerli çalışmalar yapmıştır.
Çalışma hayatı boyunca 196 makalesi yayımlanan Hulusi Behçet’in bu çalışmalarından 53’ü dönemin prestijli tıp dergilerinde yayımlandı. Ölümünden 27 yıl sonra 1975 yılında TÜBİTAK tarafından bilim ödülü ile onurlandırıldı. 1980 yılında adına hatıra pulu basılan Hulusi Behçet, 1982 yılında Eczacıbaşı Tıp Ödülü’ne layık görüldü.
Hazırlayan: Narin Mutlu

# data[].attributes.body
Ebû’l İz İsmail İbni Rezzaz El Cezerî, İslam'ın Altın Çağında çalışmalar yapan Müslüman, hezârfen, mucit ve mühendis. Sibernetiğin ilk adımlarını attığı ve ilk robotu yapıp çalıştırdığı kabul edilen El Cezeri'nin Leonardo da Vinci'ye ilham kaynağı olduğu düşünülür.

Dünya bilim tarihi açısından bugünkü sibernetik ve robot biliminde çalışmalar yapan ilk bilim insanı olan Cezeri'nin yaptığı otomatik makineler günümüz mekanik ve sibernetik bilimlerinin temel taşlarını oluşturmaktadır. "Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap" adlı eserinde ortaya koydu. Cezeri, otomatik kontrollü makinelerin ilki sayılan Jacquard'ın otomatik dokuma tezgâhından 600 yıl önce değişik haznelerdeki suyun seviyesine göre ne zaman su dökeceğine, ne zaman meyve ve içecek sunacağına karar veren otomatik hizmetçiyi geliştirdi. Bazı makinelerinde hidro mekanik etkilerle denge kurma ve harekette bulunma sistemine yönelen Cezeri, bazılarında ise şamandıra ve palangalar arasında dişli çarklar kullanarak karşılıklı etkileme sistemini kurmaya çalıştı. Kendiliğinden çalışan otomatik sistemlerden sonra su gücü ve basınç etkisinden yararlanarak kendi kendine denge kuran ve ayarlama yapan dengeyi oluşturması, Cezeri'nin otomasyon konusundaki en önemli katkısıdır.
Hazırlayan: Rukiye GEZİCİ

# data[].attributes.body
Alan Mathison Turing (23 Haziran 1912 – 7 Haziran 1954), İngiliz matematikçi, bilgisayar bilimcisi ve kriptolog. Bilgisayar biliminin kurucusu sayılır. Geliştirmiş olduğu Turing testi ile makinelerin ve bilgisayarların düşünme yetisine sahip olup olamayacakları konusunda bir kriter öne sürmüştür.

II. Dünya Savaşı sırasında Alman şifrelerinin kırılmasında çok önemli bir rol oynadığı için savaş kahramanı sayılmıştır. Ayrıca Manchester Üniversitesi'nde çalıştığı yıllarda, Turing makinesi denilen algoritma tanımı ile modern bilgisayarların kavramsal temelini atmıştır.

Adı ayrıca Princeton'da beraber çalıştığı tez hocası Alonzo Church ile geliştirdiği Church-Turing Hipotezi ile de matematik tarihine geçmiştir. Bu tez, bir algoritmayla tarif edilebilecek tüm hesaplamaların dört işlem, projeksiyon, eklemleme ve tarama operasyonları ile tarif edilebilecek hesaplamalardan ibaret olduğunu ifade eder. Bir matematiksel teorem olmaktan ziyade matematik felsefesi hakkında çürütülememiş bir hipotezdir.

Adı anısına verilen ve bilgisayar biliminin Nobel'i sayılan Turing Ödülü ile de akademik bilişim dünyasının bir parçası olmuştur.
Hazırlayan: Alev HAN

# data[].attributes.body
Berlin Üniversitesi'nde Helmholtz ve Kirchoff'un yönetimi altında fizik çalıştı. 1885'te Karlsruhe Üniversitesi'nde Fizik Profesörü unvanını aldı. Orada, 1888'de kendisinin en önemli başarısı olan radyo dalgalarını keşfetti. 1889'da Bonn Üniversitesi'nde fizik profesörü olan Rudolf Clausius'un yerine geçti. Katot ışınlarının belli metal filmlerden geçişini içeren deneyleri, katot ışınlarının parçacık olmaktan çok dalga tabiatlı oldukları sonucu doğurdu. Radyo dalgalarının keşfi, oluşumlarının gösterilmesi ve hızlarının tayini Hertz'in çok sayıdaki başarılarından bazılarıdır. Bir radyo dalgasının hızının ışık hızı ile aynı olduğunun bulunmasından sonra, Hertz, radyo dalgalarının ışık dalgaları gibi yansıma, kırılma ve girişim yapabildiklerini gösterdi. Kısa yaşamı boyunca bilime birçok katkı yaptı. Saniye başına titreşim olarak tanımlanan hertz, onun ismi ile anılmaktadır. Yaptığı deneylerde laboratuvarlarının bir tarafındaki elektrik kıvılcımının yaymış olduğu manyetik dalganın bir tel halka tarafından hissedildiğini gözlemledi. Elektromanyetik ışımının başka bir türü olan radyo dalgalarının varlığını kanıtladı. Işığın toplanıp yansıtıldığı gibi radyo dalgalarının da aynı şekilde işlev gördüğünü gösterdi. Hertz'in yaptığı çalışmalar, Maxwell'in daha önce ortaya attığı, elektromanyetik dalgaların elektrik dalgalarıyla aynı davranışları gösterdiği biçimdeki kuramını kanıtlamış oldu.
Hazırlayan: REVŞAN PALA

# data[].attributes.body
Fizikte devinime ilişkin; daha önce devinim içinde olan bir nesnenin kendi haline bırakıldığında duracağı sanılıyordu. Galileo ise bu sanıya ters düşen bir düşünce ortaya koydu; devinen bir nesne dış etkenlerden serbest kaldığında devinimini tek düze bir hızla sürdürür. Nesnelerin deviniminde dış güçlerin etkisinin hızda değil ivmede kendini gösterdiğini ifade eder. Bu olay Galileo’ya serbest düşmeye ilişkin deneylerini açıklama olanağı sağlar; O zamana kadar bilinen, cisimlerin yere düşme hızlarının ağırlıklarıyla orantılı olduğuydu. Yani aynı yükseklikten yere bırakılan 2kg. ve 1kg. ağırlığındaki iki cisimden birincisi yere ikincisinin yarısı kadar zaman diliminde ulaşmasıydı. Galileo yere düşen cisimlerin düşme hızlarının ağırlıklarıyla ilşkisi olmadığını ifade etmiştir.

Fizik ilmine bir başka katkısı ise mermilerin parabolik hareket ettiğidir.

Galileo'nun astronomi bilimine de sayısız katkıları olmuştur. İlk astronomik teleskop Galileo tarafından Venedik'te yapılmıştır(1609). (İlk teleskobu 1600'lerde Lippershey adlı Hollandalı optisyen yaptı.) Sonuç olarak teleskobu gökyüzünü incelemek için kullanan ilk bilim adamıdır. Galileo teleskobuyla gökyüzünü inceleyerek o güne kadar bilinmeyen bazı yıldızları keşfetti. Venüs'ün evrelerini ve Güneş lekelerini ilk gözleyen kişidir. Galileo'nun en büyük başarısı kuşkusuz Jüpiter'in dört uydusunu tespit etmesidir. Bir diğeri de, Ay’ının hep sanıldığı gibi pürüzsüz bir nesne değil , engebeli, dünyaya benzer bir nesne oluşuydu.

Galileo yaptığı araştırmalar sonucunda Kopernik'in ve dostu Kepler'in Dünya'nın evrenin merkezi olmadığı, Dünya'nın kendisinin ve Güneş'in etrafında döndüğü görüşünü destekledi.
HAZIRLAYAN: ÖMER TOPRAK

# data[].attributes.body
İnsan dâhil tüm canlı türlerinin doğal seçilim yoluyla bir ya da birkaç ortak atadan evrildiğini öne sürmüş ve o günün şartlarına göre bu teoriyi destekleyen pek çok kanıt sunmuştur. Darwin'in fikirleri üzerine inşa edilen modern evrim teorisi, bugün biyoloji biliminin temeli ve birleştirici ögesidir. Evrimin gerçekleştiği olgusu Darwin hayattayken, doğal seçilim teorisinin evrimin ana açıklaması olması ise 1930'lu yıllarda bilim dünyası tarafından kabul görmüştür. Darwin'in orijinal teorileri modern evrimsel biyolojinin temelini oluşturmakta, hayatın çeşitliliği üzerine birleştirici bir mantıksal açıklama sunmaktadır.
1859'da yayımladığı On the Origin of Species (Türlerin Kökeni Üzerine) adlı kitabı, canlıların ortak atalardan evrilerek çeşitlendiği fikrinin geniş kabul görmesini sağladı. Daha sonra yayımladığı The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex (İnsanın Türeyişi ve Cinsiyete Mahsus Seçilim) kitabında insan evrimini ve cinsel seçilim fikrini inceledi. The Expression of the Emotions in Man and Animals (İnsan ve Hayvanlarda Duyguların İfadesi) adlı kitabında ise insanların ve hayvanların duygularını ifade ediş şekilleri arasındaki benzerlikleri ortaya koydu.
HAZIRLAYAN: MÜLKİYE BEGEN

# data[].attributes.body
Hawking 1970 yılında Oxford Üniversitesi matematikçisi Roger Penrose ile, Büyük Patlama varsa mutlaka son derece küçük bir noktadan yani bir tekillikten başlaması gerektiğini savunan bir önermede bulundu.

Hawking 1974 yılında, Hawking radyasyonu teorisini ortaya attı. Hawking radyasyonu teorisi, kara deliklerin yayması gerektiği radyasyonu savunuyordu.

1974 yılında büyük keşifleri sayesinde Royal Society’e seçilen Hawking beş yıl sonra topluluğun en üst makamına yerleşti.
1979 yılında Cambridge Üniversitesi’nde Lucasian Matematik Profesörü unvanı ile görev yapmaya başlayan Hawking 1988 yılında 40 dile çevrilen ve dünya çapında 10 milyon satan Zamanın Kısa Tarihi: Büyük Patlamadan Karadeliklere adlı kitabını yayınladı.

1982’de Hawking, kuantum değişimlerin kozmik enflasyon sayesinde evrende galaksilerin yayılımını sağladığını kanıtlayan ilk kişilerden biri oldu. Hawking’in bu kanıtına göre yıldızlar, gezegenler ve yaşamın tohumları küçük değişimlerle serpiliyordu.

Hazırlayan: Cansu Önal

# data[].attributes.body
Feryal Özel, Arizona Üniversitesi'nde Astronomi ve Astrofizik Profesörüdür. Araştırma alanları karadelikler, nötron yıldızları ve teorik astrofizik üzerinedir.

1996 yılında Columbia Üniversitesi'nde Fizik ve Uygulamalı Matematik eğitimini okul ikinciliği ile bitirdi ve Yüksek Onur Derecesi aldı. Ertesi yılı İsviçre'nin Cenevre kentindeki CERN'de ve fizik üzerine yüksek lisansını tamamladığı Danimarka'nın openhag kentindeki Niels Bohr Enstitüsü'nde geçirdi. Avrupa'da geçirdiği bir yılın ardından ABD'ye dönerek Harvard Üniversitesi'nin doktora programına kabul edildi. 2002 yılında astrofizik üzerine doktorasını tamamladı.

Dr. Özel, kara delikleri ve nötron yıldızlarını incelemek ve uç ortamlarının modellerini oluşturmak için teorik ve hesaplamalı yöntemler geliştirir. Nötron yıldız yarıçaplarının ilk doğru ölçümünü yapmasına ve soğuk yoğun madde hal denklemi üzerinde önemli kısıtlamalar türetmesine izin veren yeni bir tekniğe öncülük etti. Ayrıca, Event Horizon Teleskobu'nun geliştirilmesine rehberlik eden yığılma akışları üzerine yaptığı çalışmalara dayanarak, farklı dalga boylarında yakınlardaki süper kütleli karadeliklerin görüntülerinin ilk tahminlerini yaptı.

Dr. Özel, 2001'den beri NASA'da görev yapmaktadır. 2003 yılında dünyanın en tanınmış bilim insanları ile birlikte "Büyük Fikirler" listesine alınmasıyla ve Nötron yıldızları, kara delikler ve manyetarlar alanındaki katkılarıyla tanındı. Çalışmalarını Arizona Üniversitesi'nde sürdürmektedir.

Hazırlayan: Fevzi ŞAN

# data[].attributes.body
Cahit Arf, 1910 – 1997 yılları arasında yaşamış dünyaca ünlü matematikçi.
Sentetik geometri sorularının cetvel ve pergel ile çözülebilmesi için çalışmalar yapmıştır.
Alman matematikçi Hasse ile birlikte "Hasse-Arf Teoremi" adıyla bilinen teoremi matematiğe kazandırmıştır.
Cisimlerin kuadratik formlarının sınıflandırılması üzerine çalışmalar yapmıştır. Bu çalışmaları neticesinde "Arf değişmezi" ve "Arf halkaları" gibi çalışmaları literatürlere geçmiştir.

HAZIRLAYAN: Mehmet Salih BÜYÜK

# data[].attributes.body
Oktay Sinanoğlu (25 Şubat 1935, Bari - 19 Nisan 2015, Miami, Florida), Türk kimya mühendisi ve akademisyen. Kimya, moleküler biyofizik, biyokimya ve matematik alanlarında dersler vermiştir.

1975 yılında özel kanunla Oktay Sinanoğlu'na ilk ve tek Türkiye Cumhuriyeti Profesörü unvanı verilmiştir. Türkiye'de akademik çalışmalarıyla olduğu kadar, Türkçe ile ilgili politik görüşleriyle de tanınmaktadır.
Türkiye'de bulunduğu dönemde çalışmalarını daha çok toplumda bir Türkçe bilinci oluşturmaya adadı ve Türkçenin yabancı dillerin istilası altında olduğunu vurguladı. Eğitim dilinin Türkçe olması gerektiğini ve yabancı dilin takviyeli olarak öğretilmesinin gerektiğini savundu. Türkçede bulunan yabancı kökenli olduğunu söylediği bazı kelimelere çeşitli karşılıklar önerdi. Ayrıca Türkçenin matematiksel yapısından dolayı en iyi bilim dili olduğunu söylemiştir.
Ölümü hakkında eşi Dilek Sinanoğlu'nun açıklamalarda bulunmuş. Hekimler Oktay Sinanoğlu'nun yeterince beslenemediği için beslenme tüpü takılmasının gerekli olduğunu söylediler .Beslenme tüpünün tıkanması sonucu besinler ciğere dolması sonucunda derin komaya girdi ve 19 Nisan 2015 tarihinde 80 yaşında öldü. Ölümü hakkında hiçbir tıbbi açıklama yapılmamış ve cenazesi Türkiye'ye gönderilmiştir.

Hazırlayan: Ahmet İlhami DÜNDAR

# data[].attributes.body
2015 yılı Nobel Kimya Ödülü’ne “DNA Onarımı” alanındaki araştırmaları nedeniyle DNA Francis Crick Enstitüsü ve Clare Hall Laboratuvarı (Hertfordshire, İngiltere) öğretim üyesi Profesör Thomas Lindhal, Duke Üniversitesi Tıp Fakultesi ve Howard Huges Tıp Enstitüsü (Durham, North Carolina, A.B.D) öğretim üyesi Profesör Paul Modrich ile North Carolina Üniversitesi (Chapel Hill, N.C., A. B. Devletleri) öğretim üyesi Profesör Aziz Sancar layık görülmüştür. Profesör Aziz Sancar DNA onarımında nukleotid kesip-çıkarma mekanizmasını tanımlayarak bu konuda önemli buluşlara imza atan çok değerli bir Türk bilim insanıdır. DNA onarımı mekanizmaları alanında yapılan bu buluşlar kanserin patolojisinin daha iyi anlaşılması ve yeni tedaviler geliştirilmesi açısından çok önemlidir.

Hazırlayan: Edip ALAKUŞ

# data[].attributes.body
Özlem Türeci 2008 yılında eşi Uğur Şahin ve Avusturyalı immünolog, onkolog Christoph Huber ile birlikte BioNTech adlı firmayı kurdu. 2018 yılında şirketin baş tıbbi sorumlusu oldu. 2020 yılı itibarıyla 1300 çalışanı olanı şirket, başlangıçta immünoterapi kanser tedavileri üzerine çalışmalar yaptı. 2020'de COVID-19 pandemisinin ortaya çıkmasıyla şirket bir koronavirüs aşısı bulmaya yöneldi. Özlem Türeci, SARS-CoV-2'ye karşı geliştirilmek istenen aşı çalışmalarında öncü bir rol oynadı. Aşının geliştirilmesi konusunda BioNTech ile iş birliği yapan ABD ilaç şirketi Pfizer 9 Kasım 2020'de yaptığı açıklamada, üretilen COVID-19 aşısı (BNT162)'nın %90 başarı elde ettiğini duyurmuştur.

13 Ekim 2021'de  Özlem Türeci eşi Uğur Şahin ile birlikte Yunanistan'ın "İmparatoriçe Theophano Ödülü"'ne değer görüldü. Çiftin, aşı keşifleri ile milyonlarca hayatı kurtardıkları ve tüm dünyaya umut verdikleri için 2021 İmparatoriçe Theophano Ödülü'ne layık görüldüğü açıklandı.

Hazırlayan: Özlem KARAKOÇ

# data[].attributes.body
İklim değişikliği ve deniz buzu gözlemleri üzerinde yaptığı çalışmalarla tanınan Doç. Dr. Burcu Özsoy Çiçek, Antarktika’ya giden ilk Türk bilim kadını olarak biliniyor. Türkiye’de kutupsal araştırmanın önemini artırmak için çeşitli çalışmalar yaptı. Aynı zamanda iklim değişikliği dersleri de veren Çiçek, bu alanda Türkiye’de yapılan ilk araştırmalarda yer aldı. Türkiye’deki kutup bilimlerinden sorumlu olan İTÜ Kutup Araştırmaları Uyg-Ar Merkezi’nin (İTÜ PolReC) kurucusu ve müdürü oldu. Mart-Nisan 2016’da bir Türk araştırma üssü ile Antarktik araştırmalara katkıda bulunmak için Antarktika’ya lider yardımcısı olarak gitti. Çiçek, Uluslararası Kutup Gözlemevi Bilim Kurulu’na da dahil edildi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile İTÜ PolReC koordinasyonunda birinci, ikinci ve üçüncü Türk Antarktika Seferlerine de önderlik etti.

Hazırlayan: Şirin Aşula

# data[].attributes.body
Uluğ Bey zamanında yeni astronomik aletler yapılmış, eski aletler geliştirilmiştir. IX. ve X. yüzyılda bir usturlab ile ancak 43 işlem yapılabilirken, Uluğ Bey zamanında geliştirilen usturlabta, 1000’den fazla işlem yapabiliyordu. Uluğ Bey’in geliştirdiği usturlabının çapı yaklaşık 40 metreydi.

Uluğ Bey astronomik aletler yapmasının yanı sıra, gökyüzünün bir de haritasını yapmayı başarmıştır.

1437’de, büyük eseri Zic-i Uluğ Bey’i (Gürgani Takvimi olarak da adlandırılır) yazmıştır. Bu eser kullandığı Zîc-i İlhânî’de gördüğü bazı ölçüm hatalarını ve eksiklikleri gidermiş, hem İslâm dünyasında hem de Avrupa’da kaynak eser olarak kabul edilmiştir. Zic-i Uluğ Bey Batlemyus ve Nasirüddin Tusi’nin hazırladığı ziclerden sonra üçüncü büyük zic olarak adlandırılmaktadır.

Hazırlayan: Saliha Beyza KARAKILIÇ

# data[].attributes.body
Cilt kanseri teşhisi konusunda devrim yaratacak bir icat geliştirdi. Bu icat dövme benzeri bir şey ve 10 saniye gibi kısa bir sürede cilt kanserini teşhis edebiliyor.
Ayrıca ekibi ile beraber organ hareketlerini elektrik enerjisine çeviren mikro cihazlar üzerinde de çalışıyor.
Hazırlayan: Deniz GÜRBÜZ